අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

මාක්ස්වාදීන්ගේ දයලෙක්තිකයේ ප්‍රභවය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on දෙසැම්බර් 6, 2021


ගෙයොර්ග් විල්හෙල්ම් ෆ්‍රීඩ්රිච් හේගල් ඉදිරිපත් කරන ලද දර්ශනය බොහෝ සෙයින් ද, හේගල්ට පසුව හේගල්ගේ දර්ශනය කරපින්නා ගත්, එනම් කාල් මාක්ස්ගේ තරුණ කාලයේ ජර්මනියේ ජනප්‍රියත්වයක් ලැබූ අනෙකුත් දාර්ශනිකයන් වෙතින් ද අදහස් කාල් මාක්ස් සිය මාක්ස්වාදය ගොඩනඟන්නට භාවිතා කරන ලද බව පෙනී යයි.

රොමැන්තික යුගයේ වඩාත්ම වැදගත් දාර්ශනිකයා, හේගල් යැයි සැලකේ. රොමැන්තික යුගයේ ආරම්භයට හේතු වූ එක සාධකයක් නම් කාර්මික විප්ලවය අයහපත්ය යන මතයයි. රොමැන්තික අදහස්වලින් යුතු අය අගය කළේ මධ්‍යතන යුගයයි.

ඒ වෙද්දී ලෝක ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වරට ශ්‍රමය වෙහෙසන්නට කැමති අයට ඊට එතෙක් ලොව නොතිබුණ ඉඩප්‍රස්ථා පෑදී තිබුණි. කුසගිනි නිවාගැනීම සඳහා මුළු ශ්‍රමය වෙහෙසීම වෙනුවට සාමාන්‍ය රටවැසියාට තම පුද්ගල ජීවිතය වර්ධනය වෙනුවෙන් කාලයක් යොදවන්නට හැකියාව ලැබිණ. සාහිත්‍ය, කලා, සංගීතය හා ස්වභාවික විද්‍යාවන්හි දියුණුවක් පැතිර ගියේය. 18 වැනි සියවස අග දී පටන් ගත් රොමැන්තික යුගයේ වඩාත්ම ඵලදායී සමය 1800 සිට 1850 දක්වා විය.

සීඝ්‍රයෙන් සිද්ධවෙමින් පැවති මිනිස් ප්‍රගතිය කාර්මික රටවල ජනතාව අත්විඳින ලද්දයි. එහි කතන්දරය, ඇඩම් ස්මිත් විසින් 1776 දී පටන් ගෙන අනතුරුව විවිධ පුද්ගලයන් අතින් අර්ථ දැක්වෙන්නට පටන් ගති. මේ රොමැන්තික යුගයේ පරමාදර්ශී දාර්ශනිකයන් තමන් ඉදිරියේ පවතින ලෝකය සැබෑ ලෝකය නොවන්නේ යැයි කියූහ. රටවැසියන් දකින්නේ මිනිස් අවබෝධයට සරිලන ලෙසින් හැඩගසන ලද ලෝකයක් යැයි කියමින් ඔවුන් එය ප්‍රපංඥවාදී ලෝකය (phenomenal world) යැයි හඳුන්වන ලදි. හේගල්ට කළින් එම අදහස ජර්මන් දාර්ශනිකයන් අතර පැවතිණ.

ජවය, ස්ප්‍රීතුව යන අර්ථය දක්වන ගයිස්ට් (Geist) ජර්මන් භාෂාවේ වචනයකි. එයට ඉංග්‍රීසියෙන් භාවිතා වෙන්නේ spirit යන වචනයයි. මෙයට සරිලන සිංහල වචනයක් මම තවමත් සොයමින් සිටිමි. හේගල්ට අනුව සෑම ප්‍රපංඥයක්ම, එනම් මේ ප්‍රපංඥවාදී ලෝකයේ අපි දකින සියල්ලම මේ ස්ප්‍රීතුවේ නිමැවුමකි.

කාර්මික විප්ලවයෙන් ජීවිත ඉතා සීඝ්‍රයෙන් දියුණු කරගන්නට, එනම් හාමතෙන් පාර අයිනක මිය යන ඉරණමට ගොදුරු වූවන් පවා කම්හල් රැකියා තුළින් ආදායම් උපයා බඩ පිරෙන්න කන්න, සීතලෙන් පීඩා නොවිඳින්නට අඳින්න සහ ජේන් ඔස්ටින් පොතක් කියවන හැකියාවත්, එය මිල දී ගන්නට තරම් පොහොසත්වීමත් ගැන වූ මිනිස් ප්‍රගතියේ කතන්දරය ලියන්නට සෑම දාර්ශනිකයෙකුට උවමනා වීම පුදුමයක් නොවේ.

හේගල් සිය අපෝහක භෞතිකවාදය පිළිබඳ දර්ශනය ගොඩනඟිමින් සිටියේ නැපෝලියන් විසින් ජර්මන් දේශයක් වූ පෘසියා (Prussia), රුසියාව, මහා බ්‍රිතාන්‍යය, ස්වීඩනය ඇතුළු රටවල් යුද මෙහෙයුමකින් පරදවන්නට සමත් වූ කාලයේ දී ය. හේගල් වාසය කළ නගරය වූ ජෙනා (Jena) හි පැවති සටනකින් පසුව නැපෝලියන් පෘසියාව පරාජය කළා යැයි සැලකේ. හේගල් එවිට නැපෝලියන් අධිරාජයාව යුගයේ ජවය (zeitgeist) දක්වන්නා යැයි හඳුන්වන ලද්දේ ය.

1848 යනු ජර්මනියේ, ඔස්ට්‍රියාවේ, ප්‍රංශයේ, ඉතාලියේ, පෝලන්තයේ විප්ලව බොහොමයක් දකින්නට ලැබුණ කාලයයි. ඒත් එම විප්ලව කිසිවක් ශ්‍රමිකයන් අතින් ඇරඹෙන ලද ඒවා නොවූහ. ඇඩම් ස්මිත් සිය ජාතීන්ගේ ධනයේ සටහන් කරන ලද ශ්‍රම විභජනය යුරෝපා රටවල් සහ ඇමෙරිකාවේ පැතිර ගොස් තිබිණ. කාර්මික නිෂ්පාදන ගැන විශේෂ ප්‍රාගුණ්‍ය වර්ධනය කරගන්නට කාර්මික සමාජයන්හි ඒකීය පුද්ගලයන් සමත්ව සිටියහ. මේ ඒකීය පුද්ගලයන්ගේ උවමනාව වූයේ තමන්ගේ ජීවිතයේ ප්‍රගතියයි. ඔවුන් ශ්‍රමය වෙහෙසුවේ ඒ සඳහා ය.

කාල් මාක්ස් සහ ඒංගල්ස් විසින් එවක දී “කොමියුනිස්ට් මැනිෆෙස්ටෝව” ප්‍රකාශයට පත්කර තිබුණ ද, ඉහත සඳහන් කළ විප්ලව එම කෘතියෙන් හටගැනුණ ඒවා නොවූහ. එය දේශපාලන දර්ශනය ගැන විද්වත් සමාජයේ පැහැදීම අඩුවී ගිය කාලයකි. සාමාන්‍ය වැසියන් ඒ දර්ශන ගැන එතරම් අවධානයක් නොදැක්වූ කාලයකි.

ඇඩම් ස්මිත් ලියූ ජාතීන්ගේ ධනය තුළ ශ්‍රම විභජනයෙන් යුතු කම්හල් රැකියාවක නියැළෙන්නා මුහුණ දෙන ඒකීය රටාව ගැන සඳහන් වෙයි. විශේෂ ප්‍රාගුණ්‍යයකින් යුතු සේවකයා ඒකාකාරී කර්තව්‍යයක දිනපතා යෙදන විට ඔහුට මනස පුළුල් කරගන්නට හැකියාවක් නොමැතිවීම ගැන ස්මිත් සඳහන් කර තිබුණි.

වෙනත් දේපල නොමැතිකම නිසා, කම්හල් ශ්‍රමිකයන්ට ජීවිතය පවත්වාගැනීම සඳහා විකිණීමට ඇති එකම දැය ශ්‍රමයයි.

කාල් මාක්ස් මෙහි දී සමාජයේ කම්කරු පංතිය හෙවත් ශ්‍රමය වෙහෙසන්නට සිද්ධ වී තිබෙන පංතිය සහ බුර්ජුවාසී පංතිය හෙවත් වෙළඳාමේ යෙදෙන දේපල අයිති අය යන කොටස් දෙකක් හඳුන්වන්නට ඉදිරිපත් වූයේය. මාක්ස්වාදයට අනුව දේපල අයිති අය හොඳින් ජීවත්වෙන්නේ දුප්පතුන් සූරා කෑමෙනි. මාක්ස් හිතුවේ විප්ලව පටන් ගැනෙනුයේ කාර්මික සමාජ තුළින් කියායි. එනම් බුර්ජුවාසී පංතිය විශාල ලෙසින් පවතින සමාජයන්හි කියායි. ඒත් ඇත්තෙන්ම සිද්ධ වූයේ අනෙකකි. කොමියුනිස්ට් විප්ලව හටගත්තේ කෘෂිකාර්මික සමාජ තුළිනි. ඒවායේ පෙරමුණ ගත්තේ හෝ නායකත්වය දැරුවේ ශ්‍රමිකයන් නොවූහ. 1985 වෙද්දී ලෝක ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී දේශපාලන ක්‍රමයක් යටතේ ජීවත් වූහ.

ඒ සියළු දේශයන්හි වාසය කළ ශ්‍රමිකයන් අත්විඳින ලද ඛේදනීය තත්ත්වයන් තවමත් මාක්ස්වාදය ගැන උගන්වන විශ්වවිද්‍යාලයන්හි දී කතාබහට ලක්වෙනවාද?

ජනමාධ්‍යවලින් අහන්නට ලැබෙනවාද?

තමන් දකින ලද තත්ත්වයක් වැරදියට අවබෝධ කරගෙන ඊට අසාර්ථක සහ අතිශය ඛේදනීය ඵලවිපාක ඇති කරන ලද විසඳුමක් ඉදිරිපත් කළ පුද්ගලයෙක් ලෙසින් කාල් මාක්ස් හඳුන්වා දීම සිද්ධ වෙනවාද?

ජෝන් ස්ටුවර්ට් මිල් 1859 දී නිදහස ගැන (On Liberty) නමින් අගනා කෘතියක් ලොවට පිරිනැමීය. වෙනකෙකුට හානියක් නොකරන තාක් කල් වැඩිහිටියෙකුට තමන් කැමති ලෙසකින් ජීවත්වීමට හැකි යැයි එයින් ඔහු පෙන්වා දුන්නේ ය. අධ්‍යාපනය සමාජයේ බහුතරය අතර පැතිර යද්දී ක්‍රමයෙන් සමාජයේ සියළු පුද්ගලයන් තම තත්ත්වයන් සියළු පැතිකඩ වලින් උසස් මට්ටමකට ගෙනෙන්නට සමත්වන බව ඔහු ලියන ලදි.

නිදහස ගැන නමින් මිල් ලියූ පොතෙන් වසර 152 කට පසුව 2011 දී ස්ටීවන් පින්කර් මූලාශ්‍ර මහත් සංඛ්‍යාවක් ගෙනහැර පාමින් තත්ත්වය මිල් කියූ ලෙසින්ම දිගහැරෙන ලදැයි පෙන්වා දී තිබේ.

පසුගිය වසරේ ඇමෙරිකාවෙන් අහන්නට දකින්නට ලැබුණ මහා ගජබින්න බොහොමයක් දැන් එකින් එක හෙළිදරව් වෙමින් පැවතිය දී, කාල් මාක්ස්ගේ කම්කරු පංතියේ විප්ලවය නොව මිල් නැමති දාර්ශනිකයා දැක්වූ මිනිස් ස්වභාවයේ ක්‍රමවත් දියුණුව සමාජයේ ප්‍රගතිය සැබෑ ලෙසින් සිද්ධවන නිවැරදි අර්ථ දැක්වීම බව නැවතත් පැහැදිලිව පෙනී යයි.

ප්‍රතිචාරයක් ලබාදෙන්න

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ WordPress.com ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න /  වෙනස් කරන්න )

Google photo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Google ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න /  වෙනස් කරන්න )

Twitter picture

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Twitter ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න /  වෙනස් කරන්න )

Facebook photo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Facebook ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න /  වෙනස් කරන්න )

%d bloggers like this: