අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

කළු ඇමෙරිකන් සිවිල් අයිතීන් කප්පාදුව

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 23, 2016

වෘත්තීමය, තාක්ෂණික සහ වෙනත් එවැනි තනතුරු දරන ලද කළු ඇමෙරිකන් වැසියන්ගේ සංඛ්‍යාව සීඝ්‍ර ලෙසින් ඉහළ යෑම සිවිල් පනතක් නොතිබූ 1940 ගණන් වල දී පැහැදිලිව දකින්නට ලැබෙන්නකි. 1954 සිට 1964 දක්වා දශකයේ දී ඒ ඉහළ රස්සා යැයි සැලකෙන තනතුරු හොබවන ලද සංඛ්‍යාව දෙගුණයකට වඩා වැඩි වී ඇතැයි පෙන්වා දෙන්නේ තෝමස් සවෙල් නම් අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයා සිය Civil Rights: Rhetoric or Reality? නම් පොතෙනි. තෝමස් සවෙල් කළු ඇමෙරිකන් අයෙකි.

1954 මැයි මාසයේ දී ජනවාර්ගික විසංගනයට එරෙහිව ඇමෙරිකන් සුපිරි උසාවිය දුන් තීන්දුව රටේ ව්‍යවස්ථාව කොතරම් කප්පාදුවට ලක් වී තිබුණත් රාජ්‍ය බලය බෙදී තිබීම තුලින් සියළු රටවැසියන්ගේ ආරක්ෂාව යම් දුරකට හෝ සැපයෙන බව ඔප්පු කරන ලද්දකි. බ්‍රවුන් එරෙහි අධ්‍යාපන මණ්ඩලය නමින් හැඳින්වෙන එම තීන්දුව ඇමෙරිකන් ව්‍යවස්ථාවේ 14 වැනි ප්‍රතිසංශෝධනය වූ සියළු වැසියන්ට එකසේ ආරක්ෂාව සැපයීම ආරක්ෂා කරන ලද්දේය.

සිවිල් අයිතීන් ව්‍යාපාරය ඇරඹෙනුයේ කළු ඇමෙරිකන් අය වෙතිනි. එහෙත් එහි මූලික දැක්ම වැරදි වූවකි. අනතුරුව 80 ගණන්වල දී ඇතිවන affirmative action නොහොත් ආසියානු, හිස්පැනික් හා ස්වදේශී ඇමෙරිකන් අයට වාසි ආකාරයෙන් වෙනස් විදියකට සැලකීම එහි ප්‍රතිඵලයකි. එයින් ඇමෙරිකන් ජනගහණයෙන් 70% කට පමණ වෙනස් ආකාරයකින් සැලකෙන වැඩ සටහන් දියත් විය. ඒවායේ ආර්ථික අවාසි පැහැදිලිව පෙනෙන්නට පටන් ගනිද්දී 90 ගණන් මැද දී පටන් ඒ පිළිවෙත් ඉබේම අහෝසි වී යන ලදි. නමුත් සිවිල් අයිතීන් සම්මතයට මූලික වූ ඒ වැරදි දැක්ම දුප්පත් රටවලට, වර්ගවාදී ප්‍රතිපත්ති ඇති රටවලට සහ දකුණු අප්‍රිකාව දක්වා පැතිර යන ලදි.

සිවිල් අයිතීන් ආරක්ෂා කිරීමේ ව්‍යාපාරය පටන් ගැනෙනුයේ වහල් ක්‍රමය අහෝසි වුවත්, සමහර පැතිවල පනවාගත් ජිම් ක්‍රෝ නීති සහ තව දුරටත් දකින්නට ලැබුණු දැඩි වර්ගවාදය යනාදී කළු ඇමෙරිකන් අයටම මුහුණ පාන්නට සිද්ධ වූ කුරිරු අත්දැකීම් තුලිනි. ඔවුන් අත්විඳි ඒ විශේෂිත අත්දැකීම් මතින් සියල්ලන්ම සඳහා ගෙනෙන ආචාර ධාර්මික වූ ද, හේතුඵලත්වයක් දක්වන්නා වූ ද, සාමාන්‍ය මූලධර්ම පිහිටුවා ගැනිණ. ලෝකයේ සිවිල් අයිතීන්ගේ දැක්ම ගැන සිද්ධාන්ත ගොඩනැඟෙන්නට පටන් ගන්නේ එතැනින්.

කළු පාසැල් වලින් වෙන්කර තිබුණු සුදු පාසැල් වලට වැඩියෙන් අරමුදල්, ගොඩනැඟිලි පහසුකම්, උගත් ගුරුවරු යනාදිය ලැබුණ බව එවක දත්ත වලින් පැහැදිලිවම දක්වත හැකියි. ඒ නිසාම කළු පාසැල් වලින් එළියට එන දරුවන් සුදු දරුවන්ට වඩා අඩු විභාග ලකුණු වලින් යුතු වූ බවත් පැහැදිලිව පෙනී යයි. නමුත් ඇමෙරිකන් සමාජයේ වෙනත් කොට්ඨාශ වලට, යුදෙව්, අයිරිශ්, ඉතාලි, ආසියානු, හිස්පැනික් හා ස්වදේශී යනාදීන්ට මේ සංඛ්‍යාන අදාළ වේදැයි යන්න වෙනම කාරණාවකි. එසේම කළු පාසැල් සියල්ලම සමස්තයක් ලෙසින් නොගෙන ඒවා අතර වැඩියෙන් ඉහළ ප්‍රමිති වලින් යුතු වූ හා අඩු ප්‍රමිති වලින් යුතු ඒවා විමර්ශනයට ලක්වීම ද මඟ හැරී යයි.

සිවිල් අයිතීන් දැක්මේ දෙවැනි ප්‍රස්තුතය වූයේ එතෙක් කාලයක් වෙනස් විදියකට සැලකීමේ ප්‍රතිපත්ති නිසා කළු ඇමෙරිකන් ජනතාව තුල තමන් පහත් යැයි මානසිකත්වයක් ගොඩනැඟී තිබීමයි. ඉතින් ඔවුන්ට තවත් කාලාන්තරයක් තිස්සේ යළිත් වෙනස් විදියකට සැලකීමෙන් ඔවුන් ඒ පහත් යැයි අල්ලාගත් මානසිකත්වයෙන් ගැලවෙන්නේ කෙසේදැයි කියා විමර්ශනය කිරීමත් මඟ හැරී යයි.

සිවිල් අයිතීන් දැක්මේ තෙවැනි ප්‍රස්තුතය වූයේ මේ ආදායම් හා සමාජයීය විෂමතාවයන් තුරු කරන්නට දේශපාලන ක්‍රියාකාරීත්වයෙන් පුළුවනැයි මතයක් ගොඩනැඟීමයි. සිවිල් අයිතීන් පනත සම්මතයත් සමඟින් තෝරා පත් කරගන්නා ලද කළු ඇමෙරිකන් සංඛ්‍යාව වේගයෙන් ඉහළ යන ලදි. මෙය හරියට වර්තමානයේ කාන්තා සම අයිතීන් ගැන උදම් අනන නෝර්ඩික් රටවල පුද්ගලික අංශයේ විධායක තනතුරුවල කාන්තාවන් අල්පයක් නියෝජනය වෙද්දී මහජන අංශයේ තෝරාපත් කරන තනතුරු බහුතරය කාන්තාවන් වෙතින් නියෝජනය වන ආකාරය දැකිය හැකිවීම වැනියි.

The State Against Blacks පොත ලියූ වෝල්ටර් විලියම්ස් ද කළු ඇමෙරිකන් අයෙකි. එහි “අවම පඩිය, උපරිම මෝඩකම” නම් අනගි තේමාවෙන් වූ පරිච්ඡේදය ජීවිතය ජයගන්නට උදව් අවශ්‍යම වූ කොන් වූ පිරිස්වලට එය නොලැබෙන හැටි පැහැදිලි කරයි. කළු තරුණ අයට වඩා සුදු අය වැඩියෙන් රස්සාවන් සඳහා සුදුසු වන්නේ ඔවුන් හැදෙන වැඩෙන පරිසරයේ කලට වේලාවට වැඩට පැමිණීම අගයක් ඇති නිසයි. ඔවුන් වැඩි කාලයක් පාසැල් අධ්‍යාපනයේ නියැළීමත්, සුදු ළමුන් වැඩියෙන් ඉන්නා පාසැල් හි ඉගැන්වීමට උගත් ගුරුවරු වැඩියෙන් කැමැත්තක් දැක්වීම යනාදී හේතු නිසයි. ගෙවල් වලින් අධීක්ෂණයක් නොමැති වීමෙන් කළු දරුවන් පාසැල් පැනීම වැඩියෙන් දකින්නට ලැබේ. අවම පඩියට වඩා වැඩියෙන් උපයන්නට පහසු හැකියාව ඇතැයි දකින නිසා ඔවුන් මත්ද්‍රව්‍ය වෙළඳාමට බහිති.

එසේම එන්න එන්නම වැඩිවෙමින් පවතින ව්‍යාපාර ලැයිසන්, රෙගුලාසි නිසා ව්‍යාපාරයක් ආරම්භයට ද ඔවුන්ට අපහසු වේ. උදාහරණයක් හැටියට කොණ්ඩා කැපීමටත් වෘත්තීමය ලැයිසන් ගන්නට සිද්ධ වීම පෙන්විය හැකියි. ඒ සඳහා පාඨමාලාවක් හදාරන්නටත්, පුහුණුවක් ලබන්නටත්, ව්‍යාපාරික ස්ථානයේ රජය විසින් පනවන ලද ප්‍රමිති රකින්නට ප්‍රාග්ධනයක් ද අවශ්‍ය වෙද්දී මෙතෙක් ඕනෑම කෙනෙකුට තරඟයේ යෙදීමට හැකි වූ නිදහස් වෙළඳපොලෙන් ද කළු අයව කැපී යයි.

සිවිල් අයිතීන්ගේ පනත නිසා කළු ඇමෙරිකන් අයව අද ෆෙඩරල් ආණ්ඩුවේ වහලුන් කර ඇත්තේ කෙසේදැයි කියා පැහැදිලි කරන කළු ඇමෙරිකන් උගතුන් රටේ නොමඳව සිටිති. එහෙත් ඔවුන් ගැන ප්‍රසිද්ධ මාධ්‍ය වලින් අහන්නට ලැබෙන්නේ නැත. ඔවුන් ගැන නොමිලේ බෙදන අධ්‍යාපන ආයතන වලින් අහන්නට ලැබෙන්නේ නැත. දේශපාලනයේ සිටින කළු ඇමෙරිකන් අය ගැන රට්ටු පමණක් නොව සෙසු ලෝකයා ද දනිති. කළු ජීවිත යහපත් කරගන්නට ආණ්ඩුවේ රැකවරණය සපයන බව කියන ඔවුන්ව වීරයන් සේ දකිති. සිය උවමනාවන් සඳහා තව දුරටත් ආණ්ඩුවෙන්ම හිඟන්නට කළු ජනතාව හුරු පුරුදු කරන බව දකින්නේ ඉතාමත් ස්වල්පයකි.

සේවය අවශ්‍ය අයටම එය නොලැබෙන හැටි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 21, 2016

කළු ඇමෙරිකානුවන් මරන සුදු පොලිස් නිලධාරීන් ගැන මෑතක පැවති උද්ඝෝෂණ ඇමෙරිකාව පුරාත්, සෙසු ලෝකය පුරාත් පැතිර යද්දී කළු ඇමෙරිකානුවන් අතර කෙරෙන මරා ගැනීම් ගැන තොරතුරු දැනගන්නට නම් විශේෂයෙන් සොයා යා යුතු වේ.

පොලීසියේ සියල්ලන්ම ඉල්ලා අස්විය යුතු යැයි කියමින් මහා ජනකායක් 2015 මාර්තු 11 වැනිදා ෆර්ගසන් නගරයේ උද්ඝෝෂණ පවත්වද්දී ඊට සැතපුම් කිහිපයකට නුදුරින් සිද්ධ වූ වෙඩි තැබීමක දී අවුරුදු හයක මාකස් ජොන්සන් නැමති පිරිමි ළමයා මිය ගියේය. ඩ්‍රයිව් බයි ෂූටින් නොහොත් වාහනයකින් යන ගමන් වෙඩි තබා යද්දී ඒ වෙඩි පහරකට ලක් වී ඒ දරුවා මිය ගියාට ඒ ගැන උද්ඝෝෂණ කරන්නට කිසිවෙක් ඉදිරිපත් නොවීය. කළු ඇමෙරිකන් වැසියන්ගේ ජන නායකයෙක් සේ පෙනී සිටින ඇල් ශාප්ටන් ඒ ගැන ෆෙඩරල් ගවේෂණයක් සිද්ධ විය යුතු යැයි ඉල්ලා සිටියේ නැත. දරුවාගේ අසල්වැසියන් හැරෙන්නට ඔහුට වූ විපැත්තිය දන්නේ කිහිප දෙනෙක් පමණකි.

2015 වසරේ බල්ටිමෝර් නගරයේ දරුවන් 10 ක් මරණ ලදි. සැප්තැම්බර් මාසයේ දී වයස අවුරුදු පහ සහ ඊට අඩු දරුවන් තිදෙනෙක් ක්ලීව්ලන්ඩ් හි දී මරණ ලදි. තාත්තාට ඉලක්ක කරන ලද බුලට් එකකින් අවුරුදු හතක පිරිමි ළමයෙක් නිදහස් දිනය සමරන සති අන්තයේ දී චිකාගෝ නගරයේ දී මිය ගියේය. නොවැම්බරයේ දී චිකාගෝ නගරයේම පාර අස්සකට ගෙන්වා ගෙන පියාගෙන් පළිගන්නට මැරවර කල්ලියක් අවුරුදු නමයක දරුවෙක් මරා දැමූහ. මේ පියා පොලීසියට කටඋත්තර දෙන්නට ගියේ නැත. අගෝස්තු මාසයේ දී ෆර්ගසන් නගරයේම, අම්මාගේ ඇඳේ වාඩි වී ගෙදර වැඩ කරමින් සිටි දැරියක් මැරවර කල්ලි අතර වෙඩි හුවමාරුවක දී නිවසට ඇතුල් වූ බුලට් එකකින් මරුමුවට පත්වූවාය.

කළු අයෙකුට සුදු පොලීසියෙන් කරන ලද වෙඩි තැබීමක දී පාරට බහින උද්ඝෝෂණකරුවන් මෙවැනි මිනීමැරුම් වල දී එළියට බහින්නේ නැත. මෙවැනි ඔවුන්ම එකිනෙකා හා කරන මරාගැනීම් සාමාන්‍යයක් සේ දකින්නට කළු ඇමෙරිකන් වැසියන්ව හුරු කරවා ඇත්තේ ඔවුන්ගේම නායකයන් විසිනි.

කෙසේ වෙතත් මෙවැනි අපරාධ මට්ටම් පසුගිය වසර 20 දී පහළ බැස ඇත. 1990 දී නිව් යෝර්ක් නගරයේ ඝාතන 2,245 ක් සිද්ධ විණ. 2014 වෙද්දී සිද්ධ වී ඇත්තේ ඝාතන 333 කි. එනම් 85% ක පහළ යාමකි. නිව් යෝර්ක් හි ඉතා වේගයෙන් පහළ යන අපරාධ මට්ටමක් දකින්නට ලැබේ. එසේම ජාතික වශයෙන් ද අපරාධ මට්ටම් ඵෛතිහාසික ලෙසින් පහළ බැස ඇත. එනම් 1990 ගණන් මුල සලකද්දී අද අපරාධ 40% කින් අඩුයි.

මේ අඩුවීමෙන් වැඩියෙන්ම යහපත් තත්වයන් භුක්ති විඳින්නේ සුදු නොවන රටවැසියන් විසිනි. නිව් යෝර්ක් නගරයේ 1990 ගණන් වල අපරාධ මට්ටම් අදත් එසේම තිබුණා නම් එහි සුදු නොවූ පිරිමි ජනගහණයෙන් දහ දාහක් පමණ අද ජීවතුන් අතර නොසිටිනු ඇත.

මේ අපරාධ මට්ටම් පහළ යෑමට හේතු වූයේ නිව් යෝර්ක් නගරයෙන් පටන් ගෙන අනතුරුව රටේ සෙසු පළාත්වලට ද පැතිර ගිය පොලිස් අධීක්ෂණ පිළිවෙතයි.

අපරාධ ගැන වාර්තා කරනවා පමණක් වෙනුවට, අපරාධ සිද්ධ වීම වැළැක්විය හැකි යැයි 1994 දී NYPD ලොක්කන් සිතූහ. මුලින්ම දිනපතා ද අනතුරුව පැයෙන් පැයට ද, අපරාධ දත්ත එකතු කර ඔවුන් ඒවා විශ්ලේෂණය කළහ. අපරාධ පැතිර යන ආකාරය ගැන විමසිල්ලෙන් සිට ඒවා පැතිරෙන්නට පෙර නවතා දැමිය හැකි ක්‍රම විමසූහ. තමන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ පවතින පළාත්හි අපරාධ වලට ඒ පැතිවල අණදෙන නිලධාරීන් වගකිව යුත්තන් බවට පත් කළහ. කොම්ප්ස්ටැට් (Compstat) නමින් සතිපතා වගකිව යුත්තන්ව කැඳවන රැස්වීම් පැවැත්විණ. තම පළාතේ සියළු අපරාධ රැල්ලක් ගැනම සම්පූර්ණයෙන් නොදන්නේ නම් හෝ එවැන්නක් නවතන්නට විධික්‍රමයක් අණ දෙන නිලධාරියා නොදන්නේ නම් අනතුරුට ලක්වූයේ ඔහුගේ රස්සාවයි.

වැඩියෙන්ම අපරාධ සිද්ධ වෙන පෙදෙස් හි, එනම් සුදු නොවන ජනතාව වාසය කරන පැතිවල සිද්ධ වෙන අපරාධ පොලීසිය විසින් නොසලකා හරිනවා යන්න එතෙක් පොලීසියට එල්ල වු දෝෂාරෝපණයකි. කොම්ප්ස්ටැට් ක්‍රමය වැඩියෙන්ම අපරාධ වෙන පෙදෙස් වලට පොලිස් ඇස එල්ල කරන ලදි. වෙනදා මත්ද්‍රව්‍ය බහුලව පැවති පෙදෙස් අද ව්‍යාපාරිකයන්ට කඩ ඇරිය හැකි පැති බවට හැරී ඇත. ඒ පැතිවල සිටින වැඩිහිටි පුරවැසියනට අද තම විශ්‍රාම මුදල් ලබාගන්නට තැපැල් කාර්යාලයට යා හැකියි. දරුවන්ට පාරවල් වල බයිසිකල් පදින්නට හැකියි.

නමුත් මේ පසුගිය දශක දෙකේ ලද ජයග්‍රහණයට, එනම් අපරාධ රැල්ල අඩු කරන්නට හැකි වූ ආකාරයට දැන් අවදානමක් එල්ල වෙන්නේ බොරු පතුරුවා හරින කළු ජීවිත වැදගත් ව්‍යාපාරයෙනි.

නාගරික පෙදෙස්වල පොලීසිය සැරිසරද්දී මඟියෙක් නවතා ප්‍රශ්න කරද්දී හෝ සැක කටයුතු පුද්ගලයෙක් අත් අඩංගුවට ගනිද්දී ඔවුනට බැන වදින, අපහාස කරන ජනතාව කෙමෙන් වැඩිවෙන්නට පටන් ගෙන ඇත. සමහර අවස්ථාවල දී පොලීසියට බෝතල් හා ගල් වලින් පහර වැදේ. ගැටුමේ මුල සිට නොව ඔවුන් බලය යොදා ගන්නා තැනේ පටන් පමණක් සිද්ධිය වාර්තා වී, ජාතිවාදී පොලිස් නිලධාරියෙක් හැටියට සමාජ වෙබ් අඩවි තුලින් තමන් ප්‍රසිද්ධ වේ යැයි බිය පමණක් නොව, ඒ නිසා රස්සාව පවා අහිමි වේ යැයි ද ඔවුන් නොසන්සුන් වෙති.

පොලීසිය විසින් කරන තාඩන පීඩන දුරකතන වලින් පටිගත කරගෙන සියල්ලන්ටම බෙදාහැරීම නොකළ යුතු යැයි වරදවා වටහා නොගන්න. එහෙත් සිද්ධියේ මුලසිට වාර්තා කරගන්නට නොහැකි වූ අවස්ථාවක, මැරවරයා කොතරම් දරුණු ලෙසකින් හැසුරුණා ද යන්න ජනතාව නොදැකීම යනු නීතිය රැකීම සඳහා ජීවිතය පරදුවට තබන්නෙකුට කරන දැඩි අසාධාරණයක් බව සැලකිල්ලට ගත යුත්තකි.

පසුගිය දශක දෙකේ අපරාධ මට්ටම් අඩු වී ගිය හේතුවක් වූයේ පොලිස් නිලධාරීන් බහුල ලෙසින් අපරාධ සිද්ධ වෙන පැතිවල සැරිසැරීමයි. පොලීසියට ජනතාවගෙන් අවඥාව එල්ල වෙන ආකාර වලින් කළු ජීවිත වැදගත් යැයි කියන අය කටයුතු කරද්දී ඉතින් ඔවුන්ගේ අධීක්ෂණය අවශ්‍යම පැතිවලට ඔවුන්ගේ අධීක්ෂණය නැති වී යයි.

පොලීසියේ නිලධාරීන් ද මනුෂ්‍යයෝ වෙති. වැඩි අපරාධ ඇති පෙදෙස්වල අයවළුන් නවතා ප්‍රශ්න කිරීමේ දී ඔවුන්ව ජාතීවාදීන් යැයි හංවඩු ගැහෙද්දී ඔවුන් එසේ කිරීම අඩු කරති. බලවත් දේශපාලන කණ්ඩායමක් පොලිස් අධීක්ෂණයක නීත්‍යානුකූලත්වයක් නැතැයි කියද්දී, එවැනි අධීක්ෂණ නැති වී යයි.

නමුත් පොලීසියේ මැදිහත්වීම් අවශ්‍ය නැතැයි කියා අහන්නට ලැබෙන්නේ කළු සමාජයේ සියළු පුරවැසියන් වෙතින් නොවේ. ඔවුන්ගේ සංවිධාන තුලින් සහ නායකයන් වෙතිනි.

මෙවැනි තත්වයන් ඇමෙරිකාව මීට කළින් අත්දැක ඇත. 60 ගණන් හා 70 ගණන් වල දී රැඩිකල් කියාගත් කළු සුදු අයවළුන් පොලීසියට එරෙහි ද්වේෂය පැතිරවීම සහ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවන්හි යෙදුනහ. අද ඇති වෙනස, රටේ ජනාධිපති වැනි ඉහළ නායකයන්, ඔහුගේ ඇටර්නි ජනරාල්වරයා, සමහර විශ්ව විද්‍යාල සභාපතිවරු, සමිති ප්‍රධානීන් සහ පුවත්පත් මාධ්‍යය ද මේ පොලිස්-විරෝධී ජනමතය පැතිරවීමේ යෙදී සිටීමයි.

දත්ත විසින් සත්‍යයෙන් පෙන්වන්නේ අවි නොගත් කළු වැසියන් පොලීසිය නිසා අනතුරට ලක්වෙනවාට වඩා කළු වැසියන් නිසා පොලීසිය අනතුරට ලක්වන බවයි. මේ වසේ මුල් මාස තුනේ වෙඩි තබාගැනීම් වල දී පොලිස් නිලධාරීන් මරුමුවට පත් සංඛ්‍යාව දෙගුණයකට වඩා ඉහළ ගිහින් ඇත. පසුගිය දශකයේ දී අවි නොගත් කළු වැසියෙකු පොලිස් නිලධාරියෙක් වෙතින් මරුමුවට පත්වෙනවාට වඩා 18.5 ගුණයකින් පොලිස් නිලධාරියෙක් කළු වැසියෙක් වෙතින් මරුමුවට පත්වෙන හැකියාව ඉහළ ගිහින් ඇත.

එසේම කළු ජීවිත වැදගත් කියන ව්‍යාපාරය පෙන්වන්නේ සුදු පොලිස් නිලධාරීන් කළු අයව මරනවා කියායි. නමුත් 2015 මාර්තුවේ ෆිලඩෙල්ෆියාවේ (කළු වැසියන් වැඩියෙන් සිටින නගරයක්) පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුවේ වාර්තාවකින් ඔප්පු වෙන්නේ කළු හෝ හිස්පැනික් පොලිස් නිලධාරීන් අතින් කළු වැසියන් මරුමුවට පත්වීමේ අවදානම වැඩි බවයි. ඒ අවිගත් සිවිල් වැසියෙක් යනු තමනට තර්ජනයක් ගෙන එන්නෙක් යැයි වැරදියට දැකීම ඔවුන් අතර වැඩියෙන් පවතින නිසයි.

The Danger of the “Black Lives Matter” Movement ඇසුරිනි.

“කළු ජීවිත වැදගත්” ව්‍යාපාරය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 19, 2016

මෙවසරේ පෙබරවාරි අග දී ෆේස්බුක් මූලස්ථානයේ දැන්වීම් බිත්තියක ලියැවුණු “කළු ජීවිත වැදගත්” යන කියමන කපා හැර “සියළු ජීවිත වැදගත්” යැයි ලියන ලද්දේ එහි සේවයේ යෙදුණු අයයි. මාර්ක් සකර්බර්ග් විසින් ඔවුනට එසේ නොකරන්න යැයි නිවේදනයක් නිකුත් කිරීම නිසා කතාව මූලස්ථානයෙන් එළියට පනින ලදි.

කළු ජීවිත වැදගත් යන්න මුලින්ම ආරම්භ කරන ලද්දේ කළු දිවියන් කියාගත් කල්ලියක් වෙතින්. මෑතක දී යළිත් එළිබහින මෙය ඒ කළු දිවියන්ගේ පොයින්ට් 10 ක වැඩ සටහන අකුරටම කොපි කරන ලද්දකි. සියල්ල එළියට එන අන්තර්ජාල යුගයේ එය හෙළිදරව් වීමත් සමඟින් ඔවුන් සිය පිටුවෙන් මේ අකුරටම කොපි කරන ලද්ද ඉවත් කරගෙන ඇත.

අදහස් ප්‍රකාශයට ඇති අයිතිය නිසාම මහත් ආදායම් උපයන ෆේස්බුක් ඇයි සිය සේවකයන්ගේ අදහස් ප්‍රකාශයට ඇති නිදහස කප්පාදුවට ගියේ? සියළු ජීවිත වැදගත් කියනවාට වඩා කළු ජීවිත වැදගත් යන කියමනට මාර්ක් සකර්බර්ග් ප්‍රිය කරන්නේ ඇයි?

මිසූරි ප්‍රාන්තයේ ෆර්ගර්සන් නගරයේ මයිකල් බ්‍රවුන්ට පොලීසිය විසින් වෙඩි තැබීමත් සමඟ (2014 අගෝස්තු) මේ ව්‍යාපාරය පණගැන්විණ. අද ඇමෙරිකාවේ ජීවත්වන කළු තරුණයන්ගේ ජීවිතවලට දැඩි ලෙසින්ම අනතුරුදායක තර්ජනය එන්නේ ජාතිවාදී පොලීසියෙන් යන්න ඔවුන්ගේ දැක්ම වේ. මේ දැක්ම නිසා උද්ඝෝෂණ, මැරුණු ලෙසකින් වැතිරගත් සත්‍යග්‍රහ (die-in), පොලිස් නිලධාරීන්ව ඝාතනය කිරීම සහ ඝාතනයට තැත් කිරීම, පොලීසිය විසින් කරන ලද අපරාධයක දී මහා ජූරිය අහෝසි කිරීමේ යෝජනා සහ ප්‍රතිපත්ති සැකසීම සඳහා විශේෂ ජනාධිපති කමිටුවක් පිහිටුවීම වැනි දේ ඇරඹිණ.

යටත් වෙන්නට හදද්දී මයිකල් බ්‍රවුන්ට වෙඩි තැබුවා යන්න බොරුවක් යැයි ඇමෙරිකන් අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුව පැහැදිලිවම පෙන්වා දී ඇතත් මේ අයට බ්‍රවුන් යනු තවමත් මෘතවීරයෙකි. තතු සොයා බලනවා වෙනුවට සකර්බර්ග් වැනි රැල්ල යන අතට පිහිනන අය වැඩි නිසා, අද පොලිස් නිලධාරීන් කළු ජීවිත ආරක්ෂාව වෙනුවට එම කර්තව්‍යයෙන් පසුබසිති. එහෙයින් කළු ජීවිතවලට අවශ්‍යම වූ රැකවරණය අද ඔවුනට නොලැබී යයි.

සියල්ලන්ටම ආචාරශීලී සහ ගෞරවයෙන් සලකන්නට වගකීමක් පොලීසියට ඇත. එසේම ඔවුන් නීතියේ සීමාවන් තුල සිය බලය පාවිච්චි කළ යුතුයි. අපරාධකරුවන් හා වරදකරුවන් හා දිනපතා ගැටෙන පොලීසිය මේ වගකීම් පැහැර හරින අවස්ථා ඇති බව සත්‍යයකි. ඒ නිසාම වරදක් නොකළ විට දී අත්අඩංගුවට ගැනීම හෝ සුළු මාර්ග නීතියක් කැඩීමේ දී දඩ කොළයක් ලිවීම වැනි අවස්ථාවක දී, පුද්ගලයෙක් කෝපාවිෂ්ට වීම ද, ලැජ්ජා වීම ද, නැත්නම් භීතියට පත්වීම ද සත්‍යයකි. අවි නොගත් පුරවැසියෙකුට පොලීසිය විසින් කරන අසාධාරණ වූ සෑම වෙඩි තැබීමක්ම නීතිය රකින ක්‍රමය ගැන අපගේ විශ්වාසය දෙදරවන්නට සමත් වෙන්නක් බව ද සත්‍යයකි.

ඇමෙරිකන් ඉතිහාසයේ ජාතිවාදී අරගල සහ ඒවායේ දී දකින්නට ලැබුණු පොලීසියේ භූමිකාව නිසා පොලිස් වෙඩි තැබීම් සහ විශේෂයෙන්ම කළු පිරිමියෙකුට පොලීසිය වෙඩි තැබීම යනු සිත් දොම්නස් කරවන්නකි. එහෙත් ඵලදායී ලෙසින් වැඩ කරන ක්‍රමයක් වූ මහා ජූරි අහෝසි කිරීම නොව අපි කළ යුත්තේ රටේ ව්‍යවස්ථාව ගැන, ආචාරශීලීත්වය ගැන පොලීසියට වැඩියෙන් ඉගැන්වීම හා පුහුණුව ලබාදීමයි. නමුත් පොලිස් මෙහෙය ගැන කතා කිරීම, අපරාධ හා ජාතිය ගැන කතා කිරීමට ඉඩක් ප්‍රධාන මාධ්‍ය වෙතින් පාදා ගත නොහැකියි. ඒ ගැන ෆේස්බුක් වැනි මාධ්‍යයක් ද බියවෙයි.

සුදු අය විසින් කළු අයට කරන අපරාධ ගැන කතා කරන බොහොමයක් දෙනා, කළු අය විසින් කළු අයට කරන අපරාධ ගැන නිහඬ වෙති. නමුත් පොලිසියේ මෙහෙය ගැන අවබෝධයට නම් කළු අය කළු අයව මරාගන්නවා යන්න අද සිද්ධ වන්නේ යැයි පිළිගත යුතුයි.

සෑම වසරක දී ම ඇමෙරිකාවේ කළු අය හයදාහක් පමණ ඝාතනය වෙති. මෙය ඝාතනයට ලක්වෙන සුදු හා හිස්පැනික් එකතුවෙන් හැදෙන සංඛ්‍යාවට වැඩියි. රටේ ජනගහණයේ ඉන්නේ කළු අය 13% ක් පමණකි. එහෙත් සුදු හා හිස්පැනික් අයට වඩා හය ගුණයකින් කළු අය ඝාතනයට ලක්වෙති. ලොස් ඇන්ජලීස් නගරයේ පමණක් වයස 20-24 කළු තරුණයන් ජාතික මධ්‍යන්‍යයට වඩා විසි තිස් ගුණයකින් මරණයට පත්වෙති.

කවුද ඒ අයව මරන්නේ?

පොලීසිය නොවේ. සුදු පුරවැසියන් ද නොවේ. අනිත් කළු අයයි.

මේ ඝාතනය නිසා මරුමුවට පත්වෙන කළු ජීවිත සංඛ්‍යාව කළු අපරාධ මට්ටම් වලින් පැහැදිලිව දැකිය හැකි වූවකි. සුදු හා හිස්පැනික් එකතුවට වඩා දහ ගුණයකින් වයස 14-17 අතර කළු තරුණයන් මිනිස් ඝාතනයේ යෙදෙති. සෑම වයසකම ඉන්නා කළු අය සුදු සහ හිස්පැනික් එකතුවට වඩා අට ගුණයකින් මිනිස් ඝාතනයේ යෙදෙති. සුදු අය පමණක් සැලකුවහොත් ඔවුනට වඩා 11 ගුණයකින් ඝාතනයේ යෙදෙති.

ඇමෙරිකාවේ පොලීසිය එක මධ්‍යම කාර්යාලයක අධීක්ෂණයක් යටතේ පවතින්නක් නොව ඒ ඒ ප්‍රාන්ත සහ නගර අධීක්ෂණ යටතේ මෙහෙය වෙන්නකි. 2015 වසරේ දී ඇමෙරිකාවේ පොලීසිය විසින් පුරවැසියන් 987 ක් මරා දමා ඇතැයි වොෂිංටන් පෝස්ට් පුවත්පත කියයි. එයින් 493 නැතහොත් 50% ක් සුදු අයයි. එයින් 258 ක් නැතහොත් 26% ක් කළු අයයි. පොලීසිය විසින් මරා දමන ලද ඒ අයගෙන් බහුතරය අවිගත් හෝ යම් විදියකින් පොලිස් නිලධාරීයාගේ ජීවිතයට තර්ජනයක් එල්ල කරන ලදි.

2009 වසරේ ඇමෙරිකාවේ විශාලතම දිස්ත්‍රික්ක 75 ක, හොරකම් නඩුවල 62% ක් කළු අය වූහ. ඝාතන නඩුවල 57% ක් කළු අය වූහ. පහරදීම් නඩුවල 45% ක් කළු අය වූහ. ඒත් ඒ දිස්ත්‍රික්ක ජනගහණයෙන් කළු අය වූයේ 15% ක් පමණි.

Law and Order නමින් දකින්නට ලැබෙන රූපවාහිනි ටෙලිනාට්‍ය තුල කළු අපරාධකරුවන් දකින්නට ලැබීම ඉතා අඩුයි. ඔවුන් වරක් ප්‍රේක්ෂක මතය සොයා බැලීම සඳහා නිව් යෝර්ක් නගරයේ අපරාධකරුවන් නියෝජනය වන ආකාරයෙන් එපිසෝඩ් කිහිපයක් නිකුත් කළහ. ඇත්ත දේවල් බැලීමේ රසය කුමක්දැයි එය එසේ පෙන්වීමට විරුද්ධ වූ පාඨක ප්‍රතිචාරය විය.

නිව් යෝර්ක් නගරයේ ජනගහණයෙන් 23% ක් කළු අය වෙති. එහෙත් ඔවුන් නගරයේ සියළු වෙඩි තැබීම් වලින් 75% ක යෙදෙති. සියළු සොරකම් වලින් 70% ක යෙදති. සියළු දරුණු අපරාධ වලින් 66% ක යෙදති. හිස්පැනික් අය වෙතින් සිද්ධ වෙන වෙඩි තැබීම් ද එකතු කළහොත් එවිට නගරයේ නීති විරෝධී තුවක්කු පත්තුවෙන් 98% ක් සමන්විත වෙයි. සුදු අය නගරයේ ජනගහණයෙන් 33% ක් පමණි. සියළු වෙඩි තැබීම් වලින් ඔවුන් යෙදෙන්නේ 2% කටත් වඩා අඩුවෙනි. සියළු සොරකම් වලින් 4% කි. සියළු දරුණු අපරාධ වලින් 5% කි.

වැඩි කළු ජනගහණයක් සිටින බෲක්ලින්හි බ්‍රවුන්ස්විල් පළාතේ ප්‍රතිශීර්ෂ වෙඩි තැබීම් ළඟ ආසියානු සහ සුදු වැඩියෙන් සිටින බේ රිජ් පළාතට වඩා 81 ගුණයකින් වැඩියි. මේ නිසා පොලීසිය බේ රිජ් වලට වඩා වැඩියෙන් සිටින්නේ බ්‍රවුන්ස්විල් පළාතේය. ඒ ජාතිවාදයක් නිසා නොව මරාගැනීම් අඩුකරන අපේක්ෂාවෙනි. නීතිය රකින පුරවැසියන්ට ආරක්ෂාව සපයන්නටයි.

පසුගිය දශකයේ පොලීසිය අතින් වැඩියෙන්ම ඝාතනයට ලක්වෙන්නේ සුදු සහ හිස්පැනික් මිනීමරුවන්ය. සුදු සහ හිස්පැනික් මිනීමරුවන් 12% ක් පොලීසිය අතින් ඝාතනය වෙද්දී කළු මිනීමරුවන් ඝාතනය වෙන්නේ 4% ක් පමණි. ඒත් මේ ගැන “කළු ජීවිත වැදගත්” යැයි කියාගන්නා ව්‍යාපාර වලින් හෝ ප්‍රසිද්ධ මාධ්‍යයන් වෙතින් අහන්නට ලැබෙන්නේ නැත.

(තවත් කොටසක් ඉක්මණින්.)

The Danger of the “Black Lives Matter” Movement ඇසුරිනි.

පිලිපීනයේ නව ජනාධිපති රොඩ්රිගෝ දුතෙර්තෙ

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 15, 2016

පිලිපීනයට නව ජනාධිපතිවරයෙක් තේරී පත්විය. එෆ්. ඒ. හයෙක් විසින් ‘දාස භාවයට යන පාර‘ නම් අගනා කෘතියෙන් ‘වැඩියෙන්ම නුසුදුස්සා ඉහළටම එන්නේ කෙසේද’ යැයි පහදන පරිච්ඡේදයක් ලියා ඇත. එය කියැවූ අයෙකුට වර්තමාන ඇමෙරිකාවේ ජනාධිපතිවරණය වේවා නැත්නම් පිලිපීනයේ ජනාධිපතිවරයා හැටියට දුතෙර්තෙ තේරී පත්වීම පුදුමයට කාරණා නොවෙති. වාමාංශික දුතෙර්තෙ සහ දක්ෂිණාංශ යැයි සමහරු දකින ට්‍රම්ප් අතර සමානකම් බොහෝ වෙති. එහෙත් මේ සටහන පුද්ගලයා ගැන නොවේ. ඔහු පෙනී සිටින ප්‍රතිපත්ති ගැනයි.

ෆර්ඩිනැන්ඩ් මාකෝස් පළවා හරින්නට එකතු වූ ජන උද්ඝෝෂණයෙන් බිහිවෙන පක්ෂයකින් එන දුතෙර්තෙ වසර 22 ක කාලයක් නගරාධිපතිව සිට නීතිය තම අතට ගෙන නගරයේ අපරාධ මර්ධනයට සමත් වූ නිසා ජනතාව අතර හැඳින්වෙන්නේ ‘දඬුවම් දෙන්නා’ සහ ‘දුතෙර්තෙ හැරී’ ලෙසයි. ‘දඬුවම් දෙන්නා’ ඇමෙරිකන් මාවෙල් කොමික් සඟරාවකින් බිහි වූ චරිතයකි. වර්තමානයේ නරඹන්නට හැකි ‘ඩෙයා ඩෙවිල්’ ටෙලිනාට්‍ය තුලින් ඒ චරිතය යළි පණ ගැන්වී ඇත. ‘දුතෙර්තෙ හැරී’ යන්න ක්ලින්ට් ඊස්ට්වුඩ් විසින් හැරී කැලහැන් නමැති පොලිස් නිලධාරියාගේ චරිතය රඟපෑ ‘ඩර්ටි හැරී’ නම් චිත්‍රපටියෙන් උපුටා ගන්නා ලද්දකි. එහෙත් දුතෙර්තෙ ඇමෙරිකාව ප්‍රිය නොකරන්නෙකි.

පාප් පදවිය හොබවන අයෙක්ව (පෝප් ෆ්‍රැන්සිස්ව) තම ජනාධිපතිවරණ නාමපත්‍රය ලබාගනිද්දී පැවැත්වූ කතාවේ දී “පෝප්, ඔබ වේසිගේ පුතා, ගෙදර පලයන්. අපිව බලන්න තවත් මෙහෙ එන්න එපා,” යැයි කියූ ජනාධිපතිවරයෙක් ගැන කුමන හෝ රටකින් මීට කළින් ඔබ අසා ඇත් ද?!! විශේෂයෙන්ම රෝමානු කතෝලික ආගම අදහන අය 86% ක් සිටින රටක දී එසේ ඔහු කළ සඳහනට සමාව ඉල්ලන්නේ නැතැයි කිව්වත් ඔහුගේ ජනප්‍රියත්වයේ අඩුවක් නොවීය.

අල්ලස්, දූෂණ හා අපරාධ හමුවේ දී රටවැසියන් ඉල්ලන්නේ ඒවා මර්ධනයට හැකියාව තමනට ඇතැයි කියාගන්නා රුදුරු පුද්ගලයෙකි. රජය වෙතට කරන මහජනතාවගේ ඉල්ලීම වනුයේ රජය ලවා ඒ තත්වයන් කෙසේ හෝ මර්ධනය කරවා ගැනීමයි. ඒ අපරාධ දූෂණ ගහණ තත්වය රටක හෝ නගරයක හට ගැනුනේ කෙසේ ද කියා සොයා බැලීමට මහජනතාවට කිසිත් උවමනාවක් නැත.

අනියම් භාර්යාවන් සමඟ පවත්වන තම සම්බන්ධකම් ගැන ප්‍රසිද්ධියේ විහිළු කරන දුතෙර්තේ තමනට ඇති ස්ත්‍රී දූෂණ ෆැන්ටසියන් ගැන ද ප්‍රසිද්ධියේ සිහින මවන්නෙකි. තමන්ව ජනාධිපතිවරයා හැටියට තෝරා ගත්තොත් කල්ලි දාමරිකයන්ගේ මළ සිරුරු ලක්ෂකයක් මැනිලා බොක්කට දමන්නට කටයුතු කරන්නම් යන්න ඔහුගේ චන්ද පොරොන්දුවකි.

1986 දී මාකොස් පළවා හරින්නට පිහිටුවා ගත් පක්ෂයකින් 2016 වෙද්දී ‘තමන්ට උවමනා දැය කරගන්නට රජයේ බලය යොදා ගැනීමට’ තිබුණ මාකොස්ගේ හැකියාව ප්‍රසිද්ධියේ අගයන අයෙක්ව ජනාධිපතිවරයා වීම හයෙක්ගේ ‘දාස භාවයට යන පාර’ කියවා ඇති අයට පුදුමයක් නොවේ.

පිලිපීනය සිය ආර්ථික නංවාලන්නට ගත් උත්සාහයන් අතර ‘හෙලිකොප්ටර් මුදල්‘ ක්‍රමයක් ද භාවිතයට ගන්නා ලදි. දුප්පත් යැයි රජය තීරණය කළ මිලියන 4.4 ක වැසියන්ට පේසෝ 15,000 ක් ($319) ක් වසරක දී බෙදා හරින ලදි. රටේ සහල් මිල ඉහළ ගියේ ස්වයං පෝෂිත වෙන්නට රජය ගෙන ගිය වැඩසටහන පමණක් නිසාම නොවේ.

2012 දී මත්පැන් සහ දුම්කොළ සඳහා ‘පව් බද්දක්’ පැනවිණ. පහළ බාලාංශයේ සිටම වයස 18 දක්වා පිලිපීන දරුවන්ව රජය බෙදන මූලික අධ්‍යාපනයෙන් පෝෂණය කරන සංශෝධන ගෙනෙන ලදි. යටිතල පහසුකම් සඳහා GDP න් 5% ක් වැය කෙරිණ.

2012 සිට මේ වෑයම් ගෙන ගිය ද 2015 වෙද්දී රටේ ජාතික දරීද්‍රතා මට්ටම 2009 තිබුණ තැනින් ඉහළට ගිහින් නැත. දුතාර්තෙ ආර්ථිකය පිළිබඳ තීරණ මෙතෙක් කරගෙන ගිය ලෙසින්ම කරගෙන යන්නට රටේ අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන්ට ඉඩ දෙන්නේ යැයි කියයි.

දුරකතන හා පරිගණක මඟින් සපයන සේවා අංශයේ රැකියාවන්ට ඉඩ ලැබීම නිසා පිටරටට ඇදුණු පිලිපීන ජනතාවක් අද සිය රටේම සේවය කරන්නට සමත් වී සිටිති. එහෙත් එහි රාජ්‍ය නිලධාරිවාදයෙන් ව්‍යාපාර කරගෙන යෑමේ ඇති පහසුවට ඇති බාධක අඩු වී නැත. නමුත් පිලිපීන වැසියන් රට සිංගප්පූරුවක් කරන්නම් යැයි පොරොන්දු වෙන දේශපාලනඥයන් ප්‍රිය කරති.

ෆර්ඩිනැන්ඩ් මාකොස් පාලන සමයේ දී පිලිපීන ජනතාව සතු තුවක්කු අයිතියට තහනම් වැටිණ. ඒ ඉස්ලාමික බෙදුම්වාදීන් සහ කොමියුනිස්ට් විප්ලවකාරීන්ව මර්ධනය කරමින් නව සමාජයක් බිහි කරන්නටයි. එතැන් පටන් තුවක්කු අයිතිය පිලිපීනයේ එන්න එන්නම කප්පාදුවට ලක් විය. මුස්ලිම් බෙදුම්වාදීන් සමඟ පැවතෙන කැරලි කෝලාහල තවමත් මර්ධනය කරගන්නට ඔවුනට හැකියාවක් ලැබී නැත.

රටක රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් වැඩිවෙද්දී, එනම් පුරවැසි ජීවිතයේ සෑම අංගයක් පාලනය සඳහා රජයේ නීතියක් හා බද්දක් වැටෙද්දී රාජ්‍ය නිලධාරීන්ට වැඩි වැඩියෙන් අල්ලස් දූෂණ ගන්නට ඉඩකඩ සැලසේ. රටේ මැර කල්ලි හටගන්නට සහ ඒවා පවත්වාගෙන යන්නට ද වාතාවරණය සැකසේ. රටක් දීර්ඝ කාලීනව පැවතෙන ආර්ථික සමෘද්ධියක් වෙතට හෝ සාමකාමී යහපත් සමාජයීය වාතාරවණයක් වෙතට ගමන් නොකරයි.

නගරයක් තුල වැරදි වැඩ කරන අයව මරා දමන මෙහෙයුමක් දියත් වෙන්නේ ද, අපරාධ කල්ලි මැරවරයන් වෙනතකට පැන ගනිති. රටක අපරාධ කරන සියල්ලන්වම මරා මැනිලා බොක්කට දමන්නට බැරි බව දුතාර්තෙ වටහා නොගන්නේ ද වැඩිකල් නොගිහින් දුතාර්තෙට බැරි වූ නිසා වෙන දරුණු පාලකයෙක්ව ජනතාව විසින් තෝරා පත් කරගනු ඇත. පහළ බාලාංශයේ සිට 18 තෙක් රජය බෙදන මූලික අධ්‍යාපානයෙන් පෝෂණය වෙන ජනතාවක් ඉතින් වෙන ආකාරයකට හිතන්නට දන්නේ කෙසේද?!!

අන්තර්ජාලය නිර්මාණය කළේ ආණ්ඩුවයි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 11, 2016

කැඩිච්ච ඔරලෝසුවකුත් දවසේ දෙවතාවක් නිවැරදියි කියල කියමනක් තියෙනව. නිදහස තමයි නවෝත්පාදනයට හේතු පාදක වෙන්නේ යැයි ලිබටේරියන් අය කියද්දී බොහෝවිට අහන්නට ලැබෙන්නක් තමයි ඇයි ආණ්ඩුවනෙ අන්තර්ජාලය හැදුවේ කියල. GPS තාක්ෂණය ගෙනාවේ කියල. ඉතින් වෙළඳපොලට මාර්ගය පෙන්වා දෙන්න ආණ්ඩුවේ ශක්තිමත් හස්තය අවශ්‍ය යැයි මේ අය තර්ක කරනව.

එහෙම කියන අය හරියට වටහා නොගත්තට, යම් නිරවද්‍යතාවයක් මෙතැන තියනව. උත්සාහයක් ගන්නම් මේ අවුල පැහැදිලි කරන්න. යුදහමුදාවේ සම්බන්ධීකරණ පද්ධතියක් හැටියට පිහිටුවා ගැනීම සඳහා සහ mainframe පරිගණක බලය හුවමාරුවට ARPANET යන ව්‍යපෘතියෙන් අන්තර්ජාලය හැදුනෙ තවත් රජයේ වැඩ සටහනක් හැටියට. ඒත් අන්තර්ජාලය මේ තරම් වානිජ්‍ය කටයුතු වලට යොදා ගැනෙන වගේම බලතණ්හාධිකයන්ගේ දූෂණ පිළිබඳව විනිවිදතාවය ලොව පුරා පතුරුවා හරින පද්ධතියක් වේ යැයි එහි සැලසුම්කරුවන් හිතුවේ නැහැ.

අදත් අන්තර්ජාලය පාලනය කරන්න පුළුවන් යැයි සිතන පාලකයන් සහ ඔවුන් සඳහා සැලසුම් හැදීමේ නියැළෙන අය ඉන්නෙ මේ වෙළඳපොල කියන මුළු මහත් ජනතාවක් අතර එහි ජීවිතයට ප්‍රයෝජනවත් වෙන ආකාරයන් ඕපපාතිකව පැතිර යාම ඔවුන්ට හිතාගන්නට බැරිකම නිසයි. අන්තර්ජාල තාක්ෂණයට තියෙන බාධක ප්‍රමාණයෙන් එය පැහැදිලි වෙනව.

අන්තර්ජාලයෙන් ගතහැකි ප්‍රයෝජන දියුණු කරන්නට වෙළඳපොලට එකතුවෙන අය නිසයි අන්තර්ජාලය තවත් ආකාර්යක්ෂම, අනවශ්‍ය තරම් විසල් ප්‍රාග්ධනයක් යට කරන ලද, සමාජයීය වශයෙන් කිසිත් වැඩක් නැති තවත් ආණ්ඩුවේ මෙහෙයුමක් නොවුනේ.

අන්තර්ජාලයේ උපත රජයේ ආයෝජනයෙන් සිද්ධ වූවක්. (රජය ආයෝජනය කරන්නේ බදු ලෙසින් ජනතාවගේ වෙහෙසේ ඵලය මංකොල්ලාගත්තු මුදල් බව මොහොතකට පැත්තකට දාමු.) අන්තර්ජාලයේ කතාව ඇරඹෙන්නේ 1957 දී. එය සෝවියට් දේශය ස්පුට්නික් යවන්නට සමත් වීම නිසා ඇමෙරිකන් රජය කරන ලද ප්‍රතිචාරයක්. (සෝවියට් රජය ඇෆගනිස්තානයට ඇතුල් වුනාට පස්සෙ ඇමෙරිකාවත් ඇෆගනිස්තානයේ සෝවියට් විරෝධීන්ට සල්ලි දීලා ත්‍රස්තවාදීන් නිර්මාණය කළා වගේ එකට එක කරන ප්‍රතිචාර රාශියක් ඉතිහාසයේ තියනව. හැමෝම දන්නෙ හැබැයි ඕනම සිද්ධියක දී ඇමෙරිකාව ඇතුල් වෙච්ච තැනේ ඉඳලා විතරයි. ඒ කතාවත් පැත්තකට දාමු දැනට!!) මිලිටරියට සහ සිවිල් ජනතාවට පරිගණක කාර්යක්ෂම ලෙසින් පාවිච්චියට ගතහැකි ලෙසකින් පර්යේෂණ ඇරඹුණා ARPA නමින් නිර්මාණය වූ ව්‍යාපෘතියෙන් තමයි අන්තර්ජාලය බිහිවෙන්නේ.

එහි ප්‍රධානියා හැටියට සිටි චාල්ස් හර්ස්ෆෙල්ඩ් කියන්නේ පරිගණක බලය ජාලයක් තුලින් බෙදාහරින්නටලු මුලින්ම මේ ව්‍යාපෘතියේ ඉලක්කය වුනේ. හමුදාවට සුරක්ෂිත සම්බන්ධීකරණ පාලන ක්‍රමවේදයක් හදාගන්න නෙමෙයිලු. ඒත් එයා එක්ක අද එකඟ වෙන්නෙ සුළු පිරිසක් පමණයි.

1960 ගණන් වල දී න්‍යෂ්ටික අවි ප්‍රහාරයක් සිදු වූ විටෙක ඊට හසුනොවන සම්බන්ධීකරණ ක්‍රමවේදයක් හමුදාව වෙනුවෙන් සකස් කිරීම ගැන රෑන්ඩ් කෝපරේශන් එක සොයා බලන්නට පටන් ගත්ත. පෝල් බරාන්, රෑන්ඩ් හි පර්යේෂකයෙක්. එයාගෙ පර්යේෂණවලට මුදල් ලැබුණේ ඇමෙරිකන් ගුවන් හමුදාවෙන්. මේ සඳහා විසඳුමක් එයා ගෙනෙන්නේ 1964 දී. එය රහසිගත වාර්තාවක් හැටියටයි ඉදිරිපත් කරන්නේ. මධ්‍යම පද්ධතියක් නොවන, විවිධාකාර “host” පරිගණක රාශියකින් හැදෙන ජාලයකින්, මධ්‍යම හුවමාරු කේන්ද්‍රයක් නැතිව (සෙන්ට්‍රල් ස්විච්බෝර්ඩ් නැතිව) ඒවයේ කොටස් කැඩිලා විනාශ වෙලා ගියත් වැඩ කරන ක්‍රමවේදයක් ඔහු හඳුන්වා දුන්න. ඒ ජාලයේ ඇති “nodes” කිහිපයක් එක හා සමාන අධිකාරයකින් යුතුයි. ඒවට හැකියාව සහ බලය තියනව දත්ත යවන්නට හා ලබාගන්නට.

අවශ්‍ය ගමනාන්තයට විවිධාකාර මාර්ග වලින් යන්නට ඒ කොටස්වලට වෙන් වී ගිය දත්ත වලට හැකියාව තියනව. ඉතින් ජාලයේ නැත්නම් නෙට්වර්ක් එකේ කිසිම කොටසක් තවත් කොටසක් මත සම්පූර්ණයෙන් රැඳී පවතින්නක් නොවෙනව. 1969 වෙද්දී විශ්ව විද්‍යාල හතරක මේ ARPA වලින් අරමුදල් ලැබී ARPANET නමින් හැඳින්වෙන මෙම ජාලය ස්ථාපිත කරනව.

ARPANET ජාලය මාර්ගයෙන් මේ “nodes” හතර අතර පර්යේෂකයන්ට තොරතුරු හුවමාරුවට හැකියාව පෑදෙනව. ඒ පද්ධති හතර දුරස්ථව ක්‍රියාත්මක කරත හැකියාව ඔවුනට තියෙනව.

1972 වෙද්දී මේ “host” පරිගණක සංඛ්‍යාව 37 ක් දක්වා වැඩි වෙනව. දත්ත යවන්නයි ලබාගන්නයි ඉතා පහසු නිසා වසර කිහිපයකින් මේ ARPANET පරිගණක බලය වැඩි වේගයකින් හුවමාරු කරගන්න ජාලයකට වඩා භාවිතයට ගැනෙන්නෙ ඉක්මණින් යන, මහජන මුදලින් පවත්වා ගැනෙන, විද්‍යුත් තැපැල් කන්තෝරුවක් හැටියටයි. ARPANET එකේ වැඩියෙන්ම හුවමාරු වෙන්නෙ දුරස්ථව සිද්ධ වෙන පරිගරණක කටයුතු නෙමෙයි. ප්‍රවෘත්ති හා පුද්ගලික පණිවිඩ!!!

ක්‍රමයෙන් ARPANET හි කොටස් රහසිගත බැවින් ඉවත් වෙද්දී, (න්‍යෂ්ටික අවි හැදීම පවා රහසිගත බැවින් තබාගත නොහැකි ලෝකයක අපි ඉන්න නිසා) ඒ හෙළිදරව් වෙච්ච තාක්ෂණය හා සම්බන්ධ වුන වානිජ්‍ය ජාලයන් බිහිවෙන්න පටන් ගන්නව. සම්බන්ධීකරණ ප්‍රමිතියක් භාවිතා කරන ඕනෑම ජාතියේ පරිගණකයට පුළුවන් වෙනව මේ ජාලය හරහා තොරතුරු යවන්නට හා ගෙන්වා ගන්නට. මේ සම්බන්ධීකරණ ප්‍රමිතිය හෙවත් ප්‍රොටොකොල් එක ස්ටැන්ෆර්ඩ් හා යුනිවසිටි ඔෆ් ලන්ඩන් වැනි පුද්ගලික විශ්ව විද්‍යාල වලට කොන්තාත්තු හැටියට ලබාදෙනව. එයට මුදල් ලැබෙන්නේ ද ඇමෙරිකන් රාජ්‍ය ආයතන හරහා. වැඩියෙන්ම බරපැණ උහුලන්නේ ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව (මෙහෙ අමාත්‍යාංශ නැහැ. ඇමතිලා නැහැ. ලේකම්ලා ඉන්න දෙපාර්තුමේන්තු තමා තියෙන්නෙ).

1980 වෙද්දී ARPA සම්බන්ධීකරණ ප්‍රොටොකොල් තුලින් කෙරෙන පුද්ගලික භාවිතය මිලිටරියේ භාවිතයට වඩා දැඩි ලෙසින් වැඩි වී ගිහින්. මෙය දැන් හැඳින්වෙන්නේ TCP/IP නමින්.

1984 දී ජාතික විද්‍යා පදනම වගකීම බාරගන්නව අන්තර්ජාලයේ කොඳු නාරටිය හෙවත් ට්‍රන්ක් ලයින් නිර්මාණයට. 1989 දී ARPANET නිල වශයෙන් අභාවයට පත්වෙනව. ඒක කිසිවෙක්ට නිච්චි වෙන්නෙත් නැහැ. ජාතික විද්‍යා පදනමේ ඉහළ පරිගණක තාක්ෂණය සඳහා වූ කාර්යාලය 1984 සිට 1994 දක්වා අන්තර්ජාලයේ යටිතල පහසුකම් නිර්මාණයේ මුල්‍ය වගකීම දරනව. ඊට පස්සෙ තමයි කොඳු නාරටිය පුද්ගලීකරණය වෙන්නෙ.

ඉතින් ඔව්, අන්තර්ජාලයේ සැලසුම සහ දියත් කිරීම සහමුලින්ම පැවතුනේ රජයේ මුදල් මත. සැලසුම් කරන ලද්දවුන් ඉලක්ක කරගත්තේ ‘පැකට්-ස්විචින්’ ජාලයක් හදන්න. ඒ කියන්නේ ලිපිගොණු හුවමාරු කරගත හැකි, ඊමේල් යවත හැකි වූ සහ වෙබ් සැරිසැරිය හැකියාව සඳහා වූ තාක්ෂණයක් ගෙනෙන්නට. විඩියෝ, auto-feed හ වෙබ්මේල්, Google Earth, Google Spreadsheet, SAP හා PeopleSoft වැනි server-based යොදා ගැනිම් සඳහා වැඩි හැකියාවක් අරමුණු වුනේ නැහැ.

සෑම මහජන දේපලක්ම වගේ, ඒකීය පැකට් වලට මිලක් තීරණය වෙන යාන්ත්‍රණයක් නොතිබිච්ච නිසා ජාලයේ භාවිතය පමණට වැඩියෙන් සිද්ධ වූවා. ඒ කියන්නේ හැම පැකට් එකටම එක හා සමාන වැදගත්කමක් නියම වෙලා තිබුණ. ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙක් යවන හදිසි වෛද්‍ය පණිවිඩයක් හා සමාන ලෙසකින් වැදගත්කමක් පරිගණක සෙල්ලම් කරන දෙදෙනෙක් අතර හුවමාරු වෙන පණිවිඩයටත් ලැබෙනව. මහජන මුදලින් රැකෙද්දී පණිවිඩ යවන අයගේ ආන්තරික වැය බිංදුවක් නිසා ජාලය නිතරම වැඩියෙන් පාවිච්චි වෙනවා විතරක් නෙමෙයි නිතරම තදබදයෙන් යුතු තැනක් බවට පත්වෙනව. අර කාටවත් අයිති නැති සම්පතක් පාවිච්චියට ගැනීමේ දී ගැරට් හාඩින් කියපු ‘පොදු බවේ ශෝකාන්තයෙන්” ජාලය පෙළෙන්න පටන් ගන්නව.

අන්තර්ජාලය මුලින් නිර්මාණය කරපු අයට පාරිභෝගික කැමැත්තක් ඉෂ්ට කරන්න කිසිත් අවශ්‍යතාවයක් තිබුණේ නැහැ. ඔවුන් ඉල්ලුම හා සැපයුම අනුව වෙහෙසන ශ්‍රමයෙන් නිදහස් නිසා ඔවුන් හදන දෙය පමණයි පාරිභෝගිකයට ලැබෙන්නෙ.

අන්තර්ජාලය ‘පුද්ගලික’ අංශයේ තාක්ෂණයක් නෙමෙයි. ඕපපාතිකව බිහි වූවක් නෙමෙයි. ධනවාදයේ නවෝත්පාදන මහිමයේ ප්‍රතිඵලයක් නෙමයි. ඒත් අද දකින්නට ලැබෙන අන්තර්ජාලයේ ප්‍රයෝජනවත් යොදා ගැනීම් සියල්ලම පාහේ (ඒවා දුටුවේ නැති නිර්මාණකරුවන් නිසා ජාලය බිහි වූවත්) නිර්මාණය කරන ලද්දේ පුද්ගලික අංශයයි.

ඔරිජිනල් අන්තර්ජාලය සහ වෙබ් බ්‍රවුසරය අද නැහැ. ඒවා හැදුවේ රාජ්‍ය ආධාර වලින් රැකෙන ආයතනයක් සහ විශ්ව විද්‍යාලයක. අද අන්තර්ජාලය භාවිතයේ දී අපිට උදව් වෙන්නේ ඊතර්නෙට් ප්‍රොටොකොල් එක, මවුස් ක්‍රමය, සහ පාවිච්චියට ගත හැකි graphical user interface (GUI). මේවා නිර්මාණය වුනේ Xerox PARC සහ ඇපල් සමාගම් වලින්.

ඔව්, ඒවා නිමැවෙන්නෙ නැහැ අර මංකොල්ලා කාපු මහජන මුදල් රජය අන්තර්ජාලයක් හදන්න යෙදෙව්වෙ නැත්නම්. නමුත් අන්තර්ජාල තාක්ෂණයේ අරුම පුදුම බව ගැන කියද්දී එහි තාක්ෂණික අගය ගැන කතා කරනවා ද නැත්නම් ආර්ථික අගය ගැන කතා කරනවා ද? ARPANET එවක දී භාවිතයට ගැනුණු කිසිදු වානිජ්‍ය ජාලයකට වඩා සුපිරි තාක්ෂණයකින් යුතු වූවා යන්න ගැන වාදයක් නැහැ. ඒත් තාක්ෂණයකින් ඵලක් ඇත් ද? එහි අගයක් පාරිභෝගිකයන්ට නැත්නම්? ARPANET හැටියට එය මහජන මුදලින් විශ්ව විද්‍යාලයේ අයට පණිවිඩ හුවමාරු කරගත හැකි ජාලයක් පමණක් වූවා නම්?

විද්‍යාත්මක සුපිරි බව නොව වෙළඳපොල ආර්ථික සුපිරි බව තෝරා දෙයි. ආර්ථික සුපිරි බවක ඇති වැදගත්කම මහත් පිරිසකගේ මුදලින් සුළු පිරිසක් අතර පණිවිඩ හුවමාරු සිද්ධ වීම නොවේ. එයින් වැඩි මිනිස් ජීවිත සංඛ්‍යාවකට යහපතක් සිද්ධ වීමයි.

අනෙක් හැම සංසිද්ධියක දී මෙන්ම මෙහි දී ත් ලිබටේරියන් දැක්ම ඇති අය කැඩුණු ජනේලය අමතක කර දැමිය නොයුතුයි!!

අපි අන්තර්ජාලය දකිමු. එහි භාවිතයන් දකිමු. එයින් ගෙනන යහපත දකිමු. අන්තර්ජාලයේ සැරිසරා ඊමේල් කියවා සිංදුවක් විඩියෝවක් බාගත කරමු. එහෙත්, ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව විසින් රජය ලවා මංකොල්ලා කාගෙන ස්ටැන්ෆර්ඩ් ඉංජිනේරුවන්ට ලබාදුන් මුල්‍ය සම්පත් නිසා නිර්මාණය වෙන්නට තිබුණු තාක්ෂණයන් අපි කවදාවත් නොදකිමු.

ඊජිප්තුවේ පිරමීඩ, TVA වේල්ල සහ සැටර්න් V රොකට් යානය යනාදිය දකින්නට අපූරු දර්ශනයන් වූවත් ඒවා නිර්මාණය විය යුතු යැයි හෝ බදු මුදලින් නිර්මාණය විය යුතු යැයි ලිබටේරියන් දැක්මෙන් යුතු වූවෙක් පිළිගන්නේ නැත.

අන්තර්ජාල සැපයුම්කරුවන්ව ආණ්ඩු විසින් රෙගුලාසිකරණයට ලක් කරද්දී අන්තර්ජාලය හිඟ සම්පතක් හැටියට සලකා බැලීම මඟ හැරී ඇත. “ජාල සමාජවාදයක්” නිසා අන්තර්ජාලයේ වර්ධනය සහ පැතිර යාම මොට කර දමා ඇත. ආණ්ඩු පාලනයේ පවතින ඕනෑම සම්පතක් මිනිසා කැමැත්තෙන් කරන භාවිතය අනුව නොව දේශපාලන වැදගත්කම අනුව බෙදා හැරෙන්නකි.

ඔව් අන්තර්ජාලය ගෙනාවේ ආණ්ඩුවයි. එහි ප්‍රතිඵලයක් හැටියට අපිට අකාර්යක්ෂමතා, වැරදි විදියට බෙදීම, අපයෝජන, හා දේශපාලන පක්ෂපාතීත්ව අනුව වරප්‍රසාද ලැබෙන හැටි තවත් දුරට දකින්නට ලැබේ. අන්තර්ජාලයේ තව දුරටත් දැකිය හැකි ගැටළු වලට වගකිව යුත්තේ ඒ ආණ්ඩුවේ මැදිහත්වීමයි. අන්තර්ජාලය තුලින් ලැබෙන ප්‍රයෝජනවත්කමට ස්තූතිය ප්‍රදානය විය යුත්තේ වෙළඳපොලටයි.

Government Did Invent the Internet, But the Market Made It Glorious සටහන ඇසුරිනි.

ස්වයං ක්‍රියාකාරී වාහන හදන තරඟය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 9, 2016

Comma.ai

මහජන මුදලින් රොකට් යැවීම ඇමෙරිකන් ආණ්ඩුව නවතා දමද්දී ආරම්භ වූ පුද්ගලික උත්සාහයන් තුලින් සෑහෙන සාර්ථකත්වයක් දැනටමත් ලබාගැනීමට සමත් වීම වැඩියෙන් කතාබහට ලක්වෙන්නෙ නැති වූවක්. තරඟය පුද්ගලික අංශයේ වෙද්දී ජනතා ප්‍රසාදය දිනාගෙන ලකුණු දාගන්න පුරසාරම් දොඩන්නයි පාරට්ටු බාන්නයි අවශ්‍ය නැහැ. අවශ්‍ය වෙන්නෙ මහජනතාව කැමැත්තෙන් මුදල් දීල ගන්න ප්‍රතිඵල ඉදිරිපත් කිරීමයි.

අජටාකාශයට යවන රොකට්ටුවක් නැවත පාවිච්චියට හැකිවන සේ ආපහු පොළවට ලබාගන්න සමත්වෙන්නෙ පසුගිය දෙසැම්බරයේ. ඒ ෆැල්කන් 9 රොකට් එක බිමට ගෙනැල්ල. පසුගිය අප්‍රේල් 8 වැනිදා දෙවැනි වතාවටත් එය සාර්ථක ලෙසින් ඉටු කරන්නට ඔවුන් සමත් වෙනව. ඒ සාර්ථකත්වය ලබන්නෙ පුද්ගලික රොකට් යවන උත්සාහයේ 2002 දී සිට නියැළෙන ස්පේස් එක්ස් කොම්පැණිය. කිසිවෙක් නැති රොකට් එක උඩට යවලා, කිසිවෙක් නැති නෞකාවක ලකුණු කරන ලද වට රවුමකට ආපහු එය නිරුප්‍රදිතව ගෙන්වා ගන්නව. අඟහරු ලෝකෙ මිනිස් වාසස්ථාන හැදීම කෙසේ වෙතත් සංචාරකයන් හැටියට අජටාකාශ ගමන් ගිහින් එන හැකියාව වැඩි පිරිසකට පාදා දීමට වැඩිකල් නොයාවි.

වෙළඳපොල තරඟයට සොයාගන්නා සෑම ඉඩපාඩුවක දී ම විවිධ පුද්ගලයන් නවෝත්පාදන ආයෝජනයට එකතුවෙන හැටි දකින්න පුළුවන්. ආර්ථිකයක් කඩා නොවැටෙන්නෙ විශාල ආයෝජන අවදානම් ගන්න කැමති ව්‍යවසායකයන් එහි සිටිද්දී. ඒ අය ඒ විශාල ආයෝජන අවදානම් ගන්නෙ විශාල ලාබ උපයන්න හැකියාව ඇති නිසයි. නැත්නම් ඔවුන් විශාල ලාබ උපයන්න හැකි ස්ථානවලට ඇදෙනව. වැඩි පඩි ලැබෙන හෝ වැඩි දැනුම එකතු වී භාවිතයට ගැනෙන රස්සාවක් හොයාගෙන පුද්ගලයෙක් තමන් උපන් රටෙන් පිටවෙලා යනවා වගේමයි. ඒක සිද්ධ වෙන්නෙ පුද්ගලයාගේ සහ එයාගෙ වෑයම ගැන බලාපොරොත්තු තියාගත් ආයෝජකයන් කැමැත්තෙන් යටකරපු සල්ලි වලින්. මහජනතාවගෙන් බදු හැටියට බලහත්කාරයෙන් ආණ්ඩුවක් උදුරාගත්තු සල්ලි නෙමෙයි.

නවෝත්පාදන සඳහා වෙහෙසෙන ව්‍යවසායකයෙක් හෝ වැඩියෙන් හොඳ රස්සාවක් හොයාගෙන පිටරට යන පුද්ගලයා එහෙම සල්ලි ගොඩක් යට කරන්නෙ ඇයි? අනාගතයේ ඇතිවන ප්‍රතිඵලය නැත්නම් වෙළඳපොලට ගෙනෙත හැකි නිෂ්පාදනය තුලින් අනාගතයේ තමනට මහත් ලාබ ලබන්නට හැකියාව ඇතැයි ඔවුන් තුල ඇති විශ්වාසය නිසයි.

ගූගල් කොම්පැණිය ප්‍රධාන තවත් වාහන හදන කොම්පැණි 12 ක් විතර මේ කාලේ ලහිලහියේ මහා ධනයක් යට කරන්නෙ ස්වයං ක්‍රියාකාරී වාහන තාක්ෂණයේ දියුණුවට. ගූගල් කොම්පැණිය කාර් හදන්න යනවා නෙමෙයි. වාහනයක් පාලනය කරන පරිගණක තාක්ෂණය වැඩි දියුණු කරලා වාහන හදන කොම්පැණි වලට විකුණන්නටයි ඔවුන්ගේ අරමුණ.

ස්වයං ක්‍රියාකාරි වාහන පාරේ යැවීම සඳහා අනුමැතිය ඇමෙරිකන් ප්‍රාන්ත කිහිපයකම දැනටමත් තිබෙනව. 1980 ගණන් වල දී ප්‍රචාරය වූ ‘නයිට් රයිඩර්’ රූපවාහිනි ප්‍රබන්ධයෙන් ගෙනා ‘කිට්’ වාහන දැන් පාරේ යනව! අද සීයකට වඩා ඩ්‍රැයිවර්ලා නැතිව වාහන පාරේ දුවනව. ඒ ඇමෙරිකන් කොම්පැණි හදන ඒව පමණක්ම නෙමෙයි.

ස්වයං ක්‍රියාකාරී වාහනයක ගමනට ඉක්මණින් හුරු පුරුදු වෙන්න පුළුවන්, ඇයි තමන්ට කියලා කරන්න කිසිම දෙයක් නෑනේ. වාහනේට යන තැනේ ඇඩ්‍රස් එක දීලා නඟිනව. වාහනය තමන්ව ගෙනියනවා එතැනට. ඉතින් පුරුදු වෙන්න තියෙන්නෙ වාහනය වෙන කිසිම දෙයක හැප්පෙන්නෙ නැහැයි කියල විශ්වාසය තහවුරු කරගන්නයි.

මෑතක දියුණු වෙච්ච සංවේදක මත පදනම් වූ තාක්ෂණයෙන් අද තියන වාහන බොහොමයකට පුළුවන් පාර අයිනෙ නවත්තලා, වාහනයට නියම කළාම එයට නිසි පරිදි පාර්ක් කරගන්න. ඩ්‍රැයිවර්ගේ සහාය අවශ්‍ය ඇක්සලරේටර් එකටයි බ්‍රේක් එකකටයි පමණයි. ස්වයං ක්‍රියාකාරි වාහන තාක්ෂණයේ වැඩියෙන්ම දියුණු අංශය මේ වාහනයේ වටපිටාව ගැන දැනගන්න හැකියාව තියෙන සංවේදක ක්‍රමවේදයන්. ඉස්සරහින් හැප්පෙන අවදානමක් ඇත්නම් ඩ්‍රැයිවර්ට අමතක වුනත් ඉබේම බ්‍රේක් ක්‍රියාත්මක කරන්න යනාදී දේවල් තමයි මෙතෙක් ඉක්මණින් දියුණු වූයේ. ස්ටියරිං වීල් එක අල්ලන්නෙ නැතිව ගෑස් පෙඩල් එකයි බ්‍රේක් පෙඩල් එකයි විතරක් පාගමින් අධිවේගී මාර්ගවල යා හැකි බෙන්ස් වාහන ගිය අවුරුද්දේ වෙළඳපොලට ආව.

සංවේදක මත පදනම් කරගත් තාක්ෂණයට අමතරව අක්ෂාංශ, දේශාංශ හා මුහුදු මට්ටමෙන් කොතරම් ඉහළක ඉන්නවා ද යනාදී තොරතුරු GPS වලින් ලබාගෙන මාර්ග සිතියම් මත පදනම් වූ තාක්ෂණය දියුණු කරන්න දැනට ව්‍යවසායකයන් අතර සිද්ධ වෙන්නෙ දැවැන්ත තරඟයක්. බෝක්කු, පාලම්, ඇල දොළ ගංගා සහ රේල් පාරවල් තියන තැන් සහතිකයෙන්ම නොදැන, මාර්ග බාධක හා අලුත්වැඩියා සිද්ධ වෙන ස්ථානයන් නිශ්චිතවම නොදැන ස්වයං ක්‍රියාකාරි වාහන නියමිත ස්ථානයට යන්න නොහැකියාව ජයගන්නයි ඒ.

වෙන්කරන ලද තීරු හත අටක් තියන අධිවේගී මාර්ගයක වාහනේ තියෙන්නෙ කොයි තීරුවේ ද කියල දැන ගැනීමත් ස්වයං ක්‍රියාකාරීව යද්දී වැදගත්. අර සංවේදක මත පදනම් කරගත් තාක්ෂණයෙන් අධිවේගයේ තීරුවක් වෙන්කරන සායම් මැකිලා ගිහිල්ලා නම් දැනගන්න ක්‍රමයක් නැහැ. ඉතින් වාහනය නිශ්චිතවම ඇති ස්ථානය අඟලට/සෙන්ටිමීටරයට හරියන්න හඳුනාගත හැකි ක්‍රමවේදයන් දියුණුවට අවධානය දැන් යොමුවෙලා තියනව.

ස්වයං ක්‍රියාකාරී වාහනයක යද්දී රථගාල යන තැනෙන් කොතරම් ඈත වුනත් කමක් නැහැ. තමන් යන බිල්ඩිම ළඟ නවත්තලා තමන් බැහැල ගියාට පස්සෙ වාහනේට පුළුවන් ඈතක තියන රථගාලේ නැවතිලා ඉන්න. වැඩ ටික ඉවරවෙලා ආපහු යන්න ඕන වුනාම හැකියි වාහනේ දොර ළඟටම ගෙන්වා ගන්න.

ස්වයං ක්‍රියාකාරී වාහන තාක්ෂණය ගෙනෙන තවත් ප්‍රතිඵලයක් තමයි රිය අනතුරු අඩුවීම. එයින් රෝහල් ගාස්තු වගේම හැප්පිච්ච වාහන අලුත්වැඩියාවට යන මුදල් ද ඉතුරු කරගන්නට ලැබෙනව. අපොයි එතකොට කොහොම ද ඒ අය ජීවිකාව උපයාගන්නෙ කියලා කියන්න කළින් කැඩුණු ජනේලය සිහිකරන්න!

ලෝක ව්‍යවසායකයන් අතර ස්වයං ක්‍රියාකාරී වාහන හදන තරඟය නිසා ඇමෙරිකන් විශ්ව විද්‍යාල ශිෂ්‍යයන් අද උපාධි අවසන් නොකර විශාල වැටුප් ලබමින් ඒ පර්යේෂණ සඳහා කොම්පැණිවල සේවයට යන්න පටන් ගෙන. වෙළඳපොල බලා ඉන්නෙ නැහැ සිසුන් උපාධිය අවසන් කරන තෙක්. ඒ දැනුම භාවිතය සඳහා යොදවන ආකාරය නිර්මාණයට ඉල්ලුම ඇත්තේ මේ දැන්.

පහුගිය දවසක ප්‍රවෘත්ති වැඩ සටහනක දී මහාචාර්යවරයෙක් තම අංශයේ ඉහළ උපාධිය හදාරමින් සිටි සිසුන් සියළු දෙනාම එවැනි රස්සා සඳහා උපාධිය අත්හැර ගිය එක ගැන සුසුම් හෙලුව. අයෙක් උපාධියක් අවසන් කළා ද නැද්ද යන්න අනාගතයේ ඇතිවන වෙළඳපොලක් වෙනුවෙන් අවදානම් ගන්න ව්‍යවසායකයන් බලා ඉන්නෙ නැහැ. දියුණු ආර්ථිකයක් සඳහා වූ වෙළඳපොල තරඟය දිනන්නේ හෙට ඉදිරිපත් කරන තාක්ෂණය අද දියුණු කරන්න සමත් වෙන්නායි.

අවම වැටුප් මුලාව

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 1, 2016

ෆ්‍රෙඩරික් බැස්ටියාට් කියා දුන් කැඩුණු ජනේලය උපමාවේ තවත් පිළිබිඹුවක් මේ. තීරණ ගනිද්දි දකින්නට හැකි දේවල් දිහා පමණක් බලන්න හුරු වෙච්ච අය තමයි අවම පඩිය අගයන්නෙ. ඒත් දකින්නට නොහැකි දේවල් විමර්ශනයට හුරු වෙච්ච අයට අවම පඩියක හානිය අලුතින් ආයේ කියලා දෙන්න අවශ්‍ය නැහැ.

අවම පඩිය වැඩි කරමු! ඒ කාගේ යහපතට ද? පැයකට ගෙවන වේතනයක් ලබන අය වෙනුවෙන් තමයි මේ ඉල්ලීම. ඒ කියන්නෙ ඕනෑම සමාජයක අඩුවෙන්ම වේතන ලබන කොට්ඨාශය වෙනුවෙන්. කවුද මේ පිරිස? රැකියා සඳහා අලුතින්ම එකතුවෙන තරුණ අය. සැලකිය යුතු අධ්‍යාපනයක්, රැකියා පුහුණුවක්, පළපුරුද්දක් හෝ උපන් හපන්කම් නැති අය. යම් ලෙඩක් දුකක් නිසා නැත්නම් හිරේ විලංගුවේ වැටිච්ච නිසා රැකියාවෙන් ඉවත් වී සිටින්නට සිද්ධ වූ අය. බටහිර රටවල නම් විශ්‍රාම ගිහින් නිකම් ඉන්න කම්මැලිකමට පාට් ටයිම් වැඩට යන අයත් මේ අය අතර ඉන්නව. ඒ කියන්නෙ තරුණ, මහළු සහ සමාජයේ කොන් වෙච්ච අය වැඩියෙන්ම නියෝජනය වෙන කොටස.

ඒ අයගෙ ජීවිත විනාශයට පමුණුවන්න කැමති නම් තමයි අවම පඩිය වැඩි කරන්න යැයි යෝජනා කරන්න ඕන. ඒත් එහෙම යෝජනා කරන අය මවා පාන්නේ නම් හිතක් පපුවක් තියන අය කරන කටයුත්තක් විදියට.

රජයක් විසින් වේතනයක් තීරණය කරන සෑම අවස්ථාවක දී ම හානිය වේතන ලබන්නාට. තමන්ගෙ රටේ නියමයන් අනුව වේතන ගෙවීම නිසා තම ව්‍යාපාරයට පාඩු වෙද්දී ප්‍රාග්ධනය හිමියන් තමන්ගෙ වත්කම් වැඩිකරගන්න වෙන රටවල් සොයා යන එක නතර වෙන්නෙ නැහැ. ඒත් සමාජවාදියා දකින්නෙ නැහැ තමන් පක්ෂපාතී වූ අවම පඩි වැඩි කරන ලද නිසා රටේ ව්‍යාපාර ඇරඹීම කෙමෙන් නැවතිලා ගිය බව. අවම පඩිය ඉහළ දැමීම හැමෝටම දකින්න පුළුවන්. නොතිබුණු ව්‍යාපාරයක් පටන් ගත්තෙ නැතිබව දකින්න බැහැනෙ.

පැයකට ලැබිය යුතු පඩිය කුමක්දැයි නිල වශයෙන් රජයක් තීරණය කිරීම එවැනි වේතන ලබන අයව ආර්ථික ගිනි කබලකට දැමීමක්. අවම පඩිය වැඩි කිරීම ඔවුන්ව කබලෙන් ලිපට ඇද දැමීමක්. තරුණ අයට රැකියා පුහුණුවක් හෝ පළපුරුද්දක් ලබාගන්නට තැනක් සොයා ගැනීම දුෂ්කර වෙනව.

ඇඩම් ස්මිත් අපිට 1776 දී පෙන්වලා දුන්න සත්‍යය අදත් වෙනස් වෙලා නැහැ. අපේ ජීවිතය සතුටින් ගෙවන්න අවශ්‍ය බඩු බාහිරාදිය අපට සපයන අය එහි නියැළෙන්නෙ අපිට තියන ආදරයක් හෝ ඔවුන්ගේ ගුණවත්කමක් නිසා නොවේ. අපිට අවශ්‍ය දේවල් සැපයීමෙන් ඔවුන් ලාබ උපයන්නෙ ඔවුන්ගේ ස්ව-කැමැත්ත සොයා යන්නයි.

පැයේ වැඩ කරන සියල්ලන්ටම එකම වේතනයක් තීරණය වීම නිසා ව්‍යාපාරිකයෙක් අලුතින් අයෙක්ව වැඩට ගන්න අදිමදි කරනව. අයෙක් ඉතා ඉක්මණින් හා නිසි ලෙසින් කටයුතු නිම කරන්න දක්ෂ වෙන්න පුළුවන්. තවත් කෙනෙක් කම්මැලි හා ඕනෑවට එපාවට වැඩ කරන අයෙක් වෙන්න පුළුවන්. අවම පඩියක් තීරණය වී තිබීම නිසා, නැත්නම් අවම පඩිය ඉහළ යෑම නිසා, මේ දෙන්නාටම ගෙවන්න ඕන එකම වේතනය. වැඩ හොඳට කරන සහ ඔහේ කරන නිසා කරන යන දෙපිරිසට වෙනස් විදියකට වේතන ගෙවීම තීරණය කරන හැකියාවක් ව්‍යවසායකයාට නැහැ. දක්ෂයන් සහ අදක්ෂයන් දෙගොල්ලන්ම වැඩට අරගෙන ඒ ඒ අයගේ හැකියාව අනුව වැඩ බෙදී යාමත් ඊට වේතන ගෙවීමත් වෙනුවට අදක්ෂයන් නෙරපා හැරල දක්ෂයා පිට වැඩියෙන් වැඩ පැවරීම සිද්ධ වෙනව.

එහෙමත් නැත්නම් මිනිස් ශ්‍රමය වෙනුවට තාක්ෂණය යොදා ගැනීම වැඩියෙන් සිද්ධවෙනව. අවම පඩිය ඉහළ යද්දී කඩ සාප්පුවල කැෂියර් රස්සාවල් කෙමෙන් අඩුවෙලා යනව. තමන් ස්කෑන් කරලා, සල්ලි ගෙවලා, බඩු මල්ල තමන්ම පුරවාගෙන යන්න වෙනව. කඩේ හැම තැනකම සවි කරන ලද කැමරා වැඩිවෙනව. මොකද අනුන් තීරණය කරන ලද අවම පඩියක් ගෙවනවාට වඩා ඒ තාක්ෂණ සඳහා යොදවන ආයෝජනය ව්‍යවසායකයාට ලාබදායකයි.

ඉතින් ලාබ හොයන ව්‍යවසායකයන් අලුතින් සේවකයන් බඳවා ගැනීම අඩු කරද්දී සමාජවාදියා හිතන්නෙ මේ ධනේශ්වරයේ ලාබ හොයන අයට බැරි වුනාට රටේ මිනිස්සුන්ට රස්සාවල් සපයන්න ආණ්ඩුවට පුළුවන් බවයි. සමාජවාදී වෙනිසියුලාවේ ජනාධිපති මධූරෝ අවම පඩිය 30% කින් ඉහළ දැම්ම මැයි දිනය සමරන්න. ඒ මහ පුටුව ලැබුණට පස්සෙ අවම පඩිය වැඩි කරන 12 වැනි වතාව. ලාබ සොයන ව්‍යවසායකයන් හතුරන් හැටියට දකින වෙනිසියුලාවේ ආණ්ඩුවේ සේවකයන්ට දැන් වැඩ කරන දවස් දෙකයි -සඳුදා සහ අඟහරුවාදා. එයාලගෙ සති අන්තය දින පහකට දීර්ඝ වෙනව! බංකොළොත් සමාජවාදී රටේ ආර්ථික අර්බූදය කොතරම් දැඩිවෙලා ද කිව්වොත් මුදල් නෝට්ටු අච්චු ගැසීම සඳහා ගෙවන්න ආණ්ඩුවට සල්ලි නැහැල්ලු. ඉතිහාසය දන්න අපිට නම් වයිමා ජනපදය සිහියට නැඟෙනව!!

රටේ ආර්ථිකය බංකොළොත් වුණත් පාලකයන් බලන්නෙ තව දවසක් හරි පාලන බලය අල්ලාගෙන ඉන්න. ලංකාවේ ද, අවම පඩි තීරණය කරන්න දන්නවා කියාගත් නායකයන් ඉහළ පොලී යටතේ ගත් විදෙස් ණය ගෙවා ගන්නට නොහැකියාව ඉදිරියේ පවා හානිකර සමාජවාදී ප්‍රතිපත්ති වෙනස් කරන්නෙ නැහැ. වැරදි නිවැරදි කරනවා වෙනුවට ඒ සමාජවාදී ක්‍රමයෙන් බැරිනම් මේ සමාජවාදී ක්‍රමයෙන් පුළුවන් යැයි හිතනව. ජනතාවගේ දහඩිය මහන්සිය ඒ ණයගත් රටවලටම සින්න කරන තීරණ ගන්නව.

රස්සාවක් කියන්නෙ මිනිසෙකුගේ ජීවිතයට උදාරත්වයක් එකතු කරන වෙහෙසීම. තමන්ගෙම කියල අතට මුදලක් උපයාගත හැකියාවක් තිබීම මිනිස් සත්වයාගේ ජීවිතය පරිපූර්ණ කරන අංගයක්. මොකද තමන්ගෙම කියල මුදල් උපයාගත හැකි මාර්ගයක් තිබීම යනු ස්ව-කැමැත්ත සොයා යෑමට හැකි ස්වාධීනත්වය ලැබීමයි.

තවත් සමාජවාදී උප්පරවැට්ටියක් වූ අවම පඩිය නම් මුලාවෙන් ජනතාව වසඟ කරගනිද්දී හිතක් පපුවක් තියෙන්නෙ සමාජවාදීන්ටයි කීම කොතරම් ඛේදනීය ද?!

The Cruelty and Carnage of the Minimum Wage: The Case of Tad

මැයි දිනයේ ඇත්ත අරමුණ වෙනස් වී නැත

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 30, 2016

එදත් අදත් ලෝකය පුරා රට රටවල මැයි දිනය සමරන අය එය කරනු ලබන්නේ වැඩ කරන ජනතාවගේ සුබ සිද්ධිය උදෙසා නොවේ. ආරම්භයේ පටන්ම මැයි දිනයේ නියම අරමුණ වූයේ ධනවාදයට එරෙහිව සහ කොමියුනිස්ට්/සමාජවාදයට පක්ෂව පෙළපාලි යෑමට, සටන් පාඨ කීමට, විරෝධය පෑමට, ආවේගශීලී කතා පැවැත්වීම සඳහා ය. ධනේශ්වරය විසින් වෙහෙසෙන ශ්‍රමිකයාව කුරිරු ලෙසින් බිලිගන්නවා යැයි මහජන වේදිකාවේ හඬ නඟන්නටයි.

ධනවත් හාම්පුතුන් යටතේ සේවය කරන ශ්‍රමිකයන් ගණුදෙනුවල දී පහළ මට්ටමක සිටින බව ඇඩම් ස්මිත් නිරීක්ෂණය කළේය. ශාන් බැප්ටිස්ට් සේ සහ ජෝන් ස්ටුවර්ට් මිල් ද ඒ අදහසම දක්වා ඇත. ඇල්ෆ්‍රඩ් මාෂල් සහ ඒ. සී. පිගූ යනාදී අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන් ද එයට එකඟ වූහ. ශ්‍රමිකයන් ගැන දක්වන ලද අවධානයෙන් ඔවුන් හමුවේ පවතින අවාසිදායක තත්වය සංවිධානාත්මක කම්කරු සංවිධාන තුලින් තුලනය කරගන්නට ලැබේ යැයි ඔවුන් පෙන්වා දුන්හ. එදා ඒ අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන් සමාජවාදීන් සමඟ පෙළ ගැසුනහ.

ඇඩම් ස්මිත් ජාතීන්ගේ ධනය ලියන කාලයේ දී ඔහු දුටුවේ ධනවත් හාම්පුතුන් සමඟ කේවල් කිරීමට නොහැකි ශ්‍රමිකයන් ගැටුණ වානිජ්‍ය ආර්ථික රටාව වෙනස් වෙන ආකාරයයි. එනම් ධනවාදයේ (එය කුමක්දැයි කියා හඳුන්වන්නට කිසිවෙක් එවක දී නොදත්හ) ඕපපාතික ආරම්භය ඇති වී තිබෙන වගයි. ඇඩම් ස්මිත් දුටු ‘අදිසි හස්තය’ හෙවත් වෙළඳපොලේ ගණුදෙනු සියල්ල සිද්ධ වූයේ සියල්ලන් තම තමන්ගේ යහපත අරමුණු කරගෙන ශ්‍රමය වෙහෙසන ලද නිසයි. ඇඩම් ස්මිත් කියූ පරිදි, “අපගේ රාත්‍රී ආහාර වේල අප බලාපොරොත්තු වෙන්නේ මස් කඩේ මුදලාලි, මත්පැන් පෙරන්නා හෝ පාන් බක්කරේ දක්වන ගුණවත්කම තුලින් නොව ඔවුන් ඔවුන්ගේ ස්ව-කැමැත්ත සොයා යන බැවිනි.” සමහරු තවමත් ‘අදිසි හස්තය’ යනු තමන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් නොව ධනවත් හාම්පුතුන් තමනට කරන බලපෑමක් යැයි සිතති.

ස්ව-කැමැත්ත සොයා යන්නට හැකිවන සේ රට රටවල පුද්ගල අයිතිය පිළිබඳ නීති සංශෝධනය වෙද්දී හාම්පුතුන්ට උප්පත්තියෙන් හිමි වූ වරප්‍රසාද කප්පාදු වන්නට පටන් ගති. එහෙත් වෙළඳපොලේ ගණුදෙනු කරන අයම සියල්ලන්ගේ යහපත සඳහා සුබවාදී වෙනසක් ගෙනෙන්නට සමත් වී ඇති බව නොදකින බලතණ්හාධිකයන් නම් තවමත් කටයුතු කරන්නේ හාම්පුතුන් ලොව සිටින ලෙසකිනි. ලෝක ධනවතුන් පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ ලොව ධනකුවේරයන් සේ වැජඹෙන්නට සමත් වෙති යැයි මොවුන් විශ්වාස කරති. එහෙත් හැරී පොටර් පොත් ලියා ධනවත් වූ ජේ. කේ. රෝලින්ස් මහා බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ කිරුළ හිමි වූ එලිසබෙත් රැජිනටත් වඩා ස්ථාන 11 කින් ඉහළ ධනවත් මට්ටමක සිටින බව නොසලකා හරිති.

නැහැ, නැහැ මේක ධනය ගැන කතාවක් නෙමෙයි. මේක පංති අරගලය ගැන යැයි මෙහි දී ඔවුන් විරෝධය දක්වති. රැජිනට වඩා ධනවත් වූවාට රෝලින්ස් රැජිනටත් ගරුසරු දැක්විය යුතු නොවේදැයි මොවුන් කියති. ඒත් ස්ටාලින්, මාඕ, චේ, කැස්ත්‍රෝ සහ චෑවේස්ලාට ගරුසරු නොකර ඉන්නට හැකිවූයේ කාට දැයි විමසීම ඔවුන් නොසලකා හරිති. එසේම, මේ උපයත හැකි ධනය ගැන නොවේ කියමින් ඔවුන් යෝජනා කරන්නේ උපයන අයගේ ධනය බෙදන්නටයි!

සියල්ලන්වම එකම මට්ටමක ගෙනෙන්නට හැකි ක්‍රමයක් ඇතැයි විශ්වාසයෙන් මෙතෙක් ඉතිහාසය පුරා ගත් අනේක උත්සාහයන්හි ප්‍රතිඵල කොපමණ ශෝකාන්විත වූවත් ඊට ගන්නා වෑයම සමාජවාදීන් අත්හැර දමා නැත.

මැයි දිනයේ ආරම්භය සේ සලකන, පිදුරු මාකට් සමූලඝාතනය සැබෑවටම ධනවත් හාම්පුතුන් විසින් දුප්පත් ශ්‍රමිකයන් පීඩනයට ලක් කිරීම නිසා හටගත් සමූලඝාතනයක් නොවීය. සංවිධානාත්මක වාමාංශික ප්‍රචණ්ඩත්වයේ තවත් උත්සාහයක ශෝචනීය අවස්ථාවකි. එහෙත් සමාජවාදීන් එය ඉතා වැදගත් දිනයක් හැටියට මවා පෑම නතර කර දමා නැත.

1889 දී දෙවැනි සමාජවාදී ජාත්‍යන්තරය මැයි දිනය නිල නිවාඩු දිනයක් යැයි නියම කරන ලදි. එදා පටන් අද දක්වා කොමියුනිස්ට්/සමාජවාදී රටවල ශ්‍රමිකයන් සමරන දිනය යැයි කිව්වාට ශ්‍රමිකයන්ට නිවාඩු පාඩුවේ ඉන්නට අවස්ථාවක් හිමිවෙන්නේ නැත. එය විදෙස් හතුරන්ට හමුදා බලතල පෙන්වන්නට අවස්ථාවකි. පෙළපාලි නොපැමිණෙන සහ නායකයන්ගේ වාග් කෞශල්‍යයට අත්පොළසන් නොදෙන අයගේ නම් සටහන් කරගන්නට අවස්ථාවකි. දේශපාලන නායකයන්ට තවත් ගැත්තන් එකතු කරගන්නට අවස්ථාවකි. කෙටියෙන් කිව්වොත් මැය දිනය යනු ලිවියතන් රකුසාගේ පැවැත්ම ආරක්ෂා කරගැනීමට පාදා ගත් අවස්ථාවකි.

වර්තමාන ලෝකයේ සශ්‍රීක තත්වය ඇති වී තිබෙන්නේ සතියේ වැඩ කරන පැය ගණන නොසලකා ස්ව කැමැත්ත පෙරදැරි කරගෙන යමක් නිෂ්පාදනයට වෙහෙස වූ දිරිය මිනිසුන් නිසයි. අවම පඩියකට වැඩ කරමින් ජීවිතය ගෙවන ලද අය වෙතින් නොව වේතනය නොතකා ස්ව කැමැත්ත පෙරදැරි කරගත් තම වෑයම අත්නොහැරි මිනිසුන් නිසයි.

පුද්ගල අයිතිය පිළිබඳ නීති සංශෝධනය වෙද්දී වානිජ්‍ය අර්ථික ක්‍රමය වෙළඳපොල ආර්ථික ක්‍රමයට වෙනස් විය. එහෙත් වාමාංශිකයන් තවමත් ඒ බව නොදනිති. අනුන් ලැබිය යුතු අවම පඩියක් සහ අනුන් සතියකට වැඩ කළ යුතු පැය ගණනක් ගැන තීරණයට තමන් දන්නවා කියා ගනිමින් ඔවුන් සමාජවාදයේ ගුණ කියමින් තව දුරටත් ශ්‍රමිකයන් රවටති.

වෙළඳපොල ආර්ථිකයක් ශ්‍රමිකයාට තෝරාගැනීම් ඉදිරිපත් කරති. බලාපොරොත්තුවෙන වේතන ගෙවන්නට තමන් උපන් රටේ හාම්පුතුන් අසමත් වේ නම්, එවිට වෙන රටක සේවයට යෑමට අවස්ථා පාදයි.

ඒත් ලංකාව වැනි රටක, වැඩ කරන ජනතාව වෙනුවෙන් කියා සමරන නිවාඩු දිනයක, පංති අරගලය විශ්වාස කරන සමාජයක, දේශපාලනඥයන්ගේ හා කම්කරු නායකයන්ගේ සමාජ තත්වයන් ආරක්ෂා කරන්නට ජන රැළි සංවිධානය කරමින් ශ්‍රමිකයන්ට නිවාඩු දිනයේ මත්පැන් බෝතලයක් මිල දී ගන්නට ඇති අයිතියත් අහිමි කරති!

නැත, මැයි දිනයේ සැබෑ අරමුණ වෙනස් වී නැත. ඇත්තෙන්ම ශ්‍රමිකයාගේ ජීවිතය සශ්‍රීක වෙන්නේ කෙසේදැයි කියා වසන් කර එය අනුන්ගෙන් අරගෙන වෙන අයට බෙදීමෙන් හැකි යැයි කියමින් ශ්‍රමිකයන්ව රැවටීම වාමාංශිකයන් අතින් තවමත් සිද්ධ වේ.

ඇමෙරිකන් මුදල් නෝට්ටුවට එකතුවෙන කාන්තාව

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 20, 2016

ඇමෙරිකන් ඩොලර් විස්සෙ නෝට්ටුවෙ ඉන්න ඇන්ඩෲ ජැක්සන් අයින් කරලා ඒ වෙනුවට එකතුවෙන කාන්තාව හැරියට් ටබ්මන්. එයා කවුදැයි දැනගන්න කැමති අයට එයා ගැන මම කළින් ලිව්ව සටහනෙන් පුළුවන් වේවි.

කාන්තාවකට ඇමෙරිකන් මුදල් සරසන්න මීට කළින්, එනම් 19 වැනි සියවස අග දී අවස්ථාව ලැබිලා තියෙනව. ඒ රටේ මුදල් සඳහා රන් රිදී පදනම් තිබිච්ච කාලේ. ඩොලර් 1 ක රිදී සහතිකයේ ජෝර්ජ් වොෂිංටන්ගෙ බිරිඳ වූ මාර්තා වොෂිංටන්ගේ රූපයක් ඉතිහාසයට එකතු වුණා.

රස්කි පාර්මිශාන් -වැඩි මිලට බාල බඩු විකිණීම

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 19, 2016

චීස් ගැන මෙහි ලියපු සටහන් අතර පාර්මිශාන් ගැනත් ලියපු සටහනක් තියෙනව. මේ සටහන වැඩි මිලට බාල බඩු විකුණන රස්කි පාර්මිශාන් නමින් වූ රුසියන් චීස් ව්‍යාපාරය ගැන. එහි අයිතිකාරයා ඔලෙග් සිරෝටා.

සේවකයන් 30 කින් යුතු තොරතුරු තාක්ෂණ ව්‍යාපාරයකට අයිතිය කියූ සිරෝටා මොස්කව් නගරයේ ජීවත්වෙමින් සිහින මැව්වෙ තමන්ගෙම කිරිහලක් ගැන. ගොවිපොලක ජීවත්වෙමින්, කිරි ගවයන් ගෙන් චීස් හදන හැටි ගැන. ඒත් එහෙම ව්‍යාපාරයකට බැස්සොත් ගොවිපොලට ඉඩම් කෑල්ලක් මිල දී ගන්න තැනේ පටන් තම රටේ අල්ලස් දූෂණ තත්වය එක්ක හැප්පෙන්න වෙන බව දත් නිසා සිරෝටා ඒ කර්මාන්තයට අත දැම්මෙ නැහැ. අනික චීස් කර්මාන්තයට එකතුවෙන කැමැත්ත තිබ්බට රුසියාවට යුරෝපීයෙන් ගෙනෙන අනගි කිරි ආහාර එක්ක වෙළඳපොලේ තරඟ කරන්න තමනට හැකියාව නැතැයි ඔහු දැන සිටිය.

නමුත් ව්ලැඩමියර් පූටින් ක්‍රයිමියාව ආක්‍රමණය කළාට පස්සෙ, සිරියාවේ අසාද්ගෙ උදව්වට ගියාට පස්සෙ, සිරෝටාට තම සිහිනය සැබෑ කරගන්න පොටක් පෑදෙනව. යුරෝපීයයන් රුසියාවට සම්බාධක ගෙනෙද්දී පූටින් යුරෝපීය යුනියනයෙන් එන ගොවි ආනයන තහනම් කරනව. සිරෝටා හනිකට එයාගෙ තොරතුරු තාක්ෂණ ව්‍යාපාරය විකුණල මොස්කව් වලින් ඈත ගම්මානයක ගොවිපොලක් මිල දී ගන්නෙ යාළුවන්ගෙන් සහ පවුලේ අයගෙන් මදිපාඩු සඳහා ණය අරගෙන. හවුල් ව්‍යාපාරික අයිතිය සඳහා අන්තර්ජාලයෙන් එයා ජර්මනියෙ කිරිහලක වැඩ කරන රුසියන් අයෙක්වත් හොයා ගන්නව. යුක්රේන ගමකින් එන සරණාගතයන් දෙන්නෙක්වත් වැඩට බඳවා ගන්නව. රස්කි පාර්මිශාන් ව්‍යාපාරය පටන් ගන්නේ 2015 අගෝස්තුවේ දී.

2013 දී රුසියාව චීස් ටොන් ලක්ෂ 440 ක් ආනයන කළාට පූටින් දැමූ තහනම නිසා 2015 මාස 11 ක කාලයක දී ආනයන වෙන්නෙ චීස් ටොන් ලක්ෂ 180 යි.

තහනමක් පැනවීම නිසා සිරෝටා අතින් දේශීය චීස් කර්මාන්තය පටන් ගැනුණා යැයි සතුටු වෙන පටු දැක්ම ඇති අය බොහොමයක් ඉන්නව.

සිරෝටා නිපදවන චීස් පමණක් නෙමෙයි දේශීය වශයෙන් රුසියාවේ හැදෙන චීස් එකක්වත් විදේශීය චීස් තරම් රස නැති බව රුසියාවේ පාරිභෝගියන් හැමෝම පිළිගන්න දෙයක්. සමහර අය අඩු වැයෙන් නිපදවන්න එළකිරි මේද වෙනුවට යොදා ගන්නෙ පාම් තෙල්.

විදේශීය චීස් ආනයන නැවතීම නිසා දැන් රුසියන් වෙළඳපොලේ චීස් මිල ගණන් ඉහළ ගිහින්.

විදේශීය යාළු මිත්‍රාදීන් ඉන්න අයට සහ පිටරට ගිහින් එන්න වත්කම ඇති අයට පිටරට ගියාම යම් ප්‍රමාණයක් චීස් අරගෙන එන්න පුළුවන්. ඒත් අනිත් රටවැසියන් වැඩි මිලට තියෙන බාල චීස් වලින් අවශ්‍යතාවය පිරිමහ ගන්න ඕන.

පහුගිය වසරේ පූටින් රූබල් ට්‍රිලියන 2.5 ක් (ඩොලර් බිලියන 37) ක් තහනම් විදේශ ආනයන සඳහා ආදේශකයන් හදන ව්‍යාපෘති සඳහා වැය කරල තියෙනව. ඒත් එයින් ලැබුණ ප්‍රතිඵල එච්චර සාර්ථක නැහැ. මොකද යම් කර්මාන්තයක යෙදෙන්න කියල සල්ලි දුන්නට මදි. අමුද්‍රව්‍ය, ව්‍යාපාර පහසුවට පරිසරයක් නැත්නම් සහ ඊට දැනුම නැත්නම්. ඉතින් ඒ නාස්ති වුනෙත් රටවැසියන්ගේ වෙහෙසේ ඵලදාවයි. පූටින්ලාගේ පුද්ගලික සල්ලි නම් ආයෝජනය වුනේ පැනමාවේ බව නොදන්නෙ චීනයේ සහ රුසියාවේ අය විතරයි.

ඉහත අමුණපු කළින් ලියපු සටහනේ කිව්ව විදියට, ඇමෙරිකාවේ විස්කොන්සින් ප්‍රාන්තයේ චීස් කර්මාන්තය පැතිරිලා ගියෙ මෙහෙ පදිංචියට ආපු ස්විට්සර්ලන්ත අය නිසයි. චීස් හිඟයක් තිබුණත්, චීස් කර්මාන්තය දියුණු කරන්න කියල රුසියාවට යන්න විදෙස් රටවල කවුරුත් පෝලිම් ගැහෙන්නෙ නැති හේතුව සිරෝටා මුහුණ පාන හේතුම තමයි; රටේ පැතිරිලා තියන අල්ලස් දූෂණ වාතාවරණය සහ අමුද්‍රව්‍ය ලබාගත නොහැකියාව. දේපල අයිතියට ආරක්ෂාවක් ලැබෙන්නෙ නැතිකම. එවැනි තත්වයන් පවතිද්දී වෙන රටකට ගිහින් ව්‍යාපාරයක් වැඩි දියුණු කරන්න කැමති අයෙක් කොයි රටකින්වත් හොයාගන්න ලැබෙන්නෙ නැහැ.

අනගි ප්‍රමිතියෙන් යුතු විදේශීය භාණ්ඩ වලට තහනම් පනවපු නිසාම පමණයි බාල ආදේශකයක් හදන සිරෝටාට දේශීය වෙළඳපොලේ ඉඩක් ලැබෙන්නෙ. ඉතින් නීති නියෝගයකින් බාල බඩු රුසියානුවන්ට හොඳ යැයි තීන්දු කරන ලද්දේ පූටින්. චීස් නිෂ්පාදන ලෝක මට්ටමේ අනගිත්වයෙන් හදන උත්සාහය, රුසියාවේ පටන් ගන්නටත් පෙර නැවතෙනව. අන්තිමේ දී දක්ෂතාවයෙන් හෝ දැඩි උත්සාහයෙන් යම් නිෂ්පාදනයක් ලෝක මට්ටමෙන් දියුණු කරන්නට සිහින මවන අය රටේ හිඟවෙනව.

චීස් ප්‍රමිතියෙන් මදි වීම පමණක් නෙමෙයි ඊට පාරිභෝගිකයා ලවා වැඩි මිලක් ගෙවීමත් තීන්දු කරන ලද්දේ පූටින්. බඩු මිල ඉහළ යෑම නිසා රටවැසියන්ගේ පොකැට්ටුවටයි තට්ටු වෙන්නෙ. රටවැසියන්ගෙ ජීවන බර ඉහළ යද්දී නිෂ්පාදන දියුණු තියුණු කිරීමට සහ නව සොයාගැනීම් සඳහා කරන ආයෝජනයට අවශ්‍ය ඉතුරු කිරීම් ද හිඟවෙනව. රටවැසියන්ට වත්කමක් නැහැ කර්මාන්ත දියුණු කරන්න කියමින්, ඒ නිසා රජය ඉදිරිපත් විය යුතුයි කියමින්, අනුන්ට සැලසුම් හදන පාලකයන් බදු මාර්ගයෙන් උදුරාගත් රටවැසියන්ගේම වෙහෙසේ ඵලදාව නැති නාස්ති කරනව.

2014 ට කළින් සිරෝටා පූටින් පාක්ෂිකයෙක් නෙමෙයි. හැබැයි දැන් යුක්රේනයේ සහ සිරියාවේ යුද්ධ නිසා එයා තමන්ට පෑදිලා තියෙන අවස්ථාව ගැන පූටින්ට ස්තූති කරන කෙනෙක්. පූටින්ට විතරක් නෙමෙයි ඔබාමටයි අන්ගලා මෙයර්කල්ටයි දෙන්නටමත් ස්තූති කරන කෙනෙක්. සම්බාධක තව වසර 10 ක් දිගටම ගෙන ගියොත් ඒ දෙන්න වෙනුවෙන් ලෝකඩ ස්මාරකයක් කඩේ ඉස්සරහ එයා හදනවාලු. සිරෝටාගේ එළු දෙනට දාල තියන නම අන්ගලා මෙයර්කල්.

ඉතින් වැඩි මිලට බාල බඩු ගන්න අකමැති රුසියානුවන්ට පුළුවන් රුසියාවේ හදන චීස් නොකා ඉන්න. ලුණු දාපු මාළුයි අච්චාරු දාපු ඩිල් පිපිඤ්ඤා ගෙඩියි ඔතාගෙන ගිය කාලේ ජීවත්වෙච්ච රුසියන් අය දැන් ඉන්නෙ ඩිංගයි. ඔවුන් ඉතාමත් වයසක උදවිය.

පසුහඹන්න

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 267 other followers