අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

රටක් සමෘද්ධිමත් කිරීම දේශපාලකයාගේ අරමුණ ද?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 8, 2022

නැත. දේශපාලකයන් ද මිනිසුන් වන බැවින් අනෙක් වෙනත් ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට ඇති පරිදි විවිධාකාර වූ අරමුණු ඔවුනට ද ඇත. රටක් සමෘද්ධිමත් කිරීම යනු ඒ විවිධාකාර අරමුණු අතරේ තිබිය හැකි වූ හෝ නොහැකි වූවකි. නමුත් දේශපාලකයෙකු තුළ පවතින ප්‍රධානතම වූ අරමුණ වනුයේ පාලන බලයේ හැකි තරම් කාලයක් සිටීම යන්න සියළු රටරටවල පුරවැසියන්ගේ සිහියෙන් ඉතා පහසුවෙන් ගිලිහී යන්නකි.

පාලන බලයේ සිටීමට රටක සමෘද්ධිය අවශ්‍ය නැති බව දක්වන උදාහරණ ලොව බොහොමයකි. ඒ අතරින් වසර 49 ක් බලයේ සිටි කියුබාවේ විප්ලවීය නායකයා වූ ෆිඩෙල් කැස්ත්‍රෝ තරම් අග්‍ර ස්ථානයක් හොබවන අයෙක් වෙන නැත.

කියුබාවේ පවතිනවා වූ තරම් අන්ත දුගී තත්ත්වයට තවම ලංකාව වැටී නැත.

අපිට බලය ලැබුණාම අපි වෙනස ගෙනෙනවා යැයි දැනට රට පාලනයේ බලය අතට නොලැබුණ දේශපාලන පක්ෂ වෙනුවෙන් කතා කරන පුද්ගලයන් හඬ නඟන ආකාරය අද දකින්නට හැකියි. ඒත් ඒ සියල්ලන්ම පාහේ සමෘද්ධියක් ඇති කරන වෙනසක් සිද්ධවෙන ආකාරයක ප්‍රතිපත්ති නොසලකා සිටින අය වෙති.

පසුගිය වසර 70 තුළ ලෝකයේ සැබෑ තත්ත්වයන් දිහා බලද්දී, නිරතුරුවම දකින්නට ලැබුණ ප්‍රතිඵල කියාපාන්නේ රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් අවම වෙද්දී ආර්ථිකයක සමෘද්ධිය ඇතිවන ආකාරයත්, රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් වැඩිවෙද්දී ආර්ථිකයක අර්බූද වැඩිවෙන ආකාරයත් ය.

එනමුත් ලෝක ඉතිහාසයෙන් පාඩම් ඉගෙන ගැනීමට ජනතාවට ඇති පසුබට බව පුදුම සහගතයි. ජර්මන් දාර්ශනික හේගල් සිය “ඉතිහාසය පිළිබඳ දේශන” (Lectures on the Philosophy of History) හි මෙසේ ලිවීය: “… අත්දැකීම් සහ ඉතිහාසය උගන්වන්නේ මෙයයි, -ජනතාව සහ ආණ්ඩු ඉතිහාසයෙන් කිසිවක් ඉගෙන නොගත් බවයි, නැතහොත් එයින් නිගමනය කළ මූලධර්ම මත ක්‍රියා නොකළ බවයි.”

1990 ගණන් මුල දී බහුතර සමාජවාදී රටවල් බංකොළොත් බැවින් කඩා වැටුණත් අද දක්වාම ලෝකයේ විවිධ රටරටවල සමාජවාදී රාජ්‍යයන් පිහිටුවීමේ වෑයම් අත්හැර දමා නැත. ඔවුන්ගේ අරමුණ “මේ සැරේ” ඒවායේ ප්‍රතිඵල වෙනස් වේවි කියායි.

ඉතා මෑතක දී අපිට මේ කියන රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් වැඩිවීම නිසා ඇති වූ ආර්ථික බංකොළොත්වීම දැකගන්නට ලැබුණේ වෙනිසියුලාවෙන්. අනික් මහා විශාල පරිමානයේ සමාජවාදී පර්යේෂණ මෙන්ම එයින් ද ඛේදනීය ප්‍රතිඵල දකින්නට ලැබුණි.

රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් වැඩි කරන ලද ප්‍රතිපත්ති දිගින් දිගටම ගෙන යන ලද ලංකාව ද අද ඉතා අවාසනාවන්ත තත්ත්වයකට වැටී සිටියි. මෙවර එය පෞද්ගලික ව්‍යාපාර ජනසතු කිරීම හරහා සිද්ධ වූයේ නැත. එය සිද්ධ වූයේ සැලසුම් සම්පාදනය සහ රටේ සම්පත් බෙදාහැරීම රජය අතට ගැනීම ක්‍රම ක්‍රමයෙන් වැඩි කර ගැනීම හරහා විය. මහ බැංකුව සැලසුම් අධිකාරියක් හැටියට වැඩ කරමින් වෙළඳපල ක්‍රියාවලිය බල රහිත කිරීමට කටයුතු කිරීම තුළිනි. වානිජ්‍ය වූ තීරණ ගැනීම් සඳහා රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් එන්න එන්නම වැඩිවෙද්දී, පොදු දේපල පිළිබඳ ගෙනා නීති සහ රෙගුලාසි හරහා ය.

ලංකාවේ පුරවැසියා කිසිදු දිනයෙක සමෘද්ධියේ පදනම වූ නිදහස් වෙළඳපල ගැන නොදත්තේ ය. ජාතීන්ගේ ධනය ඇති වූ හැටි ගැන ඇඩම් ස්මිත් ලියූ දේවල් කියවන්නට ලංකාවේ පුරවැසියාට නොමිලේ බෙදන අධ්‍යාපනයෙන් නොලැබුණි.

1970 සිට 1977 දක්වා කළ 7 වසරක සමාජවාදී අත්හදා බැලීම නිසා ලංකාවේ ආර්ථිකයට සිද්ධ වූ හානිය ගැන පහදාගන්නට දැනුමක් ඒ නිසා රටවැසියාට නොලැබුණි. හෙගල් ලියූ ලෙසින් ලංකාවේ ජනතාව ඉතිහාසයෙන් කිසිවක් ඉගෙන නොගත්තේ ඉතිහාසයෙන් නිගමනය කළ යුතු මූලධර්ම මොනවාදැයි කියා හෝ අවබෝධයක් ඔවුනට නොතිබුණ නිසා යැයි මම සිතමි.

පුරවැසියාට තම ජීවිතය සමෘද්ධිමත් කරගන්නා අරමුණ වෙනුවෙන් වෙහෙසෙන්නට නිදහස් වාතාවරණයක් ලැබෙද්දී, එනම් රජයේ මැදිහත්වීම් අවම වෙද්දී, ලෝකයේ සෑම රටක්ම ආර්ථික සමෘද්ධියක් අත්දැක තිබේ. එය නිශ්ප්‍රභා කළ නොහැකි වූ සත්‍යයයකි. පුරවැසියාට ඒ තම ජීවිතය සමෘද්ධිමත් කරගන්නා අරමුණට බාධා කරන රජයේ මැදිහත්වීම් වැඩිවෙද්දී ඒ රටවල ආර්ථික අර්බූද වැඩි වී ඇත.

ලංකාවේ රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් වර්තමානයටත් වඩා අධික ලෙසින් දකින්නට ලැබුනේ 1970 ගණන්වල දී ය. 1971 ඔක්තෝබර් මාසයේ දී පාර්ලිමේන්තුවට “පස් අවුරුදු සැලැස්මක්” ඉදිරිපත් කෙරිණ. වාර්ෂිකව 6% ක වර්ධනයක් ඇතිවනවා යැයි කියූ ඒ සැලැස්මේ අලුත් රැකියා 810,000 ක් බිහිකරනවා මෙන්ම ඒක පුද්ගල වාර්ෂික ආදායම ඉහළ යවනවා යැයි කියාත් කියැවිණ.

රජයේ ආයතන ඒ වන විට ද කාලයක් තිස්සේ පාඩු ලබමින් සිටි බව එම සැලසුම්කරුවන් පිළිගත්ත ද, ඒවා තවත් පුළුල් කිරීම සහ ප්‍රධාන කර්මාන්ත සහ සේවාවන් සඳහා පිහිටුවන ඒකාධිකාර පාලනය තුළින් ගෙනෙන නව සැලසුම් යටතේ කාර්යක්ෂම කළමනාකාරයෙන් සැලකිය යුතු අතිරික්තයන් උපයනු ඇතැයි ඔවුන් කියන ලදි. ශ්‍රමබලය වැඩියෙන් යොදාගැනීම සහ සුදුසු මිල ගණන් නියම කරන ප්‍රතිපත්ති ස්ථාපිතය ද තෝරා ගැනිණ. මේ ශ්‍රමබලය වැඩියෙන් යොදාගන්නා ක්‍රමවේදය හරහා රැකියා නිර්මාණය වෙනවා පමණක් නොව ප්‍රාග්ධන භාණ්ඩ ආනයන කිරීම සඳහා වැය වෙන විදේශ මුදල් ඉතිරි කරගන්නටත් හැකියාව ලැබෙනවා යැයි ඒ “පස් අවුරුදු සැලැස්ම” ගෙනෙන ලද සැලසුම්කරුවන් කියා සිටියහ.

මේ කාලයේ දී පිටරට යෑමට විදේශ විනිමය නිල වශයෙන් ලබාගැනීමේ තහනමක් පැවතිණ. ඒත් දෙදහසකට ආසන්න ශ්‍රී ලාංකිකයන් ඇමෙරිකන් හා යුරෝපීය රටවල විශ්වවිද්‍යාලයන්හි ඉගෙන ගනිමින් සිටියහ. ඔවුන් සියල්ලන්ම විදේශ රටවල ශිෂ්‍යත්ව ලබාගන්නට සමත් වූ අය නොවූහ. ප්‍රභූ පංතියේ අයට පිටරට සංචාරයට කිසිදු බාධාවක් නොවූහ. නෙස්කැෆේ, ඉන්දියන් සාරි, විල්කින්සන් බ්ලේඩ් තල යනාදිය ආනයන තහනමට ලක්වූ ඒවා වුවත් කොළඹ නගරබද අය අත ඒවා ඕනෑ තරම් ගැවෙසන ආකාරය දකින්නට ලැබුණි.

1970 දී රටෙන් බාගයකට වැඩි ජනතාවකගේ රැකියාවන් කෘෂිකර්මය හා ඈඳී තිබුණි. රටේ මුළු ජාතික නිෂ්පාදනයෙන් 25% කට වැඩි කොටසක් කෘෂිකර්මයෙන් ඉපැයෙන ලද අතර එය අපනයන ආදායමෙන් 90% කට වඩා වැඩි කොටසක් විය. 1972 වෙද්දී සහල් වගාව සඳහා කුඹුරු ඉඩම් අක්කර 25 කට සහ පෞද්ගලික ඉඩම් අක්කර 50 ක් පමණකට හිමිකම් සීමාව පැනවෙන ලදි.

1973 වෙද්දී පෞද්ගලික වතුයායන් ජනසතු කිරීම අවසන්ව ඒවා රජයේ නිලධාරීන් යටතේ කළමනාකරණය වීම පටන් ගෙන තිබුණි. ඒ අනුව රජය විසින් ඒ වතුයායන් පවත්වාගෙන යන්නට දෙන ලද සහනාධාර වැය ඇමෙරිකන් ඩොලර් මිලියන 11.8 ක් පමණ වේ. 1977 වෙද්දී රජය බාරයට අක්කර දෙලක්ෂ තිස්දාහකට වැඩි ඉඩම් ප්‍රමාණයක පිහිටි වතුයායන් 804 ක් පැවරී තිබුණ අතර ඒවායේ තුන් ලක්ෂ හතළිස් දාහකට ආසන්න රජයේ සේවකයන් රැකියාවේ නියැළී සිටියහ.

රුපියල් දෙලක්ෂයකට වැඩි වත්කම් සඳහා එක වරක් ගෙවිය යුතු බද්දක් නියම විය. 1972 අප්‍රේල් 1 වැනිදා පටන් කෙනෙකුගේ එක මාසයක ව්‍යයීකාරක ආදායම (බදු කපාගත් පසුව අතට ලැබෙන මුදල) රුපියල් දෙදාහක් පමණක් යැයි සීමාවක් ද නියම කෙරිණ. ඊට වඩා වැඩියෙන් ආදායම් උපයන අය ඒ අතිරික්තය රජය අනුමත කළ රජයේ ව්‍යාපාරයක ආයෝජනය කළ යුතු යැයි නියම කෙරිණ.

සියළු බර හා ප්‍රාග්ධන භාණ්ඩ කර්මාන්ත මහජන සමාගම් යැයි කියා ඒවා ව්‍යාපාර පවරා ගැනීමේ පනත යටතේ රජයේ නිලධාරින් අතට පත්වූහ. පෞද්ගලික අයිතිය යටතේ පැවති ව්‍යාපාර අනිවාර්ය ප්‍රාග්ධන අයබද්දකට හසු වූ අතර ඒවායේ ලාබ අනුව ක්‍රමයෙන් වැඩිවෙන ආදායම් බද්දකට ද හසු වූහ.

වෙළඳපොලේ ඒකාධිකාරය අල්ලාගත්තේ රාජ්‍ය වාණිජ නීතිගත සංස්ථාවයි. “අත්‍යාවශ්‍ය භාණ්ඩ” ඇතුළු බොහෝ පාරිභෝගික භාණ්ඩ බෙදාහැරීම එයට බාර විය.

ලංකාවේ වැසියන්ට චීනයෙන් නිමි ඇඳුම් ගෙන්වීම තහනම් වුවත් රාජ්‍ය රෙදිපිළි සංස්ථාවට ඒ භාණ්ඩ නිමැවීමට චීනයෙන් යන්ත්‍ර සහ රෙදි ගෙන්වන්නට අවසර තිබිණ. චීනයෙන් ගෙන්වන නිමි භාණ්ඩ මිල දී ගන්නට හැකි විදේශ විනිමයට වැඩියෙන් සමස්ත විදේශ විනිමය වැයක් ඒවා ගෙන්වන්නට වැය වූහ. ආර්ථිකයක් වැඩ කරන ආකාරය නොදත් රටවැසියා තමන්ට රජයේ රැකියාවක් ලැබුණා යැයි සතුටුවෙද්දී, ඒ රැකියාව තමන්ට පෞද්ගලික අංශයෙන් ලැබුණා නම් ඔහුගේ පසුම්බියට තවත් මුදල් වැඩියෙන් එකතුවෙන බව හා රජයේ විදේශ විනිමය සංචිත තවත් වැඩිවෙන බව නොදත්තේය.

ඉතින් රටවැසියන් විසින් ව්‍යාපාර සඳහා පෞද්ගලිකව ආයෝජන කිරීම් අත්හැර දැමීම පුදුමයක්ද?

රැකියා උත්පාදනය පස් අවුරුදු සැලැස්මේ මහා අභිලාෂයක් වුවත් සිද්ධ වූයේ විරැකියාව උත්සන්න වීමයි.

1970 දී පැවති මට්ටමේ පෞද්ගලික අංශයේ ආයෝජන නැවත දකින්නට ලැබෙන්නේ 1977 දී ආණ්ඩුව වෙනස් වූ පසුවයි.

අද පවතින විදේශ විනිමය හිඟයට සහ ආර්ථික අර්බූදයට විසඳුම ලෙසින් රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් අවම කරන්න යැයි ඉල්ලා සිටින්නේ ඉතාමත් සුළු පිරිසකි. නිදහස් වෙළඳපලට ඉඩ දීම බහුතර ඉල්ලීමක් නොවේ. එයට හේතුව ලංකාවේ පැවති ඉහත ඉතිහාසයෙන් නිගමනය කළ යුතු මූලධර්ම මොනවාදැයි කියා වැඩිදෙනෙක් නොදැනීමයි. ඉතින් ආර්ථික අඟහිඟකම් ඉක්මණින් අවසන් වී යන වෙනසක් හනිකට උදාවේවි යැයි කියා සිතිය නොහැකියි.

ලංකාවේ විකල්පය “බොලිවේරියන් මිලීෂියාවක්” වෙයිද?!

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 14, 2022

වෙනිසියුලාවේ ආර්ථික ව්‍යසනයට මූලික වශයෙන් වරදකරුවන් වනුයේ උගෝ චෑවේස් සහ නිකොලාස් මධූරෝ යැයි ද, ඒත් චෑවේස් බලයට පත්වන්නට පෙර වෙනිසියුලාවේ ආර්ථිකය හොඳින් පැවතුනක් යැයි කියන්නේ නැති බවත් කලින් දැමූ සහ මේ සටහන ලියන්නට පාදක කරගත් ලිපියේ කතුවරයා වන හෝසෙ නින්‍යො (José Niño) කියා සිටියි.

කලින් ලිපියේ දක්වන ලද පරිද්දෙන් වර්තමාන වෙනිසියුලාවේ අර්බූදයට හේතුවන ප්‍රතිපත්ති ගෙනෙන ලද්දේ දශක ගණනාවකට පෙර ය. 1960 ගණන් සහ 70 ගණන් වල පැවති වෙළඳපල හුවමාරුවලට ගෙනෙන ලද රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් එන්න එන්නම වැඩි වර්ධනය වීම ඒ ප්‍රතිපත්ති වූහ.

ඉහළ ගිය තෙල් මිල ගණන් හමුවේ පටන් ගත් සමාජ සුබසාධන ව්‍යාපෘති අනතුරුව තෙල් මිල ගණන් පහළ බැසීමත්, දැඩි ආර්ථික අවපාතයකට රට මුහුණ පාන්නට වීමත් සමඟ 80 ගණන් මුල දී කාලෝස් අන්ද්‍රේස් පේරේස් ජනාධිපතිවරයාට අවසන් කරන්නට සිද්ධ විය.

ඊළඟට බලයට පත්වෙන්නේ ලුවිස් හෙරෙරා කැම්පින්ස් ය. පේරේස් ගෙන ගිය රාජ්‍ය වැය එලෙසින්ම කරගෙන යන්නට නොහැකි බව දුටු ඔහු පේරේස් විසින් රට “උගස්” (mortgage) කර ඇතැයි කීවේය. පේරේස්ගේ ආණ්ඩුව මුල්‍ය වගකීම් පැහැර ඇතැයි කීම සත්‍යයක් වුවත් හෙරෙරා ද ඒ ගජමිතුරු ප්‍රතිපත්තීන් අත්හැරියේ නැත.

වෙනිසියුලානු ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වරට බොලිවාර් අගය අඩුම මිලට වැටිණ.

වර්තමාන ලංකාව කළා මෙන්ම, හෙරේරාගේ ආණ්ඩුව ද ප්‍රාග්ධනය රට අත්හැර දා යෑම වළක්වාගන්නට දැඩි ලෙසින් විදේශ විනිමය සීමා පැනවූහ. ඒ සීමා පරිපාලනය කළේ “ආන්තර විනිමය මට්ටම් රෙජිමය” (Differential Exchange Rate Regime) යන ඒජන්සියයි. එයින් විවිධ ස්තරවලින් යුතු විනිමය මට්ටම් ක්‍රමයක් බිහිවිය.

දේශපාලකයන් විසින් මේ ඒජන්සිය තම තමන්ගේ වාසියට භාවිතා කිරීම නිසා අනතුරුව බලයට ආ ජේමි ලුසින්චි ගේ ආණ්ඩුව වංචා දූෂණ රැසකින් පිරී ගියේය. 1989 දී ඒජන්සිය මූලෝත්පාටනය කළ ද එය ඉන්පසුව බිහිවන මහා විශාල වූ ද, බෙහෙවින් අවුල් සහගත වූ ද විනිමය පරිපාලන ආයතන ගණනාවක පළමුවැන්නා වූයේය. විනිමය හුවමාරු පරිපාලන කොමිසම, විදේශ වානිජ්‍ය සඳහා වූ ජාතික මධ්‍යස්ථානය යනාදිය ඒවා වෙති. 2000 ගණන් වල දී වෙනිසියුලාවේ එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂයේ මුලසුන හොබවන්නේ මේ දෙවැනියට සඳහන් කරන ලද්දයි.

දරීද්‍රතා මට්ටම් සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යද්දී, විදේශ සහ මහජන ණය වැඩි වෙද්දී, රාජ්‍ය ව්‍යවසායක ආයතන වංචා හා දූෂණවලින් පිරී යද්දී, 1980 ගණන් පුරාම සමාජ ගැටුම් වැඩිවන්නටත් ආර්ථිකය දුර්වල මට්ටමක තබන්නටත් හේතු වූයේ මහජනතාව පිට බර පටවන ලද්දා වූ නීති රෙගුලාසි කන්දරාවක් පැනවීමයි.

මුල්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණ ගෙන ආ යුතු වුවත් වෙනිසියුලාව ඒවා නිසියාකාර ලෙසකින් ගෙනාවේ නැත. ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය අරමුදල විසින් නිර්දේශ කළ රේගු බදු අඩු කිරීම්, පෞද්ගලීකරණය, සහ රාජ්‍ය වැය අඩු කිරීම් යනාදිය පිටතට පෙනෙන ලෙසින් පමණක් ඉටු කළහ. දෝෂ සහගත මුල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය, රෙගුලාසි පිරුණ රාජ්‍ය මැදිහත්වීම්, සහ ගජමිතුරු ප්‍රතිපත්ති දිගින් දිගටම දකින්නට ලැබිණ.

ඒ ප්‍රතිසංස්කරණ නිසා දේශපාලන බලය ගිලිහී යනු ඇතැයි කියා විරෝධය එන්නේ පේරේස්ගේම පක්ෂය තුලිනි. පැට්‍රොල් සහනාධාර වෙනිසියුලාවේ දුප්පතුන් අතර ජනප්‍රිය වූවකි. වෙළඳපල මිල ගණන්වලට අඩුවෙන් ලබාදෙන මේ සහනාධාර ක්‍රමයෙන් අඩු කර අවසන් කර දැමීමේ ප්‍රතිසංස්කරණය ගැන රටේ මහජනතාව අතර අසතුට පතුරුවා හරින්නේ පෙරේස්ගේම පක්ෂයයි.

මේ අවස්ථාවේ දී වෙනිසියුලාවේ මහජනතාව වීදි බැස්සහ. 1989 පෙබරවාරි 27 වැනිදා Guarenas හි උද්ඝෝෂණයක් පටන් ගැනිණ. අනතුරුව එය ළඟපාත නගරවලටත් පැතිර ගියේ කඩ සාප්පුවලට කඩා පැන බඩු පැහැර ගැනීමත්, කැරලි කෝලාහල පැවැත්වීමත් සමඟිනි. එය අගනගරය වූ කරාකස් හි සතියක් පුරා නොනවත්වා සිද්ධ වූයේය. රජය තදින් ප්‍රතිචාර දැක්වීමෙන් සිය ගණනක් මිය ගියහ.

ඒ දේශපාලන වියවුලේ ජයග්‍රාහීකයා වනුයේ ලුතිනන් කර්නල් උගෝ චෑවේස්ගේ විප්ලවීය බොලිවාර් මෙහෙයුමයි. ආණ්ඩුවට එරෙහිව නැඟී ඇති විරෝධයට වෙනිසියුලාවේ හමුදාවේ අයව පෙළගස්සවන්නට චෑවෙස් සමත් වූයේය. මේ වෑයමට චෑවේස්ව හිරගෙදරට දැම්මත්, එතෙක් පැවති ප්‍රධාන පක්ෂ දෙක වරින් වර බලයට පත්වන ලද පුන්ටෝ ෆිහෝ ආකෘතිය ගැන ප්‍රශ්න කිරීම එතැනින් ඇරඹිණ.

1992 දී දූෂණ චෝදනා ගෙනැවිත් පේරේස්ව ද්‍යෝෂාභියෝගයට ලක් කිරීමත්, එසේම රජය පෙරළන කුමන්ත්‍රණ දෙකක් සිද්ධ වීමත් අනතුරුව දකින්නට ලැබිණ. දේශපාලන අස්ථායී බැවින් 90 ගණන් ගෙවී ගියහ.

එතෙක් පැවති පුන්ටෝ ෆිහෝ අකෘතිය ගැන අප්‍රසාදයට පත්වූවන් නියෝජනය කරමින් එක්‍රැස් යන අර්ථයෙන් යුතු (Convergencia) නව පක්ෂ හවුලක් යටතේ රෆායෙල් කල්දේරා නව ජනාධිපතිවරයා බවට පත් වූයේය.

කල්දේරා IMF හි ප්‍රතිපත්ති බාගෙට කරගෙන ගියේය. තෙල් කර්මාන්තය පෞද්ගලීකරණය කිරීම, පහත වැටෙමින් පවතින් මුදල් ආරක්ෂාවට මුල්‍ය ප්‍රතිපත්ති වෙනස් කිරීම සහ රජයේ ගජමිතුරු හවුල් ව්‍යාපාර ගැන ඔහු කිසිත් නොකළේය.

1994 දී කල්දේරා උගෝ චෑවේස් නිදහස් කළේය.

කරාකස්, මරාකයිබෝ, මරාකයි, සහ වැලෙන්සියා යනාදී ප්‍රධාන අගනගර අසල පදිංචියට දුප්පතුන් එක්රොක් වන්නට වූහ. මුළුමනින්ම සමාජවාදී දේශයක් කරා වෙනිසියුලාව ගෙන යන්නට උගෝ චෑවේස් විසින් ඒ දුප්පතුන්ව යොදා ගත්තේ ය.

1958 සිට 1998 දක්වා කාලය යනු වෙනිසියුලාවේ ජනගහන වර්ධනයට වඩා අඩුවෙන් වත්කම් වර්ධනය සිද්ධ වූ කාලයයි. මේ වසර 40 තුළ ලතින් ඇමෙරිකාවේ ඍන වර්ධනයක් අත්විඳි රටවල් දෙක වූයේ වෙනිසියුලාව සහ සමාජවාදී ආණ්ඩුවක් යටතේ සිවිල් යුද්ධයක නියැළී සිටි නිකරාගුවා රටයි.

ප්‍රධාන පක්ෂ දෙකට විරුද්ධව දේශපාලන මෙහෙයුම ගෙනයමින් චෑවේස් තමන්ව “තෙවැනි පාර්ශවයේ” අපේක්ෂකයා හැටියට, එනම් පුන්ටෝ ෆිහෝ දේශපාලන ක්‍රමයේ වංචා දූෂණ වලට විකල්පය හැටියට තමන්ව ඉදිරිපත් කළේය.

එතෙක් වෙනිසියුලාවේ සිද්ධ වූ ආර්ථික කඩා වැටීම රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් ක්‍රමයෙන් වැඩිවීම නිසා වුවත්, චෑවේස්ගේ පාලනය යටතේ ක්‍රෑර ලෙසින් ගෙන එන්නේ තවත් දැඩි රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් පුළුල් හා සීඝ්‍ර ලෙසින් පිහිටුවීමයි.

මුල්‍ය පාලනය, බුක්තිය පැහැර ගැනීම, මිල පාලන සමාජ සුබ සාධන ව්‍යාපෘති තවත් දුරට පවත්වාගෙන යන්නට රජය සතු තෙල් කොම්පැණිය භාවිතය ද උගෝ චෑවේස්ගේ සමාජවාදී ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය වූයේය.

ඒ වෙද්දී වෙනිසියුලාවේ දේශපාලන ආයතන සහමුලින් කඩාවැටී තිබිණ. ජනමාධ්‍ය මර්ධනය වී තිබිණ. දේශපාලන ක්‍රියාකරුවන් චෑවේස්ගේ අතින් මානුෂීය අයිතීන් උල්ලංඝණවලට ගොදුරු වූහ.

2003 සිට 2010 දක්වා තෙල් මිල ගණන් ඉහළ යෑම නිසා ඔහුගේ සමාජවාදී වැඩසටහන් සඳහා මුල්‍ය සපයන්නට චෑවේස්ට හැකියාව ලැබිණ. ඒත් තෙල් මිල ගණන් පහළ වැටෙද්දී ආර්ථිකය වැඩ කරන ආකාරය නැවතත් එලෙසින්ම දකින්නට ලැබීමෙන් ඒ සුබසාධන යළිත් නැවතිණ.

2013 දී උගෝ චෑවේස් මිය ගියා වුවත් මේ දක්වා ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ නිකොලාස් මධූරෝ ඒ ක්‍රෑර පාලනය එලෙසින්ම පවත්වාගෙන යයි.

අද වෙනිසියුලාව අසාර්ථක රාජ්‍යයයකි. රුසියාවේ ව්ලැඩිමියර් පූටින් විසින් යුක්රේනය ආක්‍රමණය කිරීමත් සමඟ අද වෙනිසියුලාවට නැවතත් ඉහළ තෙල් මිලක් ලබාගන්නට හැකියාව පෑදී ඇත.

රජය මැදිහත්වීමෙන් සමහර පිරිසකට සුබසාධනය බෙදමින් දේශපාලන බලය අල්ලාගෙන සිටිනවා වෙනුවට ඕනෑම රටක් පෞද්ගලික අංශයේ නූතනකරණයට ඉඩ දී, දේශීය විදේශීය වෙළඳපල ව්‍යවසායකයන්ට වෙළඳාම සඳහා ඉඩකඩක් දී, සහ මුල්‍ය සඳහා මැදිහත්වීම් අවම කරනවා නම් ලෝක වෙළඳපලේ තෙල් මිල ඉහළ ගියා හෝ පහළ ගියා හෝ එරට සියළු වැසියන්ට සමෘද්ධිමත් ජීවිත ගත කරන්නට හැකියාව ලැබෙයි.

කලින් ලියූ සටහන්:

වෙනිසියුලාව හමුදාවේ පාලනයකට පත්වී ඇත්ද?

වෙනිසියුලාවේ රන් ටොන් 35.8 ක් ඈවර කරයි

මාරකඅවිය නොහොත් උගෝ චෑවේස්ගේ විජට්ටුව

වෙනිසියුලාවේ රහසිගත බිට්කොයින් ආර්ථිකය

දුර්ජනයන්ට මං පාදා දීම

අර්බූදයෙන් ගොඩ එන්න නම් අර්බූදයට වැටුණ ආකාරය දැනගත යුතුයි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 12, 2022


ශ්‍රී ලංකාවේ පාලකයන් විසින් ලබාගන්නා ලද අභ්‍යන්තර ණය ගෙවීම පැහැර හරින්නට තීරණය කර ඇති බව අද නිවේදනය කරන ලදහ. ඒ ලංකා ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවටයි. ජනතාවගේ අනාගත වත්කම් හිලව් කරමින් ගන්නා ලද ණය ගෙවීම මෙසේ පැහැර හැරීම සහ රාජ්‍ය වැය අඩු කරන පිළිවෙත් කිසිවක් ඉදිරිපත් නොකර සිටීමෙන් ඔවුන් තවත් දුර්භාග්‍යයට ඇද දමන්නේ ලංකාවේ ජනතාවයි.

ලංකාවේ ජනතාවට අත්‍යාවශ්‍ය බඩු මිල දී ගැනීමට ප්‍රමාණවත් තරමින් විදේශ මුදල් රටේ භාණ්ඩාගාරයට නොමැතිකම ගැන නොදන්නා වැඩිහිටියෙක් අද ලංකාවේ ඇත්දැයි සැකයි.

ඒත් එසේ රටේ භාණ්ඩාගාරයට මුදල් නැති වී ගියේ කෙසේදැයි දන්නා වැඩිහිටියන් අද ලංකාවේ කී දෙනෙක් සිටිනවා ද?

පාලන බලයේ සිටින රාජපක්ෂ පවුලේ අය මහජනතාවගේ මුදල් වංචාවෙන් සහ දූෂණයෙන් කොල්ලා කන ලද බව මහජන මතය වුවත් කොල්ලකෑවේ කෙසේදැයි කියා පැහැදිලි කරන්නට යැයි කිව්වොත් බොහෝ දෙනෙකු එය කෙසේ සිද්ධ වූවාදැයි කියන්නට නොදනිති.

රටේ බහුතර ජනතාව ද රටේ භාණ්ඩාගාරයේ මුදල් කොල්ලාකෑමට සහාය දුන්නා පමණක් නොව ඉදිරියේ දී ද මුදල් කොල්ලාකෑමේ ක්‍රමය වෙනුවෙන් දිගින් දිගටම පෙනී සිටින බව ද ඔවුන් කිසිසෙත්ම පිළිගන්නේ නැති වූවකි.

ඇඩ්වොකාටා ආයතනය විසින් ලංකාවේ රජයට අයත් ව්‍යවසායක (state owned enterprises -SOE) ප්‍රතිසංස්කරණය කළ යුතු ආකාරය ගැන දැන් කාලයක් තිස්සේ කතාබහ කරමින් සිටිති. SOE අත්විඳින අලාභ ගැන ඔවුන් පර්යේෂණ වාර්තා සම්පාදනය කරති. 2021 වසරේ පළමු මාස 7 තුළ දී ලංකාවේ විශාලතම SOE පහ විසින් අත්විඳි අලාභය රුපියල් බිලියන 91.6 ක් යැයි ඔවුන් පෙන්වා දුන්හ. 2021 අගෝස්තු 31 වෙද්දී සිලෝන් පෙට්‍රෝලියම් සංස්ථාව රුපියල් බිලියන 61.9 ක් ද, ශ්‍රී ලංකා ගුවන් සේවය රුපියල් බිලියන 24.8 ක් ද, ශ්‍රී ලංකා ප්‍රවාහන මණ්ඩලය රුපියල් බිලියන 3.2 ක් ද, ශ්‍රී ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය රුපියල් බිලියන 0.9 ක් ද, ජාතික ජලසම්පාදන සහ ජලාපවහන මණ්ඩලය රුපියල් බිලියන 0.8 ක් ද අලාභ ලබමින් සේවා පවත්වති.

රට මුහුණ පා ඇති අර්බූදයෙන් ගොඩ එන්නට හැකිවනුයේ මෙම විශාලතම SOE පහ පෞද්ගලීකරණය කරන්න යැයි එක හඬින් ඉල්ලා සිටින ජනතා නියෝජනය රට තුළ වැඩි වෙන්නේ නම් පමණි. එහෙත් එය සිදුවේවි යැයි හුස්ම අල්ලාගෙන බලාගෙන ඉන්න නම් එපා!

තෙල් නිධි ඇති වෙනිසියුලාව සමඟ ලෝකයට විකුණන්නට කිසිවක් නොමැති ලංකාව සංසන්දනය කරන්නේ මන්දැයි යන්න අයෙක් වෙනත් තැනක නඟන ලද ප්‍රශ්නයකි. වෙනිසියුලාවේ තෙල් නිධි ඇති බව සැබෑ ය. ඒත් වෙනිසියුලාවේ පාලකයන් ආර්ථිකයට කරන ලද රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් නිසා තෙල් නිධි තිබුණත් ඒවායේ කැනීම් සහ පිරිපහදු කිරීම් ඇන හිටීමත් අක්‍රමවත් වීමත් සමඟ ඒ රට දුර්භාග්‍යයට පත් වූ ආකාරය ලංකාවේ අය දැන සිටිය යුත්තකි.

ලංකාව වැටී සිටින තත්ත්වයට වඩා ආර්ථික ව්‍යසනයකට මුහුණ පාන ලද වෙනිසියුලාව එවැනි තත්ත්වයකට පත්වූයේ කෙසේදැයි යන්න ඉතා සවිස්තරව සටහන්ගත වී ඇත.

1910 ගණන් සිට 1930 ගණන් දක්වා හුවාන් විසෙන්ටෙ ගෝමෙස් (Juan Vicente Gómez) නැමති ආඥාදායකයා විසින් වෙනිසියුලාව නූතනකරණය කරමින් දේශීය සහ විදේශීය වෙළඳපල ව්‍යවසායකයන්ට වෙළඳාම සඳහා ඉඩකඩක් පාදා දෙන ලද්දේ ය. එරට සොයා ගැනෙන තෙල් නිධි වත්කම් ඇතිවන්නේ කෙසේදැයි කියා නිදහසේ උරගා බලන්නට ඔවුනට හැකියාව පෑදිණ. 1950 ගණන් වෙද්දී ලතින් ඇමෙරිකාවේ වඩාත්ම සමෘද්ධිමත් රටක් බවට හැරෙන්නට වෙනිසියුලාවට හැකියාව ලැබිණ.

1950 ගණන් වල දී මාකෝස් පෙරේස් හිමේනස් (Marcos Pérez Jiménez) විසින් ගෝමෙස් ගෙන ගිය ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති දිගින් දිගටම ගෙන ගියේය. දළ ජාතික නිෂ්පාදිතයේ ඒක පුද්ගල මට්ටම අනුව ලෝකයේ හතරවැනි ස්ථානය ගත් එවක වෙනිසියුලාව එරට ඉතිහාසයේ වඩාත්ම ආර්ථික සමෘද්ධියක් උසුලන ලද යුගය වූයේය.

වෙනිසියුලාවේ සමෘද්ධිය තෙල් සොයාගැනීම නිසා පමණින්ම සිද්ධ වූවක් නොවේ. 1920 සිට එරට නිදහස් වෙළදපොල වාතාවරණයක් පැවතිණ. දේපල ආරක්ෂාව ආරක්ෂා කරන විශිෂ්ට ක්‍රමයක් පැවතිණ. ඉතාලියෙන්, පෘතුගාලයෙන්, සහ ස්පාඤ්ඤයෙන් සංක්‍රමණික ශ්‍රමය ආකර්ශනය කරගන්නට ආගමන ප්‍රතිපත්ති තිබිණ. මේ නිසා 1940 ගණන් සහ 1970 ගණන් දක්වාම සීඝ්‍ර ආර්ථික වර්ධනයකට ඔවුනට හැකියාව පෑදී තිබිණ.

ආඥාදායක ගෝමෙස් බලයේ සිටි කාලයේ මෙන්ම හිමේනස් බලයේ සිටි කාලයේ ද දැඩි ලෙසින් දේශපාලන මැඬපැවැත්වීම් වෙනිසියුලාවේ දකින්නට ලැබිණ. ඒත් ඉහතින් සඳහන් කළ ලෙසින් හිමේනස්ගේ පාලන කාලය යනු වෙනිසියුලාවේ ආර්ථිකයේ වඩාත්ම සමෘද්ධිමත් කාලය වූයේය.

හිමේනස්ගේ පාලන කාලයේ වෙනිසියුලාවේ ධනවාදී ක්‍රමය බොහෝ දුරට නොකැඩී පැවතිය ද, කෙමෙන් කෙමෙන් රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් ඒ තුළට රිංගන්නට පටන් ගත්තේ ය. ඔහු විසින් එද්දල (ගජමිතුරු) ධනවාදයට පිවිසෙන ලද්දේ ය. මහජන පහසුකම් සඳහාත් වානේ කර්මාන්තය වැනි වැදගත් ක්ෂේත්‍රයන්ට (strategic industries) රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් වැඩිකරන ලද්දේ ය. එසේ වුවත්, හිමේනස්ගේ පාලනය විදේශ ආයෝජනවලට විවෘතව සිටියහ. ආර්ථිකයේ බොහෝ අංශවල මිල ගණන් ක්‍රමයට මැදිහත්වීම් නොකළහ. සුබසාධන රාජ්‍යයක් පැතිරවීමට කටයුතු නොකළහ.

දේශපාලන මැඬලීම් හේතුවෙන්, 1950 ගණන්වල දී සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යන ආර්ථිකයක් රටේ වුවත්, වාමාංශික පැත්තට නැඹුරු වූ ක්‍රියාකරුවන් හිමේනස්ගේ ආණ්ඩුවට විරෝධය පාන්නට පටන් ගත්හ. රජය පෙරළන කුමන්ත්‍රණයකින් වාමාංශික ක්‍රියාකරුවන් 1958 දී හමුදාව සමඟ එකතුව හිමේනස් රජය පෙරළා බලය අල්ලා ගත්හ. ඔහුගේ පාලන කාලයේ දී එරට ඉතිහාසයේ වඩාත්ම ආර්ථික සහ සමාජයීය සමෘද්ධිමත් සමය සටහන් කරන්නට සමත් වුවත් අවසානයේ දී හිමේනස්ට සිද්ධ වූයේ රටින් පළා ගොස් වෙනිසියුලානු විද්වතුන් සහ දේශපාලන එලීට් අයගේ ගැරහීමට ලක්ව ජීවත් වන්නටයි.

රජය පෙරළන ලද කුමන්ත්‍රණයෙන් පසුව 1958 දී වොල්ෆ්ගැන්ග් ලැරාසබාල් (Wolfgang Larrázabal) නමැති නාවුක නිලධාරියෙක් ජනාධිපති තනතුරට ටික කලකට පත්ව ඒ වසර අවසානයේ මහ මැතිවරණයක් පැවැත්විණ.

1959 සිට 1964 දක්වා රටේ ජනාධිපතිවරයා වූයේ රොමුලෝ බෙටන්කෝට් (Rómulo Betancourt) නමැති සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍ර දේශපාලන නායකයාය. වෙනිසියුලාවේ දීර්ඝතම වූ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලන සමය දකින්නට ලැබෙන්නේ මේ හතරවැනි ජනරජය සමයේ ය. 1961 දී රටට ආණ්ඩුව විධායකය, නීති සම්පාදකය සහ අධිකරණය යනාදී වශයෙන් කොටස් තුනකට බෙදන ව්‍යවස්ථාවක් හඳුන්වා දෙන ලදි. වෙනිසියුලාවේ ආර්ථික කටයුතු සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාකාරී භූමිකාවක් පිහිටුවන ලදි.

වෙනිසියුලාවේ පාලන බලයට වරින් වර පත්වෙන ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂ දෙක අතර ඇතිකරගන්නා වූ පුන්ටෝ ෆිහෝ සම්මුතිය (Punto Fijo Pact) මාර්ගයෙන් මේ දේශපාලන පිළිවෙත තව දුරටත් තහවුරු කරගන්නා ලදි.

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය තහවුරු කරගන්නා අවංක පිළිවෙතක් හැටියට දක්වන ලද්දා වුවත්, මේ පිළිවෙත නිසා සිද්ධ වූයේ ආර්ථික සහ ආයතනික වූ පදනම ක්‍රමයෙන් ගලවා දමන්නට සමත්වෙන සමාජවාදයට ඇතුල් වන්නට ඉඩ ලැබීමයි.

වර්තමාන වෙනිසියුලාවේ අප දකින කඩා වැටීම එක රැයකින් සිද්ධ වූවක් නොවේ. වර්තමාන ලංකාවේ දකින්නට ලැබෙන ලෙසින්ම, එය ද දශක ගණනාවක් තිස්සේ හිමින් හිමින් පටන් ගත් ආයතනික පදනම දිරායෑමේ ප්‍රතිඵලයයි. ඉඩම් පනත්, සහතික මිල, සලාක ක්‍රමය, අත්‍යවශ්‍ය පහසුකම් සඳහා රාජ්‍ය සංස්ථා යනාදිය ඇති වූයේ කුමන කාලයේ දැයි කියා ඔබ තනිවම සොයා බලන්න. ඊට කලින් රුපියලේ අගය සහ ඊට පසුව රුපියලේ අගය කුමක්දැයි කියා ඔබ තනිවම සොයා බලන්න.

තවදුරටත් කොමියුනිස්ට් නොවේ යැයි ද, තමන්ගේ මාක්ස්වාදී හැදියාව අත්හැර දමා සමාජවාදයක් පිහිටුවන්නට ආවා යැයි කියූ රොමුලෝ බෙටන්කෝට් ආර්ථික කටයුතුවලට දිගින් දිගටම රජයේ මැදිහත්වීම් වැඩි කරන ලද්දේ ය. වෙනිසියුලාවේ පැට්‍රෝලියම් ක්ෂේත්‍රය සහමුලින් ජනසතු කිරීම සඳහා එවක පෙනී සිටි ශිෂ්‍ය ක්‍රියාකරුවන් සහ විද්වතුන්ට බෙටන්කෝට් ද ඇතුළත් ය. විදේශීය අතපෙවීම් සහ බලපෑම් වලින් ස්වාධීනව සිටින්නට නම් රජය තෙල් ක්ෂේත්‍රයේ සම්පූර්ණ අාධිපත්‍යය ලබාගත යුතු යැයි විශ්වාස කළ කණ්ඩායමේ අයෙකි.

තෙල් කර්මාන්තය ජනසතු කිරීමෙන් ලාබ පැට්‍රොල් ලබා දීමත්, සියල්ලන්ටම හැම අවධියකම ලබාගත යුතු අධ්‍යාපනය නොමිලේ ලබා දීමටත්, සෞඛ්‍ය සේවා ඇතුළු තවත් බොහෝ මහජන සේවා නොමිලේ සැපයීමටත් ඔවුන් පෙනී සිටියහ.

මේ පොරොන්දුවලට රටේ මධ්‍යම පංතිය සහ අඩු ආදායම් උපයන ලද ජනතාව රැවටුනහ. වසර ගණනාවක් යන තෙක් බෙටන්කෝට්ගේ පක්ෂයේ බහුතරය වූයේ ඔවුන් ය.

රජය විසින් තෙල් නිෂ්පාදනය කර, කළමනාකරණය කර, රජය හරහා පරිපාලනය කරමින් පෞද්ගලික අංශය එයින් සහමුලින්ම ඉවත් කිරීමත්, රටේ ආර්ථිකය මධ්‍යම සැලසුම්කරණය හරහා නියාමනය කිරීමත් ඔවුන්ගේ ආර්ථික සංවිධාන ක්‍රමය විය.

බෙටන්කෝට්ගේ ආණ්ඩුව ව්‍යසනකාරී ප්‍රතිපත්ති කිහිපයක් ස්ථාපිත කරන ලදහ. ඒවා අතර
1. වෙනිසියුලාවේ බොලිවාර් මුදලේ අගය අඩු කිරීම
2. ඉඩම් හිමියන්ගේ දේපල අයිතිය අවතක්සේරු කරමින් ඒවායේ අනවසරයෙන් පදිංචිය දිරිමත් කරන ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ ගෙන ඒම
3. ධනීය අයිතීන්* මත පදනම් වන ව්‍යවස්ථාදායක ක්‍රමයක් පිහිටුවීම සහ ආර්ථික කටයුතුවල දී වෙනිසියුලාවේ ආණ්ඩුවට ක්‍රියාකාරී භූමිකාවක් පැවරීම

බෙටන්කෝට්ගේ ආණ්ඩුව විසින් සැලකිය යුතු බදු ඉහළ දැමීම් ගෙනෙන ලද අතර ආදායම් බදු තෙගුණයකින් වැඩි වී ගියහ. මේ බදු ඉහළ දැමීම් සමඟ රජයේ වියදම් ද වැඩිකරන ලදි. සමාජ සුබසාධන වැඩ සටහන් වැඩි කිරීම නිසා අයවැය හිඟ වැඩි වන්නට වූහ. මේ අයවැය හිඟ දිගින් දිගටම වැඩි වර්ධනය වීම උගෝ චෑවේස් බලයට එන්නටත් පෙර පටන් දකින්නට ලැබුණි.

තෙල් කර්මාන්තය ජනසතු කිරීම

බෙටන්කෝට්ගේ පාලන කාලයේ දී ඔහුට එය කරන්නට බැරි වුවත්, ඔහුගේ ආණ්ඩුව ඒ ක්ෂේත්‍රයට මැදිහත්වීම් සඳහා පදනම දමන ලදහ.

1970 ගණන්වල දී තෙල් විශාල වශයෙන් උත්පාතය (boom) හේතුවෙන් සහ ඉන්ධන අර්බූදය නිසා ඉහළ ගිය මිල ගණන් හමුවේ වෙනිසියුලාව මහත් ලාබ උපයන්නට සමත් විය. එවක පාලනයේ සිටියේ කාලෝස් අන්ද්‍රේස් පේරේස් ය. 1975 දී පේරේස් පැටෝලියම් ක්ෂේත්‍රය ජනසතු කරන්නට සමත් වූයේය.

වෙනිසියුලාවේ රජයේ ස්වභාවය මූලික වශයෙන් වෙනස් මාර්ගයකට හරවන්නට සමත් වනුයේ මේ තෙල් කර්මාන්තය ජනසතු කිරීමත් සමඟයි. ජීවිතය, නිදහස සහ දේපල ආරක්ෂාව වැනි නිදහස් අයිතීන් වෙනුවෙන් පුරවැසියන් රජයට බදු ගෙවීම වෙනුවට රජය විසින් පුරවැසියන්ව රජයේ ආධිපත්‍යයට හසුකරගෙන සිටීම සඳහා නොයෙකුත් සහනාධාර දීම පටන් ගන්නා ලදි.

තෙල් ජනසතු කිරීම: ඌරන්ට කෑම දෙන කොරහක් දේශපාලකයන්ට ලැබීම

රජය විසින් අල්ලා ගන්නා ලද මේ බලයෙන් වාසිගෙන පේරේස් විසින් සුබසාධන රාජ්‍ය විසල් කරන ලද්දේ ය. මහජනතාව ඊට හුරේ දැමූහ. එහි ප්‍රථිපලයක් ලෙසින් අයවැය හිඟ වුවත් රජය විසින් වියදම් කිරීම දේශපාලන පංතිය විසින් ප්‍රීතියෙන් වැළඳ ගත්හ. වෙනිසියුලාවේ මුල්‍ය කටයුතු වල දී විදේශ සහ මහජන ණය එන්න එන්නම ඉහළ දැමීම සාමාන්‍යයක් බවට හැරිණ.

මේ අවස්ථාවේ දී, වෙනිසියුලාවේ ආර්ථිකය දැඩි සේ දේශපාලනීයකරණය වී තිබිණ. මහජනතාව සංසුන් කරන්නට සමාජ සේවා ව්‍යාපෘති සහ මහජන පහසුකම් ඉදිකිරීම් සඳහා ගලා එන තෙල් මුදල් යොදා ගැනිණ.

මේ උත්පාත අවධිවල දී සැබෑ වත්කම් නිර්මාණයක් සිද්ධ නොවීම සත්‍යය තත්ත්වය වූයේය. තෙල් සල්ලි රජය විසින් හිතුමතය අනුව නැවත බෙදාහැරීමේ යෙදීමත්, සිවිල් සමාජය සහ පෞද්ගලික ආර්ථික ක්‍රියාකරුවන් විසින් සාම්ප්‍රදායිකව නියැළෙන ලද කර්තව්‍යයන් වලින් ඔවුන් ඉවත්කර දැමීමත් සිද්ධ විය. දේශපාලකයන් සහ රජයේ නිලධාරීන් විසින් ව්‍යාපාර අධීක්ෂණය කරද්දී සිද්ධ වෙන්නේ දේශපාලන පක්ෂ මතවාදය සහ රජයේ වාසිය අනුව තීරණ ගැනීම සිද්ධවීම මිසෙක කාර්යක්ෂම සහ පාරිභෝගික කැමැත්ත අනුව තීරණ ගැනීමක් නොවේ.

පැටෝලියම් කර්මාන්තය ජනසතුකරණය රටේ ආර්ථික අවපාතයට වහාම හේතුවක් නොවූවත්, 80 ගණන් සහ 90 ගණන්වල දී පැහැදිලිවම දකින්නට ලැබෙන ආයතනික ජරාපත්වීමට පදනම එයින් වැටෙන ලද්දේ ය.

සටහන මෙම ලිපිය ඇසුරිනි. දෙවැනි කොටස ඊ ළඟට.

* අයිතීන් ගැන කියැවෙන රාජ්‍ය ව්‍යවස්ථාවන් ඉතිහාසයේ පටන් මෑත කාලයක් වනතුරු දක්වන ලද්දේ ඍන අයිතීන් ගැනයි. එනම් රජයක් විසින් පුරවැසියෙකුගේ ජීවිතයට මැදිහත්විය නොයුතු දේ ගැනයි. නමුත් මෑත කාලයක දී පටන් සුබසාධන රාජ්‍ය ක්‍රමය තුළින් ධනීය අයිතීන් ගැන ගෙනෙන පනත් දකින්නට ලැබේ. රජය විසින් පුරවැසියාගේ ජීවිතයට මැදිහත්වී රජයේ සේවාවන් ලබාදීම. උදාහරණ හැටියට නොමිලේ අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍ය සේවා, නිවාස, සමෘද්ධි දීමනා, රැකියාවක් නොකළත් ආදායමක් යනාදිය සැපයීම. රටක ජනතාව දුප්පතුන් කරන්නේ සහ රටක ජනතාව ලැබෙන සේවාවන් හි ප්‍රමිතිය පහළ වැටෙන්නේ මෙවැනි සේවාවන් රජයේ මැදිහත්වීමෙන් බෙදන්නට යෑම නිසා බව පැහැදිලිකර දීම ඕනෑම ආර්ථිකයක් වැඩකරන ආකාරය කෙසේදැයි කියා ඉගැන්වීමේ යෙදෙන ගුරුවරුන් විසින් මේ වෙද්දී අත්හැර දමා ඇත.

විමසිය යුතු වැදගත්ම ප්‍රශ්නය: ජනතාවට අත්‍යාවශ්‍ය දේවල් මිල දී ගන්නට රජය මැදිහත්වීම අවශ්‍ය ඇයි?!

ඉක්වදෝරයෙන් පාඩමක් ඉගෙන ගනිමුද?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 7, 2022

වෙනිසියුලාව යන මාර්ගයේ නොයා ලංකාවේ ජනතාවට ඉක්වදෝරයෙන් පාඩමක් ඉගෙන ගන්නට හැකියි. පාලකයන් පත්කරගන්නේ ජනතාව නිසා රටක ජනතාව මේ ගැන පළමුව දැන සිටිය යුතුයි නේද!!

2020 වසරේ දී ලෝකයේ බහුතර දේශපාලකයන් විසින් කෝවිඩ් වසංගතය මුලාවෙන් රට රටවල් වසා දැමීමත් සමඟ රාජ්‍ය බැඳුම්කර අලාබ ලැබීම වැඩි වැඩියෙන් දකින්නට ලැබිණ. වසා දැමීම් නිසා ව්‍යාපාර ඇන හිටීම හේතුවෙන් මුදල් ප්‍රභවය අඩුවී යද්දී සියළුම ආණ්ඩු පාහේ ජනතාවගේ පරිහරණය සඳහා මුදල් “අච්චු” ගැසීමේ යෙදීම වැඩි වැඩියෙන් කරගෙන ගියහ.

එවැනි පසුබිමක දී, වසංගතයට පෙරතුවම ආර්ථික අවපාතයකට වැටී සිටි ඉක්වදෝරය නමැති දකුණු ඇමෙරිකාවේ දුප්පත් රට අපූරු ලෙසින් නැඟී සිටියේය. 2020 දී වසංගතය එරට තුළ පැතිර යන්නට පෙර ඩොලර් බිලියන 17.4 ක් ගෙවීම ප්‍රතිව්‍යුහගත කරන්නට ඉක්වදෝරයට සිද්ධ විය. රටක මුල්‍ය අගැයුම් පිළිබඳ තක්සේරු ඉදිරිපත් කරන කොම්පැණි එය ණය ගෙවීම පැහැර හැරීමක් හැටියට සලකන ලද්දේ ය.

එහෙත් වසරක් ගෙවී යද්දී, එනම් 2021 දී ඉක්වදෝරය එරට බැඳුම්කර සඳහා 28% ක් තරම් ලාබයක්, එනම් අනෙක් කිසි රටකට වැඩියෙන් ලබාගන්නට සමත් වූ බව බ්ලූම්බර්ග් බාක්ලේස් ඉන්ඩෙක්ස් සටහන් තැබීය.

යම් රටක් සිය ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට ස්වෛරීත්ව ණය ගෙවීම පැහැර හැරීම නිසා පමණින් ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය ක්‍රමය භාවිතාව අහිමි කර නොගනියි. එසේම ඒ නිසා පමණින් විදේශීය ආයෝජන අහිමි වී නොයයි.

සමහර අවස්ථාවල දී කිහිප වතාවක්ම ණය ගෙවීම් පැහැර හැරිය ද රටක් නිවැරදි මාර්ගය තෝරා ගන්නේ ද එහි දී එරට බැඳුම්කර සඳහා ලාබ ඉපැයීමටත්, විදේශ ආයෝජන සහ IMF වැනි මුල්‍යාධාර සපයන ආයතනවලින් හදිසි ආපදාවල දී ආධාර ලබාගැනීමටත් සමත් වෙති.

ඉක්වදෝරය ඊට කදිම උදාහරණයකි. එය ලෝකයේ ණය ගෙවීම් පැහැර හරින රටවල් අතර ඉදිරියෙන්ම සිටින ලද රටක් විය. එසේම ඉහතින් සඳහන් පරිදි 2020 වසරේ දී ණය ගෙවීම පැහැර හැරිය ඉක්වදෝරය 2021 වසරේ දී විදේශීය ඍජු ආයෝජන ඇමෙරිකන් ඩොලර් මිලියන 143.20 කින් වර්ධනය කරගන්නට සමත් විය. 2021 දී එරට බැඳුම්කර සඳහා 28% ක් තරම් ලාබයක් උපයන්නට, එනම් අනෙක් කිසි රටකට වැඩියෙන් ලබාගන්නට සමත් වූ බව බ්ලූම්බර්ග් බාක්ලේස් ඉන්ඩෙක්ස් එක දක්වන ලද්දේ ය.

ඉක්වදෝරය සැබෑ වෙනසක් ගෙනෙන්නට සමත් වූයේ කෙසේද?

වාමාංශිකයන් රජයන ලද දශක දෙකකට ආසන්න කාලයකට පසුව ඉක්වදෝරයේ මධ්‍යම-දක්ෂිණාංශ (centre-right) ජනාධිපතිවරයා හැටියට ව්‍යාපාරික සහ බැංකු CEO පසුබිමකින් යුතු වූ ගියෙර්මෝ ලැසෝ (Guillermo Lasso) නමැත්තා පත් වූයේය. ලැසෝ පෙනී සිටින ලද ප්‍රතිපත්ති අතර සීමිත ආණ්ඩුවක් තුළ බලය බෙදී පැවතීම, මූලික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂාව, බදු කපා හැරීම්, සහ නිදහස් වෙළඳපල හිතකර වූ ප්‍රතිසංස්කරණ ගෙන ඒමට පෙනී සිටීම යනාදිය ප්‍රධාන ලක්ෂණ වූහ.

ඉක්වදෝරය සමඟ අනෙකුත් ප්‍රධාන ලතින් ඇමෙරිකන් රටවල් සසඳා බලද්දී පෙනී යන්නේ ඒ අනෙක් ලතින් ඇමෙරිකන් රටවල වාමාංශික පක්ෂ සඳහා කැමැත්තක් වැඩිවීමත්, දේශපාලනික අවුල් සහගත සමාජ වාතාවරණයන් පැතිර යාමත් ය. බදු වැඩි කරන්නට ගත් සැලසුමක් නිසා ඉක්වදෝරයට අසල්වැසි කොලොම්බියාවේ උද්ඝෝෂණ රැසක් හටගති. චිලේ රටේ ජනාධිපතිවරයා ලෙසින් වාමාංශිකයෙක් පත්ව සිටියි. මාක්ස්වාදී පක්ෂයක් නියෝජනය කරන ගුරුවරයෙක් ලෙසින් සේවය කරන ලද පේඩ්‍රෝ කැස්ටියෝ පෙරූ රටේ ජනාධිපති වීමත් සමඟ එරට කොටස් වෙළඳපල වහා කරණම් ගැසීය.

ලැසෝ ජනාධිපතිවරණයේ දී පරාජය කළේ හිටපු වාමාංශික පක්ෂයේ, සමාජවාදියෙක් යැයි කියාගත්, වෙනිසියුලාවේ පාක්ෂිකයෙක් වූ අන්ද්‍රෙයාස් අරාවුස් (Andrés Arauz) ය. පුරවැසි විප්ලවීය මෙහෙයුම යන වාමාංශික පක්ෂයේ මුලසුන හොබවන අන්ද්‍රේස් අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයෙකි! ඒත් අන්ද්‍රේස් 2008 දී ඩොලර් බිලියන 3.2 ක ණයක් ගෙවීම පැහැර හැරියේය.

වාමාංශිකයා පරාජය කරමින් බලයට පත්වූ ගියෙර්මෝ ලැසෝ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ වහාම ක්‍රියාත්මක කළේය. 2022 ජනවාරි මස සිට විදේශ මුදල් රටට එවද්දී කපාගන්නා බදු අඩු කරන ලද්දේය. ඔහු රේගු බදු මට්ටම් අඩු කරන ලද්දේ ය. ආනයන තහනම් කපා හැරියේය. පෞද්ගලික ආයෝජන ආකර්ශනය කරගැනීම සඳහා තෙල් කර්මාන්තයේ ප්‍රතිසංස්කරණ ගෙනෙන ලද්දේ ය.

ඉක්වදෝරය එහි මුදල් හැටියට භාවිතා කරන්නේ ඇමෙරිකන් ඩොලරයයි. ඒ නිසා ඔවුනට මුල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය හරහා අවපාත වෙනුවෙන් මුදල් අච්චු ගැසීම කළ නොහැකියි.

ඉක්වදෝරයේ මෙතෙක් ඇති වූ සීඝ්‍ර වර්ධනය සැබෑවකි. එහෙත් ඔවුන් වැටී සිටින දුප්පත් මට්ටමෙන් ගැලවී සමෘද්ධිමත් රටක් වෙනුයේ මේ පා තබා ඇති නිවැරදි මාර්ගයේ යෑම එනම් සැබෑ වෙනසක් ගෙන ඒම කොතරම් දුරකට කොතරම් කාලයක් පුරා සිද්ධ වෙන්නේදැයි අනුවයි. දැනටමත් එරට වෘත්තීය සමිති විසින් ශ්‍රමබල ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා විරෝධය පාන්නට පටන්ගෙන ඇත.

ධනවාදී ක්‍රමය නිසා අවපාත ඇතිවන බවත්, ධනවාදී ක්‍රමය නිසා අල්ලස්, වංචා, දූෂණ වැඩිවෙන බවත්, ධනවාදී ක්‍රමය නිසා දේශපාලකයන්ට හොරකම් කරන්නට හැකියාව ලැබෙන බවත් කියන අයට ඉක්වදෝරය කොතරම් වැදගත් පාඩමක් කියා දෙන්නට සමත් වේවිද!

ස්වෛරීත්ව ණය නොගෙවා සිටියොත්?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 6, 2022

ලංකාව මුහුණ පා සිටින ආර්ථික අර්බූදයට විසඳුම් ලෙසින් මේ දිනවල ඉදිරිපත් කරන මතිමතාන්තර බොහෝ වෙති.

ඒ එකතුවට ඉදිරිපත් කරන මේ විසඳුම එයාකාරයෙන්ම ක්‍රියාවට නැංවිය යුතු වුවත් සිද්ධ වෙනුයේ මෙයින් කොටසක් ක්‍රියාවට නංවා අර්බූදය තව දුරටත් බරපතල වන ප්‍රතිපත්තිවල දිගින් දිගටම නියැළීමයි.

විවෘත ආර්ථිකය යැයි කියා අතිශයෙන්ම සංවෘත වූ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති කරපින්නාගත් දේශපාලකයන් හා රටවැසියන් සිටින රටකින් වෙනසක් බලාපොරොත්තු විය නොහැකියි.

සිංගප්පූරුව පෙන්වමින් වෙනිසියුලාව අනුගමනය දිගින් දිගටම සිදුවේවි. එනම් මෙතෙක් කාලයක් සිද්ධ වූ ලෙසින්ම දූෂණ සහ වංචා සිද්ධ වෙන ක්‍රමය වෙනස් කරන්නට කිසිවෙක් ඉල්ලා සිටින්නේ නැති බව පිළිනොගැනීම ලංකාවේ දුර්භාග්‍යයයි.

රටක් දියුණු වෙන්නට නම් සැබැවින්ම ඉල්ලා සිටිය යුතු වෙනස කුමක්ද? තම වෙහෙසේ ඵලදාව භුක්ති විඳීමට රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් නොමැති වෙළඳපල සහ එහි ආරක්ෂාව සඳහා නීතියේ රීතිය පවතින වාතාවරණයයි.

දේපල අයිතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින අයෙක් හැටියට රාජ්‍ය ණය ප්‍රජහනය වෙනුවෙන් පෙනී සිටිය හැකිද?

ස්වෛරීත්ව ණය, ජාතික ණය, රටක ණය නැත්නම් රාජ්‍ය ණය යනු රජය විසින් ජනතාවගේ අනාගත ආදායම් හිලව්වට තබා ගන්නා ලද ණයයි. මේ ණය ලබාගත්තේ පාලකයන් විසින් වුවත් එයට මහජන ණය කියා කියැවේ. වාර්ෂිකව දකින අයවැය පරතරය මෙයයි. රජයට ලැබෙන ආදායමට වඩා රජයක් විසින් වැය කරන ලද මුදල මෙයයි.

ජාතික ණය ප්‍රජහනය (Repudiating the National Debt) නමින් මුරේ රොත්බාඩ් නැමති ඔස්ට්‍රියන් අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයා ලියා ඇති ලිපියෙන් අනුන් කළ වැරදි වලට තමන් ණය නොගෙවා සිටීම ගැන අපූරු පැහැදිලි කිරීමක් ලබාගන්නට ඔබට පුළුවනි.

ණය නොගෙවා සිටීමෙන් පසුව ඉක්මණින් කළ යුත්ත නම් රටේ පුරවැසියන්ට ඔවුන්ගේ වෙහෙසේ ඵලදාව භුක්ති විඳීමට සහ එහි ආරක්ෂාව සඳහා නීතියේ රීතිය පවතින වාතාවරණයක් සාධනයයි.

මුරේ රොත්බාඩ් විසින් පෞද්ගලික ණය සහ රාජ්‍ය ණය අතර වෙනස පැහැදිලි කරයි. මෙය ලිපියේ පදනම වෙයි.

රාජ්‍ය ණය සුරැකුම්පත්, භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර, සංවර්ධන බැඳුම්කර සහ ජාත්‍යන්තර ස්වෛරීත්ව බැඳුම්කර යනාදියෙන් යම් රටක ආණ්ඩුවක් පොරොන්දු වෙන්නේ එරට වැසියන් අනාගතයේ දී උපයන වත්කමෙන් කොටසක් බෙදා දීමටයි. මෙය එරට පුරවැසියන්ගේ කැමැත්ත විමසා බලා කරන ලද්දක් නොවේ. රජයේ වැය ඉහළ යද්දී ඒවා පියවා ගන්නට එරට වැසියන්ගේ අනාගත වත්කම් වෙනත් අයට පොරොන්දු වීම යන්න යුක්ති සහගත නොවේ.

මේ රාජ්‍ය ණය සුරැකුම්පත්, භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර, සංවර්ධන බැඳුම්කර සහ ජාත්‍යන්තර ස්වෛරීත්ව බැඳුම්කර යනාදියෙන් ලාබ උපයන අයෙක් අපරාධ ක්‍රියාවලියට ආධාර දීම සහ අනුබල දීම කරන්නෙක් යැයි කීම යුක්ති සහගත යැයි මුරේ රොත්බාඩ් පෙන්වා දී ඇත.

ඉතින් යම් රටක වැසියන් ඒ ණය ගෙවීම් ප්‍රජහනය කිරීමට තීන්දු කළොත් එයින් ආර්ථිකයට මහත් විනාශකාරී ඵලවිපාක සිදුවේවිද? ණය ගෙවීම් ප්‍රජහනය කළොත් එවැනි රටකට නැවතත් ණයක් දෙන්නේ කවුද? ඒත් මෙහි දී පැන නැඟිය යුතු නිවැරදි ප්‍රශ්නය නම් රාජ්‍ය වැය ලෙසින් තව තවත් පෞද්ගලික ප්‍රාග්ධනය නාස්ති කළ යුත්තේ මන්දැයි කියා යැයි රොත්බාඩ් පෙන්වා දෙයි. ජාතික වශයෙන් ණය ගැනීමේ අනාගත හැකියාව කප්පාදු කර දැමීම පමණක්ම ණය ගෙවීම් ප්‍රජහනය කිරීමට සුදුසු යහපත් හේතුවක් යැයි ඔහු කියයි.

අවශ්‍ය කරනුයේ ඉතිරි කිරීම් වැඩි කිරීමත්, පෞද්ගලික ව්‍යවසායකය තුළ ආයෝජන වැඩි කිරීමත්, කප්පාදු කළ රාජ්‍ය සේවාවන් සහිත කුඩා අයවැයකින් යුතු වූ අවම ආණ්ඩුවකි. ජනතාවටත් ආර්ථිකයටත් සමෘද්ධිමත් විය හැකියාව ලැබෙන්නේ ඔවුන්ගේ රජය කෙසඟ වී හාමතයේ සිටිනවා නම් පමණක් යැයි රොත්බාඩ් පෙන්වා දෙයි.

එහෙත් ලංකාව එවැනි අවම රජයක් කරා ගෙනයන්නට වර්තමානයේ මහමඟට බැස සිටින කිසිදු කෙනෙකු එකඟ වේ යැයි සිතිය නොහැකියි.

ඉතින් සිද්ධ වෙනුයේ වෙනිසියුලාවේ පිළිවෙතයි. රාජ්‍ය ණය ප්‍රජහනය කිරීමත් අනතුරුව රටේ ආර්ථිකය නංවාලීම සඳහා කිසිදු ප්‍රතිපත්තිමය වෙනසක් ඇති නොවීමත් ය. 2017 දී ඇමෙරිකන් ඩොලර් වලින් නිකුත් කළ 2019 දී සහ 2024 දී කොටස් වශයෙන් ගෙවිය යුතු වූ ස්වෛරී බැඳුම්කර දෙකක් වෙනිසියුලාව විසින් ප්‍රජහනය කළහ. ඊට අමතරව කූපන් ගෙවීම් වශයෙන් කළ යුතු වූ මිලියන 200 ක් සහ තවත් නියමිත වූ බැඳුම්කර ගෙවීම් ඩොලර් මිලියන 420 ක් ඔවුන් ප්‍රජහනය කරන ලදහ. ඔව්, වෙනිසියුලාවේ රජය විසින් ඔවුන්ගේ ජනතාවට ඉතාමත් නින්දිත වූ ආකාරයෙන් සලකද්දී පවා, එහි දේශපාලකයන් ජනතාවගේ වත්කම් කොල්ලාකමින් ධනකුවේරයන් සේ දිවිගෙවද්දී පවා, මේ බැඳුම්කර වලින් ලාබ උපයන්නට සමහර ආයෝජකයන් ඉදිරිපත් වූහ. රට තුළ ඇති මුදල් හිඟය සඳහා ඔවුන් දිගින් දිගටම මුදල් “අච්චු ගසමින්” උද්ධමනයට දායක වෙති.

ඉතින් වර්තමාන රජයේ ඉහළ පුටු හොබවන අය වෙනස් නොවූවත් ලංකාව අනාගත දවසක ඉදිරිපත් කරන සුරැකුම්පත් හා බැඳුම්කර වලින් ලාබ උපයන්නට කිසිවෙක් ඉදිරිපත් වෙන්නේ නැතැයි කියා නොසිතන්න.

මෙසේ ණය ප්‍රජහනය කළ රටවල් අනතුරුව ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම් සඳහා ඉදිරිපත් වෙති. 2012 දී ග්‍රීසිය ද, ආර්ජන්ටීනාව දෙවරක් ද ඩොලර් වලින් ගත් ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම කරන ලදහ.

ඒත් මෙයාකාරයෙන් ණය ප්‍රජහනය සහ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම් සඳහා ඉදිරිපත්වන රටවල පාලකයන්ගේ සහ ජනතාවගේ අරමුණ දිගින් දිගටම ණය ලබාගැනීමයි. එවැනි රටවල් එකක් හෝ සිටින තත්ත්වයෙන් ඉහළට නැඟ සමෘද්ධිමත් රටවල් වී නැත.

තම පාලකයන් ගන්නා ලද වැරදි තීරණ නිසා ආර්ථික බංකොළොත් භාවයට පත් වූ රටවල් ඒ වැරදි ප්‍රතිපත්ති වෙනස් කරන ලද නිසා පමණක් සමෘද්ධිමත් වන්නට සමත් වූහ.

ස්වෛරීත්ව ණය ගෙවීම් වැඩියෙන්ම පැහැර හරින රටවල් අතර ඉදිරියෙන්ම සිටින්නේ ලතින් ඇමෙරිකාවේ රටවල් වෙති. මෑත කාලයේ ණය ගෙවීම් 10 ක් පැහැර හරින ලද වෙනිසියුලාව සහ ඉක්වදෝරය ඒ රටවල් අතර ද ඉදිරියෙන්ම සිටින රටවල් දෙකයි. 2017 දී වෙනිසියුලාව බිලියන ඩොලර් 65 ක බැඳුම්කර ගෙවීමක් පැහැර හැරියේය. සීඝ්‍රයෙන් දියුණුවන රටක් යැයි හඳුන්වන බ්‍රසීලය ද නව වතාවක් ණය ගෙවීම් පැහැර හරින ලදහ.

1998 ණය අර්බූදයේ දී සීඝ්‍රයෙන් පහළ ගිය තෙල් මිල නිසා රුසියාව මහජන ණය ගෙවීම පැහැර හැරීම නිසා තවත් රටවල් ගණනාවක් ද ණය ගෙවීමට නොහැකි තත්ත්වයට පත් වූහ. ඒ ණය ගෙවීම් පැහැර හැරීම් බොහොමයක් වළක්වාගන්නට හැකියාව ලැබුණේ IMF විසින් මැදිහත්වීම නිසයි. මෙහි දී සෝවියට් දේශයේ ණය රුසියාවට ගෙවන්නට සිද්ධ වීම යුක්ති සහගත ද යන ප්‍රශ්නය පැන නඟියි.

රටක් හැටියට ලෝකයේ රාජ්‍ය ණය බර වැඩියෙන්ම උසුලන්නේ ඇමෙරිකන් රජයයි. ඇමෙරිකාව තම ණය පැහැර හැරියොත් සමස්ත ගෝලීය ආර්ථිකයම කඩා වැටෙනු ඇත. මේ ක්‍රමය අතිශයෙන් අසාධාරණ වූ ද අයුක්ති සහගත වූ ද ක්‍රමයකි. ඒත් වර්තමාන ඇමෙරිකාවේ වාසය කරන බහුතරය ද රජයේ මැදිහත්වීම් අවම කිරීමට එතරම් කැමැත්තක් දක්වන්නෝ නොවෙති.

රාජ්‍ය ණය ගෙවීම පැහැර හැරීම පමණින් රට දියුණු වෙන්නේ නැත. ණයවලින් ජීවත්වන ක්‍රමය වෙනස් කළ යුතුයි. සිස්ටම් චේන්ජ් කියා ඉල්ලා සිටිය යුත්තේ එයයි.

යන මාර්ගය දැන්වත් වෙනස් කරන්න!

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මාර්තු 30, 2022

අනුගමනය කරන වැරදි පිළිවෙත් නිසා ඇතිවන දුර්භාග්‍ය තත්ත්වය ගැන වසර 13 ක් තරම් කාලයක සිට නිතිපතා ලියමින් සිටින බ්ලොග් එකකි මෙය. මෙහි අදහස් ඉඳහිටෙක ප්‍රධාන මාධ්‍යයන් හරහා කතාබහට ලක් කළ කෙනෙක් දෙන්නෙක් හැරෙන්නට (ඒ අයට මගේ ස්තූතිය) අද මුහුණ දෙන ඵලවිපාක අත්විඳින්නට සිද්ධවේ යැයි මෙය කියවන්නට පැමිණි බහුතරය විශ්වාස නොකළහ.

මෙහි දී ඉදිරිපත් කළ අදහස් සොයා බැලීම වෙනුවට රටක ආර්ථිකය හසුරවන්නටත් ලෝකයේ පරිසරය රැකගන්නටත් රජයක නියාමන වැඩි කිරීම අවශ්‍ය යැයි කියන්නට මෙහි ආ ගිය බහුතරය පෙළ ගැසෙන ලද්දහ. ඒ ලංකාවේ සිට මෙය කියවන අය පමණක් නොවේ. ඔවුන් බහුතරය බටහිර රටවල වාසය කරන අය වෙති.

“ආර්ථික පින්තූරය මුළුමනින්ම සැකසෙන්නේ නිරන්තර වූ කුඩා වෙනස්කම් තුලින්” යන ෆ්‍රීඩ්රික් ඒ. හයෙක් ලියූ සත්‍යය, එනම් ඒ නිසා රජයක් සමාජයේ දැනුම භාවිතය නොදන්නවා යැයි මේ අය තවමත් පිළිනොගනිති.

සමෘද්ධිය සඳහා ඇත්තේ එක මාර්ගයක් පමණි. එනම් රජයේ නියාමන අවම කර, දේපල අයිතිය සහ නීතියේ රීතිය ආරක්ෂා කර, වෙළඳපලට ඉඩදීමයි. බටහිර රටවල් සියල්ලම සමෘද්ධිය කරා ගියේ ඉහත පිළිවෙත් අනුගමනය කළ කාලයන්හි දී ය. ඒවායෙන් ඈත්වෙද්දී දුර්භාග්‍ය කරා ද, ඒවා යළි ස්ථාපිත කරගනිද්දී සමෘද්ධිය කරා ද ඔවුන් ගමන් කරති.

අනිකුත් සියළු පිළිවෙත් දුර්භාග්‍යයය කරා යන මාර්ග වෙති.

ඒ දුර්භාග්‍ය කාලයට දැන් ලංකාව පිවිස ඇත. ලංකාව අද වැටී සිටින්නේ වෙනිසියුලාව, සිම්බාබ්වේ, ලෙබනන්, තුර්කිය, සූඩාන් යනාදී රටවල් හා සමාන තත්ත්වයටයි. ඒ එකදු රටක් හෝ සංක්‍රමණිකයන් හෝ සරණාගතයන් ලෙසින් මිනිසුන් ඇතුල්වන්නට තැත්කරන රටවල් නොවෙති. ඒවා මිනිසුන් අත්හැර යන රටවල් වෙති.

මිනිසා යනු රැකියාවක් සඳහා ශ්‍රමය වෙහෙසන්නට අකමැති සත්වයෙකි. මිනිසා යනු ඒත් බොහෝ දේ තමන් සතු කරගන්නට කැමති සත්වයෙකි.

මෙම මිනිස් ස්වභාවයන් නිසා ඔහු මුදල් උපයන්නට රැකියාවක නියැළෙයි. මුදල් උපයන හැකියාව ඇතිවන්නේ වෙළඳපලට භාණ්ඩ හා සේවා සැපයීමේ දී පමණි.

රජයේ රැකියා යනු මුදල් උත්පාදනය කරන රැකියා නොව රටවැසියන්ගේ මුදල් වැය කරන රැකියාවන් වෙති. රජයේ රැකියා යනු වෙළඳපලට බාධක පනවන රැකියා මිසෙක ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වයන් නංවාලන රැකියා නොවෙති.

1980 ගණන් මැද දී ලංකාව අත්හැර දා බටහිර රටවල්වලට පැමිණි බොහෝ දෙනෙක්, තවමත් තරයේ අල්ලාගෙන සිටින දැක්ම අද ලංකාවේ වාසය කරන බහුතර වාසීන්ගේ දැක්මෙන් වෙනස් නොවේ. ඔවුන් තමන් කළ කී වාමාංශික දේශපාලන කටයුතු නිසා තවදුරටත් ලංකාවේ වාසය ආරක්ෂිත නොවූ නිසා මෙන්ම ඒ පිට දමා ආර්ථික වාසි පිණිස බටහිර රටවල්වලට ගිය අයයි.

ජෝ බයිඩන්ගේ පුතා සහ මහින්ද රාජපක්ෂගේ පුතා ගැන සටහනක් මා ලියුවේ 2009 දී ය. අද එහි සඳහන් වැඩිමහල් පුතා වූ බෝ බයිඩන් ජීවතුන් අතර නැත. ඒත් ඇමෙරිකන් ජනතාවට අද දැනගන්නට ලැබී ඇත්තේ ඉතා දූෂිත සහ අසික්කිත ලෙසින් කටයුතු කර ඇති දෙවැනි පුතා වූ හන්ටර් බයිඩන් ගේ ක්‍රියාකලාපයයි. ජනතාව අඳුරේ සහ පෝලිම්වල සිටිය දී flyboard රසාස්වාදයක් අත්වින්ඳ මහින්ද රාජපක්ෂගේ පුතා වෙනුවට බංගලාදේශයෙන් ණය ආධාර ඉල්ලන තත්ත්වයට රට වට්ටන ලද මහින්ද රාජපක්ෂගේ සහෝදරයෙක් වන ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ගැන අද ලෝකයාට අහන්නට සිද්ධ වී ඇත.

ආදායම් බදු අයින් කර දැමීම රටේ සියල්ලන්ටම නිර්දේශිත විය යුතුයි යන්න ශ්‍රී ලංකා වානිජ්‍ය මණ්ඩලයේ එවක සභාපති ධූරය හොබවන ලද අනුර ඒකනායක විසින් ඉදිරිපත් කළ යුතු වූ යෝජනාව යැයි මම 2009 දී ලිව්වෙමි. ඉහත සඳහන් කළ රටවල් වෙනුවට ලංකාව අද බර්මියුඩා, මොනාකෝ, බහාමාස්, සහ UAE යනාදී රටවල් සමඟ වැටුණා නම් අත්හැර දමා යනවා වෙනුවට රටට ආයෝජන සඳහා ඇදී එන අයව බාරගන්නට තවත් ගුවන්තොටුපලක් හදන්නට සිද්ධවෙනවා නොවේද! ඒත් ඉතින් තවමත් රටේ ඉන්නේ පෝසතුන් ගෙන් කපාගෙන තම පාලකයන්ගේ පසුම්බි තරකරන්නට කැමති බහුතරයයි.

රුසියාව විසින් යුක්රේනය ආක්‍රමණය ගැන දකින්නට ඇති සංවාද සොච්චම සමඟ ජෝර්ජ් ෆ්ලොයිඩ් වෙනුවෙන් ප්‍රොෆයිල් පිංතූර දැමූ අයත් සහ විල් ස්මිත් දුන් කම්මුල් පහර ගැන ලියූ මහා රැල්ලත් සසඳා බලද්දී, ලංකාවේ අයට ලෝකයේ යුද්ධ ගැන අහන්නට ලැබෙන්නේ ඇමෙරිකාව ගෑවෙන තැනේ පටන් බව ඔප්පු කරයි. මේ කියමන ගැන සැක දුරු කරගන්නට අවශ්‍ය නම් ඔය අමුණා ඇති පෝස්ට් එකේ කමෙන්ට් කියවා බලන්න!

සම්පූර්ණ බලය සම්පූර්ණ දූෂිතයෙකු බිහිකරයි ද? වසර 18 කට ආසන්න කාලයක් බලයේ සිටින ව්ලැඩ්මියර් පූටින් යුක්රේනය ආක්‍රමණය කර දරුවන් සිටින තැනක් යැයි මහ ලොකු අකුරින් ලියා ඇති ගොඩනැඟිල්ලකට බෝම්බ දැම්මේ ය. ඒත් දරු බර උසුලමින් සිටි කාන්තාවට තුවක්කුවක් මාන ලද ෆ්ලොයිඩ් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි මහා අවිහිංසාවාදී ලාංකිකයන් කිසිවෙක් යුක්රේනයේ දරුවන් නොදැක්කා සේ සිටියහ.

ෆ්‍රෙඩ්රික් බැස්ටියාට් ලියූ “ඉටිපන්දම් හදන්නන්ගේ පෙත්සම” සිංහල බසට පරිවර්තනය කළේ 2014 දී ය. තවමත් ලංකාවේ වැසියන් දැඩි සේ කරපින්නාගෙන ඉන්නේ දේශීය වෙළඳපල දේශීය කර්මාන්ත සඳහා වෙන්කර තබාගැනීම සුදුසු යැයි කියන විශ්වාසයයි.

පාලකයන් වෙනස් කරන්නට මහමඟට බහින්නට අද ලංකාවේ වැසියන් සූදානම් වෙමින් සිටිති. ඒත්, ලංකාවේ බහුතර වැසියන් තමන් කරපින්නාගත් වැරදි දැක්ම වෙනස් කරන්නට සූදානම් නැත. ඒ වැරදි දැක්ම කරපින්නාගෙනම කෙසේ හෝ බටහිර රටකට පැනගන්නට හැකිනම් ඔවුන් අතර බහුතරය එය කරනු ඇත. බටහිර රටවලට පැනගත් අය අතර බහුතරය ද ඒ වැරදි දැක්ම වෙනුවෙන්ම තව දුරටත් පෙනී සිටිති. එහි හානිය දකින්නට ඔවුන් ඇස් ඇර නොබලති.

පාලකයන් මාරු කළාට රටක් දියුණු නොවේ. අනුගමනය කරන වැරදි පිළිවෙත්වලින් අයින් වෙන්නේ කවදාද රටක දියුණුව ඇරඹෙන්නේ එදාටයි.

බටහිර රටකට පිවිසි පමණින් ඔබගේ දියුණුව සාක්ෂාත් වුවත් එරට ද තමන් අත්හැර දමා ආ වැරදි මාර්ගයේ යන රටක් බවට හරවන පිළිවෙත් සඳහා ඔබ පෙනී සිටින්නේ නම් ඔබ ඔබගේ දරුමල්ලන්ට දායාද කරන්නේ තමන් හැර දමා ආ රටේ තත්ත්වයයි. ඔබට එන්නට බටහිර රටක් තිබුණි. ඔබේ දරුවන්ට යන්න තැනක් නැතිවන තත්ත්වයක් දායාද නොකරන්න.

ඔබ ඇමෙරිකාවේ වාසය කරන්නේ නම්, ඇමෙරිකාවට පදිංචියට එන්න අදහස් කරනවා නම් එයත් ලංකාවක් නොකරන්න යැයි කරුණාවෙන් ඉල්ලා සිටිමි!

නිර්ධන පංතියේ පළමු විප්ලවය ගැන ඔබට අසන්නට ලැබී නැති කොටස

Posted in Uncategorized by arunishapiro on පෙබරවාරි 19, 2022

නිර්ධන පංතියේ අභිප්‍රායයන් කුමක් වී දැයි කියා නිර්ධනයන් වෙතින් සටනට පෙර විමසන ලද අවස්ථා ඉතිහාසයේ සොයාගන්නට නොහැකි තරම් ය. නිර්ධන පංතිය වෙනුවෙන් කියා නිර්ධන නොවූ අය විසින් පාලන බලය අල්ලා ගන්නා ලද අවස්ථාවන් නම් වාමාංශික ඉතිහාසයෙන් එමට දැකිය හැකියි. ඒ සෑම අවස්ථාවක දී ම නිර්ධනයන්ට අත්වූයේ ඉතා ඛේදනීය වූ තත්ත්වයන්ය.

නිර්ධන පංතියේ පළමු විප්ලවය හැටියට බොහෝ වාමාංශිකයන් දක්වන්නේ පැරිස් ප්‍රජාසංඝය (කොමියුනය) බිහි වූ 1871 නැඟී සිටීමය.

ප්‍රංශය ගැන කාල් මාක්ස් ඉදිරිපත් කළ කෘති ත්‍රිත්වය මෙසේය: ප්‍රංශයේ පංති අරගල (The Class Struggles in France, 1848-1850), ලුවි බොනපාට්ගේ දහඅට වැනි බෘමෙයර් දිනය (The Eighteenth Brumaire of Louis Bonaparte) සහ ප්‍රංශයේ සිවිල් යුද්ධය (The Civil War in France).

දාස් කපිතාල් හි මෙන්ම කොමියුනිස්ට් මැනිෆෙස්ටෝවේ ද සඳහන් කරන ලද ප්‍රාග්ධන හිමියන් සහ ශ්‍රමිකයන් අතර ගැටුමක් පවතින ධනවාදී සමාජය ගැන දක්වන වියුක්ත (abstract) ප්‍රස්තුතයන්ට අනුකූල නොවන ආකාරයෙන් වෙනස් මාර්ගයක් කාල් මාක්ස් මෙහි දී අනුගමනය කර ඇත.

කොමියුනිස්ට් මැනිෆෙස්ටෝවේ (1848) මූලික සංකල්පය නම් “පංතිය” සහ “පංති අරගලයයි.” ඒත් කිසිම අවස්ථාවක මාක්ස් පංතිය යනු කුමක්දැයි කියා ලියුවේ නැත. ඔහුගේ ලියැවිලි තුළ “පංතිය” නොවන්නේ මොනවාදැයි කියා නම් බෙහෙවින් දකින්නට හැකියි.

වැඩකරන ජනතාවට වඩාත්ම සුදුසු දේශපාලන ක්‍රමය සමාජවාදය යැයි කාල් මාක්ස් ලියද්දී, පංති කැමැත්ත තුළින් ඒකීය පුද්ගලයාගේ සිතුවිලි තීන්දු කරන බව කාල් මාක්ස් අභ්‍යූපගමනය කරන ලදි. එය කිසිම ලෙසකින් ඔප්පු කරන්නට ඔහු සමත් නොවූ නිසා ඔහු පංතිය යන්න කුමක්දැයි ලියන්නට ද ගියේ නැත.

“කැමැත්තන්” (interests) මිනිසාගේ අදහස් සහ සිතුවිලිවලින් ස්වාධීනව පවතින්නක් යැයි මාක්ස් විශ්වාස කළේය. පංති කැමැත්තන් ඒකීය පුද්ගලයන්ගේ සිතුවිලි තීරණය කරන නිසා විවිධ පංති අතර විසඳාගත නොහැකි පරිද්දෙන් ගැටුම් ඇතිවෙනවා යන්න මාක්ස්ගේ මතයයි. එහි දී විසඳුම සමාජවාදී පාලන ක්‍රමයයි.

මිනිසාට කැමැත්තන් ඇත, ඒ නිසා මිනිසුන් ඒ කැමැත්තන් අනුව ක්‍රියා කළ යුතුය යැයි කීමෙන් පමණක් ඒකීය පුද්ගලයාගේ කැමැත්ත පිළිබඳ ගැටළුව විසඳිය නොහැකි බව කාල් මාක්ස් පිළිගත්තේ නැත. වර්තමානයේ බොහෝ පිරිසක් මේ පරස්පරය හඳුනාගන්නට අසමත්ව සිටිති.

මිනිසුන්ට කැමැත්තන් ඇති හෙයින් ඒවායේ අවසන් නිශ්ටාවන් මොනවාද?

එම නිශ්ටාවන් වෙත ළඟාවීමට ඔවුන් යොදාගන්නා ක්‍රම මොනවා ද?

ඒ ප්‍රශ්න දෙක වැඩකරන ජනතාව වෙතින් අහන්නට වාමාංශිකයන් අකමැති වෙති. ඔවුන් ඒවා වැඩකරන ජනතාව වෙතින් නොවිමසා විසඳුම පමණක් සමාජවාදය හැටියට දිගින් දිගටම පිළිගන්වති.

1848 දී කොමියුනිස්ට් මැනිෆෙස්ටෝව ලියද්දී විප්ලවය අත ළඟ යැයි කියා මාක්ස් විශ්වාස කළේය. එහෙත් ඔවුන්ගේ පළමු ජාත්‍යන්තරය එවක ලන්ඩනයේ විසූ වැඩකරන ජනතාවගේ ප්‍රසාදයට පාත්‍ර වූයේ නැත. වැඩ කරන ජනතාවගේ කැමැත්තන් වෙනස් බව පෙනී යද්දී කාල් මාක්ස් මැදිහත්වීම් මෙහෙයුම් දහයක ලැයිස්තුවක් ලිවීය. ඒවා අතර ආදායම් බදු, උරුමයෙන් ලැබෙන වත්කම් මූලෝත්පාටනය, සහ කෘෂිකාර්මික ප්‍රතිසංස්කරණ වූහ. අනිවාර්යෙන්ම එන සමාජවාදය එසේ ආවේ නැති නිසා එය ගෙන්වා ගැනීමට මේ මැදිහත්වීම් අවශ්‍ය යැයි මාක්ස් කියා සිටියේය.

ප්‍රංශයේ පිහිටවනු ලැබූ දෙවැනි ජාත්‍යන්තරය ද සාර්ථක නොවීය.

ඉතින් මැදිහත්වීම් හරහා සමාජවාදය ගෙනෙත හැකි යැයි 1848 දී කාල් මාක්ස් විශ්වාස කළේය. ඒත් 1859 දී, එනම් කොමියුනිස්ට් මැනිෆෙස්ටෝව ලියා වසර 11 ක් ගෙවී යද්දී මාක්ස් සහ එංගල්ස් නීති සම්පාදනය හරහා කරන මැදිහත්වීම් ප්‍රතිපත්ති අත්හැර දමා එක රැයින් කරන රැඩිකල් වෙනසකින් සමාජවාදය ගෙනෙත හැකි යැයි කියා සිටියහ.

ධනවාදී අදියර අත්හැර සමාජවාදය කරා යා හැකි යැයි කියා කාල් මාක්ස් තමන්ගේ රුසියානු හිතවතෙකු නැඟූ ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරක් ලිවීය. ඒත් එක රටකට එසේ කළ හැකි නම්, එනම් අනිවාර්යෙන්ම මුහුණ දෙන්නට වෙන අදියරක් අත්හැරිය හැකි නම්, එහි දී ඔහුගේ සමස්ත දැක්ම ප්‍රතික්ෂේප වෙන බව වැටහුණ නිසා ඔහු ඒ සටහන පළ කළේ නැත. ඒත් කාල් මාක්ස්ගේ ලිපි අතරින් එය දකින එංගල්ස් එය පිටපත් කර වේරා සසුලිච් (Vera Zasulich) වෙත යැවීය. ඇය එය මුද්‍රණය කළාය. බොල්ෂෙවික් පක්ෂය ඒ ලිපිය තම වාසියට යොදා ගත්හ.

1870 දී ප්‍රංශ වැසියන් සහ ජර්මන් වැසියන් යුද්ධ කළේ එරට පාලනය කළ අයට යුද්ධ අවශ්‍ය වී තිබීම නිසා මිසෙක ඒ යුද්ධ එම රටවල වැඩකරන ජනතාවගේ කැමැත්ත වූ නිසා නොවීය. වර්තමානයේ දී ද බොහෝ යුද්ධ හටගන්නේ පාලකයන්ගේ කැමත්ත නිසා මිසෙක වැඩකරන ජනතාවගේ කැමැත්ත නිසා නොවේ.

ප්‍රංශ විප්ලවය ගැන ඔබට අසන්නට ලැබී නැති කොටස මම 2012 දී මෙසේ ඉදිරිපත් කළෙමි:
හිමිතැන නොදැන මිනිස් ඝාතනයක් කළ ප්‍රංශ විප්ලවය

ප්‍රංශ විප්ලවයෙන් පසුව එරට බිහි වූයේ නිදහස් වෙළඳපල ධනවාදී ක්‍රමයක් නොවේ. වාමාංශිකයන් එය “නව ධනවාදී සමාජ ක්‍රමය” යැයි හැඳින්වූයේ ඔවුන් එය නිදහස් වෙළඳපල ධනවාදය නොවන බව කියන්නට අකමැති වූ නිසයි.

නිදහස් වෙළඳපල ධනවාදයක් නොපැවති නිසාම, එනම් දේපල අයිතියේ ආරක්ෂාව, ඒකීය පුද්ගල නිදහස, සීමිත ආණ්ඩුව යනාදිය නොපැවති හෙයින් සමාජයේ ගැටුම් සහ ප්‍රතිවිරෝධතා දිගින් දිගටම දකින්නට ලැබුණි.

ප්‍රංශයේ වැඩකරන ජනතාව අතිශය ඛේදනීය වූ තත්ත්වයන්ට මුහුණ දෙමින් සිටියහ.

පැරිස් ප්‍රජාසංඝය වෙනුවෙන් වැඩකරන ජනතාව නැඟී සිටිනවා යැයි අහන්නට ලැබෙද්දී කාල් මාක්ස් ලියුවේ ඔවුන් “බලාපොරොත්තු සුන්වීම නිසා යෙදෙන අනුවණ ක්‍රියාවක” නියැළෙනවා කියායි. මාක්ස් උපදෙස් දුන්නේ ඔවුනට ජනරජය හා එකතුවී වැඩ කරන්නට යැයි කියායි. මාක්ස් ඔහුගේ ලිපිය අවසන් කළේ “ජනරජයට දීඝායූ වේවා” (Vive la République) කියායි. ඒත් ඉතා ඉක්මණින් එය වැඩකරන ජනතාවගේ විප්ලවයක් හැටියට දක්වා ඊට සහාය දීමට මාක්ස් එකතු වූයේය. දින 72 ක දී සමාජවාදයකින් තොරව එහි නිමාව දකිද්දී මාක්ස් එය පංති සටන ගැන ලියන්නට අවස්ථාවක් කරගත්තේ ය.

වර්තමාන වාමාංශිකයන් කාල් මාක්ස්ගේ ප්‍රංශයේ සිවිල් යුද්ධය පොත විප්ලවවාදීන්ට කොමියුනිස්ට් සමාජයක් සඳහා නිවැරදි මඟ පෙන්වන්නක් යැයි සලකති.

කාල් මාක්ස් ලියූ දේ හැරෙන්නට පැරිස් ප්‍රජාසංඝයේ පරමාදර්ශ ගැන ලෝකයේ වැඩි පිරිසක් දැනගන්නේ බ්ලාන්කි (Blanqui) ගේ ජැකෝබින්වාදය සහ පෘඩොන් සහ බකුනින් ඉදිරිපත් කළ ජාත්‍යන්තරවාදය යන පැතිකඩවලින්. එහෙත් ඊට වෙනස් වූ දැක්මක් ලොවට ඉදිරිපත් කළ ඉතිහාසඥයන් සහ සමාජවිද්‍යාඥයන් සිටින බව ඔබ දැන සිටිනවා ද?

1871 මාර්තු 18 දින දකින්නට ලැබෙන ජනතා විරෝධය යනු ප්‍රංශ රජය එහි අධිකාරි බලය යළි ස්ථාපිත කරගන්නට ගත් වෑයමකට එරෙහිව හට ගත්තකි. රාජාණ්ඩු ක්‍රමයකට නිරතුරුව කැමත්තක් දක්වන සහ පරාජිත වූ යුද්ධයෙන් පීඩාවට වැඩියෙන්ම මුහුණ දී සිටි අගනගරය ගැන කිසිදු අනුකම්පාවක් නොදක්වන ජාතික මන්ත්‍රණ සභාව ගැන පැරීසියේ වැසියන්ගේ අකමැත්ත දැඩි වී තිබිණ.

උදා වී තිබුණේ බලයේ සිටින අධිකාරිය අසාර්ථක යැයි ප්‍රංශ ජනතාවට පැහැදිලිවම පෙනී ගිය අවස්ථාවකි.

නව දේශපාලන ක්‍රමයක් ගැන සාකච්ඡා ඇති වූයේ එවැනි පසුබිමක.

ආඥාදායක සහ මධ්‍යගත වූ පාලන ක්‍රමයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් වාම අදහස් ඇති අය, නගරසභා ලෙසින් නිදහස ඉල්ලා සිටින්නට එකමුතු වූ සිටියේ දෙවැනි අධිරාජ්‍ය (Second Empire) සමයේ ය. මෙය ප්‍රංශයේ සියළු නගරවලට ලබා ගැනීමට හැකියාවක් ඇතැයි සිතීම නිසා අනෙක් නගරවලින් ද තවත් ජනතාවක් ඊට එකතු වූහ.

ඒත් වටලෑම (siege) කාලයේ දී පැරිසිය තුළ මේ නගර සභා ආණ්ඩු ඉල්ලා සිටීමේ උද්යාචනය 1793 විප්ලවීය ප්‍රජාව සඳහා වූ උද්යාචනයක් බවට හිමිහිට හරවාගන්නා ලද්දේ ය.

එයින් සියළු දෙනාගේම ගැටළු විසඳන්නට හැකියාව ලැබෙනවා යන මිථ්‍යාව ඉදිරිපත් කෙරිණ. Conseil fédéral des sections parisiennes de l’Internationale සහ Chambre fédérale des sociétés ouvriéres යන ආයතන කියා සිටියේ මේ විසඳුම් ලබාදෙන සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ සිද්ධ වෙන්නේ ප්‍රජාසංඝය වෙතින් කියායි.

1793 ජැකොබින් ප්‍රජාවගේ ආගමනයක් නැවත ඇතිවීම තරයේ ප්‍රතික්ෂේපක කළ, එසේම විශාල සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා සූදානම් නොවූ ඒත් විමධ්‍යගත රජයක් කැමති වූ මධ්‍යස්ථ රිපබ්ලිකන් අය ඒ විසඳුම ඉල්ලා සිටියේ නැත.

කෙසේ වෙතත්, ප්‍රජාව යන වචනය මධ්‍යස්ථ රිපබ්ලිකන්, දේශප්‍රේමීන් සහ සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ රිසි වූ සියල්ලන්වම එකමුතු කරන ලද්ද වූයේය.

ප්‍රංශයේ සිවිල් යුද්ධය හි ප්‍රජාසංඝය විස්තර කරද්දී මාක්ස් යොදාගන්නේ අප්‍රේල් 19 වැනිදා ප්‍රකාශිත නිල ප්‍රකාශයයි. පියෙර් ඩෙනිස් (Pierre Denis) සහ ලුවි චාල්ස් ඩෙලික්ලූස (Louis Charles Delescluze) ලියන ලද එය උලුප්පා දැක්වූයේ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ සහ දේශපාලන විමධ්‍යගත කිරීම් ය. දේශපාලන විමධ්‍යගත යන්නෙන් ඔවුන් අදහස් කළේ හැකි තරම් ජනතාවක් තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලියට දිගින් දිගටම සම්බන්ධ කරගැනීමයි. එහි දී මැන්ඩේට් (mandates) සහ අවලංගු කිරීම් (revocation) සඳහා තේරී පත් වූ නියෝජිතයන්ට සහ බලධාරීන්ට මුහුණ දෙන්නට සිදුවේ.

පැරීසියේ වැඩි ජනතාවගේ කැමැත්ත ලබාගැනීම ඉලක්ක කරගෙන එම නිල ප්‍රකාශය ඉදිරිපත් කළ බව ප්‍රජාසංඝයේ අනිකුත් සාමාජිකයන් එහි දී දැක්වූ අදහස්වලින් පෙනී යයි.

දේශපාලන තීරණ ගන්න යැයි අභ්‍යන්තර ලෙසින් සහ හමුදා ප්‍රතිචාර දක්වන්න යැයි බාහිර ලෙසින් පැරීසියට එල්ල වූ පීඩන හමුවේ නීතිමය ආණ්ඩුවක් අයින්වීම නිසා අනපේක්ෂිත ලෙසින් බලයට පත් වූවන්ගේ ප්‍රතිචාරයක් හැටියට ප්‍රජාසංඝය වටහා ගන්නට පුළුවනි.

හටගත් විවිධාකාර වූ අර්බූද ඉදිරියේ දී ජැකොබින්-ජාත්‍යන්තරවාදී හවුලේ පරමාදර්ශ පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකි නිශ්චිත ඒවා නොවූහ. නගරයේ වැසියන් කල්ලි ගැසී විසඳුම් ඉල්ලා ගෙනෙන ලද පීඩනය හමුවේ ප්‍රජාසංඝයට දේශපාලන නායකයන් තෝරා ගන්නා ලද්දේ හිතාමතා ය. ඔවුන්ගේ ඒකීය පුද්ගල ලක්ෂණ, පුද්ගලික හැදියාව සහ පසුගිය අරගලවල දී ලත් අත්දැකීම් ගැන වැඩි අවධානයක් යොමු කෙරිණ.
ඔව් ඉතින් පංති කැමැත්ත වෙනුවෙන් සටන් කරන්න එදත් ඒකීය පුද්ගල ලක්ෂණ, පුද්ගලික හැදියාව සහ පෞද්ගලික අත්දැකීම් අවශ්‍ය වූණා!

කොමියුනිස්ට්වාදීන් පැරිස් ප්‍රජාසංඝය දක්වන්නේ කොමියුනිස්ට් විප්ලවයේ ශ්‍රමිකයන් වෙතින් හටගත් පළමු සටන ලෙසිනි. එහෙත් සාමූහික දේශපාලන සවිඥානයක් පැරිස් ප්‍රජාසංඝයේ තිබුණා ද යන්න සැක බව දක්වන ඉතිහාස සටහන් බොහොමයකි.

පැරිස් ප්‍රජාසංඝයේ මන්ත්‍රණ සභාවට තෝරා ගන්නා ලද අය සහ ප්‍රජාසංඝය ආරක්ෂා කරගන්නට පෙනී සිටි අය වෙතින් මීට උදාහරණ පෙන්විය හැකියි.

“ප්‍රජාසංඝය යනු අවහිරයක් (barricade) මිසෙක ආණ්ඩුවක් නොවේ යැයි මේ මිනිස්සුන්ට කිසිත් ලෙසකින් අවබෝධ වෙන්නේ නැහැ.” P. O. Lissagaray විසින් මහජන ආරක්ෂා කමිටුව පිහිටුවීම ගැන පැමිණිලි ගෙනෙන ප්‍රජාසංඝ සාමාජිකයන් සුලු පිරිස සම්බන්ධයෙන් කියන ලදි.

අපැහැදිලි පරමාදර්ශ වලින් සාමූහිකයක් රැස් කරගන්නට පහසුයි. ඒත් අර්බූදයක දී යම් ක්‍රියාපටිපාටියක් ගැනීම අත්‍යවශ්‍යයයි. ක්‍රියාවේ ස්වභාවය ගැන සමූහයේ එකඟත්වය ලබාගැනීම දුෂ්කර වූවකි.

ප්‍රජාසංඝය තුළ විසූ සේවානියුක්තිකයන් අතර වේතන බොහෝ දුරට සමානව පවත්වා ගැනීමට, පල්ලියෙන් අයින් වීම සහ අධ්‍යාපනය ආගම්වල බලපෑමෙන් මුදා ගැනීම යනාදියට ප්‍රජාසංඝයේ මන්ත්‍රණ සභාව එකඟ වුවත් දේපල සබඳතා වෙනස් කිරීමේ දී සාමූහිකය කැමති කරවා ගන්නට නොහැකි විය.

නගරසභාවේ පැවති බඩු උකස්කරන සාප්පුවල තිබුණ බඩු නිදහස් කිරීම ගැන ප්‍රජාසංඝයේ සාමාජිකයන් ෆ්‍රෑන්ක් 20 කට වැඩි ඒවා ද නැත්නම් 30 කට වැඩි ඒවා ද වශයෙන් තර්ක කළහ. අවසානයේ දී ඇඳුම්, ලී බඩු, පොත් සහ මෙවලම් පමණක් ඒවායෙන් මුදල් නොගෙවා අයින් කරගන්නට ඉඩ දුන්හ.

වසර ගණනාවක් තිස්සේ රාත්‍රී වැඩ මුරය ගැන විරෝධය පාමින් සිටි බේකරි ශ්‍රමිකයන්ගේ අර්බූදය හමුවේ සේවා යෝජකයන් හා සේවා නියුක්තියන් අතරට මැදිහත්වීමට Billioray සහ Viard යන ප්‍රජාසංඝ සාමාජිකයන් දෙදෙනා විරෝධය ප්‍රකාශ කළහ. රාත්‍රී වැඩ මුරය අයින් කළ ද උදෑසන පහේ කණිසම යනු දවසේ වැඩ පටන් ගන්නා අවස්ථාව හැටියට ස්ථාපිත කිරීම “ප්‍රජාසංඝය විසින් හඳුන්වා දෙන ලද එකම සැබෑ සමාජවාදී නීතිය” යැයි ලියො ෆ්‍රෑන්කල් (Leó Frankel) විසින් කියන ලදි. ඔහුට අනුව එය යුක්ති සහගත නිසා සේවා යෝජකයන්ගෙන් විමසා බැලීම නුවුමනා විය.

ඒත් දේපල අයිතිය ගැන තැකීමක් දැක්වීම ප්‍රජාසංඝයේ මන්ත්‍රණ සභිකයන් අතර පොදුවේ පැවති මතයයි. ෆ්‍රෑන්කල් පවා “අනෙක් සියල්ල කෙසේ වෙතත් බංකොළොත්වීම් සිදු නොවන්නට සුළු ව්‍යාපාරිකයන්ට කාලයක් දිය යුතු” බව කියා සිටියේය.

බෝම්බ හෙළන ලද පැතිවල සරණගාත වූවන්ට අත්හැර දමා ගිය ගොඩනැඟිලිවල පමණක් පදිංචි වීමට අවසර දීම මගින් දේපල අයිතිය රැකීම සිද්ධ වූයේ ය. එයාකාරයෙන්ම අත්හැර දමා ගිය වැඩපොලවල් භාවිතය නීතියෙන් ස්ථාපිත වුවත් ප්‍රජාසංඝය කඩා වැටෙන්නට පෙර එය නීතියක් හැටියට ක්‍රියාත්මක නොකරන ලද්දේ ය.

හමුදා නිල ඇඳුම් නිපදවන අය සඳහා වරප්‍රසාදිත තත්ත්වයන් හිමි විය යුතු යැයි ද එය ශ්‍රමිකයන්ගේ සමිතියෙන් සිදුවිය යුතු යැයි ද, එසේම එය සාපේක්ෂිතව වැඩියෙන් වේතන ගෙවන සේවා යෝජකයන්ට බාර කළ යුතු යැයි ද ෆ්‍රෑන්කල් යෝජනා කළේය. ඔවුන් සේවා නියුක්තියන් සහ සේවා යෝජකයන් අතර එවක පැවති ගිවිසුම් ප්‍රතිසංස්කරණය කරන්නට අත දැම්මේ නැත. එනමුත්, කම්කරු කොමිසමේ මුලසුන දැරූ ෆ්‍රෑන්කල් පවා විශ්වාස කළේ මාර්තු 18 වැනිදා විප්ලවය මුළුමනින්ම කම්කරු පංතියේ විප්ලවයක් කියායි!

අකාර්යක්ෂම තත්ත්වයන් හමුවේ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා අලුත් කමිටුවක් පත් කරගන්නා ලදි. මැයි 17 වැනිදා Ostyn එහි රැස්වීමක දී මෙසේ කියා සිටියේය. “…මට අවුරුදු 48 ක්, මම කිසිම ජනප්‍රිය මන්ත්‍රණ සභාවකට කවදාවත් බැඳිලා නැහැ. මම වැඩ කරන පංතියේ කෙනෙක්. මම මේ දේශපාලන කුඩුකේඩුකම් (malice) ගැන කිසිවක් දන්නේ නැහැ. මෙතැන මම දකින දේවල් මාව පුදුමයට පත් කරනවා. මේ මන්ත්‍රණ සභාව වැඩියෙන් හොඳ, වැඩියෙන් වටින දෙයක් වේවි කියලයි මම බලාපොරොත්තු වුනේ.”

ශිල්ප ශාස්ත්‍රයන්හි නියැළුන ලද අය බහුල ලෙසින් සිටි කම්කරුවන් අතර පහත මැද පංතියේ යැයි සැලකෙන අය, එනම් කුඩා කඩ සාප්පුවල රැකියා කළ සහ කුඩා වැඩපොලවල් අයිති අය විශාල පිරිසක් සිටියහ. ඔවුන් සියල්ලන්ම බදු සහ කුලී ගෙවීම් යළි පිහිටුවන්නට යන තියේර්ස් රජයේ තර්ජනය හමුවේ අනාරක්ෂිතව සිටි සහ බෙහෙවින් දුප්පත් අය වූහ.

ප්‍රංශ යුද්ධය යනු සුළු පිරිසක් විසින් පාලනය තමනට වාසිවෙන පරිද්දෙන් ගෙන යාමට එරෙහිව දුප්පතුන් එකා මෙන් සහභාගී වූවකි. ඔවුන් ඉල්ලා සිටියේ සියල්ලන්ටම රැකියා අවස්ථා පාදන්න යැයි කියායි. මිනිස් උදාරත්වයට ඉඩ දෙන්න යැයි කියායි. ඉතින් දූසමාන පරමාර්ශ දක්වමින් සාමූහික මෙහෙයුමක් හදාගත හැකිවිය. ඒත් එය කම්කරුවන්ගේ නැත්නම් වැඩකරන ජනතාවගේ නැඟී සිටීමක් යැයි කියන්නට නොහැකියි.

ප්‍රජාසංඝය පටන් ගත්තේ දැඩි උනන්දුවකිනි. පළමු මැතිවරණයට චන්දදායකයන් 229,167 ක් සහභාගී වූහ. අප්‍රේල් 1 වැනිදා වෙද්දී ඉතිරිව සිටියේ 53,680 ක් පමණි. වාසෙයි (Versailles) හමුදාවට දෙන පළමු ප්‍රහාරයට ලක්ෂයක පිරිසක් එකතු වූහ. ඉන්පසුව 30-35,000 ක් සටන් සඳහා එක්රැස් (mobilize) කරගැනීමත් දුෂ්කර විය.

එහි දී ප්‍රජාසංඝයේ නීති තව තවත් නපුරු (repressive) වූහ. වහාම සහ දැඩි සමාජ විප්ලවයක් සඳහා බුර්ජුවාසියට සහ දේපලවලට පහර දීමත් පටන් ගැනිණ. මැදිහත්වීම් හරහා නොහැකි යැයි ද, එක රැයින් කරන රැඩිකල් වෙනසක් අවශ්‍ය යැයි ද ලියන ලද මාක්ස් මතය ප්‍රජසංඝයේ තනතුරු දරමින් සිටින වාමාංශිකයන්ගේ මතය විය.

“අපි ඔබට රැකියා පොරොන්දු වුණා, ඉතින් අපි එය ඔබට දෙන්නම්, ඒත් අපි මුලින් අරගලය කළ යුතුයි, ප්‍රජාසංඝය පාගා දමන්නට එන ප්‍රාග්ධන හිමියන්ට සහ සහ ධනවත් අයට විරුද්ධව. අපි ජයග්‍රහණය කරන එක සහතිකයි, ඒත් අපිට මේ සහයෝගය සෑම කෙනෙක් වෙතින්ම අවශ්‍යයයි. අපේ පියවරුන්ගෙන්, අපේ සැමියන්ගෙන්, අපි හොයන කීර්තිමත් අරමුණ, ශ්‍රමිකයන්ගේ නිදහස සඳහා අපේ සහෝදරයන් සටන් කරනවා…”

විශාල සංවිධාන හරහා කම්කරුවන් වැඩියෙන් සහභාගී වෙන බවක් පෙනිණ. ඒත් පංති අරගලය ගැන බොහෝ දෙනෙක් අතර වැඩි දැනුමක් නොවීය. දෙවැනි ජනරජයේ දී ජාතික මන්ත්‍රණ සභාව සඳහා වැඩකරන ජනතාව විසින් ප්‍රසාදය දක්වන ලද මැද පංතියේ චන්ද අපේක්ෂකයන්ව එහි දී ප්‍රතික්ෂේප වෙන්නට පටන් ගැනිණ. උදාහරණයක් හැටියට “එයා අපේ කෙනෙක් නොවේ, එයා බුර්ජුවාසි පංතියේ,” යැයි වික්ටර් හියුගෝ ගැන කියනු ලැබීය. පංතියේ අය කවුදැයි කියා තෝරාබේරා ගත නොහැකිව පැරිස් ප්‍රජාසංඝය අවුලක පැටලී සිටියහ.

ප්‍රජාසංඝය යනු නීතිමය ආණ්ඩුවක් හැටියට පිළිගන්නවාදැයි විමසද්දී, මේසන් බාස් රැකියාව කළ Léopold Caucheteux කියා සිටියේ “නැහැ, මම ඒක පිළිගත්තේ මට දවසකට ෆ්‍රෑන්ක් 2 ක් සහ සෙන්ටීම් 50 කුත්, මගේ භාර්යාවට සෙන්ටීම් 75 කුත් දෙන නිසයි, ඒකෙන් මගේ දරුවන්ට කන්න දෙන්න පුලුවන් නිසා.”

යන්ත්‍ර හසුරුවන ශිල්පියෙක් ලෙසින් රැකියාව කළ Emile Guillaume කියා සිටියේ ද එවැනිම හේතුවකි. “මට දරුවන් 7 ක් ඉන්නවා. මගේ භාර්යාව අසනීපෙන්. මට මගේ පවුලට කන්න දෙන්න වෙන ක්‍රමයක් තිබුණේ නැහැ.”

පළතුරු වෙළෙන්ඳෙක් වූ 51 වියැති François Godin “ජර්මන් වටලෑමේ දී මාත් එක්ක සේවය කළ අසල්වැසියන් හැමෝම එන්න කිව්ව නිසා මම බැහැයි කියන්න අකමැති වුණා. ඔවුන් හැම විටම මාව සොයාගෙන ආව…”

ප්‍රසියාවට එරෙහිව යුධ වැදි සේනාංකය සමඟ දිගටම රැඳී සිටිය අය ද පැරිස් ප්‍රජාසංඝය තුළ සිටියහ. ඔවුනට වෙන දේශපාලන දැක්මක් නොවූහ. ලිපිකරුවෙක් වූ Hippolyte Bisson එසේ ය.

පිත්තල වැඩකරන ශිල්පියෙක් වූ Hippolyte Fretel බිය නිසා රැඳී සිටියේය. “අනිත් අය තර්ජන කරපු නිසා මට පාගමන් යන්න සිද්ධ වුණා. ප්‍රජාසංඝයේ යුද්ධාධිකරණය හමුවට ගෙන යාවි කියල බයක් තිබුණ.”

මේසන් බාස් රැකියාව කළ Florent Bartholemy කියා සිටියේ මෙයයි: “මම වැඩ කරන තැනට ඔවුන් මාව සොයාගෙන ආවා. වෙඩි කන්න නැත්නම් පාගමන් යන්න සිද්ධ වුණා.”

අවසානයේ දී විප්ලවය තුළ මිනිස් ඝාතන සිද්ධ වූයේ සමාජවාදී ව්‍යාපාරයට කීර්තිමත් වීරයන් සහ මෘතවීරයන් ලබා දෙමින්. ප්‍රංශයේ වැඩකරන ජනතාවට අතිශය ඛේදනීය වූ තත්ත්වයන් අත් කරමින්.

මෙය ප්‍රාග්ධන හිමියන් සහ කම්කරුවන් අතර අරගලයක් හැටියට ප්‍රජාසංඝයේ නායකයන් බහුතරය විසින් දකින ලද්දා යන්නට තමන් එකඟ වුවත්, ඒ අය පැරිස් විප්ලවයේ අර්ථය ගැන කිසිම පැහැදිලි බවකින් තොර වූවා යැයි කියා අර්ථ ශාස්ත්‍රඥ මහාචාර්ය එඩ්වඩ් එස්. මේසන් (Edward S. Mason) පෙන්වා දුන්නේ ය. ලුවි ග්‍රීන්බර්ග් (Louis M. Greenberg) වැනි ඉතිහාසඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙයට බහුතර වැඩකරන ජනතාව එකතු වූයේ එය ඒකීය පුද්ගල නිදහස සහ විමධ්‍යගත රජයක් සඳහා වූ අරගලයක් හැටියට ඔවුන් දකින ලද නිසයි. මේ අදහස් සුලු පිරිසක් දරන අදහස් නොවූවත් ඒවා පරිවර්තනය වීම සිදුනොවන බැවින් සිංහල පාඨකයාට දැනගන්නට නොලැබී යයි.

අගය පිළිබඳ මාක්ස්වාදී සංකල්පය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on පෙබරවාරි 7, 2022

මාක්ස්ට අගය පිළිබඳ න්‍යායයක් නොවීය. මාක්ස්ට තිබුණේ අගය ගැන නිර්වචනයක් නැත්නම් සංකල්පයකි. ඒ නිසා ආර්ථික න්‍යායයක් ඔප්පු කරන අවශ්‍යතාවය මඟහැර සිටින්නට ඔහුට හැකියාව ලැබිණ. “ඒ ඒ විශේෂ පරිභෝජන භාණ්ඩ වර්ග සඳහා සමාජයට යෙදවිය හැකි බැහැර දිය හැකි ශ්‍රම කාලය පරිභෝජන භාණ්ඩවල අගය පිළිබඳ නීතියේ දී තීන්දු වෙයි” (the law of value of commodities ultimately determines how much of its disposable working-time society can expend on each particular class of commodities) යැයි මාක්ස් දාස් කපිතාල් හි ලියයි. එය නිකුත් වූ කාලයේ වාසය කළ අය මාක්ස් වෙතින් මේ සංකල්පය ඔප්පු කරන්න යැයි ඉල්ලා සිටියහ. එහි දී හැම දරුවෙක්ම දන්නා දෙයක් ඔප්පු කරන්න යැයි මගෙන් ඉල්ලනවා කියා මම ඒ ගැන කියන්න යන්නේ නැහැ සති කිහිපයක් යද්දී ඉල්ලීම ගැන අමතක වී යාවි යනාදී වශයෙන් කියමින් මාක්ස් එයට පිළිතුර දීමෙන් වැළකී සිටියේය.

අතිරික්ත අගය සම්බන්ධයෙන් දාස් කපිතාල් හි පළමු වෙළුම ලියද්දී ඇති වූ ගැටළු විසඳාගන්නට මාක්ස්ට කිසිදිනක නොහැකි විය. දෙවැනි වෙළුම වසර 18 කින් පසුව සහ තෙවැනි වෙළුම වසර 27 කට පසුව නිකුත් වෙද්දී අර්ථ ශාස්ත්‍රය තුළ පැතිර ගිය ආන්තිකවාදයේ (Marginalism) විප්ලවීය අදහස් හමුවේ මාක්ස් තම දැක්ම විසඳාගත නොහැකි තැනකට පත්ව සිටියේය.

ධනපතියන් විසින් නිර්ධන පංතිය සූරාකෑම යන මාක්ස්වාදයේ ප්‍රධාන සංකල්පය විශ්වාස කරන බොහෝ පිරිසක් වර්තමානයේ ද සිටිති. “සමස්තයක් ලෙස බලන කල පෙර මෙන් ම අද වන විටත් බොහෝ රටවල නිර්ධන පංතිය සූරාකෑම දක්නට ලැබේ” යන්න 2015 දී කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලීය ආර්ථික විද්‍යා විෂයය සඳහා නිබන්ධනයක් ලියූ සිසුන් තිදෙනෙකුගේ නිගමනය විය.

අර්ථ ශාස්ත්‍රමය ලෙසින් ඉදිරිපත් කළ ඔප්පු කළ හැකි න්‍යායයක් නොමැති හෙයින් මාක්ස් වෙතින් පිරිනැමුනේ මිනිසා විසින් මිනිසා සූරාකෑමේ යෙදෙන “අතිරික්ත අගය” යන සංකල්පයයි. මාක්ස්ගේ විශ්ලේෂණය නිෂ්පාදනයට සහාය දෙන ආයෝජන සම්පත් හෝ යන්ත්‍ර සූත්‍ර ගැන සලකා බැලීමක් නොවේ. ඔහුට අවශ්‍ය වූයේ ධනවාදය තුළ ගැටළු ඇතැයි මවා පාමින් සමාජවාදය විසඳුමක් හැටියට ඉදිරිපත් කිරීමයි. එහි දී ඔහු සමාජවාදී ආර්ථික ක්‍රමයක් විසින් අතිරික්ත අගය තුරන්කර සූරාකෑම නවත්වා දමනවා යැයි කියුවා පමණකි. එය සමාජවාදී ආර්ථික ක්‍රමයක් තුළින් සාක්ෂාත් වෙන ආකාරය ගැන මාක්ස් හෝ එංගල්ස් හෝ ලියා නැත. ඔප්පු නොකරන ලද ආර්ථික න්‍යාය අනුව ඔවුන්ගේ පටලවා ඉදිරිපත් කළ ඉතිහාස න්‍යාය සහ ඔවුන්ගේ මාරාන්තික වූ දේශපාලන න්‍යාය රාජ්‍ය බලය හරහා මිනිසාගේ උදාරත්වය තුරන් කරන එකතුවක් බවට පත්විය.

අගය පිළිබඳ මාක්ස්වාදී සංකල්පය පැත්තකින් තබා තමන්ගේ ශ්‍රමයට අගයක් ලැබෙන්නේ කෙසේදැයි විමසා බලන්න. තමන්ගේ උදාරත්වයට ඉඩක් ලැබෙන්නේ කෙසේදැයි කියා විමසා බලන්න. අනුන්ගේ වෙහෙසේ ඵලදාවට අයිතියක් කීමෙන් ඔබට උදාර පුද්ගලයෙකු විය හැකිද? ඔබේ ශ්‍රමයෙන් කොටසක් ප්‍රාග්ධන හිමියා සූරාකෑම සිද්ධ වෙන්නේ හරියටම කොහොමදැයි පැහැදිලි කරන්නට ඔබට නොහැකි නම්, තව කොපමණ කාලයක් ඔබ එය විශ්වාස කරනවාද?

වේතන පවතින්නට නම් නිෂ්පාදනයක් තිබිය යුතුයි. නිෂ්පාදනයක් පවතින්නට ප්‍රාග්ධන හිමියන් සිටිය යුතුයි. ප්‍රාග්ධන හිමියන් සිටිය පමණින් ලාබය යන ප්‍රපංඥයට පැවැත්මක් ලැබෙන්නේ නැත. ලාබය යන්න ප්‍රාග්ධන හිමියන්ටත් කලින් පවතින්නා වූ ප්‍රපංඥයකි. “අයිතිය” ගැන අදහස් ඇතිවෙන්නට පෙර “දේපල” යන ප්‍රපංඥය තිබීම හා සමාන වූවකි. ප්‍රාග්ධන හිමියන් ඇතිවීම නිසා වේතන සහ නිෂ්පාදනයට යන මුදල් වැය යනාදී ප්‍රපංඥයන් බිහිවේ. ඒවාට නිදහස් ඉඩකඩ ලැබෙද්දී සමාජයේ සියල්ලන්ගේම සැබෑ වේතන සහ සැබෑ වත්කම් ඉහළ යයි.

රැකියා සහ නිෂ්පාදනය සම්බන්ධයෙන් තීරණ ගැනීමේ ඒකාධිකාරය අල්ලාගෙන සිටින්නේ සමාජවාදී රාජ්‍යයන් වෙති. ශ්‍රමිකයන් හැටියට සහ පාරිභෝගිකයන් හැටියට ඒ සමාජවාදී රටවල පුරවැසියන් ආර්ථික වශයෙන් කරකියාගත නොහැකි තත්ත්වයන් හි හිරවී සිටිති.

කාල් මාක්ස්ගේ මුල්ම හා ප්‍රධානතම විවේචකයා හැටියට ඉයුජින් බොම්-බැවර්ක් දැක්විය හැකියි. බොම්-බැවර්ක් විසින් අපැහැදිලි ලෙසින් ඉදිරිපත් කළ මත පසුකාලයේ දී ලුඩ්විග් වොන් මීසස් ද, ඒ ඔස්ට්‍රියන් අර්ථ ශාස්ත්‍ර ක්‍රමය හදාරන ලද එෆ්. ඒ. හයෙක් ද පැහැදිලි ලෙසින් ඉදිරිපත් කරන ලදහ. ඔවුන් ඉදිරිපත් කරන ලද න්‍යායයන් ඔප්පු කරන්නට හැකි වූ ඒවා වූහ. ඒවා මත අලුත් න්‍යායයන් ගොඩ නැඟුණහ. ඇඩම් ස්මිත් පටන් මේ දක්වා සම්භව්‍ය අර්ථ ශාස්ත්‍රයේ ගමන් මාර්ගය මූලික පදනම මතින් ගැලවී ගොස් නැත.

එහෙත් මාක්ස්වාදය ගත් විට, එහි ඵෙතිහාසික දයලෙක්තියේ පටන් අර්ථ ශාස්ත්‍රය ගැන අදහස් මෙන්ම දේශපාලන සහ සමාජයීය දැක්ම ද යළි යළිත් අලුත්වැඩියා කරන වෑයම් පැවතියත් ඒ වෑයම් සියල්ල පාහේ අසාර්ථක වී ඇත. වෙනකෙකුගේ වෙහෙස් ඵලදාවට අයිතියක් කියන්නට හැකි ක්‍රමයක් සාර්ථක වෙන්නේ කෙසේද?

කාල් මාක්ස්ගේ අතිරික්ත අගය සහ සූරාකෑම

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ජනවාරි 19, 2022

1867 දී නිකුත්වන දාස් කපිතාල් හි පළමු වෙළුම තුළ දැක්වෙන මාක්ස්ගේ ආර්ථික ක්‍රමයේ පදනම් එංගල්ස් අතින් 1883 දී සහ 1894 දී එහි දෙවැනි සහ තෙවැනි වෙළුම් නිකුත් වෙද්දී යල්පැන ගොස් තිබිණ. පළමු වෙළුමේ දී පසුව පහදන්නම් යැයි මාක්ස් කියූ දේවල් දෙවැනි තෙවැනි වෙළුම්වලින් පහදා දෙන්නටත් පෙර, එනම් මාක්ස්ගේ විශ්ලේෂණයේ පටන් ගැන්ම වැඩිකල් නොගිහින් සහමුලින් අභාවිත වී තිබුණි. මේ සාධකය එහෙත් මාක්ස්වාදයට දේශපාලනය තුළ ජයග්‍රහණයක් ලබාගැනීමට කිසිදු ලෙසකින් බාධාවක් නොවීය.

ධනවාදීන් විසින් ශ්‍රමිකයන් සූරාකෑම නෛසර්ගික වූවක් යන්න අදත් බොහෝදෙනාගේ මතයයි. බාල කාලයේ දී අපට සිතාගන්නට හෝ නොහැකි වූ තරම් තාක්ෂණික නවෝත්පාදන හරහා අපේ භෞතික ජීවන මට්ටම් අද කොතරම් වැඩි වර්ධනය වී ඇත්දැයි යන්න හමුවේ වුවත් මෙය මුල්බැස ගත්තා වූ මතයක් වී ඇති අය අතිමහත් සංඛ්‍යාවකි.

දාස් කපිතාල් පළමු වෙළුම හරහා කාල් මාක්ස් සිය අගය පිළිබඳ මූලික සිද්ධාන්තය ඉදිරිපත් කළේය. ඕනෑම පරිභෝජන භාණ්ඩයක අගය තීරණය වනුයේ එහි නිෂ්පාදනයට සමාජමය ලෙසින් අවශ්‍ය වන ශ්‍රම කාලය අනුව යැයි ඔහුගේ මතිය වූයේය. මේ ශ්‍රම කාලය යනු සමාජයක් තුළ සාමාන්‍ය තත්ත්වයන් පැවතිය දී (අද වැනි වසංගත කාලයක් තුළ නොව) අරමුණු කරගත් නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය කුසලතාවය සහ ශ්‍රමය අනුව එම භාණ්ඩය නිෂ්පාදනය කරන්නට යන කාලයයි.

අගය තීරණය කරන එකම සාධකය ශ්‍රමය යැයි මාක්ස් කියා සිටියේය. එපමණක් නොව වෙළඳපලේ හුවමාරු වෙන විවිධ වූ භාණ්ඩ ප්‍රමාණයන් එසේ හුවමාරු වීමටත් හේතුව මේ ප්‍රමාණයන් තුළ ශ්‍රම කාලය එකම ලෙසින් අන්තර්ගත වීම නිසා යැයි කියාත් දාස් කපිතාල් හි පළමු වෙළුමේ පළමු පරිච්ඡේදයෙන් මාක්ස් කියා සිටියේය.

යම් භාණ්ඩයක වෙළඳපල මිල එහි නිෂ්පාදනය සඳහා අවශ්‍ය වූ ශ්‍රම කාලය හා සමානුපාතිකව පවතින්නක් යන්න මෙම ප්‍රස්තුතයෙන් සැලකේ. ඉතින් එහි දී වේතන යනු ශ්‍රමිකයාගේ ශ්‍රම බලය පවත්වා ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය ශ්‍රම කාලයට සමානුපාතිකව තීරණය වන්නකි. මාක්ස්වාදී න්‍යායයට අනුව වේතන ලබන ශ්‍රමිකයන්ට ගෙවන්නේ ජීවිතය පවත්වාගන්නටත් (යැපුම් මට්ටමින්) නිරෝගීව සිට නිෂ්පාදනයේ යෙදෙන්නටත් හැකියාව ලැබෙන පමණින් යුතු භාණ්ඩ හා සේවා තොගයක අගය හා සමානුපාතික වූ මිලකි.

ධනවාදී ක්‍රමය නිසා බොහෝ ජනතාවකගේ ජීවන මට්ටම් ඉහළ ගිය බව පිළිගන්නට එය ඇසින් දකින්නට හැකි වූ කාලයක ජීවත්ව සිටි මාක්ස්ට සිදු විය. ඔහු එය පිළිගැනීම නිසාම යැපුම් මට්ටම යන සංකල්පය නැවත නැවතත් නිර්වචනය කරන්නට මාක්ස්වාදීන්ට සිද්ධ වී තිබේ. ජීවිතය පවත්වාගැනීම සඳහා පමණක් නොව යැපුම් මට්ටම යනු වර්තමානයේ දී ඒ ඒ සමාජයේ ආර්ථික වර්ධනය හා ගැලපීමකින් යුතු වූ ද, තෘප්තිමත් ජීවිතයක් ගෙවන්නට හැකියාව ලැබෙන්නා වූ ද, යනාදී වශයෙන් නිර්වචනය වෙයි.

ධනවාදී සංවර්ධනය තුළ යැපුම් මට්ටම ඉහළ යද්දී, නිෂ්පාදනය කරන ලද භාණ්ඩවල සමස්ත අගය ශ්‍රමිකයන්ට ගෙවන වේතනවල එකතුවට වඩා අධික වෙයි. අගය ඇතිකරන එකම ප්‍රභවය ශ්‍රමය යැයි සලකන්නේ නම්, එහි දී ඔවුනට ලැබෙන ගෙවීමට වඩා වැඩියෙන් අතිරික්ත අගයක් නිෂ්පාදනය කරයි.

ඉතින් මාක්ස්ගේ ඉදිරිපත් කිරීම මෙසේය: වැඩ කරන පංතිය සූරාකෑමට ලක්වන්නේ මේ අතිරික්ත අගය නිසයි. ඔවුනට ලැබෙන ගෙවීමේ අගය හා සමාන වූ භාණ්ඩ ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කරනවාට වඩා වැඩි ශ්‍රම කාලයක් එවිට ශ්‍රමිකයන් විසින් යොදවනු ලබයි. ඒ අමතර ශ්‍රම කාලය තුළ දී නිපැද වූ භාණ්ඩවල අගය ධනවාදී ව්‍යවසායකයා විසින් තමන් සතු කරගනියි. ඉතින් ධනවාදී නිෂ්පාදන ක්‍රමය තුළ මේ කියන ලද සූරාකෑම නිසැකයෙන්ම පවතින්නකි.

දාස් කපිතාල් පළමු වෙළුම නිකුත්වී වැඩිකල් යන්නට පෙර 1870 ගණන්වල දී විෂයමූලික-අගය පිළිබඳ න්‍යායය (subjective-value theory) යන වර්තමානයේ පිළිගැනෙන අගය පිළිබඳ න්‍යායය සොයා ගැනිණ. ඒත් සූරාකෑමේ න්‍යාය පදනම් වූ අගය පිළිබඳ ශ්‍රම න්‍යාය දිගින් දිගටම සමාජයට බලපාන ලද්දේ ය.

සූරාකෑම ගැන ඇඩම් ස්මිත් මෙන්ම ඩේවිඩ් රිකාඩෝ ද යාන්තමින් අදහස් දක්වා ඇත. මාක්ස් කළේ ස්මිත් සහ රිකාඩෝ ඉදිරිපත් කළ අදහස් වලින් තමනට කැමති කොටස් පමණක් රැගෙන ඉතිරි අදහස් නොසලකා හරිමින්, අගය බිහිවීමේ එකම ප්‍රභවය ශ්‍රමය යැයි කියා ඉදිරිපත් කිරීමයි.

ජාතීන්ගේ ධනය කෘතියේ පළමු පොතේ 6 වැනි පරිච්ඡේදයේ දියුණු ආර්ථිකයක් උදාහරණයට ගනිමින් ස්මිත් මෙසේ කියයි: “ශ්‍රමයේ සම්පූර්ණ නිපැයුම ශ්‍රමිකයාට අයිති නොවේ. බොහෝ අවස්ථාවල දී ඔහු එය තමන්ව සේවයට යොදවාගත් ස්ටොක් (ප්‍රාග්ධනය) හිමියා සමඟ බෙදාගත යුතුයි.”

ජාතීන්ගේ ධනය කෘතියේ වෙනත් තැන්වල දී ස්මිත් විසින් ප්‍රාග්ධනය භාවිතය නිසා ශ්‍රමය වඩාත් ඵලදායී වන ආකාරයත් ඒ නිසා අගය සහ ආදායම දෙකම වැඩි කරන්නට හේතු වන බවත් පෙන්වා දුන්නේ ය. ප්‍රාග්ධනය ගෙවීම් නිසා වේතන අඩුවීම සිදු නොවන බව එයින් කියැවුණි. ඒ අනුව පසු කාලයක දී ප්‍රාග්ධන පොලියේ ඵලදායී න්‍යායයන් (productivity theories of capital interest) බිහිවූහ. ඒත් මාක්ස් ස්මිත්ගේ මේ පෙන්වා දීම නොසලකා හැර මුල් කියමන පමණක් තම න්‍යායය සඳහා යොදාගත්තේ ය.

එයාකාරයෙන්ම මාක්ස් විසින් ඩේවිඩ් රිකාඩෝ ගෙනහැර පාන ලද අදහස්වලින් ද තමන්ගේ අදහස්වලට උපකාර වන කොටස් පමණක් ගෙන ඉතිරිය නොසලකා හැරියේය. එසේ ප්‍රතික්ෂේප නොකර නොදැක්කා ලෙසින් සිටින ලද්දක උදාහරණයක් වනුයේ සිය සිද්ධාන්ත (Principles) කෘතියේ පළමු පරිච්ඡේදයේ කාලය යන සාධකය දක්වමින් රිකාඩෝ ඉදිරිපත් කළ අගය පිළිබඳ ශ්‍රම න්‍යායය ගැන වූ වැදගත් ව්‍යතිරේකයයි.

ප්‍රාග්ධනය සහ පොලී න්‍යායයන් ගැන ලියන බොම්-බැවර්ක් (Böhm-Bawerk) මේ ආකාරයෙන් මාක්ස් සම්භව්‍ය අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන්ගේ සමහර අදහස් පමණක් තෝරා ගැනීමට හොඳ හේතුවක් ඇතැයි කියා සිටියේය. “ඇටයක් පැළ කරන්න අවශ්‍ය මිනිත්තු බාගයක ශ්‍රමයට වඩා ඉහළ අගයක් අවුරුදු සිය ගණනක ඕක් ගසක ඇතැයි යන්න සාර්ථකව තර්ක කළ නොහැකි තරම් හොඳින් ප්‍රසිද්ධ වූවකි.”

ප්‍රාග්ධන ආදායමේ සැබෑ ප්‍රභවය කුමක්දැයි බොම්-බැවර්ක් සලකන ලද්දේ කුමක්දැයි යන්න එම උදාහරණයෙන් පෙන්වා දී තිබුණි. ශ්‍රමිකයන් සූරාකෑම නොවේ. කාලයයි. කාල වරණයයි. ඔහු ලියන පොලිය පිළිබඳ ධනාත්මක න්‍යාය (Positive Theory of Interest) හි මේ අදහස දියුණු කරමින් ඉදිරිපත් කළ බොම්-බැවර්ක් පසුපසින් එය තවත් දිගින් දිගට ප්‍රවර්ධනය කළ ලුඩ්විග් වොන් මීසස් වැනි ඔස්ට්‍රියන් අර්ථ ශාස්ත්‍ර පාසැල බිහිවිය.

දාස් කපිතාල් හි තෙවැනි වෙළුම ප්‍රකාශනය වීමත් සමඟ සූරාකෑමේ න්‍යායය යල්පිනූ බව තවත් පැහැදිලිව ඔප්පු වෙන සාධකයක් දකින්නට හැකිවිණ. විවිධ ආර්ථික අංශයන් තුළ ලාබ මට්ටම් සැමයීමක් (equalization) කරා යන ප්‍රවණතාවය (සැබැවින්ම පෙන්වන්නට හැකි වූව) සිය අගය පිළිබඳ මූලික සිද්ධාන්තයෙන් පරස්පර විරෝධී නොවන්නේ යැයි කියා ඔප්පු කරන්නට මාක්ස් පැහැදිලිවම වෑයම් කළ ද ඔහු එහි දී අසාර්ථක වූයේය.

අගය පිළිබඳ න්‍යාය සැබැවින්ම සිද්ධ වෙන දේවල් හා ගලපන්නට නොහැකි යැයි කියා මාක්ස් ද පිළිගත්තේ ය. එය විසඳන්නට මාක්ස් ගන්නා ලද වෑයම්වල දී අගය, ඒ නිසා වෙළඳපල මිල ගණන් යනු ශ්‍රමයෙන් තීරණය වෙනවා යන අදහස ප්‍රතික්ෂේප විය. පළමු වෙළුමේ ඉදිරිපත් කළ ප්‍රස්තුතය ප්‍රතික්ෂේප කරන්නට මාක්ස්ටම සිදුවිණ.”ආරම්භයේ දී ඉදිරිපත් කරන ලද්ද එහි අවසානයේ දී මේ තරම් නිශ්චිත ලෙසින් ලඝුකොට දැක්වීමක් වෙනත් කිසිදු න්‍යායයක දී සිදු වී නැත,” යැයි බොම්-බැවර්ක් පෙන්වා දුන්නේය.

කාල් මාක්ස්ගේ සූරාකෑමේ ප්‍රස්තුතය සත්‍යය තත්ත්වයන් හමුවේ නිශ්ප්‍රභා වී ගියත්, ද්වේෂය පෙරදැරි කරගෙන කටයුතු කරන අයවළුන් සහ යුක්තිය ගැන වැරදි වැටහීම් අල්ලාගත් පිරිස් විසින් දිගින් දිගටම එය කරපින්නාගෙන යති.

ප්‍රාග්ධන හිමියා සහ වේතන උපයන්නා අතර අයුක්ති සහගත සබඳතාවයක් ඇතැයි කියා ආවේගශීලී වූ දැක්මක් (අනුන්ට කඹුරන්න අපිට සිද්ධ වෙලා යන වේතන උපයන්නාගේ සිතුවිල්ල) පැවතීම නිසා පමණින් එතැන අයුක්තියක් ඇතැයි ඔප්පු වෙන්නේ නැත. එය අර්ථ ශාස්ත්‍රය පිළිබඳ අතාර්කික වූ න්‍යායයකි.

ශ්‍රම විභජනය මත පදනම් වූ සමාජයක සියල්ලන්ගේම සමෘද්ධිය සාක්ෂාත් කරන්නේ ධනවාදී ක්‍රමයයි. සම්පත් බෙදාහැරීම නිදහස් වෙළඳපලකට ලැබෙද්දී එයින් ලාබ ලබන්නේ ඊනියා ධනපති පංතිය පමණක් නොව වේතන උපයන්නන් ද වෙති.

Austro-Libertarian Magazine Vol I, No. 3| Summer 2019 හි පළවූ කාල්-ෆ්‍රීඩ්රික් ඊස්රායෙල් (Karl-Friedrich Israel) නමැති අර්ථ ශාස්ත්‍ර සහ ව්‍යාපාර පිළිබඳ ප්‍රංශ මහාචාර්යවරයා විසින් ලියන ලද ලිපියක් ඇසුරිනි.

හිඟය යන සත්‍යය නොසලකා හරින මාක්ස්වාදය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ජනවාරි 12, 2022

මිනිසා නැමති සත්වයා උපත්තියේ දී අසරණයෙකි. තම වෙහෙසෙන් උගත යුතු දෑ අතපසු කරන්නේ ද මිනිස් සත්වයාට ජීවිතය පවත්වාගැනීම සඳහා සහජයෙන් දායාද වී ඇති කොටස ඉතාමත් අල්පයකි. එනමුත්, තමනට දැනුම ලබාදෙන අනෙකුත් අය අභිභවා යා හැකියාව මිනිස් සත්වයාගේ අපූරු ලක්ෂණයකි. මිනිස් වර්ගයාගේ ප්‍රගතිය සිද්ධ වූයේ ඒ හැකියාව පිහිටා ඇති නිසයි.

ඉතිහාසයේ විවිධ පුද්ගලයන් ඉදිරිපත් කරන ලද අපූරු අදහස් ගැන දැනගන්නට හැකියාවක් නොමැති නම්, එනම් තමන්ගේ දැනුම සීමාවෙද්දී සිතුවිලි ද සීමාවක් තුළ කොටුවී පවතී.

ග්‍රීක දාර්ශනිකයෙක් වූ ඇරිස්ටෝටල් සතුට නොහොත් සාර්ථකත්වය (eudaimonia) ගැනත් සද්ගුණය නොහොත් විශිෂ්ටත්වය (aretê) ගැනත් සොයා බැලුවේය. ජීවිතය වඩාත්ම සාර්ථක ලෙසින් සතුටින් ගෙවන්නට නම් මිනිස් සත්වයාට අවශ්‍ය ගතිගුණය ලෙසින් ඔහු මේ සද්ගුණය/විශිෂ්ටත්වය යන්න ඉදිරිපත් කළේය.

මිනිසා විසින් සොයා යා යුතු ඉහළම දැය නම් සද්ගුණය තුළින් සාක්ෂාත් කරගන්නා සතුට වෙයි. අයෙක් තමන්ට හැකි පමණින් තමන්ගේ විශිෂ්ටතම වූ හැදියාවෙන් ජීවත්වන්නේ නම් එවැනි අයෙක්ට සතුටින් ජීවත්වන්නට හැකියි.

සද්ගුණවත් ආචාර ධාර්මික මනෝභාවයක් මිනිසා තුළ ස්වභාවයෙන්ම පිහිටා ඇතැයි කියා අදහසක් ඇඩම් ස්මිත් ඉදිරිපත් කළේය.

ඔබට ලබාගත හැකි ඉහළම විශිෂ්ටත්වය වෙනුවෙන් ඔබ වෙහෙසිය යුතු යැයි කියද්දී ඔබ සොයන විශිෂ්ටත්වය ඔබේම වූවකි. සෑම මිනිසෙකුම තමන් විසින් කැමති අකමැති දේවල් පිරුණ අවුලක් මැදින් තමන්ගේ විශිෂ්ටත්වය සලසා ගත හැකි ආකාරය තමන් විසින් පාදාගත යුත්තෙකි. එක් පුද්ගලයෙකුට සුදුසු වූව කුමක්දැයි කියන්නට තවත් පුද්ගලයෙකුට නොහැකියි. එසේම, ඔබේ නොහැකියාව වෙනත් කාරණා නිසා යැයි කියන අයගේ මුලාවට රැවටීමෙන් අවසානයේ දී ඔබ සොයන විශිෂ්ටත්වයට ඔබට ළඟාවිය නොහැකි නිසා ඔබ ඉච්ඡාභංගත්වයෙන් පිරී ගිය අයෙක් බවට පත්වෙයි.

කාල් මාක්ස්ට කළින් විවිධ ආගමික ශාස්තෘවරු තමන් විසින් තම විශිෂ්ටත්වය සොයා යන්නට කම්මැලි වූ අයට කරුමය, ඉරණම යනාදී වශයෙන් ගැලවීමේ මාර්ග ඉදිරිපත් කර තිබුණි. ඒවා ඇත්තද නැත්තද යැයි කියා ඔප්පු කළ නොහැකි ආකාරයෙන්, සිතට තාවකාලික සහනයක් ලබාදෙන පරිද්දෙන් ප්‍රදානය වූහ.

සෑම මිනිසෙක්ම තමන්ගේ හැකියාවට අනුව සාක්ෂාත් කරගත හැකි විශිෂ්ටත්වය කරා යා යුතු යැයි කියා නියමයක් ලොව නැත. එහෙත් යම් පුද්ගලයෙක් තමන්ගේ විශිෂ්ටතම සද්ගුණවත් හැදියාවෙන් දිවිගෙවන්නේ ද ඔහු සතුටින් සිටින්නෙකි. එය අත්හදා බලා එය සත්‍යයක් දැයි කියා දැනගන්නට හැකියාව ඇත්තේ ද තමන්ටම පමණකි.

සාමූහික සැලසුම් හරහා අනුන් කියන පරිද්දෙන් ජීවත්වන්නට සිද්ධ වූ මිනිස් කොට්ඨාශයන් තුළ සද්ගුණවත් හැදියාව සහ සතුට නොමැති වූ බව ඉතිහාසය අපිට පෙන්වයි. ඒ නිසාම එවැනි සැලසුම් දැඩි වූ සමාජවලට දීර්ඝ කාලීන පැවැත්මක් ද නොමැති වූහ. එසේම තවමත් එවැනි සැලසුම් වැඩියෙන් පවතින සමාජවලින් මිනිසුන් පළා යන්නට මාර්ග සොයන බව දකින්නට ලැබේ.

මිනිසාගේ ශ්‍රමබලය ඔහු රිසි සේ යොදවන්නට ඉඩකඩ ලැබෙන නිදහස වෙනුවට මිනිස් ස්වභාවයට කිසි ලෙසකින් නොගැලපෙන ක්‍රමයක් කාල් මාක්ස් ඉදිරිපත් කළේය. මිනිසා යනු යම් දක්ෂතාවයක් තමන් විසින්ම වර්ධනය කරගත යුත්තෙකි.

“කොමියුනිස්ට් සමාජයක, යම් ක්ෂේත්‍රයකට පමණක් විශේෂිත වූ ක්‍රියාවක් පමණක් කරන්නට අවශ්‍ය නොවෙද්දී ඔහු කැමති ඕනෑම අංශයකින් දක්ෂයෙක් වන්නට සෑම අයෙකුටම හැකියාව ලැබෙද්දී, සමාජය විසින් පොදු නිෂ්පාදනය නියාමනය කරද්දී ඒ අනුව අද මට එක දැයක නියැළෙන්නටත් සහ හෙට වෙන දැයක නියැළෙන්නටත් හැකියි; උදේට දඩයමේ ගොස්, දවල් කාලයේ මාළු බා, හවස්වරුවේ ගව පට්ටිය බලා ගන්නටත්, රෑ කෑමෙන් පසු විවේචනයේ යෙදෙන්නටත්, මට මනසක් තියෙන ලෙසින්.” කාල් මාක්ස්, ජර්මන් පරමාදර්ශය (The German Ideology, 1845)

ඕනෑම මිනිසෙක් ඕනෑම රැකියාවක් කරන්නට සුදුසු වූවෙක් හෝ උවමනාවක් ඇති වූවෙක් නොවේ. ඒකීය පුද්ගල විශිෂ්ටත්වය නොසලකා හරින ලද සමාජවාදය පිළිගත්තවුන් අතර වර්තමානයේ ද ඕනෑම රැකියාවක් ඕනෑම පුද්ගලයෙක්ට බාර දිය හැකි යැයි යන පිළිගැනීම ඇතිබව දකින්නට පුළුවනි. අනුන් වෙනුවෙන් තීරණ ගැනීමට ඇති බලය පැවරීම හරහා එය සිද්ධ වෙයි.

සැබැවින්ම දඩයමක් සාර්ථක කරගන්නට උදේට ඔහේ දඩයමේ යන ගමනකින් නොහැකි බව දඩයමේ ගිය ලද්දෙක් දන්නේ ය. දඩයම් යුගයේ ජීවත්වූවන් අතින් වෙනත් නිෂ්පාදන බිහිනොවූයේ ඒ නිසයි. මාළු බාන්නට යෑම යනු මාළු අල්ලාගැනීමට සමත්වීම නොවේ. එක මාළුවෙක් හෝ අල්ලාගන්නට තමන් විසින් ගත් වෑයමක් සාර්ථක වූ අයෙක් එය වටහා ගත්තෙකි. ගව පට්ටියක සිටින්නේ උදේ දවල් රෑ රැකබලා ගත යුතු සත්වයන්ය. උදේට මහපාරට අත්හරින ගවයන් හවස්කාලයේ ගිහින් දක්කාගෙන එන සිරිත මෑතක දී පවා ලංකාවේ දී දැක්කෙමි. ඒ කාල් මාක්ස්ගෙ ගොන්නු වෙන්නැති!

ඒකීය පුද්ගලයන්ගේ නිදහස් වෑයම් සඳහා ඉඩදෙනවා ද නැද්ද, ඉඩදෙන්නේ නම් ඒ කෙසේද යනාදී වශයෙන් ජීවිතයේ හැම අදියරක දී ම පාහේ ගැනෙන තීරණ ලංකාව වැනි රටක තීන්දු වෙන්නේ මේ කොමියුනිස්ට් සමාජයක් වෙනුවෙන් කාල් මාක්ස් ඉදිරිපත් කළ අදහස අනුවයි. ඒත් ලංකාවේ වාමාංශිකයන් මෙන්ම තමන් වාමාංශිකයන් නොවේ යැයි කියාගන්නා අයත් රටේවත් දකින්නට නැති ධනවාදයකට විරුද්ධව හඬ නඟති.

පරිභෝජනය සඳහා භාණ්ඩ තිබිය යුතුයි. තමන්ගේ ශ්‍රමය තම කැමැත්ත සොයා යෑම සඳහා යොදා ගැනීමට එරෙහිවන මාක්ස් කොමියුනිස්ට්වාදයේ දී “කාටවත් අයිති නැති ශ්‍රමය” හරහා මිනිසාට අවශ්‍ය සියළු දේ ලැබෙන බව කියා සිටියේය. එය කෙසේ වෙනවාද යන්න ඔහු කිසිතැනක පැහැදිලි නොකළේය.

තමන් කැමති නිෂ්ටාව (end) ලබාගැනීම සඳහා අනෙකා උපායක් (means) හැටියට දෙදෙනාගේම කැමැත්ත ඇතිව දෙදෙනා විසින්ම යොදාගැනීමත් කාල් මාක්ස් හෙළා දුටුවේය. මාක්ස්ට අනුව මිනිස් සබඳතා යනු හැමෝම මිල ගණන් නොමැතිව එකිනෙකා හා නිදහසේ කටයුතු කරන “සමිතියකි”. ඒත් එය සිද්ධ වෙන්නේ කෙසේදැයි කියා ඔහු කිසිතැනක පැහැදිලි නොකළේය. එය අත්හදා බැලූ කිසිදු අවස්ථාවක සාර්ථක නොවූවකි.

ජීවත්වන සෑම මිනිසෙකුටම ලැබෙන්නේ දවසකට පැය 24 ක් පමණි. කොතරම් ධනවත් වුවත් කොතරම් දුප්පත් වුවත් කොතරම් තරුණ හෝ කොතරම් මහළු වුවත් එය එසේය.

පැය 24 කට වැඩියෙන් කාලයක් දිනයකට ලබාගත නොහැකි බැවින් අපි එයට හිඟය යැයි කියමු.

කාලය උවමනා තරමින් ඇත්නම් එහි අගයක් නැත. අපි කාලයට අගයක් දෙන්නේ එය හිඟ බැවිනි. අනෙක් එවැනි දැයටත් අගය ලැබෙන්නේ එයාකාරයෙන්මයි. සියල්ල එකවර සපුරාගත නොහැකි නිසා අපි වැදගත් දේ මොනවාදැයි කියාත් අවැදගත් දේ මොනවාදැයි කියාත් සලකා බැලිය යුතු වේ.

ඒත් ඒ හිඟය සැලකීමට ගැනීම බැහැර ලා මේ මේ අවධියේ දී පාසැල් දරුවන් විසින් හැදෑරිය යුතු පාඨමාලා මෙසේය, පාසැල් දරුවන් විසින් පෙනී සිටිය යුතු විභාග මෙසේය, රැකියා නියුතු අය සේවය කළ යුතු කාලය සහ වේතන මෙසේය යනාදී වශයෙන් අනුන්ගේ විශිෂ්ටත්වය සාධනය කරන ක්‍රමය තමන් දන්නවා යැයි කියාගත් වැඩ පිළිවෙලවල් තුළ මහජනතාව කොටුකර තබා ඇත. එහි දී ඒකීය පුද්ගලයා හොයන සද්ගුණවත් විශිෂ්ටත්වය සඳහා ඉඩකඩක් ඇතිවීම වැළකී යයි.

සමාජය යනු එකෙක් වෙනුවට තවකෙක් පත් කළ හැකි පුද්ගලයන් එකතුවක් නොව, හිඟයට මුහුණ පා සිටින විවිධ විෂම කුසලතාවලින් පිරි ඒකීය පුද්ගලයන් එකතුවක් යැයි කියා අවබෝධ කරගන්නේ කවදාද?