අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

පොදු බවේ බීහත්ස්‍යයෙන් ගැලවෙන්න නම් …

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 22, 2015

20150425_FBP001_2

මෙය පරිවර්තනයේ අවසන් කොටසයි. පරිවර්තනය කරන ලද මුල් කොටස් කියැවීමෙන් පසු කියවන්නේ නම් සමහර විට මෙහි වැදගත් අදහස් මොනවාදැයි අවබෝධ කරගන්නට පහසු වනු ඇත.

බලාත්කාරය යනු බොහෝ ලිබරල්වාදීන්ට [මේ කියන්නේ සම්භව්‍ය ලිබරල් අය නොවෙයි] දැන් කැත වචනයක් වී තිබේ. ඒත් එය හැමදාම එසේ විය යුතු නැත. අකුරු හතරේ කුණුහරැප වගේම, මෙහි ඇති කිළිටි ගතිය ද ආලෝකයට ලක් කිරීමෙන්, එය නැවත නැවතත්, සමාව අයදින්නේ හෝ ලැජ්ජාවට පත් නොවී කීමෙන්, පිරිසිදු කරගත හැකියි. බොහෝ දෙනෙකුට බලාත්කාරය යන වචනයෙන් අර්ථ දැක්වෙන්නේ දුරස්ථ සහ වගකීමෙන් තොර නිලධාරියෙක් හිතුමතයේ කරන ලද තීරණයකි. එහෙත් එය අවශ්‍ය ලෙසින්ම එහි අර්ථයේ කොටසක් නොවේ. මම නිර්දේශ කරන එකම බලාත්කාරය අන්‍යෝන්‍ය බලාත්කාරයයි. එහි බලපෑමට ගොදුරැ වෙන බහුතර ජනතාව විසින් කැමැත්තෙන්ම එකඟ වූ බලාත්කාරයටයි.

බලාත්කාරයට අපි අන්‍යෝන්‍ය කැමැත්තෙන්ම එකඟ වූවා යැයි කියද්දී අපි එය සතුටින් බාරගැනීම අවශ්‍ය නොවේ. අපි එය සතුටින් බාරගත්තා යැයි මවා පෑමක් කරන්නට ද අවශ්‍ය නැත. බදු වලට කැමති කවුද? අපි සියල්ලන්ම ඒ ගැන මැසිවිලි කියමු. අනිවාර්ය බදු අපි පිළිගන්නේ ස්වේච්ඡාවෙන් බදු ගෙවීම සිද්ධ වුවොත් හෘදය සාක්ෂිය නැතිවුන්ට වාසි නිසයි. පොදු බවේ බීහත්ස්‍යයන් වලින් ගැලවෙන්නට අපි මැසිවිලි නඟමින් බදු එකතුවට සහ වෙනත් බලාත්කාරකම් සඳහා ආයතන පිහිටුවා ගනිමු.

පොදු බවට ඇති විකල්පය වැඩියෙන් ප්‍රිය කිරීමට එය සර්ව සම්පූර්ණ විය යුතු නැත. ඉඩකඩම් සහ අනෙකුත් භෞතික භාණ්ඩ සමඟ, අප තෝරාගෙන ඇති විකල්පය යනු නීතිමය උරැමය සමඟ බැඳී පවතින පුද්ගලික දේපල සංස්ථාවයි. මේ ක්‍රමය සර්වසම්පූර්ණ ලෙසින් යුක්ති සහගත ද? ජානවිද්‍යා අංශයෙන් පුහුණු වූ ජීවවිද්‍යාඥයෙක් හැටියට මම එය එසේ නැතැයි කියමි. මට පෙනෙන විදියට, ඒකීය පුද්ගලයන්ගේ උරැමයේ විවිධත්වයන් තිබෙන්නට නම්, නීතිමය අයිතිය පිරිපුන් ආකාරයෙන් ජීවවිද්‍යාත්මක උරැමය සමඟින් සහසම්බන්ධයකින් පැවතිය යුතුයි. දේපල බාරකරැවන් වීමට ජීවවිද්‍යාත්මකව වැඩියෙන් සුදුසු වූවන් එහෙනම් දේපල සහ බලයේ නීතිමය උරුමක්කාරයන් හැටියට වැඩියෙන් පත්විය යුතුයි. එහෙත් අපේ නීතිමය උරැමයේ ගැබ්ව පවතින “තාත්තා වගේ පුතා” යන ධර්මය ජාන ප්‍රතිසංයෝජන විසින් එන්න එන්නම විහිළුවට ලක් කරයි. මෝඩයෙකුට මිලියන ගණනක උරැමයක් සහ තම වස්තුව ආරක්ෂා කරගන්නට භාරකාර අරමුදලක් ලබාගත හැකියි. පුද්ගලික දේපල සහ උරැමය එකතු වූ අපේ නීතිමය පද්ධතිය අසාධාරණ යැයි අපි පිළිගන්නෙමු. ඒත් අපි එය දැනට බාරගන්නේ, වෙනත් අයෙකු ඊට වඩා වැඩියෙන් හොඳ ක්‍රමයක් සොයාගෙන ඇතැයි අපිට විශ්වාස නැති නිසයි. පොදු බවේ විකල්පයට යෑම සලකා බලන්නට බියජනක වූවකි. සම්පූර්ණ විනාශයට වඩා අයුක්තිය හොඳයි.

ප්‍රතිසංස්කරණ සහ පවතින ක්‍රමය අතර ගැටුම තුල දී දකින්නට හැකි එක අමුත්තක් නම් එය දෙබිඩි විදියකින් නොසැලකිලිමත් ලෙසට පාලනය වීම. ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිවෙතක් ඉදිරිපත් කරද්දී, එය බොහෝවිට ප්‍රතික්ෂේප වෙන්නේ එහි ප්‍රතිවාදීන් ජයග්‍රාහී ලෙසට එහි වැරැද්දක් සොයාගන්නා නිසයි. කින්ග්ස්ලි ඩේවිස් පෙන්වා දුන් පරිදි, පවතින ක්‍රමය අගයන අය සමහර අවස්ථා වල දී කියන්නේ ඒකමතික එකඟතාවයක් නොමැත්තේ නම් කිසිත් ප්‍රතිසංස්කරණයක් කළ නොහැකියි කියායි. මෙය ඵෛතිහාසික දත්ත වලට පටහැනි වූවකි. මට දැකිය හැකි තරමට, යෝජනා කරන ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රතික්ෂේප වෙන්නේ නොසිතා කරන අභ්‍යුපගමනයන් දෙකක් හේතුවෙනි: (i) පවතින ක්‍රමය හොඳයි කීම (ii) අපේ තෝරාගැනීම ඇත්තේ ප්‍රතිසංස්කරණය සහ කිසිත් නොකර සිටිම යන දෙක අතර පමණක් යැයි සිතීම. යෝජනා කරන ලද ප්‍රතිසංස්කරණය අසම්පූර්ණ නම්, අපි පරිපූර්ණ යෝජනාවක් ලැබෙන තුරු කිසිත් නොකළ යුතුයි යන පිළිගැනීමෙන් සිටිමු.

ඒත් අපිට කිසිම විටෙක කිසිවක් නොකර සිටිය නොහැකියි. අපි වසර දහස් ගණනක් පුරා කරන ලද්දේ ක්‍රියාවන් වෙති. එයින් දුෂ්ටත්වයන් ඵල දැරීය. පවතින ක්‍රමය ක්‍රියාව යැයි අපි හඳුනාගත් විට, එවිට අපට යෝජනා කරන ලද ප්‍රතිසංස්කරණයක සොයාගත හැකි වාසි විමසා එම ප්‍රතිසංස්කරණයේ වාසි අවාසි මෙසේ වේ යැයි කියන අනාවැකි සමඟ සංසන්දනය කර බැලිය හැකියි. අත්දැකීම් නොමැතිවීම ගැන අපිට එහි දී හැකි පමණට අවතක්සෙරුවට ලක් කළ හැකියි. එවැනි සංසන්දනාත්මක පදනමක් අනුව, පරිපූර්ණ ක්‍රමයක් පමණක් ඉවසිය හැකි යැයි කියන, ක්‍රියාවට නැඟිය නොහැකියි කියන්නේ හිර වී නොසිට අපිට විචාර බුද්ධියෙන් තීරණයකට එළඹෙන හැකියාව ලැබේ.

අත්‍යාවශ්‍ය බව හඳුනාගැනීම

මිනිසාගේ ජනගහණ ගැටළුව පිළිබඳ වූ මේ විශ්ලේෂණයේ සරල සම්පිණ්ඩය මෙය විය හැකියි: පොදු බව, කුමන ආකාරයකින් හෝ යුක්ති සහගත කළ හැකි නම්, එය යුක්ති සහගත වෙන්නේ අඩු ජනගහණ ඝනත්ව කොන්දේසි තුල දී පමණකි. ජනගහණය වැඩිවෙද්දී, එක එක අංගයන් අනුව පොදු බව අත්හරින්නට සිද්ධ වී ඇත.

මුලින්ම අපි ආහාර එකතු කිරීමේ පොදු බව අත්හැර දමන ලදි. ගොවිපල වටා වැටවල් ගසා, දඩයමට, මසුන් මැරීමට සහ තණබිම් වලට සීමාවන් පනවා ගත්තෙමු. මේ අවහිර කරන ලද සීමාවන් ලෝකය පුරා තවමත් සම්පූර්ණයෙන් සිද්ධ වී නැත.

යම් පසුකාලයක දී අපි දුටුවේ අපවිත්‍ර දෑ විසිකරන තැනක් හැටියට පොදු බව භාවිතය ද අත්හැර දැමිය යුතු බවයි. බටහිර ලෝකයේ ගෘහාශ්‍රිත අපවිත්‍ර දෑ පහ කිරීමේ බාධක පැනවී තිබීම ප්‍රථුල ලෙසින් බාරගන්නා ලද තහනමකි. රථවාහන, කම්හල්, කෘමිනාශක ඉසීම,පොහොර දැමීම, පරමාණු ඉන්ධන ඉදි කිරීම් වැනි පොදු ස්ථාන වලට සිද්ධ වෙන දූෂණය වසා දමන්නට අපි තවමත් වෙහෙසෙමු.

සතුට උපදවන පොදු කටයුතු වල ඇති දුෂ්ටත්වය හඳුනාගැනීම ගැන අප සිටින්නේ ඊටත් ඈත ඉතා කළල අවධියකයි. මහජන මාර්ගයෙන් ශබ්ද තරංග පැතිරවීම ගැන කිසිත් බාධාවන් නැති තරම්ය. සාප්පු යන මහජනතාවට ඔවුන්ගේ කැමැත්තක් නොමැතිව අමනෝඥ සංගීතයෙන් බැට එල්ල වේ. පනස්දාහක් ජනතාවට කරදර කරමින් එක් අයෙක් රටේ එක පැත්තක සිට අනෙක් පැත්තට පැය තුනක් ඉක්මණින් ගෙන යන්නට අපේ ආණ්ඩුව බිලියන ගණන් ඩොලර් ගෙවයි. දැන්වීම්කරැවන් විසින් රේඩියෝ තරංග මඩ කරති, රෑපවාහිනිය නැරඹීම දූෂණය කරති. සතුට උපදවන කටයුතු වල පොදු බව නීති විරෝධී කිරීමෙන් අපි ඉන්නේ ඉතා ඈතකයි. සතුට යම් ආකාරයක පවක්, සහ වේදනාවක් නිසා (එනම්, දැන්වීම් මඟින් කරන දූෂණය) සද්ගුණයක ලක්ෂණයක් හැටියට දැකීම අපට පියුරිටන් සම්භවයෙන් දායාද වූ හැදියාවක් ද?

පොදු බව වසා දමන්නට ගෙනෙන සෑම නව ඇසිරීමක්ම කාගේ හෝ අයෙකුගේ පුද්ගලික නිදහස කප්පාදු කරන්නකි. ඈත අතීතයේ කරන ලද කප්පාදුවන් පිළිගැනීමට පාත්‍ර වී ඇත්තේ ඒ අහිමියක් ගැන පැමිණිලි කරන්නට වර්තමානයේ කිසිවෙක් නැති නිසයි. අපි තරයේ විරැද්ධ වෙන්නේ කප්පාදුවට ගෙනෙන නව යෝජනා වලටයි. “අයිතීන්” සහ “නිදහස” යන හඬගෑම් හැම අතින් අහන්නට ලැබේ. ඒත් “නිදහස” යනු කුමක් අර්ථ වෙන්නක් ද? මංකොල්ලයට එරෙහිව මිනිසුන් විසින් එකිනෙකාගේ කැමැත්තෙන් නීති සම්මතයට එකඟ වෙද්දී, මිනිස් වර්ගයා වැඩියෙන් නිදහස් වෙනවා මිසෙක ඔවුන් අතර නිදහස අඩු වී නොයයි. පොදු බවේ තර්කය තුල හිර වූ ඒකීය පුද්ගලයන්ට ඇත්තේ සර්ව විනාශයක් ගෙනෙන නිදහස පමණයි. එහෙත් අන්‍යෝන්‍ය බලාත්කාරයේ අවශ්‍යතාවය දකින්නට පටන් ගත් විට වෙනත් අරමුණු සොයා යන්නට ඔවුන් නිදහස් වෙති. මම විශ්වාස කරන විදියට “නිදහස යනු අවශ්‍යතාවය හඳුනාගැනීමයි,” කියා ඇත්තේ හෙගල් විසිනි.

අවශ්‍යතාවයේ වැදගත්ම අංගය, දැන් අපි හඳුනාගත යුතු වූව නම්, පොදු බව තුල දරැවන් වැදීම අත්හැර දැමීමේ අවශ්‍යතාවයයි. අධිජනගහණයේ දොම්නස් තත්වයෙන් අපි ගලවා ගන්නට තාක්ෂණික විසඳුමක් නැත. දරැවන් හැදීමේ නිදහස අප සියල්ලන්ගේම විනාශය කැඳවනු ඇත. මේ අවස්ථාවේ දී දුෂ්කර තීරණ ගැනීම මගහැරීම සඳහා අපි බොහෝ දෙනෙක් පෙළඹෙන්නේ හෘදය සාක්ෂියෙන් ඉල්ලා සිටින්න යන්නට සහ වගකිව යුතු දෙමව්පියන් යන්නට ජනප්‍රියත්වයක් ලබා දීමටයි. මේ පෙළඹීමට යටපත් කරගත යුතුයි. මන්ද, ස්වාධීන ලෙසින් කටයුතු කරන හෘදය සාක්ෂිය ඉල්ලා සිටිය දී, කෙටි කාලීනව සංකාව උපදවා, අන්තිමේ දී සියළු හෘදය සාක්ෂිය අතුරැදහන් වී යනු ඇත.

වැඩියෙන් වටිනා නිදහස් තත්වයන් සහ අපි ආරක්ෂා කරගෙන පවත්වාගෙන යෑම සඳහා ඇති එකම ක්‍රමය, දරැවන් බෝ කිරීමට ඇති නිදහස අත්හැර දැමීමයි. එය ඉක්මණින් කළ යුතුයි. “නිදහස යනු අවශ්‍යතාවය හඳුනාගැනීමයි.” වර්ගයා බෝ කිරීමේ නිදහස අත්හැරීමේ අවශ්‍යතාවය සියල්ලන්ටම පැහැදිලි කර දීම අධ්‍යාපනයේ කාර්යය භාරයයි. එයින් පමණක් අපිට පොදු බවේ ශෝකාන්තයේ මේ අංගය නවතා දැමිය හැකියි.

කිසිවක් නොදී යමක් ලබාගැනීමට කරන උත්සාහය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 20, 2015

IMG_7241

මෙය පරිවර්තනයේ හයවැනි කොටසයි. මුල් කොටස් කියැවීමෙන් පසු කියවන්නේ නම් වටහා ගැනීම පහසු විය හැකියි.

හෘදය සාක්ෂියේ ව්‍යාධිජනක ඵලවිපාක

හෘදය සාක්ෂියේ පිහිට පැතීම නිසා ඇතිවන දීර්ඝ කාලීන අයහපත් විපාකයන් පමණක් එය ප්‍රතික්ෂේප කරන්නට ප්‍රමාණවත් විය යුතුයි. එහෙත් මෙහි වැදගත් කෙටි කාලීන අයහපත් විපාකයන් ද පවතී. පොදු බවෙන් ප්‍රයෝජන ගන්නා මිනිසෙකු වෙතින් එයින් වැළකී සිටින්න යැයි අපි “හෘදය සාක්ෂියේ නාමයෙන්” ඉල්ලා සිටියොත්, අපි ඔහුට කියන්නේ කුමක් ද? ඔහුට ඇහෙන්නේ කුමක් ද? – ඒ මොහොතේ දී පමණක් නොව, බාගෙට නිදන මැදියම් රාත්‍රියේ දී පවා, ඔහුගේ මතකයේ ඇත්තේ අපි යොදාගත් වචන පමණක් නොව අපි නොදැනුවත්වම ඔහු හා බෙදාගත් වචන වලින් නොවූ ඉඟියන් ද වෙති. වැඩි දිනක් යන්නට මත්තෙන්, දැනුවත්වම හෝ නොදැනුවත්වම, ඔහුට හැඟෙන්නේ එකිනෙකට පරස්පර පණිවිඩ දෙකක් ලැබුණු බවකි: (i) (අරමුණ වූ පණිවිඩය) “අප ඉල්ලා සිටින්න ඔබ කළේ නැත්නම්, ඔබ වගකීමෙන් කටයුතු කරන පුරවැසියෙක් නොව ඊට නුසුදුස්සෙක් යැයි හෙළි කරන්නෙමු.” (ii) (අරමුණු නොකළ පණිවිඩය) “අපි ඉල්ලා සිටින්න ඔබ ඉටු කරන්නේ ද, එවිට සෙසු අපිට පොදු බවෙන් ප්‍රයෝජනය ගන්නට ඉඩහැර ලැජ්ජාවෙන් පැත්තකට වී සිටින නිවට නුසුදුස්සෙක් යැයි අපි රහසිගතව කියා සිටිමු.”

එවිට සෑම මිනිසෙක්ම බේට්සන් විසින් “ද්විත්ව බන්ධනය” නමින් හැඳින්වූවේ පැටලී සිටියි. භින්නෝන්මාදයේ ප්‍රභවයට හේතු පාදක වූ වැදගත් සාධකයක් විය හැකියාව ඇති සැටියෙන් ද්විත්ව බන්ධනය නිරෑපනය කරන්නට බේට්සන් සහ ඔහු සමඟ පර්යේෂණ පැවැත් වූ අය සමත් වී සිටිති. ද්විත්ව බන්ධනය සැමවිටම හානිකර නොවූවත්, එයට හසුවෙන අයගේ මානසික සෞඛ්‍යය සෑම විටම අවදානමකට ගොදුරැ වේ. “නරක හෘදය සාක්ෂිය එක්තරා ආකාරය රෝගයක්” යැයි නීට්ෂේ කීවේය.

නීතිමය සීමාව ඉක්මවා තම පාලනය විහිදුවන්නට පතන ඕනෑම අයෙක්ට, අනෙකුත් අයගේ හෘදය සාක්ෂිය මවා පාන්නට දැඩි ආශාවක් පහළ වේ. ඉහළම මට්ටම්වල ඉන්නා නායකයන් මේ දැඩි ආශාවට ගොදුරැ වෙති. වැඩි පඩි ඉල්ලා සිටින වෘත්තීය සමිති වලට කැමැත්තෙන්ම ඒ ඉල්ලීම් අඩු කරන්නට යැයි කියා ඉල්ලා නොසිටි යම් ජනාධිපතිවරයෙක් පසුගිය පරම්පරාවල දී දකින්නට ලැබෙනවා ද? ස්වේච්ඡාවෙන්ම තමන් කියන පිළිවෙත අනුව මිල තීරණයට ඉදිරිපත් වෙන්න යැයි වානේ කොම්පැණි වලින් ඉල්ලා නොසිටි ජනාධිපතිවරයෙක් සිටිනවා ද? මගේ මතකයේ එවැන්නෙක් නැත. මෙවැනි අවස්ථාවල දී භාවිතයට ගන්නා වාග්ලංකාරය සකස් වී ඇත්තේ සහයෝගය නොදෙන්නා තුල තමන් වරදක් කරන ලදැයි හැඟීමක් උපදවන්නටයි.

තමන් වරදක් කරන ලදැයි හැඟීම යනු ශිෂ්ඨ ජීවිතයට අගනා වූ ද, සමහර විට නැතිවම බැරි වූ ද, අංගයක් හැටියට ශතක ගණනාවක් පුරා කිසිත් සාක්ෂි නොමැතිව අභ්‍යුපගමනය විය. දැන්, මේ ෆ්‍රොයිඩ්ට පසු යුගයේ දී අපි ඒ ගැන සැක කරමු.

“තමන් වරදක් කරන ලදැයි හැඟීමෙන් කිසිත් හොඳක් කිසිවිටෙක ඇති වෙන්නේ නැත. එයින් බුද්ධියක්, ප්‍රතිපත්තියක් හෝ කරැණා දයාවක් බිහිනොවේ. වරදක් කරන ලදැයි සිතමින් සිටින්නා ඒ වරදට සිත යොමු නොකරයි. තමන් ගැන පමණක් සිතයි. එසේ කරන්නේ නම් යම් ආකාරයකින් තේරැම්ගත හැකි වූ සිය කැමැත්තන් ගැන පවා අවධානයක් නොදෙන ඔවුන්ගේ අවධානය යොමුව ඇත්තේ ඔවුන්ගේ කැළඹි සිත ගැන පමණකි,” යැයි පෝල් ගුඩ්මන් කියන්නේ නූතන දැක්මකිනි.

කැළඹි සිතක (සාංකාවෙන් පිරි) ඵලවිපාක දැකීමට අයෙක් වෘත්තියෙන් මනෝචිකිත්සකවරයෙක් වීමට අවශ්‍ය නොවේ. බටහිර රටවල වාසය කරන අපි සියවස් දෙකක් පුරා, මත්පැන් තහනම් නීති වලින් යම් ප්‍රමාණයකට පවත්වාගෙන ගිය, එහෙමත් නැත්නම් වැඩි කාර්යක්ෂමතාවයකින් සාංකාව ජනිත කරවන අධ්‍යාපන යාන්ත්‍රණයට ගොදුරැ වූ නිසා පවත්වාගෙන යන්නට සමත් වූ, මූලික අවශ්‍යතා තෘප්තිමත් කිරීමේ ආශයන් හැටියට පෙනෙන ජීවිතය ආරක්ෂා කරන සහජයන් වලින් දැන් ගොඩ එමින් සිටිමු.

සාක්කි පෙන්වීම දුෂ්කර නිසා, සමහර අවස්ථාවල දී, යම් දැක්මකට අනුව, කැළඹි සිතකින් හටගන්නා ප්‍රතිඵල බාරගත යුතු හොඳ ඒවා යැයි පිළිගන්නට පවා අපි පෙළඹෙමු. ඒත් අපි විමසිය යුත්තේ වෙනත් ලොකු ප්‍රශ්නයකි. මනෝවිද්‍යාත්මකව ව්‍යාධිජනක වූ ප්‍රවේදයක් භාවිතා කිරීමේ හැදියාව (එය අරමුණ නොවන්නේ නම්) කිසිම විටෙක දිරිමත් කළ යුතුදැයි කියා අප ප්‍රතිපත්තියක් හැටියට ඇසිය යුතුයි. වගකිව යුතු දෙමව්පියන් ගැන මේ දිනවල අපිට බොහෝ කතාබහ ඇසේ. වගකීම සහ දෙමව්පියන් යන්න යුගල වදන් හැටියට ගෙන උපත් පාලනයට වෙහෙසෙන සංවිධාන විසින් ප්‍රොපගැන්ඩා මෙහෙයුම් වල සිරස්තල හැටියට යොදා ගැනේ. ජාතියේ (නැත්නම් ලෝකයේ) දරැවන් බිහිකරන්නන් සඳහා වගකීමක් ස්ථාපනය කරන්නට දැවැන්ත ප්‍රොපගැන්ඩා මෙහෙයුම් සමහර අය යෝජනා කරති. එහෙත් මේ සංදර්භයේ දී ලෝක වගකීම යන්නේ අර්ථය කුමක් ද? එය ලෝක හෘදය සාක්ෂියට කියන තවත් යෙදුමක් නොවේ ද? ප්‍රමාණවත් ලෙසකින් බාධක නොමැතිව වගකීම යන වචනය භාවිතයේ දී අපි උත්සාහ කරන්නේ පොදු බවෙන් ප්‍රයෝජන නොගන්න කියා නිදහස් මිනිසෙකුව ඔහුගේ කැමැත්තට එරෙහිව කටයුතු කරවන්නට අයුතු බලපෑමක් කිරීම නොවේ ද? එහි දී වගකීම යනුවෙන් කියැවෙන්නේ, ප්‍රමාණවත් ලෙසකින් “යමක් වෙනුවට තවත් දෙයක්” යන්නට යොදාගත් කූටානුකරණයකි. එය කිසිවක් නොදී යමක් ලබාගැනීමට කරන උත්සාහයකි.

වගකීම යන වචනය භාවිතා කළ යුතු නම්, මම යෝජනා කරන්නේ එය චාල්ස් ෆ්‍රැන්කෙල් භාවිතා කළ අර්ථයෙන් යොදා ගන්න කියායි. ” නිශ්චිත සමාජ පිළිවෙත් තුලින් ලැබෙන ඵලය යනු වගකීම” යැයි මේ දාර්ශනිකයා කීවේය. ෆ්‍රැන්කෙල් ඉල්ලා සිටින්නේ සමාජ පිළිවෙත් මිසෙක ප්‍රොපගැන්ඩා නොවන බවට අවධානය යොමු කරන්න.

පොදුවේ එකඟ වූ පොදු බලහත්කාරකම

වගකීම ප්‍රතිඵලය වූ සමාජ පිළිවෙත් යනු යම් විදියකින් බලාත්කාරය නිර්මාණයයි. බැංකු කොල්ලකෑම සලකන්න. බැංකු වලින් මුදල් කොල්ලකන්නා බැංකුව සලකන්නේ පොදු තැනක් හැටියටයි. එවැනි ක්‍රියාවක් අප නවත්වන්නේ කෙසේද? ඔහුගේ හැදියාව වෙනස් කරන්නට ඔහුට වගකීම යන හැඟීමට සවන් දෙන්න යැයි වාචිකව කියන ඉල්ලීමකින් නොවේ. ප්‍රොපගැන්ඩා මත විශ්වාසය තබනවා වෙනුවට අපි ෆ්‍රැන්කෙල්ගේ මග පෙන්වීම අනුගමනය කරමින් බැංකුවක් පොදු තැනක් නොවේ යැයි තරයේ කියමු. එය පොදු තැනක් නොවී තබාගන්නට නිශ්චිත සමාජ පිළිවෙත් සොයා යමු. එයාකාරයෙන් අපි මංකොල්ලාකන්නට එන අයගේ නිදහස කප්පාදු කිරීම ගැන පසුතැවිලි වෙන්නේ නැත. එසේම ඔවුන්ගේ නිදහස කප්පාදු නොකරනවා යැයි කියන්නේ ද නැත.

මේ කටයුත්තේ දී අපි සම්පූර්ණ තහනම පිළිගන්නා නිසා අපිට බැංකු මංකොල්ලයක ඇති ආචාර ධාර්මිකත්වය පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකියි. ව්‍යතිරේකයන් ඉදිරිපත් නොකර “බැංකු මංකොල්ලය නොකළ යුතුයි,” යැයි අපි කැමැත්තෙන්ම කියමු. එහෙත් මතට තිතත් බලාත්කාරයෙන් නිර්මාණය කළ හැකියි. බදු පැනවීම හොඳ බලාත්කාරයේ අවියකි. සාප්පු යන පාරිභෝගිකයන්ගේ වාහන නැවතුම් පොළ භාවිතය අඩු කරන්නට අපි කෙටි කාලීන බාධක හැටියට නැවතුම්පොල සඳහා මීටර් හඳුන්වා දෙමු. දිගු කාලීනව ගමනාගමන දඩ පනවමු. කැමැති කාලයක් රථය නවතා තැබීම ඇත්තෙන්ම තහනම් කළ යුතු නැත. අපි කළ යුත්තේ ඊට නොහැකි වන පරිදි මිල වැඩි වැඩියෙන් ඉහළ යැවීම පමණයි. තහනම නොව අපි එහි දී ඔහුට පිරිනමන්නේ සකසුරැවමින් හදාගත් මතිග්‍රාහී තෝරාගැනීම් වෙති. මැඩිසන් වීදියේ ජීවත්වෙන්නෙක් මෙය නම්වා ගැනීම යැයි හඳුන්වන්නට පිළිවන. මම කැමැත්තේ ඊට බලාත්කාරය යන වැඩියෙන් නිර්ව්‍යාජ වූ වචනය යොදන්නටයි.

අවසන් කොටස ඊ ළඟට …

හෘදය සාක්ෂියක් ඇති මිනිස්සු වඳ කරන ක්‍රමය!

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 19, 2015

Thanksgiving 2012

පොදු බවේ ශෝකාන්තය තවත් විදියකින් ජනගහණ ප්‍රශ්නය සමඟ සම්බන්ධයි. ලෝකය පාලනය වෙන්නේ “මරාගෙන කන” මූලධර්මයකින් පමණක් නම් -එහෙම ලෝකයක් කවදා හෝ තිබුණා නම්- පවුලක කොතරම් දරැවන් සංඛ්‍යාවක් සිටින්නේ ද යන්න මහජන සැලකිල්ලක් දැක්විය යුතු කාරණයක් නොවේ. වැඩියෙන් දරැවන් බිහිකරන දෙමව්පියන් ඔවුන්ව හරි හැටියකට බලා ගැනීමට නොහැකි නිසා, වැඩියෙන් නොව, අඩු දරැ මුනුබුරැ සංඛ්‍යාවක් දායද කරනු ඇත. කුරැල්ලන්ගේ පැටව් බෝ කරන සඵලතාවය පාලනය වෙන්නේ එවැනි ඍනාත්මක ප්‍රතිචාරයක් නිසා යැයි ඩේවිඩ් ලැක් සහ තවත් අය පෙන්වා දී තිබේ. ඒත් මිනිස්සු යනු කුරැල්ලෝ නොවෙති. අඩු තරමින් සහශ්‍රවර්ෂ ගණනාවක් තුල කුරැල්ලන් සේ හැසිර නැත.

සෑම මිනිස් පවුලක්ම ඔවුන්ගේ සම්පත් මත පමණක් යැපෙන්නේ නම්, අරපිරිමැස්මෙන් දූරදර්ශී නොවන දෙමව්පියන්ගේ දරැවන් හාමතේ මිය යන්නේ නම්; එහෙම නම්, දරැවන් පමණට වඩා බෝ කිරීමෙන් එම ජානු පරම්පරාවේ පැවැත්මට එයින්ම ලැබෙන “දඬුවම” වෙන්නේ නම්, –එවිට දරැවන් හදන පවුල් පාලනය කළ යුතු යැයි මහජන උවමනාවක් ඇති නොවේ. නමුත් අපේ සමාජය සුබ සාධන රාජ්‍යයක් සඳහා ඇප කැප වී තිබෙන්නකි. ඒ නිසා පොදු බවේ ශෝකාන්තයේ තවත් පැතිකඩකට මුහුණ දෙයි.

වැඩියෙන් දරැවන් බිහි කිරීම ඔවුන්ගේ තත්වය උසස් කරගැනීමේ ප්‍රතිපත්තියක් හැටියට යොදා ගන්නා පවුලක්, ආගමක්, ජාතියක්, නැත්නම් පංතියක් (එහෙමත් නැත්නම් හඳුනාගත හැකි ඕනෑම සංසක්ත කල්ලියක්) ගැන සුබ සාධන රාජ්‍යයක දී අපි කුමක් කරන්නේ ද? උපන් හැම අයෙක්ටම පොදු දේපල සඳහා එක හා සමාන අයිතීන් ඇතැයි යන්න සමඟ නිදහසේ සංකල්පය ද එකතු වූ විට ලෝකය හිරවෙන්නේ ඛේදනීය අවසානයක් කරා යන ගමනකයි.

මේ මාර්ගයම එක්සත් ජාතීන් විසින් අනුගමනය කිරීම අවාසනාවයි. 1967 අග භාගයේ දී ජාතීන් 30 ක් විසින් මෙයට එකඟ වූහ: “සමාජයේ ස්වභාවික සහ මූලික ඒකකය යනු පවුල යැයි මිනිස් අයිතීන්ගේ විශ්ව ප්‍රකාශනය විස්තර කරයි. පවුලේ ප්‍රමාණය කොතරම්දැයි තෝරාගැනීම සහ තීරණය ඉවත් කළ නොහැකි ලෙසින් සහ වෙන කෙනෙකුට කළ නොහැකි ලෙසින් පවුල සතුව පවතී.”

මේ අයිතීයේ වලංගු බව පැහැදිලිවම ප්‍රතික්ෂේප කරන්නට සිද්ධ වීම වේදනාකාරී වූවකි. එය එසේ නොවේ යැයි කියද්දී, අයෙකුට දැනෙන්නේ, 17 වැනි සියවසේ සේලම්, මැසචූසෙට්ස් හි මෝහිනියන් නොසිටියා යැයි කියනවා වැනි අපහසු තත්වයකි. වර්තමානයේ දී, ලිබරල් අය අතර, එක්සත් ජාතීන්ව විවේචනය වළක්වන තහනමක් වැනි වූවක් පැතිර ඇත. එක්සත් ජාතීන් යනු “අපේ අන්තිම සහ හොඳම බලාපොරොත්තුව” යන හැඟීමක් පවතින නිසා, එහි වැරදි අපි සෙවිය නොයුතු යැයි සැලකේ. සාම්ප්‍රදායික මතිමතාන්තර වෙනස් නොකරන්නට දැඩි සේ බැඳී සිටින අයගේ ගොදුරැ බවට පත් නොවිය යුතු යැයි සැලකේ. කෙසේ නමුත් අපි රොබට් ලුවී ස්ටීවන්සන් කියූ දේ අමතක නොකරමු: “හිතමිතුරන් අතර යටපත් කරන සත්‍යය යනු හතුරා අත වැඩියෙන්ම සූදානමින් පවතින අවියයි.” අපි සත්‍යයට ළැදියාවක් දක්වන්නේ නම්, එක්සත් ජාතීන් විසින් ප්‍රවර්ධනය කළත්, අපි මිනිස් අයිතීන්ගේ විශ්ව ප්‍රකාශනයේ වලංගු භාවය විවෘතව ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතුයි. එම දුක්ඛිත පරමාදර්ශයම සොයා යෑමේ වැරද්ද දකින්නට නම් අපි කින්ග්ස්ලි ඩේවිස් සමඟ පුංචි පවුල රත්තරන් යැයි කියන සංවිධානයන් හා එකතු විය යුතුයි.

හෘදය සාක්ෂිය යනු ස්වයං බැහැර කිරීමයි

මිනිස් වර්ගයාගේ බෝ වී යාම පාලනය කරන්නට හෘදය සාක්ෂියට සවන් දීමෙන් හැකියාව ඇතැයි සිතීම වරදකි. චාල්ස් ගාල්ටන් ඩාවින් [චාල්ස් ඩාවින්ගේ මුනුබුරා] ඔහුගේ සීයාගේ විශිෂ්ඨ පොතේ ශතසංවත්සරික ප්‍රකාශනයේ දී කතා කරමින් මේ කාරණය මතු කළේය. තර්කය ඍජුවම ඉදිරිපත් කෙරෙන්නෙකි. එය ඩාවිනියානු වූවකි.

ජනතාව විවිධ වෙති. බෝ කිරීම සීමා කරගන්න යැයි ඉල්ලා සිටීම හමුවේ, සමහර පිරිසක් අනෙකුත් පිරිසට වඩා හොඳින් ඊට ප්‍රතිචාර දක්වනු ඇත. හෘදය සාක්ෂියට සවන් දෙන අයට වැඩියෙන්, වැඩිපුර දරැවන් බෝ කරන පිරිස විසින් ඊ ළඟ පරම්පරාවට වැඩියෙන් ලොකු ඛණ්ඩයක් පිළිගන්වනු ඇත. ඒ වෙනස පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට වැඩි වී යනු ඇත.

සී. ජී. ඩාවින්ගේ වදන් වලින්: “මේ ආකාරයෙන් දරැවන් හදන්නට නැඹුරැ සහජයක් වර්ධනය කරගන්නට සමහර විට පරම්පරා සිය ගණනක් ගතවෙනු ඇත. එහෙත් එය එසේ වුවහොත්, එවිට ස්වභාව ධර්මය සිය පළිගැනීම කර ඇත. වැඩියෙන් දරැවන් හැදීමට නැඹුරැ වූ වර්ගය පැතිර යාම නිසා එවිට උපත් පාලනයට නැඹුරැ වූ හෘදය සාක්ෂිය පවතින වර්ගය වඳ වී යනු ඇත.

මේ තර්කය අභ්‍යුපගමනය කරන්නේ හෘදය සාක්ෂිය නැත්නම් දරැවන් හදන්නට ඇති කැමැත්ත (කුමක්දැයි යන්න ගැටළුවක් නොවේ) පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට එන්නක් බවයි. ඒත් එය ඉතා සරල සාමාන්‍ය අදහසකින් පමණකි. බීජ සෛල වලින් ඒ හැදියාව යන්නේ ද, නැත්නම් මොළයට සහ සිරැරට බැහැරින් යන්නේ ද, (ඒ. ජේ. ලොට්කාගේ වහර භාවිතයෙන්) ප්‍රතිඵලය එකම වෙයි. (අයෙක් දෙවැන්නේ හැකියාව සේ ම පළමුවැන්නේ හැකියාවත් ප්‍රතික්ෂේප කරනවා නම්, එහෙම නම් අධ්‍යාපනයේ වැදගත්කම කුමක් ද?) මේ තර්කය ජනගහණ ප්‍රශ්නයේ දී සඳහන් කළත්, පොදු යහපත පිණිස පොදු දේපල ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ඒකීය පුද්ගලයා වෙතින් ඔහුගේ හෘදය සාක්ෂියට සවන් දෙන්න යැයි සමාජයක් විසින් ඉල්ලා සිටින සෑම අවස්ථාවක දී ම එක සේ අදාල වූවකි. එවැනි ඉල්ලීමක් කිරීම යනු ජාතියෙන් හෘදය සාක්ෂිය තුරන් කර දමන වරණීය ක්‍රමයක් හැදීමයි.

ගැරට් හාඩින් ලියූ පොදු බවේ ශෝකාන්තයේ පළමු කොටස මෙතැනින්. දෙවැනි කොටස මෙතැනින්. තෙවැනි කොටස මෙතැනින්. හතරවැනි කොටස මෙතැනින්.

පරිසර දූෂණය සහ මතට තිත

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 17, 2015

absolute vodka

පළමු කොටස මෙතැනින්. දෙවැනි කොටස මෙතැනින්. තෙවැනි කොටස මෙතැනින්.

මෙය කණපිට හැරැනාම, පරිසර දූෂණය පිළිබඳ ගැටලු වල දී පොදු බවේ ශෝකාන්තය යළි දිස්වේ. එහි දී පොදු තැනෙන් යමක් එළියට ගැනීම නොව ප්‍රශ්නය එයට යමක් එකතුවයි. එනම් මළපහ, රසායන, විකිරණශ්‍රීලී, සහ පරිසරයට එකතු කරන අපවිත්‍ර උෂ්ණයන් නිසා වායුවට විෂ සහ අනතුරැදායක වායූ එකතු වීමත් සහ අපුල දර්ශන ඇස ගැසීමයි. ප්‍රයෝජනවත්කම ගණන් හදා බැලීම කළින් සේ ම සිද්ධ වේ. පිරිසිදු කර පිටකරන්නට ගෙවන වැයට වඩා, පොදු තැනට ඔහු විසුරැවා හරින අපවිත්‍ර දැය නිසා ඔහුට දරන්නට සිද්ධ වෙන පිරිවැය කොටස අඩු යැයි විචාර බුද්ධියෙන් බලන අයෙකුට පෙනී යයි. මෙය සෑම අයෙකුටම එකම සේ සත්‍යයක් වෙන බැවින්, නිදහස්, විචාර බුද්ධිය භාවිතා කරන, නිදහස් ව්‍යවසායකත්වයක කටයුතු කරන අපි හිර වී ඉන්නේ “අපේම කූඩුව කුණු වලින් පුරවා ගන්නා” ක්‍රමයකයි.

පුද්ගලික දේපල අයිතියට, නැත්නම් ඒ හා සමාන වූවකට යෑමෙන් ආහාර නිෂ්පාදනයට එල්ල වන පොදු බවේ ශෝකාන්තය මගහරවා ගන්නට හැකියි. එහෙත් අප අවට ඇති වායුව සහ වතුර වැටක් ගසා වෙන් කිරීම පහසු නැත. ඉතින් පොදු බවේ ශෝකාන්තය වැසිකිළි වලක් සේ ඉදිරිපත් වීම වළක්වා ගන්නට නම් අපිට වෙනත් ක්‍රම සොයාගන්නට සිද්ධ වේ. ඒ සඳහා අවශ්‍ය බලාත්කාරකම් කරන නීති, පිරිසිදු නොකර පිට කරනවාට වඩා අපිරිසිදුව පිට කරද්දී වැඩියෙන් බදු පැනවීම යනාදියයි. මේ ප්‍රශ්නයට අවශ්‍ය විසඳුම සොයා ගැනීමට අපි පළමු ප්‍රශ්නය තරම් ඉදිරියට ගොස් නැත. ඇත්ත වශයෙන්ම, පුද්ගලික දේපල ගැන අපට තිබෙන විශේෂ සංකල්පය පෘතුවියේ ධනාත්මක සම්පත් ක්ෂය කරදැමීම වළක්වාලයි. එය පරිසර දූෂණයට පක්ෂපාතී වෙයි. ගඟක් අසලබඩ කම්හලක අයිතිකරැවාට -ගඟ මැද්දට ඔහුගේ දේපල අයිතිය දිවෙද්දී- ඔහුගේ දොර ඉක්මවා යන පෙදෙසේ වතුර නරක් කිරීම ඔහුගේ ස්වභාවික අයිතියක් නොවන බව වටහා ගැනීම බොහෝ සෙයින් අපහසු වූවකි. නීතිය, සෑම විටෙකම වර්තමානය පිටිපස්සෙන් හඹා එන්නකි. ඒ නිසා පොදු බවේ මේ ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගත් නව දෘෂ්ටිය දකින්නට හැකිවන සේ නීතිය විස්තර සහිතව මනාකොට හැඩගස්වා ගත යුතුයි.

පරිසර දූෂණ ප්‍රශ්නය ජනගහණයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසින් හටගන්නකි. හුදකලා ඇමෙරිකන් පුරෝගාමියෙක් තම පරිසර අපවිත්‍ර කරගත්තේ කෙසේද යන්න එතරම් වැදගත් නොවූවකි. මගේ සීයා කියූ ලෙසින්, “හැම හැතැප්ම දහයක දී ම ගලන වතුර විසින්ම වතුර පිරිසිදු කරගන්නවා,” යන්න ඔහු කුඩා කාලයේ ඇත්තකට සමාන වෙන තරමේ බොරැවකි. මන්ද එකල එතරම් ජනතාවක් නොසිටියහ. එහෙත් ජනගහණ ඝනත්වය වැඩිවෙද්දී, ස්වභාවික රසායන සහ ජීවවිද්‍යාත්මක ප්‍රතිචක්‍රකරණ ක්‍රියාවලියන්ට බර වැඩියෙන් පැටවිණ. එහි දී දේපල අයිතිය නැවත නිර්වචනය කරන්නට අවශ්‍යතාවයක් ඇතිවේ.

මතට තිත සඳහා නීති සම්පාදනය කරනුයේ කෙසේද?

ජනගහණ ඝනත්වයේ ක්‍රියාකලාපයන් හේතුවෙන් පරිසර දූෂණයේ ගැටළුව විශ්ලේෂණය කිරිමේ දී හමුවෙන්නේ පොදුවේ හඳුනා නොගත් ආචාර ධාර්මිකත්වයේ මූලධර්මයකි. එය මෙසේයි: යම් ක්‍රියාවක ඇති ආචාර ධාර්මික බව යනු එම ක්‍රියාව සිද්ධ වෙද්දී රටේ පවතින ක්‍රමයේ කෘත්‍යය වෙයි. පොදු ස්ථාන වැසිකිළි ගොඩගැහෙන තැන් හැටියට භාවිතය වීම නිසා ප්‍රත්‍යන්ත වාසයේ තිබි කොන්දේසි යටතේ (පුද්ගලික දේපල අයිතියෙන් යුතු ගම්බද වාසී) පොදු ජනතාවට හානියක් පැමිණියේ නැත. ඒ එදා මහජනයා යැයි කොටසක් නොසිටි බැවිනි. එහෙත් නගරාශ්‍රිතව සිද්ධ වෙන එවැනි හැදියාවන් ඉවසාගත නොහැකියි.

වසර 150 කට පෙර තැනිතලා පෙදෙස් වාසස්ථානය කරගත් වැසියෙක්ට ඇමෙරිකන් බයිසන් සත්වෙයක් මරා උගේ දිව පමණක් ආහාරයට ගෙන ඉතිරිය විසි කර දමන හැකියාව තිබුණි. වැදගත් වෙන කිසිදු ආකාරයකින් ඔහු නාස්තිකාරයෙක් වූයේ නැත. එහෙත් බයිසන් දහස් ගණනක් පමණක් ඉතිරිව තිබිය දී, අපි එවැනි හැදියාවක් පිළිකුල් සහගත දොම්නස් බවකින් දකිමු.

එසේම ඡායාරෑපයකින් දැක යම් ක්‍රියාවක ආචාර ධාර්මික බව ගැන තීරණය කළ නොහැකි යැයි ද සඳහන් කළ යුතුයි. ඒ අයගේ ක්‍රියාව දිස්වන සම්පූර්ණ සමාජ ක්‍රමය කුමක්දැයි දැනගන්නා තෙක් අලියෙක් මරන හෝ තණබිමක් ගිනි තබන අයෙක් අනුන්ට හානියක් කරන්නේ ද යන්න දැනගත නොහැකියි. “එක පින්තූරයක් වචන දහසක් වටින්නේ ය,” යන්න පැරණි චීන කියමනකි; එහෙත් එය වලංගු කරන්නට වචන දහ දාහක් අවශ්‍ය වෙනු ඇත. ඡායාරෑපයකින් ගන්නා කෙටි මාර්ගයකින්, අනුන්ව කැමති කරවා ගන්නට ප්‍රතිසංස්කරණවාදීන්ට මෙන්ම පරිසරවේදීන්ටත් උවමනාවක් ඇතිවේ. නමුත් මේ තර්කයේ හරය ඡායාරෑපයකින් දැක්විය නොහැකියි: එය විචාර බුද්ධියෙන් -එනම් වචන වලින් ඉදිරිපත් කළ යුතුයි.

ඒ ආචාර ධාර්මිකත්වය යනු ක්‍රම-සංවේදී වූ අතීත සද්ගුණයන්හි බොහෝ සහග්‍රහාක වල අවධානයෙන් මගහැරී යන ලද්දකි. “ඔබ නොකළ යුත්තේ ….” යනුවෙන් දස පනතේ සාම්ප්‍රදායික හුරැවෙන් ලැබෙන ආචාර ධාර්මික ආඥාවන් විශේෂ අවස්ථාවකට ඉඩප්‍රස්ථාවක් සලසන්නේ නැත. වෙනස්වන, ජනතාව පිරී සිටින, සංකීර්ණ ලෝකයක් ආණ්ඩු කරන්නට, දුර්වල ආකාරයක් ප්‍රදානය කර ඇති, පැරණි සදාචාර රටාව අනුගමනය කරමින් අද පවතින අප සමාජයේ නීතී, සෑහෙන්නේ නැත. අපේ උපචක්‍රාකාර විසඳුම කරන්නේ ව්‍යවස්ථාපිත නීති වලට පරිපාලන නීති එකතු කරමින් නීති වැඩි කිරීමයි. ගෙවත්ත පිටිපස්සේ අපවිත්‍ර දෑ ගිනි තියන්නට, එහෙමත් නැත්නම් අහිතකර වායූ එකතු නොකර වාහනයක් ප්‍රවාහනය කරන්නට, වැඩියෙන්ම සුදුසු කොන්දේසි මොනවාදැයි කියා පැහැදිලිව පියවරෙන් පියවර දැක්වීම ප්‍රායෝගිකව කළ නොහැකි බැවින්, මේවායේ සුළු කාරණා වල සවිස්තර සැලසුම හදන කොටස අපි ආයතන වලට පවරා ඇත්තෙමු. එහි ඵලවිපාකය පරිපාලන නීතියයි. වෙන හේතුවක් නිසා එය නිවැරදිව බිය විය යුත්තකි. එම හේතුව නම් “කවුද මුරකරැවන්ව මුරකරන්නේ?” යන්නයි. අපිට අවශ්‍ය “නීති වලින් ක්‍රියාත්මක වන ආණ්ඩුවක් මිසෙක මිනිසුන් කරන ආණ්ඩුවක් නොවේ,” යැයි ජෝන් ඇඩම්ස් කීවේය. සම්පූර්ණ ක්‍රමයක් තුල සිද්ධ වෙන ක්‍රියා කටයතු වල සදාචාරත්වය අගයන්නට උත්සාහ ගන්නා පරිපාලන නිලධාරීන්, නීති වලින් ක්‍රියාත්මක ආණ්ඩුවක් වෙනුවට මිනිසුන් කරන ආණ්ඩුවක් බිහිකරමින් ඔවුන්ගේම අක්‍රමිකතා වලට වගකිය යුත්තෝ වෙති.

අනුගමනය බලාත්මක කල නොහැකි වූවාට, තහංචි පැනවීම නීති සම්පාදනයෙන් පහසුවෙන් කළ හැකියි. ඒත් අපි මතට සඳහා නීති සම්පාදනය කරනුයේ කෙසේද? පරිපාලන නීතියේ මැදිහත්වීමෙන් එය වැඩියෙන්ම හොඳින් කරන්නට හැකි යැයි අපි අත්දැකීමෙන් දකිමු. මුරකරැවන්ගේ මතය අපට පරිපාලන නීතිය භාවිතයට ඉඩ නොදෙන්නේ යන හැඟීමට අපි ඉඩ දුන්නොත් අපට කළ හැකි දේවල් සියල්ල අප අනවශ්‍ය ලෙසකින් සීමා කරගන්නෙමු. ඒ වාක්‍යය අපි ළඟ තබා ගත යුත්තේ, අපිට වළක්වා ගන්නට බැරි භයානක අනතුරු අපිට නිරතුරුව මතක් කරන්නක් හැටියටයි. බාරකරැවන්ව අවංක සේ තබාගැනීමට අවශ්‍ය, වැරදි නිවැරදිකරන ප්‍රතිචාර නවෝත්පාදනය කරන්නේ කෙසේද යන්න දැන් අප හමුවේ පවතින දැවැන්ත අභියෝගයයි. බාරකරැවන් වෙනුවෙන් සහ වැරදි නිවැරදි කරන ප්‍රතිචාර ලබාගැනීමටත් අවශ්‍ය අධිකාරිය නීත්‍යානුකූලව කරන්නේ කෙසේදැයි යන්න අප සොයාගත යුතු වේ.

පොදුබවේ ඇති නිදහස සියල්ලන්ගේම විනාශය කැඳවයි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 14, 2015

IMG_7306

පළමු කොටස මෙතැනින්. දෙවැනි කොටස මෙතැනින්. සංවාදය වෙනත් තැනක පටන් ගැනිණ. යම් ප්‍රස්තුතයක අඩුලුහුඬුකම් මොනවාදැයි සොයා බැලීමේ දී එය ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කරන්නට හැකියාව ඇත්දැයි නැත්දැයි පැහැදිලි කරගත හැකියි. සැලසෙනවා යැයි කියන අරමුණ සාක්ෂාත් නොවී ඒවාම නොලැබී යන ක්‍රියාකලාපයන්හි නැවත නැවතත් නියැළී සිටීම යනු නිවැරදි ප්‍රස්තුතයක සිටීම නොවේ. භාණ්ඩ බෙදාහැරීම රාජ්‍ය බලයට පත්වී තිබෙන වර්තමාන වෙනෙසියුලාව ඊට කදිම උදාහරණයකි. ප්‍රස්තුතයේ අඩුලුහුඬුකම් සකස්කරගෙන ඵලදායක ලෙසින් ප්‍රායෝගිකව ප්‍රයෝජන ගැනීමට හැකියාවේ ප්‍රතිඵල පෙන්විය හැකිවීම යනු ප්‍රස්තුතය ප්‍රතික්ෂේප වීම නොව එය බිහි වූ පදනම නිවැරදි යැයි ඔප්පු වීමයි.

=====

ජනගහණය පාලනයේ අදිසි හස්තයට නිශ්ප්‍රභාකරණයක් එල්ල වීම සොයාගත හැකි වනුයේ ආධුනික ගණිතඥයෙක් වූ විලියම් ෆෝර්ස්ටර් ලොයිඩ් (1794-1852) විසින් 1833 දී අප්‍රකට පොත් පිංචක කටු සටහනකින් මුලින්ම ඉදිරිපත් කළ දර්ශනයකිනි. දාර්ශනිකයෙක් වූ වයිට්හෙඩ් භාවිතා කළ “ශෝකාන්තය” යන අර්ථයෙන් ගෙන අපට එය “පොදු බවේ ශෝකාන්තය” යැයි නම් කළ හැකියි: “නාට්‍යමය ශෝකාන්තයේ සාරය අසතුට නොවේ. අනුකම්පා විරහිත වැඩ කරන දේවල් තුල සංසුන් ලෙසින් එය පවතී.” අනතුරැව ඔහු මෙසේ ද කියයි, “ඉරණමේ මේ වැළැක්විය නොහැකියාව විස්තරාත්මකම පැහැදිලි කළ හැකි වනුයේ දොම්නස හා සම්බන්ධ වූ මිනිස් ජීවිතයේ සිදුවීම් අතරින් පමණකි. මන්ද, දිගහැරෙන නාට්‍යයේ දී ගැලවී යාමේ උත්සාහය නිරර්ථක යැයි පැහැදිලිව පෙන්විය හැකියාව ඇත්තේ ඒවාට පමණකි.”

පොදු බවේ ශෝකාන්තය ඇතිවෙන්නේ මෙයාකාරයෙනි. සියල්ලන්ටම විවෘතව තිබෙන තණ පිට්ටනියක් සිතින් මවා ගන්න. සෑම එඬේරෙක් විසින්ම හැකි තරම් හරක් ප්‍රමාණයක් මේ පොදු බිමට ගෙනෙන්නට උත්සාහයක් ගනු ඇතැයි අපෙක්ෂා කෙරෙයි. මෙවැනි සැලසුමක් ශතක ගණනාවක් පුරා යම් හොඳ තත්වයකින් සිද්ධ වෙමින් පැවතෙන්නේ ගෝත්‍රික යුද්ධ, හොර දඩයම්, සහ රෝග යනාදියෙන් මිනිස් සහ සත්ව සංඛ්‍යාව භූමිය දරාගත හැකි තරමට අඩුවෙන් පවත්වා ගැනුනු නිසා යැයි කිව හැකියි. කෙසේ වෙතත්, අවසානයේ දී උදාවෙන්නේ විපාකයන්ට මුහුණ දිය යුතු දිනයයි. දීර්ඝ කාලයක් හඹා ගිය සමාජ ස්ථායිතාවයේ අරමුණ සත්‍යයක් බවට වෙන දවසයි. මේ වෙද්දී, පොදු බවේ නෛසර්ගික තර්කිකත්වය අනුකම්පාවෙන් තොරව ශෝකාන්තය උපදවයි.

විචාර බුද්ධිමය සත්වයෙක් හැටියට, සෑම එඬේරාම සොයා යන්නේ තමන්ගේ වාසිය වැඩිම කරගන්නටයි. යම් තරමකට දැනුවත්වම, පැහැදිලිව හෝ ව්‍යංගයෙන්, ඔහු අහන්නේ මෙයයි: “මගේ පට්ටියට තව සතෙක් එකතු කරගැනීමේ දී මට ඇති ප්‍රයෝජනය කුමක් ද?” මේ ප්‍රයෝජනයේ එක ඍනාත්මක අංගයක් සහ එක ධනාත්මක අංගයක් පවතී.

1) ධනාත්මක අංගය නම් එක සත්වයෙක් වැඩි වීමයි. වැඩි වූ සත්වයා විකිණීමේ දී සියළු ලාභය එඬේරාට ලැබෙන නිසා, ධනාත්මක ප්‍රයෝජනය බොහෝ දුරට + 1 වෙයි.

2) ඍනාත්මක අංගය නම් එක සත්වයෙක් වැඩි වීම නිසා භූමියේ අධික උලාකෑම වැඩිවීමයි. නමුත් භූමියේ අධික උලාකෑම සියළු එඬේරැන් විසින් හවුල්වෙන කර්තව්‍යයක් හේතුවෙන්, තීරණය ගන්නා එක එඬේරෙකුට ඇති ඍනාත්මක ප්‍රයෝජනය -1 න් භින්න භාගයකි.

මේවා එකතු කර විමසා බලන එඬේරා නිගමනය කරන්නේ ඔහුට ගත හැකි සිහිනුවණැති මාර්ගය වනුයේ තවත් සතෙක් තම පට්ටියට ඇතුල් කරගත හැකියාව ලැබෙන්නේ කෙසේදැයි විමසා බැලීම බවයි. පොදු දේපල භාවිතයේ යෙදෙන, බුද්ධි විචාරය යොදාගන්නා සෑම සියළු එඬේරෙක්ම විසින්ම පිවිසෙන නිගමනය මෙයයි … තව සතෙක්, තව සතෙක් බැගින් පට්ටියට එකතු කර ගැනීමයි. ශෝකාන්තය ඇත්තේ එතැනයි. සීමාසහිත වූ ලෝකයක, සෑම මිනිසෙකුටම තම පට්ටියට සීමාරහිතව එකතු කරන්නට බලපෑමක් එල්ල වෙන පද්ධතියක මිනිසා හිර වී සිටියි. පොදු බවේ නිදහස විශ්වාස කරන සමාජයක තම තමන්ගේ යහපත සොයා යන සියළුම මිනිසුන් වේගයෙන් ඇදෙන්නේ විනාශ මුඛය වෙතටයි. පොදු බවේ ඇති නිදහස සියල්ලන්ගේම විනාශය කැඳවයි.

මෙය වැදගැම්මකින් තොර කියමනයක් යැයි සමහරැ කියන්නට පුළුවනි. එය එසේ සිද්ධ වුවහොත්!* මානසික ප්‍රතික්ෂේපයන් තුල ඇති බලය ස්වභාවික වරණය විසින් කැමැත්තෙන්ම බාරගන්නා බව, එක ආකාරයකින් සලකද්දී, වසර දහස් ගණනකට පෙර ඉගෙන ගත්තකි. සත්‍යය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ඔහු සතු වූ හැකියාවෙන් ඒකීය පුද්ගලයෙක් විසින් වාසියක් ලැබුවත්, ඒ නිසාම ඔහු එහි අංගයක් ලෙසින් ජීවත්වෙද්දී, එය සමස්ත සමාජයක් හැටියට දුක්විඳිති.

වැරදි දැය කරන්නට ඇති ස්වභාවික හැදියාව මඟහරවා ගන්නට අධ්‍යාපනයෙන් පුළුවනි. එහෙත් පරම්පරාවක් පරම්පරාවක් බැගින් ස්ථිර පැවැත්ම ආරක්ෂා කරගන්නට නම්, මේ දැනුම සඳහා වූ පදනම නිතර පාහේ අලුත් කරගන්නට අවශ්‍යයයි.

දැනුම යනු කොතරම් ඉක්මණින් නරක් වී යා හැකි වූවක් දැයි පෙන්වන කදිම උදාහරණයක් වසර කිහිපයකට පෙර මැසචූසෙට්ස් හි ලියොමිනිස්ටර් හි වූ සරල සිද්ධියක් ගත හැකියි. නත්තල් බඩු අලෙවිය සමයේ නගරයේ රථ නැවතුම් සඳහා ගාස්තු අය කරන මීටර්, ප්ලාස්ටික් බෑග් වලින් ආවරණය වී මෙවැනි සඳහනක් එහි එල්ලා තිබුණි: “නත්තල පසුවෙන තෙක් විවෘත කරන්න එපා. නගරාධිපති සහ නගර සභාවේ අනුග්‍රහයෙන් නැවතුම් පොළ නොමිලේ.” වෙනත් විදියකට කියතොත්, දැනටමත් හිඟ ස්ථාන සඳහා වැඩි ඉල්ලුමක් ඇතිවීම හමුවේ නගරයේ පියවරැන් යළි ස්ථාපනය කරන ලද්දේ පොදු පද්ධතියකි. (මේ පසුගාමී ක්‍රියාවෙන් අහිමි වූවාට වඩා චන්ද ප්‍රමාණයක් ඔවුන් දිනාගන්නට ඇතැයි අපි සැක කරන්නේ, මිනිස්සු සාමාන්‍යයෙන් කටයුතු කරන්නේ ආත්මාර්ථකාමී සහ වංක ලෙසින් යැයි විශ්වාස කරන ආකාරයෙනි.)

මේ හා සමාන වූ ආකාරයකින්, ඉතා දිගු කාලයක සිට, සමහර විට කෘෂිකර්මය සොයාගත් දින පටන්, නැත්නම් ඉඩකඩම් සඳහා පුද්ගලික දේපල අයිතිය පැවරීම සොයාගත් දින පටන්, පොදු බවේ තර්කය වටහාගෙන තිබේ. නමුත් එය බොහෝ සෙයින් වැටහී ඇත්තේ ප්‍රමාණවත් ලෙසින් පොදුවේ පවතින තත්වයන් ගැන නොව විශේෂ තත්වයන් අනුවයි. මෙතරම් පසුකාලයක වුවත්, ජාතික ඉඩකඩම්වල හරකුන්ට උලා කෑමට කුලියට දෙන බටහිර පෙදෙස්හි පවතින ගොවිපොලවල් පෙන්නුම් කරන්නේ මිශ්‍ර හැඟීම් වලින් යුතු වටහා ගැනීමක් පමණි. ඔවුන් නිතරම ෆෙඩරල් අධිකාරියෙන් පමණට වඩා උලාකෑම සිද්ධ වෙන ආකාරයෙන්, ඒ නිසා වල්පැළෑටි වර්ධනයත්, පස් සෝදා යාමත් වැඩි කරන ඵලවිපාක බිහිවුන ද, ඒ ජාතික තණබිම් වලට ඇතුල් කරත හැකි ගවයන් සංඛ්‍යාව වැඩි කරන්නට අවසර ඉල්ලීමෙන් එය පැහැදිලි වෙයි. එසේම, ලොව මුහුදු කලාප දිගින් දිගටම බැට කන්නේ මේ පොදුබව ගැන වූ දර්ශනයේ හේතුවෙනි. “සාගරයට ඇති නිදහස” යන මිථ්‍යා උප්පරවැට්ටියට සාමුද්‍රීය රටවල් තවමත් සිතා නොබලා ප්‍රතිචාර දක්වති. “සාගරයන්හි නොහිඳෙන සම්පත්” යන්න විශ්වස කරනවා යැයි කියමින් ඔවුන් මත්ස්‍ය සහ තල්මස් වර්ග වඳ වී යන තැනට කටයුතු කරති.

ජාතික වනෝද්‍යාන ද ඉදිරිපත් කරන්නේ මේ පොදුබවේ ශෝකාන්තයේ තවත් පැතිකඩකි. වර්තමානයේ දී ඒවා සියල්ල සීමාරහිතව සියල්ලන්ටම විවෘත ලෙස පවතී. එහෙත් එම උද්‍යාන සීමිත ලෙසින් පවතින ඒවා වෙති. ඇත්තේ එක යොසෙමිටි මිටියාවතකි. එහෙත් ජනගහණය අසීමාන්තික ලෙසින් වර්ධනය වේ. සංචාරකයන් විසින් සොයන අගය වනෝද්‍යාන තුලින් ක්‍රමයෙන් හීන වී යයි. පැහැදිලිව කිව්වොත්, අපි වනෝද්‍යානයන් පොදු හැටියට සැලකීම ඉක්මණින් නතර නොකළ හොත් ඒවායෙන් කිසිම කෙනෙකුට අගයක් නොලැබී යනු ඇත.

ඉතින් අප කළ යුත්තේ කුමක් ද? තෝරාගැනීම් කිහිපයක් අප හමුවේ පවතී. ඒවා පුද්ගලික දේපල හැටියට අපිට විකුණත හැකියි. ඒවාට ඇතුල් වෙන්නට අවස්ථා වෙන් කරමින් මහජන දේපල හැටියට අපිට තබාගත හැකියි. ඒ වෙන් කිරීම ධනසම්පත් හිමිකම අනුව විය හැකියි, නැත්නම් වෙන්දේසි ක්‍රමයකට විය හැකියි. එය යම් දක්ෂතාවයක් මත පදනම් වූ, යම් නිර්වචනයක් අනුව පිහිටුවාගත් එකඟතාවයකින් වෙන් කෙරෙන ක්‍රමයක් විය හැකියි. එහෙමත් නැත්නම් දිගු පෝලිම් ගැසී එද්දී පළමුවෙන් එන්නාට පළමුවෙන් සේවය සැපයෙන ක්‍රමයක් විය හැකියි. මේවා සියල්ල සාධාරණ ප්‍රතිපත්ති යැයි මම සිතමි. එහෙත් අපි තෝරාගත යුතුයි -නැත්නම් අපි ජාතික වනෝද්‍යාන කියන පොදු දේපලෙහි විනාශය පිළිගත යුතුයි.

*මෙහි දී අදහස් වෙන්නේ එය එසේ නොවේවා නොහොත් තමන් කියන අහිතකර ප්‍රථිපලය නොලැබේවා යැයි ලියන්නා අදහස් කරන බවයි.

අපි උපරිම කළ යුත්තේ කුමක් ද?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 12, 2015

Galaxy-class_replicator

මෙහි පළමු කොටස මෙතැන. මෙය දැනුම සොයන්නට කැමති එහෙත් හරබර අදහස් සිංහලෙන් කියවන්නට නොදත් අය සඳහා වූ පරිවර්තනයකි. මෙතෙක් ලොව පහළ වී ඇති අගනා නිර්මාණයන් නොදැනීමෙන් කතාබහේ දී හැමදාම එකතැනම හිර වී සිටිය ද එතැනින් එහාට සංවාදය ගෙන යන්නට කැමති අය වෙනුවෙන් මෙසේ මගේ වටිනා කාලය වැය කරමි.

=====

ජනගහණය, මැල්තස් කීවේය, ස්වභාවයෙන්ම වර්ධනය වෙන්නේ “ජ්‍යාමිතීය” ආකාරයකිනි. දැන් එයට අපි කියන්නේ, ඝාතීය (exponentially) ආකාරයෙන් කියායි. පරිමිත ලෝකයක දී මෙයින් අදහස් වෙන්නේ ලොව පවතින භාණ්ඩයන්හි ඒක පුද්ගල කොටස ක්‍රමයෙන් අඩු වී යා යුතු බවයි. අපේ ලෝකය පරිමිත ද?

ලොව අපරිමිත යැයි දැක්ම වෙනුවෙන්, නැත්නම් එය එසේදැයි අප නොදන්නා බව ගැන, සාධාරණ සටනක යෙදිය හැකියි. එහෙත් නුදුරැ අනාගතයේ ඇතිවෙන තාක්ෂණය සමඟින් ඊ ළඟ පරම්පරා කිහිපයේ දී අප මුහුණ දිය යුතු ප්‍රායෝගික ගැටළු අනුව, නුදුරැ අනාගතයේ දී පෘතුවියේ සිටින මිනිස් ජනගහණයට ඇති ලෝකය පරිමිත යැයි අභ්‍යුපගමනය කළේ නැත්නම් අප විසින් මිනිස් දුක්ඛිතබව මහත් ලෙසකින් වැඩි වර්ධනය කරනු ඇත. “අභ්‍යවකාශය” පලා යා හැකි තැනක් නොවේ.

සීමිත ලෝකයට උසුලාගෙන සිටිය හැක්කේ සීමිත ජනගහණයක් පමණි. ඒ නිසා ජනගහණය වර්ධනය අවසානයේ දී බිංදුව විය යුතුයි. (බිංදුවට ඉහළින් ඇති මහත් සෙයින් ඉහළ පහළ යන නොවැදගත් විචල්‍ය ගැන කතා කරන්නට අවශ්‍ය නැත.) මේ කොන්දේසිය මුණ ගැසුනාම, එවිට මිනිස් වර්ගයාගේ තත්වය කුමක් වේ ද? විශේෂයෙන්ම, බෙන්තම් කියූ, “වැඩිම සංඛ්‍යාවකට වැඩිම යහපත,” සලසන්නට හැකිවේවි ද?

බැහැ,-ඒ හේතු දෙකක් නිසා, එකක් එයින්ම ප්‍රමාණවත්. පළමුවැනි හේතුව න්‍යායවාදීයි. එකම අවස්ථාවක දී විචල්‍යයන් දෙකකට (හෝ ඊට වැඩි ගණනකට) උපරිමය කරන්නට (maximize) ගණිතමය ලෙසින් නොහැකියි. මෙය පැහැදිලි ලෙසින් පෙන්වා දුන්නේ නියුමන් සහ මෝර්ගන්ස්ටර්න් විසිනි. එහෙත් මූලධර්මය අධ්‍යාහෘත (ඇතුලත් වී පවතින්නේ) අඩුම වශයෙන් ඩ’ලෙම්බර්ට් (1717-1783) තරම් අතීතයකට දුවන අංශික අවකලන සමීකරණ න්‍යායේය.

දෙවැනි හේතුව ඍජුවම පැන නඟින්නේ ජීවවිද්‍යාත්මක පරිසිද්ධි වලිනි. ජීවත්වෙන්නට නම්, ඕනෑම ජීවියෙක්ට ශක්තිය සපයන මූලාශයක් අවශ්‍යයයි. (ආහාර ඊට උදාහරණයකි). මේ ශක්තිය අරමුණු දෙකක් සඳහා යොදා ගැනෙයි: පවත්වා ගැනීමට සහ කාර්යය ඉටු කරන්නට. ජීවිතය පවත්වා ගැනීමට දවසකට කිලෝකැලරි (maintenance calories) 1600 ක් මිනිසාට අවශ්‍ය වෙයි. ජීවිතය පවත්වා ගන්නවාට වැඩියෙන් කරන සෑම කටයුත්තක්ම කාර්යයක නියැළෙන සේ නිර්වචනය කරමු. එහි දී ඔහු ගන්නා කාර්ය කැලරි (work calories) වැය කිරීමට අවශ්‍ය වේ. අපි සාමාන්‍ය කතාබහේ දී වැඩ යැයි හැඳින්වෙන්නට පමණක් නොව මේ කාර්ය කැලරි අවශ්‍ය වෙන්නේ සියළු ආකාරයන්ගේ රසවින්ඳනයන් ලබා ගැනීම සඳහායි. පිහිනන්නට, කාර් රේස්, සංගීතය වාදනයට සහ කවි පද ලියන්නටත් ඒවා අවශ්‍යයයි. අපේ අරමුණ ජනගහණය උපරිම කරන්නට නම්, අප කළ යුත්තේ කුමක්දැයි පැහැදිලියි: එක පුද්ගලයෙක්ට බැගින් අවශ්‍ය කාර්ය කැලරි හැකි තරම් බිංදුව දක්වා ගෙන යා යුතුයි. රස ආහාර, නිවාඩු ගමන්, ක්‍රීඩා තරඟ, සංගීතය, සාහිත්‍ය, කලාවන් එවිට නැත. … වාදයක් හෝ සාක්කි නැතිව, ජනගහණය උපරිමය කිරීමෙන් භාණ්ඩ උපරිමය කිරීමක් සිද්ධ නොවෙනවා යන්නට සියල්ලන්ම එකඟ වෙනු ඇතැයි මට සිතේ.

මේ නිගමනයට පිවිසෙද්දී, මම නිතර කෙරෙන අභ්‍යුපගමනය, එනම් ගැටළුව වනාහි ශක්තිය අත්පත්කර ගැනීම ගැන ගැටළුවක් යැයි සැලකීමි. පරමාණු බලය බිහිවීමත් සමඟ මේ සැලකිල්ල ප්‍රශ්න කරන්නට සමහර අය පටන් ගෙන ඇත. කෙසේවෙතත්, අපරිමිත ශක්ති මූලාශ්‍රයක් තුල පවා ජනගහණය වර්ධනය ගැලවී යා නොහැකි ගැටළුවක් මතු කරයි. ජේ. එච්. ෆ්‍රෙම්ලින් විදග්ධ ලෙසින් පෙන්වා දී ඇති පරිදි, ශක්තිය අත්පත්කර ගැනීමේ ගැටළුව වෙනුවට එය විසුරැවා හරින ගැටළුව ඇතිවේ. විශ්ලේෂණයේ අංක ගණිතමය සංඥා ආපිට හැරැනත්, බෙන්තම්ගේ අරමුණ එහෙත් අත්පත් කරගත නොහැකියි.

වැඩියෙන්ම හොඳ නැතහොත් ප්‍රශස්ත ජනගහණය යනු එවිට උපරිමයට වඩා අඩු වූවකි. ප්‍රශස්තය (optimum) නිර්වචනය නිර්වචනය කිරීමේ දුෂ්කරත්වය දැවැන්තයි. මම දන්නා තරමින්, මේ ගැටළුව වැදගත් ලෙසකින් සලකා බලන්නට ඉදිරිපත් වූවෙක් නැත. පිළිගැනීමට හැකි සහ චිරස්ථායී විසඳුමක් කරා යෑමට ඒ නිසා එක පරම්පරාවක දැඩි විශේෂණ කාර්ය භාරය සහ වැඩියෙන් නම්මවා ගැනීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නැත.

අපිට උවමනා සෑම පුද්ගලයෙක්ට බැගින්ම වැඩිම යහපත සලසන්නයි; ඒත් යහපත යනු කුමක් ද? එක් අයෙකුට එය වනාන්නතරයයි. අනෙක් අයෙකුට එය දහස් ගණනකට පාවිච්චි කරත හැකි හිම ක්‍රීඩා සඳහා ලැගුම් ගන්නා නිවහන් වෙති. අයෙකුට එය දඩයමේ යන අයට වෙඩි තබන්නට හැකි තාරාවන් පෝෂණය කරනු සඳහා ගංඟා නදී යනාදියේ මෝය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයන් වෙති. තවත් අයෙකුට ඒවා කම්හල් බිම් වෙති. එක යහපතක් තවත් යහපතක් හා සංසන්දනය කිරීම කොහෙත්ම කළ නොහැකි යැයි අපි සාමාන්‍යයෙන් කියමු. භාණ්ඩ අසම්මේය වෙති. අසම්මේය දේවල් සංසන්දනය කළ නොහැකියි.

න්‍යායාත්මකව මෙය සත්‍යය විය හැකියි. එහෙත් සත්‍ය ලෝකයේ දී අසම්මේය දේවල් සම්මේය වේ. අවශ්‍ය වනුයේ විනිශ්චය කරන ක්‍රමවේදයක් සහ මැන බැලිය හැකි පද්ධතියක් පමණි. ස්වභාවික ලෝකයේ දී ක්‍රමවේදය ජීවිතය ආරක්ෂා කරගැනීමයි. කුඩා සිරැරකින් සැඟවෙන්නට හැකියාව තිබීම ද නැත්නම් විශාල වී ශක්තිමත් වීම ද වර්ග විශේෂයකට වැඩියෙන් හොඳ? ස්වභාවික වරණය විසින් අසම්මේය සම්මේය කරයි. විචල්‍යයන්හි අගැයුම් ස්වභාවිකව මැන බැලීමෙන් සමථයක් සාක්ෂාත් වෙයි.

මිනිසා විසින් මේ ක්‍රියාවලිය අනුකරණය කළ යුතුයි. ඔහු දැනටමත් එසේ කරන බවට සැකයක් නැත. එහෙත් ඔහු එසේ කරන්නේ දැනගෙන නොවේ. සැඟවී ඇති තීරණ සුප්‍රකට වෙද්දී වාද පටන් ගැනේ. පිළිගැනෙන මිනුම් න්‍යායක් සකස් කරගැනීම අනාගත වසර වල දී මුහුණ පාන්නට සිද්ධ වෙන ගැටළුවකි. සහක්‍රියාවාදී ඵලවිපාක, අරේඛීය විචල්‍යයන්, සහ අනාගතය නොසැලකීමේ දුෂ්කරතා යනාදිය මෙම විද්වත් ගැටළුව දුෂ්කර කරයි. එහෙත් (සිද්ධාන්තයක් හැටියට) විසඳිය නොහැකි වූවක් නොවේ.

එකම සංස්කෘතික කණ්ඩායමක් හෝ මේ ප්‍රායෝගික ගැටළුව වර්තමානයේ දී, ප්‍රතිභාන මට්ටමකින් හෝ, විසඳාගෙන ඇත් ද? කිසිවෙක් සමත් වී නැතැයි ඔප්පු කරන්නේ එක සරල පරිසිද්ධියකි: වර්ධන මට්ටම බිංදුවකින් තිබෙන, හෝ යම් කාලයක දී තිබුණ, සමෘද්ධිමත් ජනගහණයක් අද ලෝකයේ කිසිම තැනක නැත. ප්‍රතිභාන මට්ටමකින් එහි ප්‍රශස්තය මෙයැයි හඳුනාගත් යම් ජනගහණයක් වෙත් ද ඔවුන් ඉක්මණින් එයට පිවිසෙති. ඉන්පසුව එහි වර්ධන මට්ටම බිංදුව වී එතැන පවතී.

සැබැවින්ම, ජනගහණය ප්‍රශස්ත බැවින් පහළ සිටිනවා යැයි පෙන්වන සාක්ෂියක් හැටියට ධනාත්මක වර්ධන මට්ටමක් කියන්නට ගැනෙනු ඇත. එහෙත් පිළිගත හැකි ඕනෑම මට්ටමකට අනුව, අද ලෝකයේ (සාමාන්‍යයෙන්) වැඩිම වේගයකින් වර්ධනය වෙන ජනගහණයන් තමයි වඩාත්ම දොම්නස් බැවින් ඉන්නේ. මෙම සම්බන්ධය (එය අවිචල්‍යයක් විය යුතු නැත) සර්වශුභවාදී අභ්‍යුපගමනයක් ගැන, එනම්, ධනාත්මක ජනගහණ වර්ධන මට්ටම යනු එය තවමත් ප්‍රශස්ත තත්වය කරා පැමිණ නැතැයි පෙන්වන සාක්ෂියක් යැයි කීම ගැන සැක උපදවයි.

ප්‍රශස්ත ජනගහණ ප්‍රමාණය කරා යන වැඩ කටයුතු වල යාන්තම් ප්‍රගතියක් අපට සිද්ධ කළ හැකිවෙන්නේ, ප්‍රායෝගික ජනවිකාශය ක්ෂේත්‍රයේ ඇඩම් ස්මිත්ගේ භූතයාව පැහැදිලිවම පන්නා දමන තෙක් පමණි. ආර්ථික කටයුතු තුල, ජාතීන්ගේ ධනය කෘතිය (1776) විසින් “අදිසි හස්තය” ජනප්‍රිය කරන ලදි. එනම්, ඒකීය පුද්ගලයෙක් “තම වාසිය පමණක් අරමුණු කරගෙන,” යෙදෙන කටයුතු වල දී “අදිසි හස්තයකින් මඟ පෙන්වීමක් ලැබෙන්නේ මහජන යහපත ප්‍රවර්ධනයටයි,” යන්නයි. මෙය අනිවාර්යෙන්ම සත්‍යය වෙනවා යැයි ඇඩම් ස්මිත් තහවුරැ නොකළේය. ඔහුගේ අනුගාමිකයන් ද සමහර විට එසේ නොකරනවා විය හැකියි. එහෙත් ඔහු දායකත්වය සැපයීය. එහෙත්, විචාර බුද්ධියෙන් කෙරෙන විශ්ලේෂණය මත පදනම් වූ ධනාත්මක ක්‍රියාවන්ට එරෙහි ලෙසින්, එතැන් සිට අද දක්වා පවතින ප්‍රමුඛ චින්තනකයට ඔහු එයින් දායකත්වය සැපයීය. එය මෙසේයි: ඒකීය පුද්ගලයෙක් ලෙසින් ගන්නා තීරණයක් යනු සමස්ත සමාජයටම වැඩියෙන්ම හොඳම තීරණ බවට පත්වනු ඇතැයි හිතන්නට හුරැවක් පටන් ගැනීමයි. මේ අභ්‍යුපගමනය නිවැරදි නම්, අපේ පාඩුවේ ප්‍රජනනය කරගෙන යන අපේ වර්තමාන ප්‍රතිපත්තිය තව දුරටත් එසේම පවත්වාගෙන යෑම එයින් යුක්ති සහගත කෙරෙයි. එය නිවැරදි නම්, මිනිසා විසින් සිය ඒකීය දරැඵල සාරවත් බව පාලනය කරගෙන ප්‍රශස්ති ජනගහණයක් නිෂ්පාදනය කරනු ඇතැයි අපට අභ්‍යුපගමනය කළ හැකියි. මේ අභ්‍යුපගමනය නිවැරදි නොවේ නම්, අපි අපේ ඒකීය නිදහස් තත්වයන් නැවත විභාග කර ඒවායෙන් කුමන ඒවා ආරක්ෂා කරගත යුතු දැයි සොයාගත යුතු වේ.

ගැරට් හාඩින් ලියූ පොදු බවේ ශෝකාන්තය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 10, 2015

ලංකාවේ වනාන්තර සුරකින -විල්පත්තුව පාදක කරගත්- උත්සාහය දකිද්දී පටන් ගෙන අවසන් නොකරන ලද සටහන් සම්භාරයක් අවුස්සා මෙය සොයා ගතිමි. මෙය කොටස් වශයෙන් හෝ පළ කරන්නට වඩාත්ම සුදුසු කාලය එළඹී ඇත.

උද්ඝෝෂණ ව්‍යාපාරයක් තුලින් යම් මැදිහත්වීමක් වළක්වන්නට හෝ යම් මැදිහත්වීමක් ගෙනෙන්නට හැකි වූවාට දර්ශනයක්, මතවාදයක් ගොඩැනැඟීමට නොහැකියි. එහෙත් එවැන්නක් නොමැති වෙද්දී ඒ වැළැක්වීමට හෝ පිහිටුවා ගැනීමට දීර්ඝ කාලීන පැවතීමක් නැත.

1968 දී ගැරට් හාඩින් විසින් පොදු බවේ ශෝකාන්තය (Tragedy of the Commons) නම් සිරස්තලයෙන් ලියූ ලිපිය ලොව සුප්‍රසිද්ධ වූවත් එය කිසිවෙක් සිංහලට පරිවර්තනය කර ඇත්දැයි නොදනිමි. මෙන්න මගේ උත්සාහය:

පොදු බවේ ශෝකාන්තය -ගැරට් හාඩින් 1968

පරමාණු යුද්ධයේ අනාගතය ගැන සිතා බලා ලියැවුන ලද ලිපියක අවසානයේ, වීස්නර් සහ යෝර්ක් දෙදෙනා මෙවැනි නිගමනයකට ආහ: “බලවතා වෙන්නට අවි රැස් කිරීමේ දී දෙපැත්තම … ක්‍රමයෙන් ඉහළ යන හමුදා බලය සහ ක්‍රමයෙන් අඩුවෙන ජාතික ආරක්ෂාව යන උභතෝකෝටිය හමුවේ සිටිති. සලකා බැලීමෙන් පසු ඉදිරිපත් කරන අපේ වෘත්තීමය විනිශ්චය නම් මේ උභතෝකෝටිය සඳහා තාක්ෂණික විසඳුමක් නැති බවයි. විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය යන සංදර්භයන් තුල පමණක් විසඳුම් සොයන කාර්යයෙහි මහා බලවතුන් නිරත වුවහොත්, ප්‍රතිඵලය තත්වය තවත් බරපතල කිරීමයි.”

මම ඔබගේ අවධානය යොමු කරන්නට කැමැත්තේ ඒ ලිපියේ විෂයට (පරමාණු ලෝකයක ජාතික ආරක්ෂාව) නොව ඔවුන් එළඹෙන ලද ඒ නිගමනයේ ආකාරය වෙතටයි. එනම්, ගැටළුවට තාක්ෂණික විසඳුමක් නැත යන්නටයි. වෘත්තීමය සහ යම් ජනප්‍රියත්වයක් ඇති විද්‍යා සඟරා වල සියළු සංවාද තුල මුළුමනින්ම ලැබෙන පිළිගැනීමකින් යුතු වූවා සේ ගැබ් වී ඇත්තේ මේ ගැටළුවට තාක්ෂණික විසඳුමක් ඇතැයි කියායි. මිනිස් අගයන් හෝ ආචාර ධාර්මිකත්වයේ අදහස් හි කිසිත් වෙනසක් සිද්ධ නොවී, ස්වභාවික විද්‍යාවන්හි ක්‍රමවේදය වෙනස් කිරීම පමණක් අවශ්‍ය වීම යනු තාක්ෂණික විසඳුමක් යන්නෙහි නිර්වචනය විය හැකියි.

අපේ කාලයේ දී (ඊට ඉහත කාලයන්හි නොවූවාට) තාක්ෂණික විසඳුම් ඉතාමත් කැමැත්තෙන් සෑම අවස්ථාවක දී ම පිළිගැනීමට පාත්‍ර වේ. කළින් අනාවැකි වැරදිච්ච නිසා, සොයා යන තාක්ෂණික විසඳුම ලබාගැනීමේ හැකියාවක් නැතැයි තහවුරු කිරීමට නිර්භීතකමක් අවශ්‍යයයි. වීස්නර් සහ යෝර්ක් විසින් මේ නීර්භීතත්වය පෙන්වති. ඔවුන් විද්‍යා සඟරාවක එය ප්‍රකාශනය කරති. ස්වභාවික විද්‍යාවන්හි ගැටළුවට විසඳුම නැති බව තරයේ කියා සිටිති. “සලකා බැලීමෙන් කරන අපේ වෘත්තීමය විනිශ්චය,” යැයි තම ප්‍රකාශය ලියන්නට ඔව්හු ප්‍රවේසම් වෙති. මේ ලිපියේ අරමුණ ඔවුන් වැරදි ද නැද්ද යන්න විභාග කිරීම නොවේ.

මේ වර්ගය ශුන්‍ය වර්ගයක් නොවන බව පෙන්වා දීම පහසුයි. ටික් ටැක් ටෝ (ටක් ටික් ටුක්) සෙල්ලම මතක් කරන්න. එහි ගැටළුව සලකන්න, “කොහොම ද මම ටක් ටික් ටුක් සෙල්ලම දිනන්නෙ?” මගේ ප්‍රතිවාදියා සෙල්ලම හරියටම දන්නවා නම්, (ගේම් තියරියේ චාරිත්‍ර වලට අනුකූලව) මම අභ්‍යුපගමනය කළොත්, හැමෝම දන්න දෙයක් තමයි මට එය දිනන්න බැරි බව. තවත් විදියකට කිව්වොත්, ගැටළුවට “තාක්ෂණික විසඳුමක්” එතැන නැහැ. මට දිනන්න පුළුවන් එකම ක්‍රමය “ජය” යන වචනයට රැඩිකල් අර්ථයක් දුන්නොත් පමණයි. මට පුළුවන් මගේ ප්‍රතිවාදියාගේ ඔළුවට පාරක් ගහන්න; නැත්නම් එයාව මත් කරන්න; නැත්නම් ව්‍යාජ වාර්තා හදන්න. මම “දිනන” සෑම විදියක් තුලම ඇත්තේ, යම් අර්ථයකින් ගනිද්දී, අප එය දන්නා ආකාරයෙන් මා විසින් සෙල්ලම අත්හැර දමන ලද බවයි. (මට සෙල්ලම් කරන්න බෑ යැයි කෙළින්ම කියන්නත් පුළුවන්. (මේක තමයි ගොඩක් වැඩිහිටියන් කරන්නේ.)

“කිසිදු තාක්ෂණික විසඳුමක් නැති ගැටළු” වර්ගයේ ද සාමාජිකයන් සිටිති. සාමාන්‍යයෙන් පිළිගෙන ඇති පරිදි, “ජනගහණ ගැටළුව” ඒ වර්ගයේ සාමාජිකයක් යැයි මගේ අදහසයි. එය එසේ පොදුවේ පිළිගැනීමට පාත්‍ර වී තිබෙන්නේ මන්දැයි කියා යමක් කිව යුතුයි. ජනගහණ ගැටළුව ගැන සිත් කරදර කරගත් බොහෝ පිරිස දැනට අත්විඳින වරප්‍රසාදයන් කිසිත් අත්නොහැර, ජනගහණයෙන් ඇතිවන දුෂ්ටත්වයන් මගහරවා ගැනීමට මාර්ග සොයන අයයි. ඔවුන් හිතන්නේ මුහුදේ කරන වගා කටයුතු තුලින් හෝ නව තිරිඟු ප්‍රවර්ගයන් බිහි කිරීමෙන් තාක්ෂණකිව ගැටළුව විසඳාගත හැකි යැයි කියායි. ඔවුන් සොයන විසඳුම සොයාගත නොහැකි යැයි පෙන්වන්නට මම මෙහි දී උත්සාහයක් ගනිමි. ටක් ටික් ටුක් සෙල්ලමේ ගැටළුව ජයගන්නට නොහැකි සේ ම, තාක්ෂණික ක්‍රමයකින් ජනගහණ ගැටළුව විසඳිය නොහැකියි.

[ඊ ළඟ කොටස ඉක්මණින්.]

ගැරට් හාඩින් විසින් 1968 දී ලියූ ලිපිය මෙතැනින් ඉංග්‍රීසියෙන් කියවත හැකියි.

දුකින් තැවෙන අයෙකු සැනසීම

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 5, 2015

මිනිස්සුන්ට විනෝදාංශ තියෙනවා. ඒ අතර බහුතරම පිරිස නියැළෙන විනෝදාංශය තමයි ‘අනුන් පිට වරද පැටවීම’. අවසානාවන්ත සිද්ධියක් වුනාම මේ කාගේ වැරැද්දද කියල පටවන්න කෙනෙක් හොයද්දී පවුල් කැඩිලා යන අවස්ථා පවා දකින්නට පුළුවන්.

අවාසනාවන්ත සිද්ධියක් බොහෝ අවස්ථාවල දී හටගන්නේ ඊට පාදක වෙන, කාලයක් තිස්සේ ආපු හදාගන්න පුළුවන් වෙච්ච හැදියාවන් රාශියක් නොසලකා හැරීමේ සහ පසුවට කල්දැමීමේ එකතුවීමක් හැටියට. කලාතුරකින් තමයි එහෙම නැති, වළක්වා ගත නොහැකි අවාසනාවන්ත සිද්ධි ඇතිවෙන්නෙ.

ඒත් දුක්ඛිත තත්වයක දී ඕවා කියන එකෙන් ඵලයක් නැහැ. විශේෂයෙන්ම අයෙක් මිය යන ලද අවස්ථාවක.

ජීවතුන් අතර ඉන්න අයව සනසන්නෙ කොහොම ද? මොනව ද කියන්නෙ? ඒ අය ඔබෙන් බලාපොරොත්තු වෙන්නෙ මොනවගේ සැනසිලි වදන් අහන්න ද කියන එකත් මෙතැන දී වැදගත්.

දරැවෙක්, දෙමව්පියෙක්, සැමියා හෝ භාර්යාව හෝ ඔවුන්ගේ සමීපතමයෙක් නැති වුනාම වැඩියෙන්ම අවශ්‍ය ඔවුන් වෙනුවෙන් ඔබ ඉන්න බව දැනෙන්නට හැරීමයි. කරන්න අවශ්‍ය මොනවා ද කියල පැය විසිහතරේම අහන එක නම් නෙමෙයි හැබැයි. මොකද කරන්න අවශ්‍ය මොනවා ද කියල ඒ අයටවත් හිතාගන්න බැරි තත්වයක එයාල ඒ අවස්ථාවේ දී ඉන්නෙ. නමුත් ඔබ ඔවුන් සමඟ දුක බෙදාගන්න ඉදිරිපත් වෙන අයෙක් බව ඔවුන්ට දැනුම් දීම ඉතා වැදගත්.

කාලය ඇවෑමෙන් දුක තුනී වේවි, වගේ කතා ඒ අවස්ථාවේ දී කියන්නත් නරකයි. මොකද ඒක ඇත්තක් වුනත් දුකක් හටගත් අවස්ථාවේ දී එවැනි කතා වලින් දුක වැඩිවෙනව, තරහ දැනෙනව, දුක මිසක් අඩුවෙන්නෙ නැහැ.

තවත් අය ‘සිහින මව් තුරැලට’ ගියා වගේ කතා කියනව. නැත්නම් එහෙම කාඩ් යවනව. ඒත් ආයේ එන්නෙ නැති බව දන්න හිතකට, ඒක මිය ගිය අය නිදාගෙන ඉන්නවා නෙමෙයි කියල තවත් දුකක් ගෙන දෙන කතාවක්.

කිසිම කෙනෙක්ගෙ හිත සනසන කටයුත්ත කරන්න තව කෙනෙකුට බැහැ. ඒ අයගෙ සිත සනසාගත හැකියාව ඇත්තේ ඔවුන්ටම පමණයි. ඔවුන් ඒ සඳහා ගන්න කාලය අනුවයි. ඒ කාලය වේගයෙන් හෝ හෙමින් ගෙවනවා ද යන්න වෙන කාගෙවත් තීරණයක් නෙමෙයි ඒ දුක අත්විඳින ලද්දාගේම තීරණයයි.

හොඳ හිතවතෙක් හැටියට, අයෙකුට කරන්න පුළුවන් මෙතෙක් කල් සිටි හිතවතා වගේම තව දුරටත් කටයුතු කිරිම. එයාගේ ජීවිතයේ වෙනස් නොවෙච්ච දෙයක්, වෙනස් නොවෙච්ච අයෙක් හැටියට ඉන්න පුළුවන් නම් දුකින් තැවෙන සිතකට සහනයක් ලැබෙන සේ යාළුවාට වැදගත් ශක්තියක් වෙන්න ඔබට පුළුවන් එවිට පමණයි.

ඒත් ඒකම තමයි ඉතාමත් දුෂ්කරම කර්තව්‍යය. අපිට හුරැවෙලා තියෙන්නෙ මොකක් හරි සිද්ධ වුනාම, පැනලා දුවල ගිහින් මොනව හරි ඒ ගැන කරන්න.

ඒ වැඩියෙන්ම තමන්ගෙ සිත සනසගන්නයි.

යම් අවාසනාවන්ත සිද්ධියකින් පස්සේ තත්වය කවදාවත් කළින් තිබූ පරිදි යළි ආපසු පැවතෙන්නෙ නැහැ. යහළුවන් දුක් වෙද්දී අපිත් දුක් වෙනවා. ඒ ගැන හිතන හිතන අවස්ථාවල දී ඛේදවාචකය මඟහරවා ගන්න අරහෙම කළා නම් මෙහෙම කළා නම් කියල හිතන එක නවත්වා ගන්න බැහැ. සමහර අවස්ථා වල දී ‘ගිය නුවණ ඇතුන් ලවා වත් අද්දවා ගන්න බැහැ’ යැයි කොච්චර දන්නවා වුනත්.

අවමංගල චාරිත්‍ර අවසන් වුනාට පස්සෙයි ඇත්තෙන්ම දුක දැනෙන කාලය තීව්‍ර වෙන්නෙ. ඒ නිසා සත්‍යයෙන්ම හිතවත් අයෙක් නම් වැඩියෙන්ම සෙවිල්ලකින් බැලිල්ලකින් උදව් කරන්නට ඉදිරිපත් වෙන්න ඕනෑ සමාජ චාරිත්‍ර අවසන් වෙලා එළඹෙන ඒ වැඩියෙන්ම දුෂ්කර වූ කාලයේ දී.

දරැවෙක් මිය ගිය අවස්ථාවල දී දෙමව්පියන්ගෙ පවුල්කෑමත් කඩාකප්පල් වෙන අවස්ථා තියෙනව. මානසික සුවයක් ලබාගන්න ඒ සඳහා පුහුණු වෙච්ච අයෙක්ගේ උදව් ලබාගැනීම අවශ්‍යයයි.

මේක ලියැවුනේ අකාලයේ මිය ගිය දරැවා ගැන අහලා, ඊයේ දවසම හිත දුකින් පිරී තිබ්බ දවසක් නිසයි.

අවම වැටුප් නීති නිසා …

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 2, 2015

Photo credit: Ben Jacobs in Baltimore, MD

Photo credit: Ben Jacobs in Baltimore, MD

ප්‍රමාණයෙන් කුඩා එහෙත් ජනගහණයෙන් අධික මේරිලැන්ඩ් ප්‍රාන්තය කාලාන්තරයක් තිස්සේ නියැළී සිටි අහිතකර ආර්ථික සහ සමාජ ප්‍රතිපත්තිවල ඵලදාව දැන් එහි වැසියන් භුක්ති විඳිමින් පසුවෙති. ප්‍රාන්තය රටේ ඉහළම ආදායම් බදු පවතින ප්‍රාන්ත පහට අයිතියි. එහෙත් වර්තමාන ප්‍රචණ්ඩකාරී තත්වයන් වර්ගවාදය මුල් කරගත්තා යැයි සත්‍ය තතු අවබෝධය නොහැකි වූවෙකුව රැවටීම තවමත් ඉතා පහසු වූවකි.

පින්තූරයේ ඇත්තේ අර්බූදයට මුහුණ පෑ බල්ටිමෝර් නගරයේ බංකොලොත් වී වැසී ගිය කඩයක ගසා ඇති “ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයට ඡන්දය දෙන්න” යන පෝස්ටරයයි. බල්ටිමොර් නගරය ප්‍රාන්තයේ වැඩියෙන්ම ජනාකීර්ණ නගරයයි. පසුගිය ජනාධිපති මැතිවරණ පහක දී එහි වැසියන් ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයේ අපේක්ෂකයාට ඡන්දය දුන්හ. වර්තමාන ෆෙඩරල් සෙනෙට් සභිකයන් දෙදෙනා සහ නියෝජිත සභාවේ 8 දෙනාම ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයේ අයයි. දශක හතරකට පසුව රිපබ්ලිකන් ආණ්ඩුකාරයෙක් පැමිණ එක වාරයක් බලයේ සිට පැරදී ගියේය.

උසාවිය විසින් පොලීස් නිලධාරීන්ට දඬුවම් කළ යුතු වෙන්නේ ජනතාව උද්ඝෝෂණ පවත්වන නිසා නොව ඒ නිලධාරීන් රටේ නීතිය උල්ලංඝණය කර ඇත්නම් පමණකි. නීතියක් යනු වැඩි පිරිසක් උද්ඝෝෂණය නිසා බිහිවෙන්නක් නොව සමාජයේ සාමය ආරක්ෂාව පිණිස හදන ලද්දක් විය යුතුයි. එය සැමට එක සේ ක්‍රියාත්මක නොවන්නේ නම් එහි ප්‍රධාන අරමුණ එතැනින්ම අහෝසි වී ඇත.

බල්ටිමෝර් හි කළු නගරාධිපතිවරියට අනුව පොලිස් නිලධාරීන්ව අත් අඩංගුවට ගැනුනේ උද්ඝෝෂණයේ මහිමයෙනි. 2010 සිට නගරාධිපතිනිය ලෙස කටයුතු කරන ඇයට පොලිස් නිලධාරීන් නීතිය නිසි සේ පිළිපැදීම නියාමනය කරගත හැකි නොහැකි නම් ඇයගේ සේවය අසාර්ථක වී ඇතැයි ඇය ඉල්ලා අස්විය යුතු නොවේදැයි අහන්නට අයෙක් නැත. එපමණක් නොව ඇය ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයේ ලේකම් සහ ඇමෙරිකන් නගරාධිපති සමුළුවේ උප සභාපතිනිය හැටියට ද වර්තමානයේ කටයුතු කරන්නියයි.

පසුගිය සටහනේ දී කාලාන්තරයක් තිස්සේ ගෙන යන අහිතකර ප්‍රතිපත්ති ගැන සඳහනක් කළෙමි. මේ සටහන එයින් එකක් ගැන විස්තර පැහැදිලි කිරීමකි.

බරක් ඔබාමා වැනි සුදු මවකගේ සහ කළු විදේශික පියෙකුගේ පුතෙකුට රටේ ජනාධිපතිවරයා විය හැකි වූ නිදහසක් තිබෙන රටකි ඇමෙරිකාව. එවැනි දේශපාලන ජයක් ලොව කිසිම රටකින් මෙතෙක් දකින්නට ලැබී නැත. වෙනත් රටකින් දකින්නට තවත් කොපමණ කාලයක් ගතවේදැයි කියන්නට ද අසීරැ වූවකි.

එහෙත් කළුහමැති නිසා හෝ බෙදන්නට පොරොන්දු වූ නිසා බලයට පත්වෙන්නට වරම් ලැබුණාට ඵලක් නැත. නගරාධිපතිනියට වුවත් ජනාධිපතිවරයාට වුවත් ආර්ථික සත්‍යය බලපාන්නේ එකම විදියටයි. බලය යොදවා නීතියක් සම්මත කරගත්තාට එයින් රටේ හෝ ජනතාවගේ ධනය වැඩිවෙන්නේ නැත. 1849 තරම් ඈත අතීතයක දී ෆ්‍රෙඩරික් බැස්ටියාට් එය පෙන්වා දුන්නේය. නිදහස, සමානාත්මතාවය සහ සහෝදරත්වය, නාමයෙන් භාවිතයට ගත් නීතියේ බලය නිසා එහෙනම් ලොව පෝස්ත්ම රට ප්‍රංශය විය යුතු යැයි බැස්ටියාට් සටහන් තැබීය.

තුරුණු වියේ (16-19) අය අතර විරැකියාව ඉහළ ගොස් ඇති සමයක ඇමෙරිකන් වැසියන් ජීවත් වෙති. තුරුණු වියේ සිටින කළු අය අතර විරැකියාව ඊට වඩා දෙගුණයකි.

සුදු කළු භේද දකින අයට මෙය වාර්ගික අසාධාරණ සැලකීම් නිසා හටගත් තත්වයකි. නමුත් බොරැවෙන් සඟවන්නට බැරි ආර්ථිකය අපිට පෙන්වන්නේ විරැකියාවේ ප්‍රධාන හතුරා අවම වැටුප් නීති බවයි.

අවම වැටුප් නීති ඉහළ දැමීමෙන්, කළු තුරුණු වියේ අය අතර දකින්නට පැවති විරැකියාව ඉහළ යන ලදි. වැටුපට අමතරව සෑම වැටුප් පතකින්ම රජයට යවන සමාජ සේවා සුබ සාධන ගෙවන්නේ ද රස්සාව දෙන අයයි. වැටුප් වලට අමතරව සුබසාධන, නිවාඩු දවස්, සෞඛ්‍ය රක්ෂණය, විරැකියා රක්ෂණය යනාදිය ගෙවන්නට සිද්ධ වෙන්නෙත් රස්සාව දෙන අයටයි.

මේරිලැන්ඩ් හි ආණ්ඩුකාර මාටින් ඕ’මැලි විසින් 2014 දී නීතියක් අත්සන් කර අවම වැටුප පැයකට ඩොලර් 10.10 යැයි නියෝගයක් පැනවීය.

ආණ්ඩුවේ රස්සාවක් දෙන්නේ ඡන්දදායකයාගේ පොකැට්ටුවෙන් පඩි ගෙවන ක්‍රමටයි. ඒ සල්ලි උපයන්නට බලයේ සිටින දේශපාලනඥයන්ට සිද්ධ නොවේ. අවශ්‍ය වනුයේ බදු වැඩි කරන නීතියක් සම්මතය පමණකි.

පුද්ගලික අංශයේ දී රස්සාවකට බඳවා ගන්නට පෙර ව්‍යාපාරයේ අලාභ පාඩු අඩුකර ලාබ වැඩිකර ගත යුතුයි. ඩොලර් පහක වටිනාකමක් අරන් එන පළපුරුද්දක් නොමැති තුරුණු වියේ අයට පැයකට ඩොලර් 10 ක් ගෙවීමට සිද්ධ වීම ව්‍යාපාරයේ පැවැත්ම තීරණය කරන්නකි.

අවම වැටුප නීති නියෝගයකින් තීරණය වීම යනු අඩු කුසලතා ඇති අයගේ රස්සාවන්ට ප්‍රධාන බලපෑමක් එල්ල වීමකි.

අඩුම කුසලතාවයක් පවතින සමාජ කොට්ඨාශය තුරුණු වියේ අයයි.

ඒ නිසා අවම වැටුප් නීති නියෝගයකින් තීරණය වෙද්දී එහි ප්‍රධාන වශයෙන් පාඩු විඳින කොට්ඨාශය ද තුරුණු වියේ අය වෙති.

අවම වැටුපකින් තුරුණු වියේ අයෙක් සති අන්තයේ දී උපයන මුදල යනු පවුලක් රකින්නට උපයන මුදලක් නොවේ. එය යෞවන වයසේ දී ම රක්ෂා පළපුරැද්දක් ලබාගන්නට හැකි එක් මාර්ගයකි. ඕනෑම රස්සාවක්, මොන පඩියකට හෝ කරන රස්සාවක්, තුලින් රස්සාවේ නියැළෙන්නා ඉගෙන ගන්නේ, හුරුවක් ඇති කරගන්නේ, නියමිත වේලාවට වැඩට පැමිණීම, ඉහළින් ඉන්නා නිලධාරීන්ගේ අණ ඉටු කිරීම හා යෝජනා වලට සවන් දීම, අලස කමින් නොසිට ඵලදායක ලෙස වැඩ කරන්නට ඉගෙනීම යනාදියයි. රස්සාවක් ඇතැයි කියා තමන් වැදගත්ය යන හැඟීමත් ආඩම්බරයත් අත්විඳින්නට ලැබේ. තමන්ගේම කියා අතට ලැබෙන තුට්ටු දෙක ඒ නිසා එහි දී ලැබෙන එක සතුටක් පමණි.

විරැකියාව ඉහළ යද්දී තුරුණු වියේ අය පාරට බහින උද්ඝෝෂණ වලට වැඩියෙන් යොමු වෙනවා යන්න ලංකාවේ අයට අළුතින් කියා යුතු වූවක් නොවේ. උද්ඝෝෂණ වලට එකතු වෙන අය සේ ම, ඒ උද්ඝෝෂණ වලට මාර්ගය හදා දුන් විරැකියාව වර්ධනය කළ අය ද එකම වැරදි මාර්ගයක තව දුරටත් ගමන් කරද්දී තත්වයේ කිසිදු වෙනසක් සිද්ධ නොවේ.

මෙහෙ ෆෙඩරල් ක්‍රමයේ නීති උල්ලංඝණය කරමින්, අපේ බදු මංකොල්ලයෙන් ඈත රටවල ෆෙඩරල් ක්‍රම පිහිටුවන්නට වෑයම් ගන්නා අයට ඊට කළින් ආපහු ගෙදර ඇවිත් තමන්ගෙ පක්ෂය නිවැරදි මාර්ගයේ යන්නට හදාගන්න යැයි කිව යුතුයි!!! :D

ඔපරේෂන් බේබි ලිෆ්ට්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 30, 2015

බල්ටිමෝර් නගරයේ සිට අපේ ගමට එන පිරිස බොහෝ වෙති. සංචාරයට එන අය පළාතේ සුන්දරත්වය දැක නිවාඩු නිවාස මිල දී ගෙන සෑම ගිම්හානයක්ම මුහුදු වෙරළ අසළබඩ ගෙවන්න එන හැදියාව කෙමෙන් ඉහළ යයි. අපේ ගමේ ජීවිතයට ආණ්ඩුව ඇඟිලි ගැසීම සිද්ධ වෙන්නේ බල්ටිමෝර් වලට වඩා පැහැදිලි ලෙසින්ම ඉතාමත් අඩුවෙනි. දුප්පත් ගැමියන් මහජන නිවාස යෝජනා ක්‍රමයන් තුල සිරගත වී නැත. මෙය, රැටල්ස්නෙක් නයෙක් දඟර ගැසී දෂ්ට කරන්නට මාන බලාගෙන සිටින ගැඩ්ස්ඩන් කොඩි වලින්, මැදිහත්වීම් රිසි දේශපාලනඥයන්ට ඡන්ද දිනාගත යුත්තේ කෙසේදැයි මතක් කරන පැත්තකි.

බල්ටිමෝර් නගරය පාලන බලයේ සිටින මැදිහත්වීම් රිසි වූවන්ගේ තෝතැන්නකි. පසුගියදා පොලීසියට පහර දී වෙළඳස්ථාන හා නිවාස ගිනිතැබීමේ සිද්ධියේ සම වරදකරුවන් මැදිහත්වීම් රිසි නීති සම්පාදකයන් සහ විද්වතුන් වෙති. සිද්ධිය පොලීසිය විසින් ෆ්‍රෙඩී ග්‍රේ අමු අමුවේ මරා දමන ලද සිද්ධිය නිසා පමණක් උත්පාදනය වූ ප්‍රචණ්ඩත්වයක් නොවේ. මත්ද්‍රව්‍ය වලට එරෙහි යුද්ධය, වාර්ගික ලෙසින් දඬුවම් ලැබෙන පොලිස් සම්ප්‍රදාය, අසාර්ථක මහජන සේවා, කළු අයට වෙනම පිහිටුවා ඇති මහජන නිවාස වැඩ පිළිවෙත්, නගර ප්‍රතිසංස්කරණය, නොනැවතෙන සේ සිද්ධ වෙන ‘ප්‍රගතිශීලී’ අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ, ආර්ථික අවස්ථා අහිමි කරන ඉතා දැඩි සේ නියාමනය කරන ශ්‍රම වෙළඳපොල, වෘත්තීයන්ට අවසරපත් ගන්නට සිද්ධ වීම, තුවක්කු පාලනය, සහ සියල්ලන්ටම තමන් සිරකරුවන් යැයි හැඟෙන චිරස්ථායී යුද්ධ නීති නිසා කෙමෙන් ප්‍රසාරණය වූ පීඩනය මේ පුපුරා ගිය අවස්ථාවකි.

සමාජ ක්‍රමයට වඩා හොඳින්, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය කරන එලීට් පිරිසකට සමාජ ක්‍රමයක් හදන්න පිළිවන් යැයි වසර සියයක ඉතිහාසයේ දී වැඩි කාලයක් විශ්වාසයේ එල්බ සිටීම නිසා හටගත් ප්‍රතිඵලයකි.

අද, වියට්නාම් අර්බූදයේ ඇමෙරිකන් හමුදා මෙහෙයුම් ඉවත් වූ දිනය සේ සැලකෙන සයිගොන් නගරයෙන් ඉවත් වී යාම සිද්ධ වූ 1975 අප්‍රේල් 30 වැනිදා හි 40 වැනි සංවත්සරයයි. මැදිහත්වීම් රිසි දේශපාලනඥයන් නිසා ඇමෙරිකන් වැසියන් 58,000 ක් මිය ගියහ. වියට්නාමයේ වැසියන් මිලියන ගණනක් සංඛ්‍යාවක් මිය යන ලදි.

කොමියුනිස්ට් හෝ සමාජවාදී වෙන්නට රිසි වූවන්ව යුද්ධ වලින් නවත්තන්නට නොහැකියි. ඔවුන් තමන්ගේම වැසියන් වහලුන් කරගනිද්දී නිදහසේ නාමයෙන් කියා මිනිස් ජීවිත විනාශ කරන යුද්ධයන්ට යෑම නිදහස ආරක්ෂා කිරීම වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම නොවේ. එසේම වෙළඳ සම්බාධක පැනවීමෙන්, එවැනි ප්‍රජාපීඩක ආණ්ඩු වලට හිර වූ අහිංසක මිනිස්සුන්ගේ නිදහස සලසන්නේ හෝ ප්‍රජාපීඩක පාලකයන් ඉවත් වෙන්නේ නැත. කදිම උදාහරණය කැස්ත්‍රෝලාගේ කියුබාවයි. කියුබාව ගැන ඇස් ඇරෙන්නේ දැන් වූවාට, 1994 දී ඇමෙරිකාව වියට්නාමයට පනවා තිබූ වෙළඳ සම්බාධක ඉවත් කරන ලදි.

ආඥාදායක පාලනයකින් රට ගෙන යන වියට්නාමය අදත් තමන් කොමියුනිස්ට් යැයි කියා ගනිති. එහෙත් වියට්නාම වැසියන් පිව් පර්යේෂණ සමීක්ෂණයකට අනුව අද ලොව වෙනත් කිසිම රටකට වඩා, ජර්මනියට, ඉන්දියාවට, නැත්නම් ඇමෙරිකාවටත් වඩා, ධනවාදයේ නොම්මර එකේ ලෝලීයා බවට පත් වී ඇතැයි වාර්තා වෙයි.

ඒ සමඟින් අහන්නට ලැබෙන්නේ, වියට්නාමයේ සයිගොන් නගරය යුද පිටියක් බවට හැරෙද්දී වියට්නාම් දරුවන් ඇමෙරිකාවට ගෙන ගිය මෙහෙයුමක් ගැනයි. ඒ නිල වශයෙන් දරුවන් ගෙනෙන මෙහෙයුම දියත් කරන්නට දින දෙකකට පෙර දරුවන් 57 ක් බඩු ප්‍රවාහනය කරන ගුවන් යානාව අහසට නංවන්නට අවසර නොමැතිව සයිගොන් ගුවන් තොටුපොලෙන් පිටත් වී ඒමයි. නිල වශයෙන් පිටත් වූ ප්‍රථම ගුවන් යානය කඩාවැටිණ.

ඒ ගෙනෙන ලද සමහර දරැවන් ඇමෙරිකන් හමුදා භටයන්ගේ වූහ. අනෙක් අය අනාථ වූ දරුවන් වූහ. සමහර අයගේ දෙමව්පියන් එහි සිටියත් ඔවුන්ව මෙහි රැගෙන ආවා යැයි කියැවේ.

1975 මැයි මාසයේ දී ඔපරේෂන් බේබි ලිෆ්ට් අවසන් වෙද්දී දරැවන් තුන්දාහකට වඩා පිරිසක් ඇමෙරිකාවට ගෙනෙන ලදැයි සැලකේ.

තම රටේ කොමියුනිස්ට්වාදය පැතිරෙනවාට අකමැත්තෙන් ඇමෙරිකන් වියට්නාම් යුද්ධ කාලයේ දී ඒ පැත්ත අත්හැර ඇමෙරිකාවට පැමිණි අය, අද මගේ ඥාතීන් ද වෙති.

මේ වියට්නාම් වලින් පැමිණි අය බහුතරය තවමත් පදිංචි වී සිටින්නේ ඔවුන් මුල් පදිංචිය කරගත් නගර වලයි. තමන්ගේ මැදිහත්වීම් ප්‍රතිපත්ති වලින් සිද්ධ වූ අකටයුතු වසා ගන්නට ඇමෙරිකන් රජය අපේ බදු මුදල් වලින් තවමත් ඔවුන්ට සහනාධාර බෙදා දෙයි.

මංකොල්ලයට ඉඩක් නැති විට, සමාජ ක්‍රමයක් හදන්නට එලීට් පිරිසකට දැනුමක් නොමැති බව අවබෝධ වෙන්නට වැඩිකල් නොයයි. මංකොල්ලය ඇමෙරිකන් වැසියන්ගෙන් පැහැර ගන්නා බදු මාර්ගයෙන් සිද්ධ වෙනවා ද, නැත්නම් රැසියන් යුද්ධ ටැංකි වලින් යුක්රේනයට බලහත්කාරයෙන් ඇතුල් වී සිද්ධ වෙනවා ද, එහෙමත් නැත්නම් සමාජ ක්‍රමයක් හදන්නට දන්නවා කියාගත් මිනිසුන් වහලුන් කරන පාලකයන් අතින් සිද්ධ වෙනවා ද යන්න පහදා ගන්නට ඉතිහාසයේ උදාහරණ එමට ඇත.

නැත්තේ, ඒවා විභාගයට හැකි දැනුම මඳකම පමණි. දැනුම සොයා යන්නෝ ලොව සැමදා විරල වෙති. එහෙත් ඔවුන් දැනුම සොයාගන්නට වෙහෙස වී එය අවබෝධයෙන් ඉහළ ආදායම් ඉපැයීමට සමත් වෙද්දී, මාර්ගය නොදැක ප්‍රතිඵලය දිහා බලා, ප්‍රතිඵලය නුරුස්සන අය ලොව සුලබ වෙති.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 255 other followers