අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

ඇමෙරිකන් මුදල් නෝට්ටුවට එකතුවෙන කාන්තාව

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 20, 2016

ඇමෙරිකන් ඩොලර් විස්සෙ නෝට්ටුවෙ ඉන්න ඇන්ඩෲ ජැක්සන් අයින් කරලා ඒ වෙනුවට එකතුවෙන කාන්තාව හැරියට් ටබ්මන්. එයා කවුදැයි දැනගන්න කැමති අයට එයා ගැන මම කළින් ලිව්ව සටහනෙන් පුළුවන් වේවි.

කාන්තාවකට ඇමෙරිකන් මුදල් සරසන්න මීට කළින්, එනම් 19 වැනි සියවස අග දී අවස්ථාව ලැබිලා තියෙනව. ඒ රටේ මුදල් සඳහා රන් රිදී පදනම් තිබිච්ච කාලේ. ඩොලර් 1 ක රිදී සහතිකයේ ජෝර්ජ් වොෂිංටන්ගෙ බිරිඳ වූ මාර්තා වොෂිංටන්ගේ රූපයක් ඉතිහාසයට එකතු වුණා.

රස්කි පාර්මිශාන් -වැඩි මිලට බාල බඩු විකිණීම

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 19, 2016

චීස් ගැන මෙහි ලියපු සටහන් අතර පාර්මිශාන් ගැනත් ලියපු සටහනක් තියෙනව. මේ සටහන වැඩි මිලට බාල බඩු විකුණන රස්කි පාර්මිශාන් නමින් වූ රුසියන් චීස් ව්‍යාපාරය ගැන. එහි අයිතිකාරයා ඔලෙග් සිරෝටා.

සේවකයන් 30 කින් යුතු තොරතුරු තාක්ෂණ ව්‍යාපාරයකට අයිතිය කියූ සිරෝටා මොස්කව් නගරයේ ජීවත්වෙමින් සිහින මැව්වෙ තමන්ගෙම කිරිහලක් ගැන. ගොවිපොලක ජීවත්වෙමින්, කිරි ගවයන් ගෙන් චීස් හදන හැටි ගැන. ඒත් එහෙම ව්‍යාපාරයකට බැස්සොත් ගොවිපොලට ඉඩම් කෑල්ලක් මිල දී ගන්න තැනේ පටන් තම රටේ අල්ලස් දූෂණ තත්වය එක්ක හැප්පෙන්න වෙන බව දත් නිසා සිරෝටා ඒ කර්මාන්තයට අත දැම්මෙ නැහැ. අනික චීස් කර්මාන්තයට එකතුවෙන කැමැත්ත තිබ්බට රුසියාවට යුරෝපීයෙන් ගෙනෙන අනගි කිරි ආහාර එක්ක වෙළඳපොලේ තරඟ කරන්න තමනට හැකියාව නැතැයි ඔහු දැන සිටිය.

නමුත් ව්ලැඩමියර් පූටින් ක්‍රයිමියාව ආක්‍රමණය කළාට පස්සෙ, සිරියාවේ අසාද්ගෙ උදව්වට ගියාට පස්සෙ, සිරෝටාට තම සිහිනය සැබෑ කරගන්න පොටක් පෑදෙනව. යුරෝපීයයන් රුසියාවට සම්බාධක ගෙනෙද්දී පූටින් යුරෝපීය යුනියනයෙන් එන ගොවි ආනයන තහනම් කරනව. සිරෝටා හනිකට එයාගෙ තොරතුරු තාක්ෂණ ව්‍යාපාරය විකුණල මොස්කව් වලින් ඈත ගම්මානයක ගොවිපොලක් මිල දී ගන්නෙ යාළුවන්ගෙන් සහ පවුලේ අයගෙන් මදිපාඩු සඳහා ණය අරගෙන. හවුල් ව්‍යාපාරික අයිතිය සඳහා අන්තර්ජාලයෙන් එයා ජර්මනියෙ කිරිහලක වැඩ කරන රුසියන් අයෙක්වත් හොයා ගන්නව. යුක්රේන ගමකින් එන සරණාගතයන් දෙන්නෙක්වත් වැඩට බඳවා ගන්නව. රස්කි පාර්මිශාන් ව්‍යාපාරය පටන් ගන්නේ 2015 අගෝස්තුවේ දී.

2013 දී රුසියාව චීස් ටොන් ලක්ෂ 440 ක් ආනයන කළාට පූටින් දැමූ තහනම නිසා 2015 මාස 11 ක කාලයක දී ආනයන වෙන්නෙ චීස් ටොන් ලක්ෂ 180 යි.

තහනමක් පැනවීම නිසා සිරෝටා අතින් දේශීය චීස් කර්මාන්තය පටන් ගැනුණා යැයි සතුටු වෙන පටු දැක්ම ඇති අය බොහොමයක් ඉන්නව.

සිරෝටා නිපදවන චීස් පමණක් නෙමෙයි දේශීය වශයෙන් රුසියාවේ හැදෙන චීස් එකක්වත් විදේශීය චීස් තරම් රස නැති බව රුසියාවේ පාරිභෝගියන් හැමෝම පිළිගන්න දෙයක්. සමහර අය අඩු වැයෙන් නිපදවන්න එළකිරි මේද වෙනුවට යොදා ගන්නෙ පාම් තෙල්.

විදේශීය චීස් ආනයන නැවතීම නිසා දැන් රුසියන් වෙළඳපොලේ චීස් මිල ගණන් ඉහළ ගිහින්.

විදේශීය යාළු මිත්‍රාදීන් ඉන්න අයට සහ පිටරට ගිහින් එන්න වත්කම ඇති අයට පිටරට ගියාම යම් ප්‍රමාණයක් චීස් අරගෙන එන්න පුළුවන්. ඒත් අනිත් රටවැසියන් වැඩි මිලට තියෙන බාල චීස් වලින් අවශ්‍යතාවය පිරිමහ ගන්න ඕන.

පහුගිය වසරේ පූටින් රූබල් ට්‍රිලියන 2.5 ක් (ඩොලර් බිලියන 37) ක් තහනම් විදේශ ආනයන සඳහා ආදේශකයන් හදන ව්‍යාපෘති සඳහා වැය කරල තියෙනව. ඒත් එයින් ලැබුණ ප්‍රතිඵල එච්චර සාර්ථක නැහැ. මොකද යම් කර්මාන්තයක යෙදෙන්න කියල සල්ලි දුන්නට මදි. අමුද්‍රව්‍ය, ව්‍යාපාර පහසුවට පරිසරයක් නැත්නම් සහ ඊට දැනුම නැත්නම්. ඉතින් ඒ නාස්ති වුනෙත් රටවැසියන්ගේ වෙහෙසේ ඵලදාවයි. පූටින්ලාගේ පුද්ගලික සල්ලි නම් ආයෝජනය වුනේ පැනමාවේ බව නොදන්නෙ චීනයේ සහ රුසියාවේ අය විතරයි.

ඉහත අමුණපු කළින් ලියපු සටහනේ කිව්ව විදියට, ඇමෙරිකාවේ විස්කොන්සින් ප්‍රාන්තයේ චීස් කර්මාන්තය පැතිරිලා ගියෙ මෙහෙ පදිංචියට ආපු ස්විට්සර්ලන්ත අය නිසයි. චීස් හිඟයක් තිබුණත්, චීස් කර්මාන්තය දියුණු කරන්න කියල රුසියාවට යන්න විදෙස් රටවල කවුරුත් පෝලිම් ගැහෙන්නෙ නැති හේතුව සිරෝටා මුහුණ පාන හේතුම තමයි; රටේ පැතිරිලා තියන අල්ලස් දූෂණ වාතාවරණය සහ අමුද්‍රව්‍ය ලබාගත නොහැකියාව. දේපල අයිතියට ආරක්ෂාවක් ලැබෙන්නෙ නැතිකම. එවැනි තත්වයන් පවතිද්දී වෙන රටකට ගිහින් ව්‍යාපාරයක් වැඩි දියුණු කරන්න කැමති අයෙක් කොයි රටකින්වත් හොයාගන්න ලැබෙන්නෙ නැහැ.

අනගි ප්‍රමිතියෙන් යුතු විදේශීය භාණ්ඩ වලට තහනම් පනවපු නිසාම පමණයි බාල ආදේශකයක් හදන සිරෝටාට දේශීය වෙළඳපොලේ ඉඩක් ලැබෙන්නෙ. ඉතින් නීති නියෝගයකින් බාල බඩු රුසියානුවන්ට හොඳ යැයි තීන්දු කරන ලද්දේ පූටින්. චීස් නිෂ්පාදන ලෝක මට්ටමේ අනගිත්වයෙන් හදන උත්සාහය, රුසියාවේ පටන් ගන්නටත් පෙර නැවතෙනව. අන්තිමේ දී දක්ෂතාවයෙන් හෝ දැඩි උත්සාහයෙන් යම් නිෂ්පාදනයක් ලෝක මට්ටමෙන් දියුණු කරන්නට සිහින මවන අය රටේ හිඟවෙනව.

චීස් ප්‍රමිතියෙන් මදි වීම පමණක් නෙමෙයි ඊට පාරිභෝගිකයා ලවා වැඩි මිලක් ගෙවීමත් තීන්දු කරන ලද්දේ පූටින්. බඩු මිල ඉහළ යෑම නිසා රටවැසියන්ගේ පොකැට්ටුවටයි තට්ටු වෙන්නෙ. රටවැසියන්ගෙ ජීවන බර ඉහළ යද්දී නිෂ්පාදන දියුණු තියුණු කිරීමට සහ නව සොයාගැනීම් සඳහා කරන ආයෝජනයට අවශ්‍ය ඉතුරු කිරීම් ද හිඟවෙනව. රටවැසියන්ට වත්කමක් නැහැ කර්මාන්ත දියුණු කරන්න කියමින්, ඒ නිසා රජය ඉදිරිපත් විය යුතුයි කියමින්, අනුන්ට සැලසුම් හදන පාලකයන් බදු මාර්ගයෙන් උදුරාගත් රටවැසියන්ගේම වෙහෙසේ ඵලදාව නැති නාස්ති කරනව.

2014 ට කළින් සිරෝටා පූටින් පාක්ෂිකයෙක් නෙමෙයි. හැබැයි දැන් යුක්රේනයේ සහ සිරියාවේ යුද්ධ නිසා එයා තමන්ට පෑදිලා තියෙන අවස්ථාව ගැන පූටින්ට ස්තූති කරන කෙනෙක්. පූටින්ට විතරක් නෙමෙයි ඔබාමටයි අන්ගලා මෙයර්කල්ටයි දෙන්නටමත් ස්තූති කරන කෙනෙක්. සම්බාධක තව වසර 10 ක් දිගටම ගෙන ගියොත් ඒ දෙන්න වෙනුවෙන් ලෝකඩ ස්මාරකයක් කඩේ ඉස්සරහ එයා හදනවාලු. සිරෝටාගේ එළු දෙනට දාල තියන නම අන්ගලා මෙයර්කල්.

ඉතින් වැඩි මිලට බාල බඩු ගන්න අකමැති රුසියානුවන්ට පුළුවන් රුසියාවේ හදන චීස් නොකා ඉන්න. ලුණු දාපු මාළුයි අච්චාරු දාපු ඩිල් පිපිඤ්ඤා ගෙඩියි ඔතාගෙන ගිය කාලේ ජීවත්වෙච්ච රුසියන් අය දැන් ඉන්නෙ ඩිංගයි. ඔවුන් ඉතාමත් වයසක උදවිය.

හෙලිකොප්ටර් මුදල්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 15, 2016

හැමෝටම ලක්ෂයක් මුදල් තෑගි දුන්නොත් සියල්ලන්ටම කිරි ඉතිරේවි ද? ලක්ෂයක් මුදල් අතට ලැබෙද්දී බඩු ගන්නට දුවන ජනතාව නිසා පවතින භාණ්ඩවල මිල ගණන් ද වේගයෙන් ඉහළ යන්නේ කෙසේදැයි පැහැදිලි කරන්නට අවශ්‍ය ද?

හෙලිකොප්ටර් මුදල් සංකල්පය ගැන මුලින්ම විමසන ලද්දේ ඇමෙරිකන් ශ්‍රමිකයන්ගේ පඩි පැකට් එකෙන් කෙළින්ම බදු කපා ගැනීමට ඇමෙරිකන් රජයට මාර්ගය සකස් කර දුන්, නොබෙල් අර්ථ ශාස්ත්‍ර තෑග්ග දිනූ, නිදහස් වෙළඳපොල වෙනුවෙන් පෙනී සිටි සුප්‍රසිද්ධ මිල්ටන් ෆ්‍රීඩ්මන් විසිනි. 1969 දී The Optimum Quantity of Money යන ලිපියෙන් ෆ්‍රීඩ්මන් මෙම හෙලිකොප්ටර් මුදල් සංකල්පය ඉදිරිපත් කළේය. හෙලිකොප්ටරයකින් හලන ඩොලර් දාහක මුදල් පාරිභෝගිකයන්ට ලැබෙන්නට සැලැස්වුවහොත්? එක වතාවක් පමණක්? ඔහු අර්ථ ශාස්ත්‍රය සඳහා වූ නොබෙල් තෑග්ග දිනන්නේ ඊට වසර දහයකට පමණ පසුව, අදහස් ඔයිට වඩා ටිකක් වෙනස් වෙද්දී.

ආර්ථික උත්තේජක, ප්‍රමාණාත්මක ලිහිල් කිරීම්, බිංදුවක පොලී අනුපාතික සහ ඍනාත්මක පොලී අනුපාතික යනාදී මැදිහත්වීම් සියල්ලම සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථක වී ඇති කාලයක දී මහ බැංකුකරුවන් කළ යුත්තක් ලෙසින් නැවතත් ලෝකයේ හෙලිකොප්ටර් මුදල් බෙදීම යෝජනා වී ඇත.

වැඩියෙන් නිකුත් කරන මුදල් සහ ඉහළ යන බඩු මිල ගණන් යනු ආර්ථිකයක ධන සම්පත් වැඩිවීමක් යැයි අවුල් කරගන්නා අය තවමත් ලොව නොමඳව සිටිති. ගණිත ගුණ්ඩු වලින් රටක සමෘද්ධියක් ඇතැයි හුවා දක්වන්නට උත්සාහ කරන සහ ණය ලබාගැනීම සඳහා වාර්තා සකසන පිරිස්වලට මෙවැනි උප්පරවැට්ටි අවශ්‍ය වෙති. සැබෑ සමෘද්ධියක් එසේ සැකසෙන්නේ නැති බව සොයා බලන්නට සාමාන්‍ය රටවැසියන්ට උවමනාවක් හෝ දැනුමක් නැත.

හෙලිකොප්ටර් මුදල් සැලැස්මක් ක්‍රියාත්මක වුවහොත් මේ අලුත් මුදල් මුලින්ම ලබන අය, ඔවුන්ගේ වෙළඳපොලේ මිල ගණන් ඉහළ යන්නට පෙර පරිභෝජනයට සමත් වී වාසි ලබනු ඇත. අනිත් අය මුදල් වැය කරන්නටත් පෙරම ඉහළ ගිහින් ඇති මිල ගණන් දිහා බලා හූල්ලනු ඇත. අවසානයේ දී බඩු මිල ඉහළ ගිහින් තිබුණත් සියල්ලන්ගේම සුබසාධනයේ වැඩිවීමක් දකින්නට නොලැබෙන බව වැටහෙද්දී සියල්ල සිද්ධ වී අවසන්.

මෙවැනි උත්සාහයක දී වෙළඳපොලට උත්තේජේනයක් ලැබී හටගන්නා සුළු ආර්ථික ප්‍රගතියක් දකින්නට ලැබුන ද දීර්ඝ කාලීනව ඇතිවන යහපතක් නැත. ඉතින් එවිට මහ බැංකු විසින් යෝජනා කරනුයේ කුමක් ද? මෙතෙක් ඉතිහාසය පෙන්වන්නේ ඒ ඒ උත්සාහය ගෙනෙනවා යැයි කියන ඵලදාව ගෙනෙන්නට ව්‍යර්ථ වෙද්දී පවා නැවත නැවතත් මහ බැංකු උත්සාහයේ යෙදෙන්නේ මෙතෙක් කරගෙන ගිය ක්‍රමයේම, මුදල් පාලනය හසුරැවන්නට තමන් දන්නවා කියන මතයේම රැඳී සිටින බවයි.

ආර්ථික වර්ධනයක් ලැබෙන්නේ මුදල් සැපයුම වැඩි කිරීමෙන් හෝ මිල ගණන් ඉහළ යැවීමෙන් නොවේ. ඉතිරි කිරීම් හා ආයෝජන වැඩි වීමක් ජනතාව අතින් සිද්ධ නොවී ආර්ථිකයේ කුමන අංශයට මහ බැංකුව විසින් මුල්‍යකරණයෙන් මැදිහත් වූවත් ඵලක් නැත. ඕනෑම ආර්ථිකයක ඉතිරි කිරීම් හා ආයෝජන වැඩි වන්නට නම් එම රටේ ව්‍යවසායකයන්ට (ලොකු කුඩා කාහටත්) කැමැත්තෙන් කරන ගණුදෙනුවල නියැළෙන්නට පහසු සහ නිදහස් පරිසරයක් ලැබිය යුතුයි.

ඩෙලවෙයාර් ප්‍රාන්තයේ අයෙකුට අන්තර්ජාලයෙන් ක්ෂණිකව ව්‍යාපාරයක් අරඹන බලප්‍රතයක් ලබාගත හැකියි. විකිණීම සඳහාම අරඹන ලද ව්‍යාපාරයක් මිල දී ගැනීමට ද හැකියාව පවතී. එයත් රැගෙන බැංකුවකට ගොස් නැත්නම් අන්තර්ජාලයෙන් එදිනම ව්‍යාපාරික ගිණුමක් විවෘත කළ හැකියි. ලංකාවේ එවැන්නකට මාස 6 ක සිට වසරකටත් වඩා කාලයක් ගෙවී යයි. ඩෙලවෙයාර් හි ඩොලර් 75 කට පමණ කරගත හැකි වූවට ලංකාවේ දී ඩොලර් පන්සියයක් ඉක්මවයි. ඉතින් ඩෙලවෙයාර් යනු ආයෝජකයන් ව්‍යාපාර අරඹන්නට ඇදී එන තැනක් වෙද්දී ලංකාව යනු ආයෝජන මුදල් හිඟන්නට විදෙස් රටවල් වෙත අතපාන රටක් වී තිබීම පුදුමයක් ද?

පසුව එකතු කරන ලදි:
ලියාපදිංචි කරන ලද එහෙත් ක්‍රියාත්මක නොවන ව්‍යාපාර බොහොමයක් ඇතිබව කියමින්, ඒවා සක්‍රීය කරවීමට යැයි කියා සියළු ලියාපදිංචි ව්‍යාපාර සඳහා රජයට වාර්ෂික ගාස්තුවක් ගෙවිය යුතු යැයි කියන රටක ආයෝජන කරන අය හිඟවීම පුදුමයක් ද?

මුදලේ අගය මංකොල්ලාකෑමට ස්වාධීන ආයතනයක්?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 5, 2016

ආදායම් බදු යනු වෙහෙසෙන මිනිසාගේ ඵලදාව සොරකම් කිරීමේ ක්‍රමයයි. මුල්‍ය පාලනය යනු ඒ සොරකමේ යෙදෙන තවත් ක්‍රමයකි. වෙහෙසෙන මිනිසා උපයන සහ ඉතිරි කරන මුදලේ අගය මංකොල්ලා කෑම එහි දී සිදුවේ. ආදායම් බදු දෙපාර්තමේන්තුව මාර්ගයෙන් වෙහෙසෙන මිනිසාගේ ඵලදාව මංකොල්ල කද්දී, මුදලේ අගය මංකොල්ලාකෑම මහ බැංකුව යටතේ පවතින මුල්‍යකරණය හෙවත් මුදල් පාලනය නම් ප්‍රෝඩාවෙන් සිද්ධ වෙයි.

අනුන් සඳහා සැලසුම් හැදීමට හැකි දැනුම අයෙකුට හෝ පිරිසකට ඇතැයි කියන මතය ලෝකයේ බලතණ්හාධිකයන් අතර ජනප්‍රිය වෙද්දී බ්‍රිතාන්‍ය අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයෙක් වූ ජෝන් මේනාඩ් කේන්ස් විසින් ඔවුන් අතට මුදල් පාලනයේ බලය පැවරීම සඳහා පදනමක් ‘පොදු න්‍යාය’ වෙතින් ලබා දුනි. ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය ක්‍රමයක් හදාගන්නටත්, මුල්‍ය ස්ථායීතාවය පවත්වාගෙන යන්නටත්, එපමණක් නොව ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමට මාර්ග පාදා දෙන්නටත් හැකි යැයි කියමින් ලෝක බලතණ්හාධිකයන් පිරිසක් එකතු වී බ්‍රෙටන් වුඩ්ස් නමින් අද හැඳින්වෙන මුල්‍ය පාලනයේ බලය තමනට පවරා ගන්නා කටයුත්ත ආරම්භ කළහ.

ශිරාල් ලක්තිලක “ලිබටේරියානු ආර්ථික දෘශ්ටිය අපට අවැඩකි” යන මැයෙන් ලියූ සටහනක් 2016.03.20 දින ‘රාවය’ පුවත්පතේ පළවිය. එහි බ්‍රෙටන් වුඩ්ස් යනු නිදහස් වෙළඳපොලේ, ලිබටේරියන් දැක්මේ නොහොත් මැදිහත්වීම් නැති ධනවාදයේ ප්‍රතිඵලයක් හැටියට ඔහු දක්වා තිබුණි. දෘශ්ටියක විරුද්ධ පැත්ත ගෙන එය දෘශ්ටිය හැටියට පෙන්වන්නට යෑම යනු තමන් කතා කරන්නේ කුමක් ගැනදැයි කියාවත් දැනුමක් නොමැතිකමයි. ඊට මා යැවූ ප්‍රතිචාරය රාවයේ පළවුවහොත් එය ද මේ සටහනට එකතු කරන්නම්. මේ දිවෙන සංවාදය ආරම්භ වූ ශිරාල් ලක්තිලක ලියූ මුල් සටහන මෙතැනින් කියැවිය හැකියි. ඊට මා දැක්වූ මුල් ප්‍රතිචාරය මෙතැනින් කියවත හැකියි.

බ්‍රෙටන් වුඩ්ස් නමින් වූ මේ ලෝක බලතණ්හාධිකයන්ගේ ක්‍රමය ගැන එදා නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතේ අර්ථ ශාස්ත්‍ර කොලමක් ලියුවේ ලිබටේරියන් දාර්ශනික දෘශ්ටියෙන් යුතු වූ ද, ඔස්ට්‍රියන් අර්ථ ශාස්ත්‍රඥ පාසැලේ අනුගාමිකයෙක් වූ ද, නිදහස් වෙළඳපොල අගයන, මැදිහත්වීම් නැති ධනවාදය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි හෙන්රි හැස්ලිට් නැමැත්තාය. බ්‍රෙට්න් වුඩ්ස් ක්‍රමයට ඉඩක් ලැබුනොත් වැඩිකල් නොගිහින් ලොව විවිධ ජාතීන් හමුවට එන ආර්ථික අවදානම් හැස්ලිට් සිය කොලමෙන් ගෙනහැර පෑවේය. බ්‍රෙටන් වුඩ්ස් පිහිටුවා වැඩි කලක් නොගිහින් ඒ ගැටළු විවිධ රටවල එයාකාරයෙන්ම පැන නැඟිණ. එයින් ගෙනෙනවා යැයි පොරොන්දු දුන් යහපත් තත්වයන් වෙනුවට ලෝක ජනතාවට ලැබුනේ අවුල් වියවුල් රැසකි. ලෝකයේ වෙහෙසෙන ජනතාවගේ ඵලදාව සොරකම් කරත හැකි බලය පුද්ගලයන් කිහිප දෙනෙකුගේ අතට පත්වුණි.

“මංකොල්ලය සමාජයේ යම් මිනිස් කල්ලියක ජීවන හැදියාවක් බවට හැරෙද්දී, කාලයාගේ ඇවෑමෙන් ඔවුන් එහි නියැළෙන්නට තමනට අවසර ලැබෙන නීති පද්ධතියක් හදාගෙන එය අගයන ආචාර ධාර්මික සංග්‍රහයකුත් හදා ගනිති.” -ෆෙඩරික් බැස්ටියාට් විසින් සිය “ආර්ථික විතණ්ඩවාදයන්” නැමති කෘතියේ එසේ ලියන ලද්දේ 1845 වැනි ඈත අතීතකය දී ය.

“When plunder has become a way of life for a group of men living together in society, they create for themselves in the course of time a legal system that authorizes it and a moral code that glorifies it.” -Frédéric Bastiat, Economic Sophisms

පෝසතුන්ගෙන් අරගෙන දුප්පතුන්ට බෙදුවාම සියල්ලන්ටම සාධාරණය සැලසෙනවා යැයි සිතන පුද්ගලයන් යම් සමාජයක වැඩි නම්, එවිට ඊට ක්‍රමයක් ඇතැයි ද, ඒ ක්‍රමයෙන් සියල්ලන්ගේම ආර්ථික, සමාජීය හා සංස්කෘතික සමෘද්ධිය සැලසෙනවා යැයි ද පොරොන්දු දීමකින් පමණක් පාලකයන්ට බලය තමනට පවරා ගැනීමට හෝ ලැබුණු බලය රඳවා ගැනීමට හැකියි. ක්‍රමය සාර්ථක වේදැයි කියා ගවේෂණයට හැකියාවක්, ඊට කාලයක් වැය කරන හා වෙහෙසක් ගන්නා ස්වාධීන පුද්ගලයන් සෑම සමාජයකම සැබැවින්ම සිටින්නේ අල්පයකි. පෙර නීති විරෝධී වූ බලය දැන් නීත්‍යානුකූල අන්දමකින් ලැබෙන සේ නීති වෙනස්කර, බලතණ්හාධික දේශපාලනඥයන්ට බලය පවරන්නට ඉදිරිපත්වෙන විද්වත් අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන් ලෙසින් පෙනී සිටින දේශපාලන ගැත්තන් ඕනෑම රටකින් නොමඳව සොයාගත හැකියි.

මිනිසාගේ ස්ව-කැමැත්තට තැනක් දිය යුතු යැයි කියමින් අනුන්ට සැලසුම් හදන්නට නොයන ලිබටේරියන් අය එදත් අදත් මෙවැනි යෝජනාවන්ට විරෝධය දක්වති. රාජ්‍ය මාර්ගෝපදේශය යටතේ බෙදන ලද අධ්‍යාපනයෙන් පෝෂණය වී සිටින ජනතාවට මේවායෙහි ක්‍රියාකාරකම් ගැන විස්තරාත්මක දැනුම නොලැබීම පුදුමයක් ද?!

ෆෙඩරල් බැංකුවට මුදල් සැපයුම හිතුමතයේ වැඩිකරගන්නට* අවසර ලබාදෙමින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් රූසවෙල්ට් විසින් විධායක ආඥාවක් අත්සන් කරන ලද්දේ 1933 අප්‍රේල් 5 වැනිදා. සියළු ඇමෙරිකන් වැසියන් තමන් සතු රත්තරන් කාසි සහ බුලියන් (ඝන රන්) මාසයක් ඇතුලතට රජයට ලබාදිය යුතු යැයි ඒ ආඥාවෙන් කියැවිණ. මංකොල්ලය එසේ විධායක ආඥාවකින් නීත්‍යානුකූල කළ රූසවෙල්ට් නීතිය කඩන අයට ඩොලර් දහ දාහක දඩයක් හෝ වසර දහයක සිර දඬුවමක් නියම කරන ලදි.

ලංකාවට මෙම බදු මදිවට, මුදලේ අගයත් මංකොල්ලන ක්‍රමය ලැබෙන්නේ 1949 තරම් මෑතක දී ය. ඒ මහ බැංකුව සහ එහි පාර්ලිමේන්තු අධීක්ෂණයක් යටතේ පැවතෙන මුල්‍ය මංඩලයක් පිහිටුවීමෙනි.

මුල්‍ය ප්‍රතිපත්ති පාලනයට පිරිසක් හෝ පුද්ගලයෙක් අසමත් යැයි පෙන්වන ඉතිහාසයක් පැවතිය දී, ඇමෙරිකන් මහ බැංකුවේ හෙවත් ෆෙඩරල් බැංකුවේ දේශපාලන ස්වාධීනත්වය අහෝසි කර දමන කතිකාවක් ඇමෙරිකාවේ යළිත් පටන් ගෙන ඇත. නමුත් අද ලංකාවේ දකින්නට ලැබෙන්නේ මහ බැංකු සහ මුල්‍ය මණ්ඩල දේශපාලනයෙන් ස්වාධීන කළ යුතු යැයි කීමයි. ජනතාව විසින් තෝරාපත් නොකළ මුල්‍ය මණ්ඩලයක සාමාජිකයන් විසින් රටේ මුදල් සැපයුමේ පාලනය කිරීම මැනවි යැයි එම අයගේ මතයයි.

කොංග්‍රසයේ (පාර්ලිමේන්තුවේ) අධීක්ෂණයෙන් යුතුව භාණ්ඩාගාරයට මුදල් පාලනය පැවරුනහොත් එවිට මුල්‍ය ප්‍රතිපත්ති යනු දේශපාලන හරඹයක් වෙනු ඇතැයි ද උද්ධමනය පාලනය කරගත හැකි නොවන ලෙසකින් ඉහළ යනු ඇතැයි ද මහ බැංකු ස්වාධීනත්වයට පක්ෂ අය ගෙනහැර පාති.

සත්‍ය ලෝකය දිහා බලද්දී, අපි විමසිය යුතු වෙන්නේ ස්වාධීනත්වයකින් පවතින ඇමෙරිකන් මහ බැංකුවේ මුල්‍ය පාලනයේ යෙදෙන පිරිස විසින් අද කොතරම් උද්ධමනාකාර ලෙසකින් මුල්‍ය ප්‍රතිපත්ති හසුරුවා ඇතිදැයි කියායි.

ඔක්කොම හොරු නම්, හොරුන්ව ගෙදර යවන්නත් ජනතාව එකඟ නැත්නම්, හොරකම අහෝසි කරන්නත් සමාජය අකමැති නම්, ඉතින් එහෙනම් අඩුවෙන් සහ හැකිතරම් පිටතට පෙනෙන ලෙසකින් හොරකම සිද්ධ වෙන ක්‍රමය කුමක් ද?!!!!

*රත්තරන් කාසි සහ බුලියන් අයිතිය නීත්‍යානුකූල නොවූ විට ෆෙඩරල් සංචිත නෝට්ටු නීත්‍යානුකූලව රත්තරන්වලට මාරු කරගත නොහැකියි. එහි දී වූයේ ෆෙඩරල් නොහොත් මහ බැංකුව නිකුත් කරන නෝට්ටු ප්‍රමාණයෙන් 40% ක් ‘රත්තරන් පදනමක’ තිබිය යුතු යැයි නියම කරන ලද නීතිය අහෝසී වී යාමයි.

අතීතය ආවර්ජනා

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 2, 2016

ඒ දවස්වල සුදු අප්පුහාමි ‘බටහිර ජර්මනියේ’ පදිංචි ඇමෙරිකන් පුරවැසියෙක්. මම කැනඩාවේ ඉගෙන ගන්න ලංකාවේ පුරවැසියෙක්. අපි දෙන්න ඇමෙරිකාවේ දී විවාහය නීත්‍යානුකූලව ලියාපදිංචි කරන්නේ 1989 අගෝස්තු මාසේ වුනාට නෑදැයන් සහ යහළු මිත්‍රාදීන් එක්ක එකතුවෙලා උත්සවය තිබ්බෙ අප්‍රේල් 2 වැනිදා. අප්‍රේල් 1 වැනිදා තියන්න ඕන වුනත් අපිව දන්න අය ඒක මෝඩයන්ගෙ දිනේට කරන විහිළුවක් කියල හිතල නොඑන එක ගැන සිතන්න වුණා!!!

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

අතීතය ආවර්ජනා කරමි. පුද්ගලිකය එහෙත් රහසිගත නැත. දන්නෝ දනිති. එහෙයින් පිට දුන්නාට කමක් නැත. ඩුබායි වට්ටක්කා කියන ලුණු ඇඹුල් ටිකක් දාන්න නම් අතපසු නොකරන ලදි. වැප්ට මෙන් කම්මැලිකම නැතුවාට එය ලියූ තරම් රසවත්ව ලියනු නම් බැරිය. එහෙත් කතන්දරකාරයා දැක්වූ බයිලා කියන අයට මාත් අයිති දැයි තීරණය ඔබට බාරයි!!

සුපුරුදු සිසු අරගල නිසා විශ්ව විද්‍යාලය වසා දමා තිබුණ කාලයක, දේශකයෙකු ලෙස විශ්ව විද්‍යාලයෙන් මාසයකට රුපියල් 700 ක් පමණ පඩියක් පංති පවත්වද්දී පමණක් ලැබූ මම, විශ්ව විද්‍යාලයෙන් අහක් වෙලා පුද්ගලික ආයතනයක මාසයකට රුපියල් 1200 ක පඩියකට රැකියාවක් හොයාගත්ත. ඒ දැන හැඳුනුම් කිසිවක් නැතිව පත්තරයක දැන්වීමක් දැකලා සම්මුඛ පරීක්ෂණයට ඇවිදගෙන ගිහින්. මේ ආයතනයේ අයිතිකරුවාට මා නොදත් සැලැස්මක් තිබුණ. ඒ ආයතනය හා සබැඳි පිටරට ආයතනයේ සුද්දව ලංකාවේ නතර කරගන්න. හොඳම ක්‍රමය එයා හිතුවෙ ලංකාවෙන් කෙනෙක් සුද්දට විවාහ කරලා දෙන එක. මගේ අරමුණ ඒ කාලේ වැඩිදුර අධ්‍යාපනයට පිටරට යන්න. කොහේවත් ගිහින් අධ්‍යාපනයක් ලබන්න මුදල් නැහැ. ඉතින් ශිෂ්‍යත්වයක් හොය හොයා ඉන්නවා.

මම ආයතනයේ විධායක කළමනාකරුවා-අයිතිකාරයාගේ සහායකයා…

View original post 1,002 more words

ඇඩම් ස්මිත්ගේ අදිසි හස්තය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මාර්තු 28, 2016

නිදහස් වෙළඳපොල රසිකයන් වෙතින් ඇඩම් ස්මිත් උස්සා තමන්ගේ කඳවුරට දමා ගැනීමට සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන් යැයි කියාගත්තවුන් උත්සාහයක් ගත්තේ 2011 දී ය. එමා රොත්ස්චයිල්ඩ් නම් කේම්බ්‍රිජ් අර්ථ ශාස්ත්‍ර ඉතිහාසඥවරිය සහ බ්‍රිතාන්‍යයේ කම්කරු පක්ෂ නායක ගෝර්ඩන් බ්‍රවුන්, ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ දේශපාලන මහාචාර්ය ඉයෙන් මැක්ලීන් සහ චිකාගෝ හි ඉලිනොයි විශ්ව විද්‍යාලයේ දර්ශන මහාචාර්ය සැමුවෙල් ෆ්ලයිචකර් යනාදීන් ඊට උත්සාහ කළ අය අතර සිටියහ.

ඇඩම් ස්මිත් ‘රැඩිකල් සාමානාත්මතාවාදියෙක්’ යැයි ඔවුන් කියති. ආර්ථික ලිබරල්වාදය අනුමත කරන ස්මිත් වෙළඳපොල අසාර්ථකත්වය අගයන ලද්දෙක් වූවා යැයි ඔවුන් කියති. “මිනිස් සමානාත්මතාවය” සහ “සාධාරණ බෙදාහැරීම” වෙනුවෙන් “රුදුරු නිදහස් වෙළඳපොල ධනවාදය” ස්මිත් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද්දේ යැයි ඔවුන් කියති.

ඇඩම් ස්මිත් යනු කුලිය ඉල්ලන ඉඩම් අයිතිකරුවන්ගේ, ඒකාධිකාර වෙළෙන්ඳන්ගේ, සහකාරීව වානිජ සැලසුම් හදන ව්‍යාපාරිකයන්ගේ මිතුරෙක් නොවනවා යැයි ද ඔවුන් කියති. රජයේ අධීක්ෂණය යටතේ නොමිලේ බෙදන අධ්‍යාපනය, විසල් පරිමාණයේ මහජන කටයුතු, ගිනි පොලි නීති, ප්‍රගතිශීලි බදු පමණක් නොව නිදහස් වෙළඳාමට සීමා දැමීම වෙනුවෙන් ද ඇඩම් ස්මිත් පෙනී සිටියා යැයි ද කියති.

ඔව්, ඔවුන් මේ කියන්නේ ස්කොට් ජාතික දාර්ශනිකයා වූ අප සියල්ලන්ම දන්නා ‘ජාතීන්ගේ ධනය’ පොත ලියූ ඒ ඇඩම් ස්මිත් ගැනම තමයි!!!

ඉතින් සුප්‍රසිද්ධ ඒ ‘අදිසි හස්තය’ නම් ස්මිත්ගේ අදහස ගැන මොවුන් කුමක් කියත් ද?

අයෙක් තම ස්වාර්ථය සොයා යද්දී, [සෑම ඒකීය පුද්ගලයෙක්ම] විසින් සමාජයේ එය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට අත දෙන්නා වූව?

ලුඩ්විග් වොන් මීසස් සිට නිදහස් වෙළඳපොල වෙනුවෙන් පෙනී සිටින අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන් බාධක නොමැති වෙළඳපොල ගැන වූ බලවත් සංකේතයක් හැටියට මෙතෙක් සලකා තිබෙන්න?

ඇඩම් ස්මිත් විසින්ම “ස්වභාවික නිදහසේ ක්‍රමය” යැයි හැඳින්වූව?

මේ නව අර්ථකතනයන් සපයනවුන් ස්මිත්ගේ ‘අදිසි හස්තය’ යන්න “නිකමට ලියූ, උපහාසාත්මක වූ” සඳහනක් යැයි දක්වමින් ස්මිත් ඊට වැඩියෙන් පක්ෂපාතී වූයේ “උදව්කරන අතක්” වෙනුවෙන් යැයි කියති. ‘සදාචාර මනෝභාවයන්ගේ න්‍යාය’ (1759) සහ ‘ජාතීන්ගේ ධනය’ (1776) යන නම් වලින් ස්මිත් ලියූ ප්‍රධාන කෘති ද්විත්වයේම “අදිසි හස්තය” සඳහන් වී ඇත්තේ එක වතාවක් බැගින් පමණක් යැයි ද ඔවුන් උලුප්පා දක්වති.

ඒ ගැන කොතරම් අඩුවෙන් ස්මිත් කියා ඇත්තේ ද කිව්වොත් 19 වැනි සියවසේ ඇඩම් ස්මිත්ගේ අදහස් පිළිබඳ සංවාදයන්හි මේ සඳහන ගැන කතාබහක් ඇති වූයේ ඉතා කලාතුරකිනි. ජාතීන්ගේ ධනය කෘතියේ වසර ශතකයේ අනුස්මරණය සඳහා 1876 දී උත්සව පැවැත්වෙද්දී ද ඒ ගැන කිසිත් අවධානයක් එල්ල වූයේ නැත. විසිවැනි සියවස පටන්ගෙන කාලයක් යනතුරු ද, “අදිසි හස්තය” යන්න විෂය අනුක්‍රමණිකා සංලේඛයක් හැටියට කිසිම විෂයයකට එකතු වූයේ නැත. නූතන පුස්තකාල සංස්කරණයට මැක්ස් ලර්නර් නැමැත්තා එය සූචියක් (index) එකතු කරන ලද්දේ 1937 දී ය. ඉතින් පැහැදිලිවම විසිවැනි සියවස තෙක් අදිසි හස්තය යන්න පාඩුවේ ඉන්න දෙන්න (laissez faire) හි ජනප්‍රිය සංකේතයක් නොවීය.

ඉතින් ඉහත සඳහන් කළ සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන් ඇඩම් ස්මිත්ගේ මනෝභාවයන් නිවැරදිව තක්සේරු කර ඇත් ද?

ඔහු ‘ස්වභාවික නිදහසේ ක්‍රමය’ යැයි හැඳින්වූවට ඒ රූපක වාක්‍යය (metaphor) කේන්ද්‍රීය වූවක් ද නැත්නම් එය අද්දරකින් තිබුනක් හෙවත් උපාන්තික වූවක් ද?

මිල්ටන් ෆ්‍රීඩ්මන් මේ අදිසි හස්තය සංකේතය යනු සහයෝගීතාවයෙන්, ස්ව රෙගුලාසිකරණයෙන් “අපේ ආහාර, අපේ වස්ත්‍ර, අපේ නිවාස නිෂ්පාදනයට … මැදිහත්වීමක් නොමැතිව මඟපෙන්වීමක් ගෙනෙන වෙළඳපොලේ බලය” ගැන කියා පාන “තීක්ෂණ බුද්ධියක්” ලෙස හඳුන්වයි. අර්ථ ශාස්ත්‍රඥ ජෝර්ජ් ස්ටීග්ලර් ස්මිත්ගේ ජාතීන්ගේ ධනය කෘතියේ වැඩියෙන්ම වටිනා වූව හැටියටත් “සියළු අර්ථ ශාස්ත්‍රයන්ගේ වැඩියෙන්ම වැදගත් ස්වාධීන ප්‍රස්තුතය” හැටියටත් අදිසි හස්තය සලකයි.

අර්ථ ශාස්ත්‍රඥ ගැවින් කෙනඩි ඔහු ලියන ලද මුල් රචනාවල දී අදිසි හස්තය යනු ස්මිත් විසින් පසුව සිතූවක් පමණක් යැයි ද, සීමිත අගයකින් යුතු “නිකමට කියූ රූපක වාක්‍යයක්” යැයි ද කියා ඇත. අර්ථ ශාස්ත්‍ර ඉතිහාසඥ එමා රොත්ස්චයිල්ඩ්ට අනුව “ස්මිත් අදිසි හස්තය එතරම් ඉහළින් සැලකුවේ නැතැයි මම සඳහන් කරන්නට කැමැත්තෙමි … එය ඔහුගේ න්‍යායට වැදගත් නොවූ ස්මිත්-නොවූ’ අදහසකි,” යැයි ද එය ‘මඳක් ironic විහිළුවකට’ වඩා වැඩි වූවක් නොවේ යැයි කියයි.

කවුද නිවැරදි?

මේ විවාදයට වැදගත් රසවත් සොයාගැනීමක් ඉදිරිපත් කරන්නේ ජෝර්ජ් මේසන් විශ්ව විද්‍යාලයේ අර්ථ ශාස්ත්‍ර මහාචාර්ය ඩැනියෙල් ක්ලයින් විසිනි. අපේ ඩෙලවෙයාර් ප්‍රාන්තයේ බැස්ටියාට් සංගමයේ රැස්වීමකට අපි මහාචාර්ය ක්ලයින් ගෙන්වා ගෙන ඇත්තෙමු. ඔහු ඇඩම් ස්මිත් ගැන කළ දේශනයට සවන් දීමටත් එය අවසානයේ දී ඔහු වෙතින් ප්‍රශ්න අහන්නට තරම් මම වාසනාවන්ත වූ බව මෙහි දී සඳහන් කළ යුතුමයි.

සැන්ටා ක්ලාරා විශ්ව විද්‍යාලයේ දේශපාලන දාර්ශනිකයෙක් වන පීටර් මිනොවිට්ස් ‘අදිසි හස්තය’ සඳහන් වාක්‍ය්‍ය ස්මිත්ගේ පොත් දෙකේ මැද්දක පැවතේ යැයි කියන ලද්දක් ඇසී ක්ලයින් විසින් ගවේෂණයක් පටන් ගත්තේය. මේසන් විශ්ව විද්‍යාලයේ පශ්චාත් උපාධි අපේක්ෂක බ්‍රැන්ඩන් ලූකාස්ගේ සහායෙන් ඔහු සිය ගවේෂණ තව දුරටත් ගෙන ගියේය. ස්මිත් විසින් “සිය ග්‍රන්ථයන් මැද්දෙහි ‘අදිසි හස්තයකින් මඟ පෙන්වීමක් ලැබීම’ ගැන සඳහන දැඩි අරමුණකින් යුතුව තබන ලද්දක්” යැයි ද ඒ සංකල්පය “ස්මිත්ගේ චින්තනයේ විශේෂ සහ ධනාත්මක වැදගත්කමකින්” යුතු යැයි ද 2011 මාර්තු මාසයේ දී Ecnomics Affairs නම් ශාස්ත්‍රීය සඟරාවෙන් ක්ලයින් හා ලූකාස් වාර්තා කළහ.

ක්ලයින් සහ ලූකාස් ඔවුන්ගේ පරිපූර්ණ තොරතුරු නොමැතිව එළඹුන නිගමන මූලික කරුණු දෙකක් මත පදනම් කරගනිති. පළමුවෙන්ම, ඒ රූපක වාක්‍යය පවතින ස්ථානයයි. “අදිසි හස්තයකින් මඟ පෙන්වීමක් ලැබීම” (led by an invisible hand) යන එකම සඳහන ‘ජාතීන්ගේ ධනයේ’ පළමු හා දෙවැනි සංස්කරණ දෙකේ හරි මැද්දෙන්ම වගේ ලියා තිබීමයි. එය මැද්දෙන් ඉවතට ගිහින් ඇත්තේ පසු සංස්කරණ වල දී සූචිය සහ අනෙකුත් කරුණු එකතු කරන ලද බැවිනි.

එසේම නැවතත් ‘සදාචාර මනෝභාවයන්ගේ න්‍යායේ’ අවසන් සංස්කරණයේ ද එය නැවතත් ‘හරියටම මැද්දේ’ දිස්වෙයි. 1759 පළමු සංස්කරණයේ හරි මැද්දේ පැවතුනේ නැතැයි ඔවුන් පිළිගනිති. පොතේ මැද එය ලියා තැබීම මුලින් ඔහුගේ අරමුණක් නොවුනා යැයි ද ..[එහෙත් පසුව] 1776 වෙද්දී, ස්මිත් විසින් එහි කේන්ද්‍රීය බව ගැන උනන්දු වී ඇතැයි” ද ක්ලයින් හා ලූකාස් දක්වති. ස්මිත් විසින් ‘අදිසි හස්තය’ යන්න පොතේ මැද්දට ළං කර ගන්නට, පළමුවෙන් භාෂාවන්ගේ සම්භවය ගැන වැදගත් රචනාවක් එකතු කිරීමෙන් සහ අවසානයේ පළමු සංස්කරණයට බොහෝ පරිශෝධනයන් කිරීමෙන් ද උත්සුක වූවා යැයි ඔවුන් පෙන්වා දෙති.

දෙවැනිව, ඔවුන් දක්වන්නේ, ඉතිහාසඥයෙක් හා ආචාර ධර්ම දාර්ශනිකයෙක් හැටියට ඇඩම් ස්මිත් වාස්තු විද්‍යාවේ, සාහිත්‍යයේ, විද්‍යාවේ සහ දර්ශනයේ මැද තත්වය (middleness) වැදගත්කමක් ගැන නිතර අදහස් දක්වා ඇති බවයි. උදාහරණ වශයෙන්:

* ඇරිස්ටෝටල්ගේ ස්වර්ණමය මධ්‍යපථය, “එකිනෙකට විරුද්ධ දුරාචාරයන් මැද්දේ” යම් සද්ගුණයක් පැවතීමේ අදහස ගැන ස්මිත් යම් පාක්ෂික බවකින් ලියා ඇත. එනම්, බියගුළුබව (cowardice) සහ අවදානම් නොතැකීමේ (recklessness) යන අන්ත දෙක මැද්දේ නිර්භීත බවේ ප්‍රධාන සද්ගුණය ඇතැයි කීම.
* තාරකා විද්‍යාව සහ පුරාතන භෞතික විද්‍යා ගැන ස්මිත් ලියූ රචනාවන්හි, ඔහු නිව්ටෝනියානු මධ්‍යම බලවේගයන් සහ වාර පරිභ්‍රමණයන් ගැන ලියා ඇත.
* වාග් කෞශල්‍ය පිළිබඳ ස්මිත් කළ දේශන වලින් ක්ලයින් සොයා ගත්තේ, තුසිඩිඩීස් නම් වූ ග්‍රීක කිවිඳාගේ කවි ස්මිත් අගයන ලද බවයි. කවියේ මැද්දේ තබා ඇති වචනයක් දෙකක් ගැන ඉතා වෙහෙසක් ගත්තා යැයි තුසිඩිඩීස් නිතර කියන ලද්දකි.

ක්ලයින්ට හා ලූකාස්ට අනුව අදිසි හස්තය යනු ස්මිත්ගේ “ස්වභාවික නිදහසේ ක්‍රමය” ගැන ප්‍රධාන තේමාව නියෝජනය කරන්නයි. ඒ නිසාම එය ඔහුගේ කෘතීන් හි මැද්දේ දකින්නට ලැබෙන්නයි. මේ සොයා ගැනීම, එය සත්‍ය්‍ය නම්, අදිසි හස්තය උපාන්තික වූවක් නොව ඇඩම් ස්මිත්ගේ දර්ශනයේ කේන්ද්‍රයයි.

ක්ලයින් හා ලූකාස්ගේ ලැයිස්තුව නීතිඥයෙක් විසින් පරිවේෂණීය සාක්ෂි යැයි හඳුන්වනු ඇත. නැත්නම් මේ දෙදෙනා කියන විදියට එය ‘උපස්ථිතිවාදී” (impressionistic) වෙයි. එම ලැයිස්තුව සම්පූර්ණයෙන් ගනිද්දී එය එක්කෝ සුවිශේෂී සොයාගැනීමකි නැත්නම් කෙනඩි කියන විදියට ‘අපූරු සම්පාතයකි.

ස්මිත් ගැන හදාරන විශේෂඥයන් කිහිප දෙනෙක් ක්ලයින් හා ලූකාස්ගේ සොයාගැනීම් ප්‍රිය කරති. අදිසි හස්තය නිකමට දැක්වූ රූපක වාක්‍ය්‍යක් හැටියට දැක සිටි කෙනඩි දැන් මෙය දැඩි අරමුණකින් යුතුව හරි මැද්දට ගෙන යන්නට ගත්තාය කියන උපන්‍යාසය වැඩියෙන් නිවැරදි වීමට හැකියාව පිළිගනියි. සෙන්ට් ඇන්ඩෲස් විශ්ව විද්‍යාලයේ ඇඩම් ස්මිත් ගැන විශේෂඥයෙක් වූ ක්‍රේග් ස්මිත් “මේ ගැන ඍජු සාක්ෂි නොමැති නිසා’ තවමත් සැකයෙන් පසුවෙයි. ස්මිත් විසින් දැඩි උවමනාවකින්ම සිය දර්ශනයේ ප්‍රියතම සංකේතය සැඟවූවාය යන්න “මට පේන්නේ … ස්මිත්-නොවන විලාසයක්,” යැයි ඔහු කියයි. සාමාන්‍යයෙන් ස්මිත් කරන ‘සුමට සරල හා දක්ෂ ලෙසකින්’ අදහස් දැක්වීමට පටහැනි යැයි ඔහු කියයි. “අදිසි හස්තය” යන කෙටි වහර ඔහුගේ කෘතීන් මැද තැබීම සරල නොවිය හැකියි, ඒත් එය සුමට හා දක්ෂ නොවන්නේ ද?

ඒ ගැන ස්මිත් කළ පාපෝච්චාරණයක් ගැන වාර්තාවක් නැති නිසා අපි මේ ගැන සත්‍යය කිසිදා දැන නොගන්නෙමු. වාසනාවට ස්මිත්ගේ දර්ශනයේ කේන්ද්‍රය කුමක්දැයි හඳුනාගන්නට ‘අදිසි හස්තය’ පොතේ මැද පැවතීම සාධකයක් හැටියට තබාගන්නට අවශ්‍ය නොවේ.

ජාතීන්ගේ ධනය සහ සදාචාර මනෝභාවයන්ගේ න්‍යාය යන පොත්වල පරිච්ඡේද ගණනාවක් තුලින් ‘අදිසි හස්තය’ තේමාව තව තවත් විස්තර කෙරේ. ඒකීය පුද්ගලයන් ස්වාර්ථය පිණිස කටයුතු කරද්දී එයින් මහජනතාව නොදැනුවත්වම යහපත සාක්ෂාත් කරගන්නා අදහස, එහෙමත් නැත්නම් ඒකීය පුද්ගලයන්ගේ හැදියාවන් ගැන සීමා පැනවීම් නැති කරද්දී “ඔවුන්ගේ තත්වයන් වැඩියෙන් හොඳ වීම” සමාජය පැවතියාට වඩා යහපත්වීම යනාදිය විස්තරාත්මකව කියවත හැකියි. වෙළඳ බාධක, රජය විසින් පිරිනමන වරප්‍රසාද, රැකියා රෙගුලාසි යනාදිය අයින් කිරීම වෙනුවෙන් ස්මිත් නැවත නැවතත් තහවුරු කරන ලද අදහස් වූහ.

සදාචාර මනෝභාවයන්ගේ න්‍යාය හි ස්මිත් මෙසේ ලියයි:
සැලසුම් හදන මිනිසා … ඔහු හිතන්නේ චෙස් ලෑල්ලක විවිධ ඉත්තන් හසුරුවන අතකින් සේ විශිෂ්ට සමාජයක විවිධ සාමාජිකයන් හසුරුවන්නට ඔහුට හැකි යැයි කියාය. චෙස් ලෑල්ලේ විවිධ ඉත්තන්ට අතෙන් ගෙනෙන සෙලවීම හැරෙන්නට වෙනත් චලන සිද්ධාන්තයක් නොමැති බව ඔහු නොසලකා හරියි. එහෙත් මිනිස් සමාජයේ ඒ දැවැන්ත චෙස් ලෑල්ලේ නම් සියළු ඉත්තන්ට තමන්ගේම වූ චලන සිද්ධාන්තයක් ඇත. එය නීති සම්පාදකය විසින් කරන්නට අදහස් කරන්නෙන් සහමුලින් වෙනස් වූවකි. ඒ සිද්ධාන්ත දෙක මුණගැසී එකම පැත්තක් වෙතට යන්නේ ද, මිනිස් සමාජයේ සෙල්ලම පහසුවෙන් සහ සුසංයෝගයකින් සිද්ධ වෙයි. එය සතුටු හා සාර්ථක වීමට බොහෝ සෙයින් ඉඩ ඇත. ඒවා දෙපැත්තට ඇදී යන්නේ හෝ වෙනස් වෙන්නේ ද, එතකොට සෙල්ලම දොම්නස් ලෙසකින් සිද්ධ වෙයි. එවිට සමාජයක් හැම තිස්සේම ඉහළ මට්ටමක පෙරළියකින් පවතී.

ස්මිත්ගේ තර්කය සංසන්දනාත්මකය. ක්ලයින් කියන්නේ නිදහස් මූලධර්මය පිළිපැදීම එය නොකරනවාට වඩා හොඳින් ප්‍රතිඵල ගෙනෙන බවයි. කෙනත් ඇරෝ, ජෝසෆ් ස්ටිග්ලීස්, ෆ්‍රෑන්ක් හාන් වැනි අය දුර්ලභ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයක් හැටියට අදිසි හස්තය හඳුන්වා ස්මිත් විකෘති කරති. මුග්ධත්වය, අනුවණ ක්‍රියා, දේශපාලන බලයෙන් කරත හැකි යැයි සිතන දේවල්, දේශපාලන පරිසරවේදයේ දූෂණය හා ව්‍යාධිය ගැන කරුණු ස්මිත් ඇසුරින් දක්වන්නට යෑම අනවශ්‍ය වූවකි. නිදහස් මූලධර්මය යනු ආචාර ධාර්මික, සංස්කෘතික හා දේශපාලන නාභීය ලක්ෂ්‍යයක් හැටියට ස්මිත් දකියි. මැදිහත්වීම් වලින් පිරුණු දරුණු මුලාවක් වෙනුවට නිදහස් මූලධර්මය යනු වටිනා සහ වැඩක් ගත හැකි මූල ධර්මයක් යැයි ස්මිත් දකියි.

ඉංග්‍රීසියෙන් කියවන්න කැමති අයට මෙයට පාදක කරගත් FEE සටහන Adam Smith Reveals His (Invisible) Hand මෙතැනින් කියවන්නට හැකියි.

බ්‍රසීල ජනතාව පාරට බසිති

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මාර්තු 24, 2016

Brazil_protest_2016_March

බ්‍රසීල ඉතිහාසයේ දැවැන්තම වංචා දූෂණ නඩුව ආරම්භ වූයේ දැනට වසර දෙකකට පෙරයි. රටේ ජනාධිපති ඩිල්මා රූසෙෆ් ද එහි පැටලැවී සිටී. මිලියන ගණනින් බ්‍රසීල වැසියන් මහ පාරට බැස ජනාධිපතිනිය ඩිල්මා රූසෙෆ් ද්‍යෝෂාභියෝගයට ලක්විය යුතු යැයි දක්වන උද්ඝෝෂණ මේ දිනවල බ්‍රසීලය පුරා පැතිර යමින් පවතී.

කම්කරු පක්ෂයේ දේශපාලනඥයන් විසින් 2003 සිට 2010 දක්වා ප්‍රටොබ්‍රාස් නම් ජාතික ඉන්ධන කොම්පැණියෙන් අල්ලස් ගැනීමේ චෝදනා ගැන පර්යේෂණ වසර දෙකකට පමණ පෙර ඇරඹිණ. සැක කටයුතු කොන්ත්‍රාත්තු සඳහා වැය වී ඇති ඩොලර් බිලියන 22 ක ජාතික මුදල් ගැන චෝදනා සමූහයක් රටේ ප්‍රමුඛ පෙලේ ව්‍යාපාරිකයන් සහ දේශපාලකයන් වෙත එල්ල වූහ. ඒ වංචා සිද්ධ වූ කාලය තුල දී වර්තමාන ජනාධිපතිනිය රූසෙෆ් පෙට්‍රොබ්‍රා හි අධ්‍යක්ෂක මණ්ඩලය නියෝජනය කරන ලද්දාය.

කළු සල්ලි ජාවාරමේ යෙදුනා යැයි පසුගිය දා චෝදනාව එල්ල වූයේ හිටපු කම්කරු පක්ෂ නායකයා වූ ද, හිටපු ජනාධිපති වූ ද, ලුවිස් ඉනාසියෝ ලූලා ද සිල්වා වෙතටයි. චෝදනාවලට හසුවෙන පිරිස වැඩි වෙද්දී දූෂණ මර්ධන වැඩ පිළිවෙතක් ආණ්ඩුව විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදි. එහෙත් ජනාධිපතිනියට සහ වර්තමාන රජයට ජනතාව දක්වන ප්‍රසාදය එන්න එන්නම පහළ බසිමින් පවතියි. රෑසෙෆ්ගේ කම්කරු පක්ෂය සහ රට පාලනයට හවුල් වී සිටින පක්ෂ සියල්ලේම අල්ලස් ගැනීමේ චෝදනාවන්ට හසුවූවන් සිටිති. ලූලාව බේරාගන්නට ඩිල්මා කළේ තම කැබිනෙට් මණ්ඩලයට ඔහුව පත්කර ගැනීමයි. දැන් ඔහුට විරුද්ධව ඇති චෝදනා විමර්ශනය කල හැකිවන්නේ සුපිරි උසාවියට පමණි.

රටක ආර්ථිකය යාන්තමට හෝ යහපත් නම් පාලනයේ සිටින දේශපාලනඥයන් ගැන පැමිණිලි අහන්නට කිසිවෙකුට ඉඩක් නොලැබේ. රටක ආර්ථිකය අවදානම් තත්වයකට එද්දී පමණක් පාලකයන්ගේ දුර්වලතා, දූෂණ සහ වංචා ගැන අහන්නට රටවැසියන්ට අවස්ථාව ලැබේ. උදාර පරමාර්ථ දෙසමින් ආර්ථික අවදානමක් කරා දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ රටක් ඇදගෙන යන්නට පාලකයන්ට හැකියාව තිබීම සමාජවාදයේ විශේෂ ලක්ෂණයයි. එහෙත් රටක බංකොළොත් තත්වය ඉදිරියේ දී ද, සමාජවාදී ක්‍රමයට බැන නොවදින මහජනතාව ඒ ආණ්ඩුවට බැරි වූ දැය කරන්නට වෙනත් ආණ්ඩුවක් පත්කරගත යුතු යැයි ඉල්ලා සිටිති. වැරැද්ද ඇත්තේ ක්‍රමයේ නිසා දැන්වත් ක්‍රමය වෙනස් කරමු යැයි ඉල්ලන්නට බහුතරය නොදනිති.

මේ සම්බන්ධයෙන් යමක් කරන්නට ඉදිරිපත් වී සිටින සුලුතරයක් වර්තමාන බ්‍රසීලයේ සිටිති. සංක්‍රමණික ජපන් සම්භවයෙන් යුතු දෙමව්පියන්ට දාව උපන්, බ්‍රසීල නිදහස් ව්‍යාපාරයේ සම නිර්මාතෘ වූ, ලිබටේරියන් අදහස් අගයන 20 වියැති කිම් කටාගුයිරි ඉන් එක් අයෙකි. ඩිල්මා රූසෙෆ්ව ද්‍යෝෂාභියෝගයට ලක් කිරීම බ්‍රසීල නිදහස් ව්‍යාපාරයේ පළමු අරමුණයි. බදු අඩු කිරීම, රජයේ රෙගුලාසි අඩු කිරීම, සහ ජාතික කොම්පැණි පුද්ගලීකරණය සඳහා ඔවුන් පෙනී සිටිති. ඒ හැරෙන්නට බ්‍රසීලයේ මීසස් ආයතනය ද ජනතාවගේ ආර්ථික දැනුම වර්ධනය සඳහා කැප වී සිටිති. මගේ බ්ලොග් අඩවියේ ඉඳහිට පරිවර්තනය වෙන ආකාරයෙන්, බ්‍රසීල ජනතාව වෙනුවෙන් ආර්ථික අධ්‍යාපන පදනමේ ලිපි පරිවර්තනය කරන පෝටාල් ලිබටේරියනිස්මෝ ද සැබෑ විකල්පය කුමක්දැයි කියා දෙන වැදගත් කාර්යයක් බ්‍රසීලය වෙනුවෙන් ඉටු කරමින් සිටියි.

විකිපීඩියාවෙන් ගෙන සටහනට එකතු කරන පින්තූරයේ දිස් වෙන්නේ මාර්තු 16 වැනිදා ජාතික සභාව ඉදිරියට යමින් ජන උද්ඝෝෂණයේ යෙදෙන ලද බ්‍රසීල ජනතාවයි.

වයිමා ජනපදයේ මුදල් අර්බූදය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මාර්තු 15, 2016

පරිභෝජනයට හෝ නිෂ්පාදනයට ගතහැකි වූ පමණක් නොව හුවමාරුව සඳහා භාවිතා කරත හැකි වූ ද, ආර්ථික භාණ්ඩයක් සොයද්දී එයට ඇති ඉල්ලුම වැඩි වෙයි. මෙම සටහන හුවමාරුව සඳහා භාවිතයට ගන්නා මුදල් ගැනයි.

මුදල් යනු භාණ්ඩ හා සේවා හුවමාරුවට පහසුව සපයන මාධ්‍යයයි. සරල පරිවෘත්ති (barter) ක්‍රමයෙන් ඉදිරියට යද්දී පුද්ගලයෙකුට වැඩියෙන්ම අලෙවි කරගත හැකි ද්‍රව්‍ය ඔහු හුවමාරුවේ දී භාවිතා කරන මාධ්‍යය කර ගනියි. හරකා බාන, ධාන්‍ය, ලුණු, මාළු හෝ රන් රිදී සිට බිට්කොයින් දක්වා ‘මුදල්’ තෝරා ගැනුනේ යම් රජෙකු හෝ යම් පාලකයෙකු විසින් එවැන්නක් ලොවට බිහිකරපු නිසා නොවේ. එනමුත් ලෝක ඉතිහාසයේ බොහෝ අවස්ථාවල දී ඊට බලයක් ලද අය, අයවැය හිඟ ඉදිරියේ දී සහ රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් නිසා තම පාලනය යටතේ පවතින ආර්ථිකය තුල භාවිතා වෙන මුදලේ අගය අඩුවී යද්දී මුදල් පාලනය කිරීම තමන් බාරයට පවරා ගත්හ.

පෙට්ටගමක සඟවා ගෙන ගොඩ වැඩිවෙන හැටි බලමින් තුටු වන මසුරු සිටාණෙක් නොවන සාමාන්‍ය පුද්ගලයා මුදල් එකතු කරගන්නේ එහි මිල දී ගැනීමේ හැකියාවක් හෙවත් ක්‍රය ශක්තියක් ඇති නිසයි. ක්‍රය ශක්තිය එහි අන්තර්ගත බැවින් පුද්ගලයා මුදල් සොයයි. ක්‍රය ශක්තියේ කොටසක් නිර්මාණය වෙන්නේ පුද්ගලයන් විසින් මුදල් වලට ඉල්ලුමක් දක්වන බැවිනි. මුදල් වල ක්‍රය ශක්තිය තිබිය යුතු වීම. ඒ ක්‍රය ශක්තිය නිසාම මුදල් වලට ඉල්ලුමක් තිබීම.

මෙය විෂම චක්‍රයක් යැයි සමහරු සිතති. ඔස්ට්‍රියන් අර්ථ ශාස්ත්‍රඥ ලුඩ්විග් වොන් මීසස් අපිට එය එසේ නොවන ආකාරය පෙන්වා දුනි. කාල සාධකය ගැන අපි සිතා බැලිය යුතු බව ඔහු කීය. මුදල් නෝට්ටුවලට හෙවත් කෑෂ් වලට ඇති ඉල්ලුම පුද්ගලයෙකු තුල පිහිටන්නේ වඩාත්ම මෑතක දී එය තුලින් ලැබුන ක්‍රය ශක්තිය ඔහු අත්දුටු නිසයි. එයට කළින් අත්දකින ලද ක්‍රය ශක්තිය මේ වඩාත්ම මෑතක දී දකින ලද්දේ ඵලවිපාකයකි. මෙයාකාරයෙන් මුල්‍ය ඉල්ලුමේ මූලාරම්භය දක්වා යද්දී මුදල් හැටියට භාවිතා නොවද්දී එම ද්‍රව්‍ය තුල වූ ක්‍රය ශක්තිය වෙතට අපි පිවිසෙමු.

හරකා බාන, ධාන්‍ය, ලුණු, මාළු, රන් රිදී යනාදියට මුල්‍ය නොවන ඉල්ලුමක් පැවතුන කාලයේ දී හුවමාරු මුදල් හැටියට ඒවා නොසැලකෙන තත්වයක තිබෙන ලද බවත් අද බහුතරයක් අමතක කරන ලද්දකි. කඩදාසි මුදල් ක්‍රමයෙන් මුල්‍ය භාවිතය හුරු කරවා එතෙක් හුවමාරු මාධ්‍ය්‍යක් හැටියට පැවති රන් රිදී භාවිතය අහිමි කරමින් රජය මූලිකත්වය ගෙන “ෆියාට් මුදල්” ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කරන ලද බව අද දන්නේ ලොව ස්වල්ප දෙනෙකි.

නීත්‍යානුකූල මුදල් හැටියට පිහිටුවා ගත් “ෆියාට් මුදල්” යනු රටක ආණ්ඩුව විසින් කඩදාසියෙන් නිකුත් කරන ඒවායි. එහි අගයක් සහ ක්‍රය ශක්තියක් ඇත. එහෙත් මුල්‍ය නොවන ඉල්ලුමක් එහි නැත. රටේ ජනතාව මුල්‍ය ඉල්ලුම යැයි දකින්නේ රජය විසින් අච්චු ගසන ලද කඩදාසි කොලයයි.

ඉතින්, කුමන හෝ හේතුවක් නිසා අව්‍යාජ භාණ්ඩ වලින් නැවත හුවමාරු කරන්නට පුද්ගලයා පටන් ගතහොත් මේ “ෆියාට් මුදල්” වල ඇති සම්පූර්ණ අගය නැති වී යයි.

රජයක් විසින් අච්චු ගසන ලද කඩදාසි මුදලින් මුල්‍ය පාලනය හරියාකාරව කරගන්න අසමත් වූ අවස්ථා ගැන අපි දන්නෙමු.

වයිමාර් ජනපදය යනු 1919 සිට 1933 දක්වා ජර්මනිය හැඳින්වූ නිල නොවන නම වෙයි. ජනාධිපතිවරයෙක් සහ අගමැතිවරයෙක් සමඟ වූ කැබිනට් මණ්ඩලයක් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නියෝජනයකින් රට පාලනය කළේ වයිමා නගරයේ සිට නිසා ඒ නම එසේ වැටී තිබිණ.

1914 දී ජර්මනියේ මහ බැංකුව වූ රයික්ස්බෑන්ක් විසින් මුදල් නෝට්ටු වෙනුවට රන් හුවමාරු කරගැනීම අත්හිටුවන ලදි. එයින් රජයට රිසි සේ කඩදාසි මුදල් නිකුත් කරන්නට ඉඩකඩ පෑදුණි. බදු ඉහළ දමමින් රටේ ජනතාව පිට බදු බරක් පටවන්නට රජය අකමැති විය. ඒ නිසා ජර්මන් රජය කළේ විශාල වශයෙන් ණය ලබාගෙන යුද්ධය දිනුවාට පසුව හතුරන් ලවා ඒ ණය පියවා ගැනීමට අදහස් කිරීමයි. ලබාගත් ණය රයික්ස්බැංකුව මාර්ගයෙන් මුදල් පාලනයට ලක් විය. යුද්ධයේ අවසාන ළඟා වෙද්දී රටේ සංසරණය වෙමින් පැවති මුදල් ප්‍රමාණය හතර ගුණයකින් වැඩි වී තිබිණ. රයික්ස්බැංකුවේ චල ණය මාර්ක් බිලියන 3 ක සිට බිලියන 55 ක් දක්වා වැඩි වී තිබිණ.

එහෙත් රටේ උද්ධමනය එතරම් වැඩි බවක් දකින්නට නොතිබිණ.

අත්‍යාවශ්‍ය භාණ්ඩ සලාක ක්‍රමයකට නිකුත් වෙද්දී, සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ එතරම් පහසුවෙන් ගන්නට නොලැබෙද්දී, යුද්ධයේ නියැළුන මහත් ජනතාවක් නිසාත්, සිවිල් ජනතාවට නිවාඩු යන්නට කාලය නොමැති වූ නිසාත්, භාණ්ඩ වලට වෙළඳපොල දැඩි ඉල්ලුමක් නොතිබිණ. ජර්මානුවන් සාම කාලයේ දී වියදම් කරනු පිණිස සහ බදු වලින් ගැලවෙනු පිණිස මහත් මුදල් ප්‍රමාණයන් තැන්පතු හැටියට තබාගත්හ.

යුද්ධය පැරදීම නිසා ජර්මනියට වන්දි ගෙවන්නට සිද්ධ වෙද්දී අනෙකුත් විදේශ මුදල් අනුව මාර්ක් අගය පහළ බැස්සේය. පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව හටගත් ජර්මන් මුල්‍ය අර්බූදයේ හේතුව හැටියට ලොව බහුතරයක් දකින්නේ මේ කාරණය පමණකි. යුද්ධයෙන් පසුව පාලනය අල්ලා ගත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදී පාලකයන් වැඩ කරන පැය ගණන් අඩු කරමින්, වේතන වැඩි කරමින්, රජයෙන් බෙදන අධ්‍යාපන සේවාවන් පුළුල් කරමින් ගෙනෙන ලද සමාජ සුබසාධන ගැන දන්නේ ස්වල්පයකි. සීමිත නිෂ්පාදන ශක්‍යතාවකින් දැඩි සේ ඉල්ලුම වැඩිකරන්නට ඔවුන් උත්සාහ ගත්හ.

යුද්ධය නවතිද්දී පැවති තත්වයට වඩා පස් ගුණයකින් උද්ධමනය (1920 පෙබරවාරි දක්වා වූ) සාම කාලයේ දී ඉහළ ගියේ මේ හේතු නිසයි. එහෙත් එම කාලය තුල දී සසරණයේ පැවති මුදල් දෙගුණයකින් පමණක් වැඩි වී තිබිණ. මුදල් අච්චු ගසත හැකි වේගයට වඩා වැඩි වේගයකින් භාණ්ඩ මිල ගණන් ඉහළ යන ලදි. ඒ නිසා මිල උද්ධමනය ගැන ආණ්ඩුවට බනින්න බැහැ කියා ආණ්ඩුව කීය! එසේම යුද්ධ කාලයේ දී තැන්පතු ලෙසින් තබාගත් සහ බදු ගෙවීමෙන් වැළකෙන්නට සඟවා ගත් මුදල් ද තොග පිටින් වෙළඳපොලට පිවිසිණ.

1920 පෙබරවාරිය වෙද්දී උද්ධමන වේගය අඩු වී ඊ ළඟ මාස 15 තුල මිල දර්ශකයන් ස්ථාවර වූහ. මාර්ක් හි අගය විදේශ විනිමය අනුපාතිකව යාන්තම් ඉහළ යාමක් ද දකින්නට ලැබිණ. අපනයන භාණ්ඩවල මිල ගණන් 50% කින් පහළ ගියේය.

එහි දී ස්ථාවර ව්‍යවහාර මුදලක් පිහිටුවන්නට ආණ්ඩුවට අනගි අවස්ථාවක් පැදිණ. නමුත් එදා ජර්මන් රජය කළේ කුමක් ද? ඒ මාස 15 තුල දී අලුත් මුදල් අච්චු ගැසීම නොකඩවා කරගෙන යාමයි. සසරණයේ පවතින මුදල් 50% කින් වැඩි කරන ලදි. රයික්ස්බැංකුවේ චල ණය 100% කින් වැඩි කිරීමයි.

1921 මැයි වෙද්දී මිල උද්ධමනය නැවතත් හට ගති. 1922 ජූලි වෙද්දී මිල ගණන් 700% කින් ඉහළ ගොස් තිබිණ. රයික්ස්බැංකුව නොනවත්වාම ක්‍රමානුකූල ලෙසකින් මුදල් අච්චු ගැසීමේ යෙදිණ. මුදල් ගැන තිබි විශ්වාස සම්පූර්ණයෙන් නැතිවන තත්වයකට මාසස 15 ක් තුල දී මිල දර්ශකය ඉහළ යන ලදි. මුදල් නෝට්ටුවල අගය පහළ යන වේගයට අනුව මුදල් අච්චු ගැසීම පවත්වාගෙන යන්නට නොහැකි විය.

ව්‍යාපාරිකයන් බඩු නිෂ්පාදනය කරනවා වෙනුවට කොටස් හා භාණ්ඩ මිල ගණන් සමපේක්ෂණයෙන් වත්කම් හොයන්නට පටන් ගත්හ. නිෂ්පාදනයේ යෙදෙනවා වෙනුවට රෙදි, සපත්තු, මස් හා සබන් වැනි දේවල් තොග පිටින් මිල දී ගන්නට ව්‍යාපාරිකයන් පොරකද්දී මිල ගණන් තවත් ඉහළ ගියේය. මාර්ක් අගය තවත් බහිද්දී ජනතාව දිව ගියේ මාර්ක් ළඟ තබාගන්නවා වෙනුවට කුමන හෝ බඩුවක් මිල දී ගන්නයි.

1923 වෙද්දී ජර්මන් ශ්‍රමිකයන් දවසකට තුන් වතාවක් වේතන ලැබූහ. රැකියා ස්ථානය වෙත දුවන භාර්යාවන් සැමියාගේ වේතනය රැගෙන එය බඩුවලට හුවමාරු කරගැනීම සඳහා කඩපොළ වෙත දිවූහ. එහෙත් ඒ වෙද්දී බඩු හිඟයක් ද පැතිර තිබුණි. වෙළෙන්ඳන්ට බඩු මිල දී ගන්නට හැකි තැන් අඩු වූහ. ඉහළ යන මිලට අනුව ලාබයක් සොයාගත හැකි වේගයකින් බඩු විකුණන්නට ඔවුන් අසමත් වූහ. ආහාර සඳහා රණ්ඩු හටගති. නගරයේ සේවකයන් කල්ලි ගැසී ගම්බද ගොවිතැන් වලට කඩාපැන වගාබෝග මංකොල්ලයේ යෙදුනහ. ව්‍යාපාර වැසී ගියහ. විරැකියාව ඉහළ ගියේය.

මාස් පඩියෙන් ජීවත්වුනු මැද පංතිය හිටිහැටියේම අසරණ වූහ. ආහාර මිල දී ගන්නට ඔවුන් සිය රන් ආභරණ, කලා නිර්මාණ, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ බඩු මුට්ටු විකුණූහ. කඩවල වැඩියෙන් දකින්නට ලැබුනේ එවැනි භාවිතා කරන ලද පාරිභෝගික භාණ්ඩයි.

රෝහල්, සාහිත්‍ය සහ කලා සංවිධාන, සුබසාධන සමිති සහ ආගමික සංවිධාන අරමුදල් නොලැබීම නිසා වසා දැමිණ.

උද්ධමනයට පරිසරය සකස් කරන ලද්දේ රජය විසින් නිකුත් කරන ලද මුදල් වලිනි. උද්ධමනයේ වේගය අඩුකරන්නට නම් රජය විසින් නිකුත් කරන මුදල් නැවැත්විය යුතුව තිබිණ.

රජයක් මැදිහත්ව බෙදන සුබසාධනය අඩු කරද්දී ජනතා අප්‍රසාදයට මුහුණ දිය යුත්තේ එවිට පාලනයේ සිටින රජයයි. ඊට කළින් සිටි රජයේ අඩුපාඩු පෙන්වන්නට යෑමෙන් ඵලක් නැත. මෙතෙක් කාලයක් වැරදි ක්‍රියා මාර්ග ගන්නා ලද නිසා මිල ගණන් ඉහළ යද්දී දැන් බෙදන සුබසාධන තව වැඩි කරන්නට බැරි නම් මේ රජය ගෙදර යවා ඊට හැකියාව ඇති රජයක් පත්කරගත හැකි යැයි ජනතාව සිතති.

මෙතෙක් කාලයක් බලය අල්ලා ගත් ඒ ඒ රජය විසින් කරන ලද වැරදි හදන්නට නම් දැඩි දුක් විඳින්නට අද සූදානම් විය යුතු යැයි කියන දේශපාලන කොන්දක් ඇති පක්ෂ ලොව ඇත්තේ අල්පයකි. ආර්ථිකයකට රජය මැදිහත් වී කරන ලද විනාශය නොදන්නා මහත් ජනතාවක් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව ජනමතය ප්‍රකාශ කරන නිසා එවැනි දේශපාලන පක්ෂයක් කිසිදාක පාලන බලයට පත් නොවේ.

සමහරු හිතන්නේ රජයක් විසින් මුදල් අච්චු ගැසීමේ දී ඍජුව ජනතාව අත සැරිසරන මුදල් ප්‍රමාණය වැඩි කරන බවයි. ඒ නිසා ජනතාවට මෙතෙක් මිල දී ගත නොහැකි වූ විදේශ භාණ්ඩ යනාදිය මිල දී ගන්නට අවස්ථාව පෑදෙන බවයි. රජයක් මුල්‍ය පාලනයේ දී අච්චු ගසන මුදල් ඍජුව සපයන්නේ වානිජ බැංකුවලටයි. වානිජ බැංකු ඒ මුදල් ණයට දෙන්නේ විසල් ව්‍යාපාරිකයන්ටයි.

සුබසාධන ඉල්ලන මහා ජනතාව මෙන්ම රජයක් මුල්‍ය පාලනයේ යෙදීම ගැන සතුටක් දක්වන්නේ රජයේ ප්‍රතිපත්ති වලින් වත්කම් උපයන මහා ව්‍යාපාරිකයන් වෙති. ඔවුන්ගේ ණය පියවා ගන්නට මුල්‍ය මැදිහත්වීම්වලින් හැකියාව ලැබේ. විදේශ විනිමය ගැන සමපේක්ෂණ තුලින් වත්කම් ආරක්ෂා කරගන්නටත්, සමහර විට ලාබ හොයන්නට පවා හැකියාව ලැබේ. මුදල් භාණ්ඩවලට හරවා ගන්නට සහ වානිජ බැංකු හරහා පහසුවෙන් ණය ලබාගෙන තමන් හා තරඟ කරන කොම්පැණි වල කොටස් අඩුවට මිල දී ගන්නටත් මෙසේ රජය මුල්‍ය පාලනයේ යෙදන විට ඒ අය සමත් වෙති.

2016 මාර්තු 13 වැනිදා පැවති ජර්මන් පළාත් මැතිවරණයේ දී සියල්ලන් පුදුමයට පත් කරන ලද ජයග්‍රාහිකයා හැටියට හැඳින්වෙන්නේ ජර්මනියට විකල්පයක් නම් දක්ෂිණාංශ පක්ෂයයි. ඇන්ගලා මෙයර්කල් පසුගිය වසරේ දී සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය සමඟ බලය බෙදා ගැනීමේ ඩීල් එකක් ගසමින් රටේ ප්‍රථම වරට අවම පඩියක් ස්ථාපිත කරන ලදත් ඇන්ගලාගේ පක්ෂය එතරම් ප්‍රසාදයක් චන්දදායකයන් දැක්වූ බවක් නොපෙනේ.

වයිමාර් ජනපදයේ සමාජවාදී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රතිපත්ති නිසා මැද පංතියක් සහමුලින් බංකොළොත් වූහ. බලයේ ඉන්නට විරුද්ධ පක්ෂයන් සමඟ ඩීල් ගසන දේශපාලකයන් අවම පඩියක් නීත්‍යානුකූල කිරීම නිසා රැකියා අවස්ථා බහුතරයකට අහිමිවෙන ආකාරය නොසලකති. විශේෂයෙන්ම මිලියන ගණනක සරණාගතයන් රටට ගොඩවැදී ඇති අවස්ථාවක. ජර්මනියේ මධ්‍යස්ථ ආදායම $25,528 කි. ඇමෙරිකාවේ දුප්පත්ම ප්‍රාන්තය වූ මිසිසිපියේ මධ්‍යස්ථ ආදායම $26,517 කි. උතුම් යුරෝපීය සමාජවාදී ප්‍රතිපත්ති බාරගන්න යැයි ඉල්ලන ඇමෙරිකන් ජනාධිපති අපේක්ෂකයා තතු නොදත් තරුණ පිරිස් අතර අද ඉතා ජනප්‍රියයි. එසේම ජර්මනියේ මෙන්ම ඇමෙරිකාවේ ද සරණාගතයන්ට විරුද්ධ වූවෙකුට වැඩි ජනප්‍රසාදයක් හිමිවීම ඉතින් පුදුමයක් ද?

ඉතිහාසයෙන් පාඩමක් ඉගෙන ගන්නවා නම් උගත යුත්තේ මුල්‍ය පාලනය පිළිබඳව රජයක් තුල විශ්වාසය තැබිය නොහැකි බවයි. දේශපාලකයන් ඩීල් ගසන්නේ බලයේ සිටීමට මිසෙක රටේ හෝ ජනතාවගේ අභිවෘද්ධිය පිණිස නොවන බවයි.

වත්කම් වැඩිවෙන හැටි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මාර්තු 10, 2016

How an Economy Grows image 5 p7

1980 ගණන් හි දී, බදු විරෝධී ක්‍රියාකරුවෙක් වූ ද, දේශපාලන සිරකරුවෙක් වූ ද, නිදහස් වෙළඳපොල පණ්ඩිත පීටර් ෂිෆ්ගේ පියාණන් වූ ද, අර්වින් ෂිෆ්* අගනා කොමික් පොතක් ලිවීය. කොහොම ද ආර්ථිකයක් වර්ධනය වෙන්නේ සහ එය වර්ධනය නොවෙන්නේ ඇයි (How an Economy Grows and Why It Doesn’t) යන්න එහි සිරස්තලයයි. සරල කතන්දරයකින් ආර්ථික විද්‍යා සිද්ධාන්ත එයින් ඉගැන්වේ.

කොමික් පොත පටන් ගැනෙනුයේ දූපතක වාසය කරන ඒබල්, බේකර් සහ චාර්ලි යන වැසියන් මුහුදෙන් අල්ලා ගන්නා මාළු කමින් ජීවත් වෙන ආකාරය කියමිනි. මාළු අල්ලන්නට ඔවුනට උපකරණ කිසිත් නැත. ඒ නිසා ඔවුන්ට අත් දෙකෙන් මාළු අල්ලන්නට සිද්ධ වේ.

දිවයිනේ වැසියන්ට මාළු යනු පරිභෝජන භාණ්ඩයකි. එනම් ඍජු ඉලක්කයක් සපුරාගන්නට එනම් හාමතේ නොසිට බඩගින්නේ නිවාගන්නට හැකියාව ලැබෙන්නයි. කුසගිනි නිවාලන මාළු යනු පරිභෝජන භාණ්ඩයක් වෙන්නේ උන් මුහුදේ පිහිනන විට නොව අල්ලා ගත් පසුවයි. ඒ නිසා දූපතේ වැසියන් මාළු ඇල්ලීමේ නැත්නම් නිෂ්පාදනයේ යෙදිය යුතුයි. ඒ නිසා මුහුදේ පිහිනන ‘මාළු’ වෙනුවට “පිඟානක ඇති මාළු” යන අව්‍යාජ පරිභෝජන භාණ්ඩය නොහොත් නිෂ්පාදනය ඔවුන් විසින් නිෂ්පාදනය කරගත යුතුයි.

“පිඟානක ඇති මාළු” නිෂ්පාදනයට දූපත් වැසියන් නිෂ්පාදන සම්පත් නොහොත් නිෂ්පාදන සාධක භාවිතා කළ යුතුයි. පාවිච්චි කළ යුතු එක සාධකයක් නම් ඔවුන්ගේම ශ්‍රමයයි. මෙහි දී ශ්‍රමය යනු මාළු ඇල්ලීමේ ක්‍රියාවයි: ඇස් වලින් මාළුවා ඉන්නා තැන සොයාගෙන අත් වලින් උන්ව අල්ලා ගැනීමයි. ඔවුන් භාවිතා කළ යුතු අනෙක් සාධකය ඉඩම් නොහොත් ස්වභාවික සම්පත්ය. මෙහි දී එය “මුහුදේ ඉන්නා මාළු.” “මාළු අල්ලන ශ්‍රමය” + “මුහුදේ ඉන්න මාළු” = “පිඟානක ඇති මාළු.”

අත් දෙකෙන් පමණක් අල්ලද්දී, දූපත් වැසියන්ට නිෂ්පාදනය කළ හැකියාව ඇත්තේ එක දිනකට එක මාළුවෙක් පමණි. එය අඩු නිෂ්පාද්‍යතාවයකි.

ෂිෆ් ලියන විදියට, මෙවැනි අඩු නිෂ්පාද්‍යතාවයක් නිසා, “මෙය ජීවිතය පවත්වා ගැනීමයි, එයම පමණක් වූවකි.” තවත් විදියකින් කිව්වොත් එය දැඩි දරීද්‍රතාවයයි. දූපත් වැසියන්ට නිවාඩු ගන්නට වේලාවක් නැත. ඔවුන් රසවිඳින වෙනත් දෙයක් නිෂ්පාදනය කරන්නට වේලාවක් නැත. එමෙන්ම ඔවුන් දැඩි අනතුරුදායක තත්වයක ජීවත් වෙති. ලෙඩක් හැදුනොත්? අතක් පයක් කැඩුනොත්? එක සතියක හරියට මාළු අල්ලාගත නොහැකියාව යනු හාමතෙන් මිය යෑම විය හැකියි. එවැනි අඩු නිෂ්පාද්‍යතාවයක ජීවිතය ගෙවීම යනු කබලෙන් ලිපට වැටෙන අවදානමක නිතිපතා ජීවත්වීමයි.

ඩිස්නි කතන්දරයක රජ කුමාරියක් සේ, ඒබල් විසින් “මීට වඩා දෙයක්” ගැන සිහින මවයි. දුප්පත් බැවින් සිටීම ඔහුට එපා වී ඇත. ජීවන මට්ටම දියුණු කර ගැනීමට කුමන හෝ ක්‍රමයක් සොයා ගැනීමට ඔහුට උවමනායි. දැලක් හදාගෙන මාළු ඉක්මණින් අල්ලන්නට, එයින් නිෂ්පාද්‍යතාවය වැඩිකරගන්නට අදහසක් ඔහුට පහළ වේ.

දැල යනු තෙවැනි සාධකයයි: එය ප්‍රාග්ධන භාණ්ඩය හෙවත් නිෂ්පාදන සාධකයේ නිෂ්පාදනයයි. දැලක් හදන්නට ද සාධක අවශ්‍යයයි. ස්වභාවික සම්පත් (භූමිය), රිටක් සහ වැල් වැනි ද්‍රව්‍ය, සහ දැල හදන ශ්‍රමය. දැලක් හදන්නට දවසක් ගෙවෙයි.

එනම් දැල හදන දවසේ ඒබල්ට මාළු අල්ලන්නට හැකියාවක් ලැබෙන්නේ නැත. ඔහුගේ ශ්‍රමය හිඟ වූවකි. එය මාළු අල්ලන්නට සහ දැල හදන්නට එකම අවස්ථාවේ භාවිතා කළ නොහැකියි. ඒ නිසා එය අරපිරිමැස්මෙන් භාවිතා කළ යුතු වේ. එය එකකට යොදවන කල අනෙකට යොදවන්නට නොහැකියි.

ඒබල් මාළු අල්ලන්නේ නැත්නම්, එදින ඔහුට බඩගින්නේ ඉන්නට සිද්ධ වේ. දැලක් හදන්නට කැප කිරීමක් අවශ්‍යයයි: පරිභෝජනය කල්දැමීම.

වෙනස් නිෂ්පාදන ක්‍රම දෙකක් අතර තෝරාගැනීමක් කරන්නට ඒබල්ට සිද්ධ වේ. අතින් මාළු අල්ලනවා ද? නැත්නම් දැලෙන් මාළු අල්ලනවා ද? ඒවායේ වාසි අවාසි දෙකම ඔහු සලකා බැලිය යුතුයි.

අතින් මාළු ඇල්ලීමේ වාසිය එහි දී නිෂ්පාදන කාලය කෙටි වීමයි. ඔහු නිෂ්පාදනය පටන් ගනියි. එදිනම ටික වේලාවකට පසුව ඔහුට කන්නට ලැබේ. එහි අවාසිය අඩු නිෂ්පාද්‍යතාවයයි. එනම් ඒබල් නිතරම දරීද්‍රතාවයෙන් පෙළීමයි.

දැලෙන් මාළු ඇල්ලීමේ වාසිය වැඩි නිෂ්පාද්‍යතාවක් ලැබීමයි. කොමික් එකට අනුව එහි දී දිනකට මාළු දෙන්නෙක් අල්ලන්නට ලැබේ. මෙහි දී පැහැදිලි කිරීමේ පහසුවට අපි දැලෙන් මාළු අල්ලද්දී දිනකට මාළු තුන්දෙනෙක් අල්ලන්නට ලැබේ යැයි කියමු. දැලෙන් මාළු ඇල්ලීමේ අවාසිය නම් මුල දී නිෂ්පාදන කාලය දීර්ඝ වීමයි. දැල හදන්නට දවසක් වැය වේ. එය භාවිතයට තවත් දවසක් වැය වේ. ඉතින්, ඒබල් නිෂ්පාදනය පටන් ගත්තාට පසු ඔහුට කන්නට ලැබෙන්නේ දවස් දෙකක් පහුවුනාට පසුවයි.

මෙතැන දී ඒබල් සන්ධිස්ථානයක සිටියි. ප්‍රාථමික විදියටම ඔහුට ලැග සිටිය හැකියි. නැත්නම් ඊට ඉහළින් ඔහුට නැඟී සිටිය හැකියි. ආර්ථික ප්‍රාථමික බැවින් ඉහළට යෑම සරල තාක්ෂණය ලෙස සැලකේ. එහෙත්, අදහසක් තිබීම පමණින්, එය කරන්නේ කෙසේදැයි දත් පමණින්, දැලක් හදා ගැනීම යනු ඒබල්ට ක්ෂණිකව ලැබෙන, කිසිත් වැයක් නැති වාසියක් නොවේ. “අද එක මාළුවෙක්” සහ “අද මාළු තුනක්” අතරින් එකක් තෝරාගැනීම පමණක් වූවා නම් එය වැයක් නැති වූවකි. අනෙක් සියල්ල එක හා සමාන නම්, අඩු බවට වඩා වැඩි බව නිතැතින්ම හොඳ වූවකි. ඒත් අනෙක් සියල්ල එක හා සමානව නැත. කාලය ගැන වූ වෙනස මෙහි දී විශේෂයෙන් වැදගත්කමක් ගනියි. එය “වැඩියෙන් සහ අඩුවෙන්” ගැන නොවන්නකි. එය “වැඩියෙන් හා පසු කලක දී” යන්නට එරෙහිව “අඩුවෙන් හා ඉක්මණින්” වීමකි.

ඉතින් ඒබල් ගත යුතු තීරණය, “දැලෙන් මාළු අල්ලන” තාක්ෂණය භාවිතා කරනවා ද යනු එකක් ගන්නට තවෙකක් අත්හැරීමකි: මේ “හුවමාරුව” ඔහු මනසින් විමර්ශනය කරයි. අතින් මාළු ඇල්ලීමේ දී ලැබෙන “අඩුවෙන් සහ ඉක්මණින්” අත්හැර දමා ඔහු දැලෙන් මාළු අල්ලද්දී ලැබෙන “වැඩියෙන් සහ පසුව” යන්න තෝරා ගන්නවා ද?

මෙයට පිළිතුර තීරණය වෙන්නේ ඒබල් විසින් ඔහුගේ පුද්ගලික කාල වරණය නොහොත් සිය කාලයට දෙන වැඩි කැමැත්ත අනුවයි. ඔහුගේ ඉලක්කයට කොතරම් “ඉක්මණින්” යන්නට ඔහු කොතරම් වැදගත්කමක් දෙනවා ද මතයි. අයෙක් කාල වරණයට දෙන වැදගත්කම අනුව, කඩිනමක් නැත්තේ ද පරිභෝජනය කල්දැමීමට වැඩියෙන් සූදානම් අතර කඩිනමක් ඇත්තේ නම් පරිභෝජනය කල්දැමීමට අඩුවෙන් සූදානම් ය.

උදාහරණයක් හැටියට, කොමික් පොත දක්වන ආකාරයට, බේකර් හා චාර්ලි යන දෙදෙනාට දැල් හදන්නට වඩා කාල වරණය ඉතා ඉහළ වූවකි. අදට වඩා තුන් ගුණයක් හෙට කන්නට ලැබුණත් ඔවුන්ට අද නොකා සිටීම කළ නොහැකි තරම් දැඩි කැපවීමකි. සමහර විට දැලෙන් මාළු ඇල්ලීමෙන් පස් ගුණයක් මාළු ලැබේ නම් ඔවුන් ටික කාලයක් ඉවසීම ගැන හිතන්නට ඉඩ තිබේ. ඔවුන් කාලයට දක්වන වැදගත්කම සීමාරහිත ඉහළක නැත. නමුත් මෙහි දී එය මේ ප්‍රාග්ධන උත්සාහයේ යෙදෙන්නට තරම් ප්‍රමාණවත් නැතැයි ඔවුන් සලකති.

ඒත් ඒබල් විසින් කාලයට දෙන වැදගත්කම මෙහි දී අඩු නිසා, ඔහු පරිභෝජනය කල් දමා, ප්‍රාග්ධන භාණ්ඩය නිෂ්පාදනය කර, ඔහුගේ නිෂ්පාද්‍යතාවය වැඩි කරගන්නට කැමැත්තේය.

එපමණක් නොව, ඔහුගේ දැල භාවිතා කර මාළු අල්ලන ලද මුල් දිනයට පසු දිනයේ දී ඔහු අල්ලන ලද අමතර මාළු නිසා ඔහුට එදා දවසේම මාළු අල්ලන්නට සිද්ධ නොවේ. මන්ද ඔහු අල්ලාගත් මාළු වලින් ඒ දවස පුරාම යැපෙන්නට හැකියාව ඇත. ඒ නිසා, එදින ඔහුට තවත් ප්‍රාග්ධන භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයේ යෙදෙන්නට පුළුවනි. එයින් ඔහුගේ නිෂ්පාද්‍යතාවය තවත් ඉහළ යවා ගන්නට පුළුවනි. උදාහරණයක් හැටියට ඔහුට කැරට් වගා කරන්නට රේක්කයක් හදාගත හැකියි. කැරට් වගාවෙන් ලැබෙන අමතර ඵලදාවෙන් ඔහුට තවත් ප්‍රාග්ධනය එකතු කරගන්නට හැකියි. ඉතින් ඔහු තව තවත් නිෂ්පාද්‍යතාවය වැඩි කරගනිද්දී, ඔහුට නිවාඩු සඳහා සහ සුව පහසුව සඳහා වැඩියෙන් සම්පත් යොදවන්නට ද හැකියාව ලැබේ.

How an Economy Grows image 8 p19

ඉතිරි කිරීම් නිසා ලැබෙන ප්‍රාග්ධන භාණ්ඩ සහ එයින් වැඩිවෙන නිෂ්පාද්‍යතාවය යන මේ වර්ධන චක්‍රයේ වටයක් යන හැම අවස්ථාවක දී ම, ඔහුගේ ප්‍රාග්ධන කොටස සහ ජීවන මට්ටම වැඩිවෙන නිසා ඔහු තවත් ධනවත් වේ. ඒ හැම වටයක් පාසාම, ඔහු කබලෙන් ලිපට වැටෙන ගැට්ටෙන් අයින් වී, වැඩි ආරක්ෂාව සහ මානසික සහනය කරා යයි. එක සතියක නිෂ්පාදනය අයහපත්වීම යනු එවිට ඔහුට මහා විනාශයක් නොව සුළු කන්කරච්චලයක් පමණකි.

මේ වර්ධනයේ චක්‍රය යනු සංකීර්ණ වෙළඳපොල ආර්ථිකයක දී ජීවන මට්ටම ඉහළ යන ආකාරය ද පෙන්නුම් කරන්නයි.

ඉතින් දැන් ඇරඹෙන්නේ දූපතේ අනිත් අය විසින් ඒබල්ගේ නව ධනසම්පත් වලින් ඔහු කළ යුත්තේ කුමක්දැයි අදහස් ගෙනෙන්නට පටන් ගැනීමයි. එක මිනිසෙක් “බෙදාගන්න,” යැයි කියයි. ඉතිහාසය සහ ප්‍රාග්-ඵෛතිහාසික යුගය පුරා මිනිසා පෙළන ලද ද්වේශය මත පදනම් වූ සමානාත්මතා චින්තනයේ එක උදාහරණයක් මෙය බව මුරේ රොත්බාර්ඩ් මෙසේ පෙන්වා දුන්නේය:

ප්‍රාථමික සමාජය සැබැවින්ම සතුටින්, සහජීවනයෙන්, සැපවත් ලෙසින් කල්ගෙවූ සමාජයකට වඩා එකිනෙකා ගැන සැකයෙන්, වැඩියෙන් සාර්ථක වූ හෝ වැඩියෙන් වරප්‍රසාද ලැබුණු අය ගැන ද්වේශයෙන්, සැකයේ පැවැත්ම නිසාම ඇති වූ බියෙන්, ද්වේශයෙන් පිරී ඉතිරී කරකියාගත නොහැකි තරමට සාමාන්‍ය ආර්ථික දියුණුව දුර්වල තත්වයක පැවතිණ. ඊර්ෂ්‍යාව (Envy) නමින් ලියන ලද මෑත කාලීන වැදගත් කෘතියෙන් ජර්මන් සමාජවිද්‍යාඥ Helmut Schoeck මේ දුර්වල ඵලය දිගින් දිගට පැවතෙන ආකාරය අනේක අධ්‍යයන වලින් පෙන්වා දෙයි. මානවවේදී Clyde Kluckhohn නවාහෝ ස්වදේශීය වැසියන් අතර “පුද්ගලික සාර්ථකත්වය” හෝ “පුද්ගලික ජයග්‍රහණය” යන සංකල්පය නොතිබුණ බව පෙන්වා දෙයි. එවැනි ජයක් තිබුනා නම් ඉබේටම එය වැටෙන්නේ අනුන්ව සූරා කන ලදැයි කියාත්, සහ, ඒ නිසා, වැඩියෙන් සමෘද්ධිමත් නවාහෝ ස්වදේශීය වැසියා නිරන්තරයෙන් සමාජ පීඩනයට ලක් වී තම මුදල් අනුන්ට බෙදා දෙන්නට පෙළඹේ. Allan Holmberg සොයාගත්තේ බොලීවියාවේ සිරිඔනෝ ස්වදේශිකයන් තනියම ආහාර රාත්‍රියේ දී අනුභව කරන ලද බවයි. මන්ද දහවල් කාලයේ ඔහු අනුභවයේ යෙදුනේ නම් ඔහු කන හැටි බලාගෙන ඉන්නට ඊර්ෂ්‍යාවෙන් පිරුණ ද්වේශයෙන් යුතු පිරිසක් ඔහු වටා එකතු වේ.

අයෙක් වැඩියෙන් ඉතිරි කරන හැම අවස්ථාවක දී ම, ඔහුගේ “වැඩිපුර වත්කම” අත්හරින්නට යැයි පීඩනයක් ඇත්නම් එයින් සිද්ධ වෙන්නේ ඉතිරි කිරීම් අධෛර්ය කිරීමයි. ඉතිරි කිරීම් වලට ඉඩ නොමැති විට වර්ධනයේ චක්‍රයෙන් ඔවුන්ව පන්නා දැමේ. එයින් ඔවුන් වැටෙන්නේ හිඟමනට වැටෙන චක්‍රයටයි. මෙසේ සිද්ධ වෙන්නේ අඩුවෙන් ඉතිරි කිරීම නිසා ප්‍රාග්ධනය පරිභෝජනයට ගැනීමට මඟ පෑදීම නිසයි. ප්‍රාග්ධනය “පරිභෝජනය” යනු “දැල අනුභව කිරීම” යැයි අදහස් නොවේ. එයින් අදහස් වෙන්නේ පාවිච්චිය නිසා දැල යම් කලක දී දිරා යෑමයි. එය භාවිතයට සුදුසු ලෙසින් තබා ගන්නට නම් පරිභෝජනය කරත හැකි සම්පත් පරිභෝජනය නොකර දැල අලුත්වැඩියා කරන්නට හෝ ඒ වෙනුවට තවෙකක් හදන්නට යෙදවිය යුතුයි. අවශ්‍ය පමණින් ඉතිරි කිරීම් නොකරද්දී, ප්‍රාග්ධන භාණ්ඩ දුර්වල තත්වයකට පත්වේ. දැලේ හිල් හටගෙන මාළු ඒ තුලින් පීනා යන්නට පටන් ගනිති. එතැන දී මාළු අල්ලන්නාට අඩු නිෂ්පාද්‍යතාවයක් ලැබෙන නිසා අතින් මාළු ඇල්ලීමට යළි සිද්ධ වේ. නැවතත් ඔහු කබලේ ගැට්ටට පැමිණේ.

තවත් දූපත් වැසියෙක් ඒබල්ට මුගුරක් පෙන්නා “මේක කොහොම ද?” යැයි අසයි. ඔහු ඒබල්ගේ ඉතිරි කිරීම් මංකොල්ලයට ලැහැස්තියි. එවැනි කොල්ලකෑම් ඉතිහාසයේ සහ ප්‍රාග්-ඉතිහාසය පුරා මුළු මහත් ජනතාව දුප්පත්ව තබන ලදි. මංකොල්ලයට එන කල්ලි නිසා ඉතිරි කිරීම් අධෛර්මත් කරමින් වර්ධනයේ චක්‍රය කැඩෙන්නට හේතු විය. සමහර අවස්ථා වල දී මංකොල්ලකරුවන් වාසස්ථානය කරගෙන, ප්‍රොපගැන්ඩා මාර්ගයෙන් තමන් “ආණ්ඩුව” යැයි හඳුන්වා ගෙන, ඔවුන්ගේ මංකොල්ලය “බදුක්‍රමය” යැයි දැක්වූහ. වර්ධනයේ චක්‍රයට වැඩියෙන්ම විනාශකාරී වූයේ රාජ්‍ය මාර්ගයෙන් කරන “ගහනම” (proscription) නම් වූ මංකොල්ලයයි. පුරාතනයේ දී ඒකීය පුද්ගලයෙක් වත්කම් එකතු කරගන්නට සමත් වෙද්දී, එක තැනක දී සියල්ල සොරාගත හැකියාව ඇති නිසා ඔහු මංකොල්ලාකරුවන්ගේ සිත් ඇදගත්තෙකි. එවිට ආණ්ඩුව ඔහුගේ මුළු බුත්තිය පැහැර ගැනීම සඳහා ඔහුව සිරගත කරන්නට හෝ හිසගසා දමන්නට කුමක් හෝ කාරණාවක් සොයා ගන්නා ලදි. “නිදන් වස්තු” හාරන රැල්ලක් වැඩියෙන් දකින්නට ඇත්තේ කොල්ලකෑම් කරන ලද රජකුමාරවරු සිටි පැතිවලයි. සමානාත්මතාවයේ නාමයෙන් සහ “ප්‍රගතිශීලී බදු ක්‍රමයෙන්” නූතන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයන් හි දී ද කොල්ලකෑම සිද්ධ වේ. ඔබ වැඩියෙන් ඉතිරි කරන්නේ ද, ඔබට වැඩියෙන් බදු පැනවේ. මෙය ද වර්ධනයේ චක්‍රයට විශේෂයෙන්ම පටහැනියි.

ඒබල්ගේ ධනවස්තු එකතු කිරීමේ හැදියාව “කෑදර” සහ නරක දැයි පුංචි කුරුල්ලෙක් අහද්දී, “එය නරක කාටදැයි?” ප්‍රඥාවන්ත බකමූණා අසයි. ඒබල්ට කන්න පුළුවන් මාළු සංඛ්‍යාව සීමිත වූවකි. ඔහුගේ දැල් වලින් ගතහැකි ප්‍රයෝජන සීමිතය. ඔහුගේ ලොකු හපන්කම වූ නිෂ්පාද්‍යතාවයෙන් උපරිමයෙන්ම ඵල නෙලා ගන්නට නම් ඔහු තමන් වාසය කරන සමාජයේ අනෙකුත් අය සමඟ තමන්ගේ නිෂ්පාදන වෙනත් භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා හුවමාරු කරගත යුතුයි. ආයෝජන, ණය සහ වේතන වැනි හුවමාරු වලින් ඉතිරි නොකරන අයටත් මෙතෙක් නොලැබුණ ප්‍රාග්ධන භාණ්ඩ වලට අවස්ථාවක් පෑදේ. උදාහරණයක් හැටියට ඒබල් මාළු අල්ලන්නට තම දැල පොලියට දෙන්නේ නම්, කාලයට ඉහළ වැදගත්කමක් දුන් බේකර් හා චාර්ලි වැනි අයට තමන්ගේ නිෂ්පාද්‍යතාවය සහ ජීවන මට්ටම ඉහළ යවා ගන්නට ද හැකියාව එයින් ලැබේ. ඉතින් සියළු හුවමාරු යනු, එහි නිර්වචනය පරිදිම, කැමැත්තෙන් සිද්ධ වන එකිනෙකාට වාසිදායක ගණුදෙනු නිසා, ඉතිරි කරන්නා වැඩියෙන් ගණුදෙනු කරන්නේ නම් එවිට මහජනතාවට ඔහු වැඩියෙන් වාසියක් ලබාදෙන්නෙකි.

ඉතිරි කිරීම් සහ ප්‍රාග්ධනය සැමට පිහිට වෙන්නකි. ඉතිරි කරන්නාට සහ ප්‍රාග්ධනය ගොඩගසන්නාට පමණක් වාසි ලැබෙන්නක් නොවේ. වර්ධනයේ චක්‍රය සම්පූර්ණ සමාජය ඉහළ මටට්මකට ගෙන යයි. සමානාත්මවාදය සහ මංකොල්ලය ඉතිරි කිරීම් අධෛර්යමත් කරද්දී, එය සම්පූර්ණ සමාජයම පහළ මට්ටමක රඳවයි. එවිට දුකට පත්වෙන්නේ ඉතිරි කරන්නන් පමණක් නොවේ. ඉතිරි කරන්නා සමඟ හවුමාරු කරන්නට හැකි සියල්ලන්මයි.

ඉතිරි කිරීම්, ප්‍රාග්ධන එකතු කිරීම්, නිෂ්පාද්‍යතාවය සහ සාමකාමීව ධනය එකතු කිරීම් ගැන කිසිත් සැක සහිත වූ තත්වයක් නැත. පරණ කියමනක් යළිත් ලියන්නේ නම්, මාළු සහ මංකොල්ලයට එන අමුත්තන් වැඩි දවසක් නොගිහින් දුගන්ධයක් පතුරුවයි.

ලුඩ්විග් වොන් මීසස් මෙසේ ලීවිය:

වත්කම් නිෂ්පාදනයේ නොනැවතී කෙරෙන සෑම ඒකීය උත්සාහයක්ම පදනම් වනුයේ කළින් පරම්පරාවල මුලික කටයුතු සහ ඉතිරි කිරීම් මතයි. අපේ මුතුන් මිත්තන්ගේ ඉතිරි කිරීම් සහ ගොඩගසා ගත් ප්‍රාග්ධන භාණ්ඩ වල වාසනාවන්ත උරුමක්කාරයන් අපි වෙමු. ඒ සහායෙන් අද අපි වැඩ කරමු. විදුලිබලයෙන් වැඩ කරන යුගයේ දරුවන් වූ අපි, ප්‍රාථමික ධීවරයන් විසින් පාරු සහ දැල් හදන්නට, නොදන්නා අනාගතයක් වෙනුවෙන් ඔවුන්ගේ කාලයක් වැය කිරීමෙන් කරන ලද, මුල් ඉතිරිකිරීම්වල වාසි අදටත් භුක්ති විඳිමු. පාරු සහ දැල් යනාදී අතරමැදි නිෂ්පාදන වැඩගත නොහැකි සේ ජරාවට යද්දී අලුතින් හදන්නේ නැතිව මේ අතීත ධීවරයන්ගේ පුතුන් විසින් භාවිතා කර අවසන් කළේ නම්, එවිට ඔවුන් ප්‍රාග්ධනය පරිභෝජනය කරන ලද්දේ වෙයි. එවිට ඉතිරි කිරීම් සහ ප්‍රාග්ධන එකතු කිරීම නැවතත් අලුතින් පටන්ගත යුතුවේ. කළින් පරම්පරාවලට වඩා අපි හොඳින් ජීවත්වෙන්නේ ඔවුන් විසින් අපිට ප්‍රාග්ධන භාණ්ඩ එකතුකර දී ඇති නිසායි.

ඩෑන් සැන්චේස් ලියූ “ඉතිරි කිරීම් නිසා ආර්ථිකයක් වර්ධනය වෙන ආකාරය” ලිපියේ පරිවර්තනයයි.

*අර්වින් ෂිෆ් 2015 ඔක්තෝබර් 16 වැනිදා මිය ගියේය.

මගේ කාලය, මගේ ප්‍රාග්ධනය සහ මගේ ශ්‍රමය යෙදවිය යුත්තේ කෙසේදැයි තීරණය කරන මහාදැනුමැතියන්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on පෙබරවාරි 29, 2016

ජෝන් මේනාඩ් කේන්ස් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද පොදු න්‍යාය තුලින් කෙටි කාලීන ප්‍රතිලාභ වලින් ජනතාව රවටන්නට පාලකයන්ට සහ ඔවුන්ගේ ගැත්තන්ට ඉඩ ලැබිණ. දුක් කම්කටොළු දීර්ඝ කාලීනව විඳින්නට සිද්ධ වන අසරණ තත්වයකට ජනතාව ඇද දමන්නට හැකිවිය. යටත්විජිත යුගයෙන් ගැලවී ගත් රටවලට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමයකින් ජනතාවගේ ඉරණම තීන්දු කරන බලය පාලකයන් වෙතට නැවත බාර දෙන්නට හැකිවිය.

ජනතාව විසින් ජනතාව පාලනය කරගන්නා අව්‍යාජ ක්‍රමය* හඳුන්වා දුන්නේ ඇමෙරිකන් ආදී පීතෘවරුන් විසිනි. ආණ්ඩුවක් සතු මුදල් බලය සීමා කරත හැකි ක්‍රම සොයන්නට ඔවුන් වෙහෙස වූහ. මුදල් බලය යම් පිරිසකට ලැබීම යනු සියල්ලන්ගේම ඒකීය පුද්ගල අයිතීන් කප්පාදු කරන්නට හැකි මාර්ගයක් බව ඔවුන් අවබෝධ කරගෙන තිබුණි. ලුඩ්විග් වොන් මීසස් විසින් ලියන ලද ‘මුදල් සහ ණය පිළිබඳ න්‍යාය’ නම් පොතේ ඇමෙරිකන් ව්‍යවස්ථාව සහ අයිතීන්ගේ පනත හා සමාන වූ වැදගත්කමකින් මුදල් බලය ආණ්ඩුවට නොදීම සමාන කරයි.

එහෙත් 1930 ගණන්වල දී ජෝන් මේනාඩ් කේන්ස් සමඟ එකතු වූ ලෝකයේ ආණ්ඩු සියල්ලම පාහේ රන් මිනුම ඉවත් කරන්නට කටයුතු කළහ. ඇඟිලි ගැසීම් තුලින් කළින් කලට ඇදගෙන ආ ඇමෙරිකාවේ පැවති රන් මිනුම රිචඩ් නික්සන් 1971 දී මුළුමනින්ම අහෝසි කරන ලදි.

රන් මිනුම (gold standard) යනු රන් ප්‍රමාණයක් මත පදනම්ව ආර්ථිකයේ ඒකකයන් ගණනය කරන ප්‍රමිතියකින් හැදෙන මුල්‍ය ක්‍රමයකි. මුල්‍ය ක්‍රම ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේදැයි යන්න, විශේෂයෙන්ම මහ බැංකු හා ඈඳී පවතින ඒවා, කේන්ස් විසින් දායද කරනු ලද්දා වූ ද, සාමාන්‍ය පුරවැසියාට ලේසියෙන් ලිහාගත නොහැකි මහා අවුලකි. මහ බැංකුකරුවන් සහ දේශපාලනඥයන් ගෙනෙන මැදිහත්වීම් තුලින් මුල්‍ය ක්‍රමයේ කළමනාකරණයේ වැරදි සිදු කරද්දී ලැබෙන ඵලවිපාක එහෙත් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන්නේ ‘වෙළඳපොල අසාර්ථකත්වය’ හැටියට හඳුන්වමිනි.

1929-1933 කාලයේ දී අත්විඳින ලද ආර්ථිකයේ මහා අවපාතය වෙළඳපොල අසාර්ථක වූ තත්වයක් හැටියට හැඳින්වීම සාමාන්‍යයෙන් සිද්ධ වෙන්නයි. එහි දී සත්‍යයෙන් සිද්ධ වූයේ දේශපාලනමය ඇඟිලි ගැසීම් වලින් උත්පාදනය වූ අර්බූදය වෙළඳපොල ක්‍රියාකාරීත්වය නිසා ඊටත් වඩා දරුණු වීම වැළැක්වීමයි. පුද්ගලිකව ගත් තීරණ අසාර්ථක ප්‍රතිඵල ගෙනෙද්දී ඔවුන් ‘වෙළඳපොල අසාර්ථකත්වය’ පිට වරද පටවති.

අරමුණු කරගත් ප්‍රතිඵලයක් ලබාගන්නට ගිය වෑයමක් වැරදුන විට දී මිනිසෙක් කරන්නේ ඒ තමන් ගත් වෑයමේ වරද ඇත්තේ කොතැනදැයි සොයා බලා එය නිවැරදි කරගන්නා ආකාරය සොයා ගැනීමට උත්සාහ කිරීමයි. එසේ වෑයම් කරද්දී අරමුණු කරගත් ප්‍රතිඵලය ලබාගැනීමට හැකියාව ඇතිබව මිනිසා අවබෝධ කරගැනීම මිනිස් වර්ගයාගේ දියුණුවට හේතු විය.

නමුත් කේන්සියානු පොදු න්‍යායේ මායාවට හසු වී සිටින පුද්ගලයන්, මහ බැංකු සහ දේශපාලන මැදිහත්වීම් වලින් කරන ලද වැරදි ඉදිරියේ දී තව තවත් ඉල්ලා සිටින්නේ ආණ්ඩුවේ බලය තවත් වැඩිකර, තවත් කර්මාන්ත සහ ආයතන සංඛ්‍යාවක් ආණ්ඩුවේ බාරය යටතට ගත යුතු බවයි.

මහ බැංකු ක්‍රමය අසාර්ථක ලෙසින් ඉටුකළ ණය දීමේ ප්‍රතිපත්ති තව දුරටත් කරගෙන යාමට හූවර්ගේ ආණ්ඩුව 1932 දී දැඩි වැයක් දරා ප්‍රතිසංස්කරණ මුල්‍ය සමාගමක් දියත් කරන ලදි. රූසවෙල්ට් ආණ්ඩුව 1933 දී රටපුරා දියත් කරන ලද මැදිහත්වීම් රාශියක් ගෙනෙන ලදි. ඊට අමතරව ඇමෙරිකාවේ බැංකු සහ මුල්‍ය ක්‍රමය සහමුලින් වෙනස් කරන පනත් දෙකක් ගෙනෙන්නට රූසවෙල්ට් ආණ්ඩුව සමත් විය.

පළමුවැන්න, 1934 දී ගෙනෙන ලද රන් සංචිත පනත (Gold Reserve Act) ය. මේ පනතෙන් රටේ පුරවැසියන් පුද්ගලිකව අයිතිය කියන ලද රන් සියල්ල ඇමෙරිකන් රජයේ භාණ්ඩාගාරයට පවරා ගන්නට හැකියාව ලැබිණ. එනම් රටේ ජනාධිපතිවරයාට රටේ ව්‍යවස්ථාවෙන් නොදී තිබුණ බලයක් ලබාගන්නට ඒ පනතෙන් හැකියාව ලැබිණ. රන් මිල ගැන අගයක් තීන්දු කරන බලයක් ඔහු අතට ගත්තේය. එයින් ඩොලරය 60% කින් අඩු කරන්නට (devalue) ඔහු සමත්විය.

රටේ ව්‍යවස්ථාවෙන් කොංග්‍රසයට පවරා තිබුනේ ද රන් හෝ රිදී වල මුල්‍ය අගය මහත් සේ වෙනස් කරත හැකි බලයක් නොවේ. රන් මිනුම මත පදනම් වූ කාසි ක්‍රමය කිසිවෙක් අතින් උල්ලංඝණය නොවී ක්‍රියාත්මක වෙනවා දැයි නිරීක්ෂණයට පමණක් එතෙක් කාලයක් කොංග්‍රසයේ බලය සීමා වී තිබුණි. නිසියාකාරව භාවිතා වෙද්දී කොංග්‍රසයට හැකියාව ලැබුනේ රන් හා රිදී දෙකම නීත්‍යානුකූල ව්‍යවහාර අගයකින් යුතුව පවත්වා ගෙන යාමේ බලය පමණකි. නැත්නම් රන් හෝ රිදී දෙකෙන් එකක වැඩිවන වෙළඳපොල අගය අනුව අගයෙන් අඩු වූවෙන් කාසි නිමැවුමත් අනෙක වෙළඳ ද්‍රව්‍යයක් හැටියට වෙළඳපොලට එකතු වීමත් සිද්ධ වීම වළක්වන්නට හැකි බලයයි.

දෙවැන්න, 1935 දී ගෙනෙන ලද බැංකු පනත 1913 (Banking Act of 1935) දී සම්මත කරගත් මහ බැංකු පනතට (Federal Reserve Act) වඩා දැඩි සේ වෙනස් ලෙසකින් ලියන ලද්දක් විය. 1913 මහ බැංකු පනත ප්‍රාදේශීය වශයෙන් පැවතියකි. වොෂිංටන් අගනුවර පැවති මහ බැංකුවේ අධ්‍යක්ෂක මණ්ඩලයට රටේ අනෙකුත් පැතිවල පැවති මහ බැංකු වල අයට වඩා වැඩි බලතල ලැබුනේ නැත. රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාර සේවකයන් ලබාගත් වේතන හා සමාන වේතන හා සැලකිලි පමණක් එහි අධ්‍යක්ෂක මණ්ඩලයට ද සීමා විය. එහෙත් එවක දී ප්‍රාදේශීය මහ බැංකු සභාපතිවරුන් රටේ ප්‍රධාන සමාගම්වල ප්‍රධානීන් ලබන වේතන ලබන්නට සමත් වූහ. එහෙත් මහ බැංකුවේ රන් සංචිත හා ඈඳී තිබුන මුල්‍ය ක්‍රමය නිසා ඔවුන් සියල්ලන්ටම ණය දීමේ පිළිවෙත් වැඩි වෙනසකට ලක් කිරීමේ හැකියාව සීමා වී තිබිණ.

එහෙත් 1935 දී ගෙනෙන ලද බැංකු පනත රටේ මුල්‍ය පාලනය සහමුලින් වෙනස් කරන්නට සමත් විය. ඇමෙරිකාවේ මුදල් සියල්ලෙහිම පාලනය මුළුමනින්ම ‘ෆෙඩරල් විවෘත වෙළඳපොල කමිටුවට’ (FOMC) පවරන්නට එයින් හැකියාව ලැබිණ. FOMC හි තීරණ ගැනීමේ බලය 12 කට හිමිව තිබිණ. ඉතින් පුද්ගලයන් 12 ක මණ්ඩලයක් රටේ පවතින මුදල් ප්‍රමාණය කොතරම් විය යුතුදැයි තීරණය කරනවා නම් පවතින රන් මිනුම් ක්‍රමයේ වැදගත්කම නැති වී යයි. ආර්ථිකයේ පැවතිය යුතු මුදල් ප්‍රමාණය රන් මිනුමෙන් තීරණය වීම නැවතී එය තීරණය කිරීම මේ 12 දෙනා වෙත පැවරිණ.

රූසවෙල්ට් 1934 දී ගෙනා රන් සංචිත පනත රන් හා මුල්‍ය ක්‍රමය අතර බැඳීම් සහමුලින් අවසන් කරන්නට සමත් විය. 1934 ජනවාරි 31 වැනිදාට පසුව කිසිම පුද්ගලික නිවසක, බැංකුවක හෝ ව්‍යාපාර ආයතනයක සැලකිය යුතු රන් ප්‍රමාණයක් ළඟ තබා ගැනීම තහනම් විය. රන් කාසි වලින් ගණුදෙනු කිරීම තහනම් විය.

මුදලේ අගය පාලනය කරන්නාට, මුදල් වෙළඳපොල, පාරිභෝගික මිල ගණන්, ආයෝජන හැදියාවන්, තැන්පතු අගයන්, වේතන වැඩි කිරීම්, රැකියා දීමේ තීරණ, නිවාස ඉදිකිරීම් යනාදී සියල්ල පාලනයට හැකියාව ලැබේ. වර්තමානයේ දී මේ තීරණ සියල්ල ගැනීමේ බලය අතැතිව සිටින්නේ මහ බැංකුකරුවන් වෙතටයි. මේ අවිචාරී වූ, උද්ධච්ච ක්‍රමය මහ බැංකුකරුවන් අනෙකුත් සියල්ලන්ටම වඩා දැනුවත් වූවන් යැයි කළින් නිගමනය කරන්නකි. අපේ කාලය, අපේ ප්‍රාග්ධනය සහ අපේ ශ්‍රමය අපිට වඩා හොඳින් යෙදවිය හැකි ආකාරය තීරණය කරන්නට සමත් මහා මහාදැනුමතියෙක් ලෙසින් මහ බැංකු ප්‍රධානියා සැලකෙයි.

*බිත්තර කඩා ඔම්ලට් හැදුවේ නැති ප්‍රංශ විප්ලවය බලතණ්හාධිකයන් පිරිසකට මුළු මහත් ජනතාව පාලනයට ඉඩක් ලැබුණු හෙවත් ජනතා පාලනය නමින් වූ ව්‍යාජ ක්‍රමයයි.

පසුහඹන්න

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 266 other followers