අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

පාඩුවේ ඉන්න දෙන්න -සමරිසියන්ටත්!

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ජනවාරි 18, 2017

220px-bust_alcibiades_musei_capitolini_mc1160

අයෙක් විවාහ වෙන්නේ හෝ නොවෙන්නේ කා සමඟදැයි කියා රටක ආණ්ඩුවක් තීන්දු දිය යුතු නැත. මිනිසා සිය ජීවිතය ගත කළ යුතු ආකාරය ගැන තීන්දු දෙන්නට දන්නවා කියාගත් ආණ්ඩු නිසා කිසිත් ප්‍රචණ්ඩත්වයන් සිදු නොකළ මිනිසුන්ට ජීවිත අහිමි වී ගිය හැටි අපිට ඉතිහාසයෙන් ඕනෑ තරම් දැනගන්නට හැකියි.

සමලිංගිකතාව කියනවාට වඩා මම කැමති සිංහල බ්ලොග් ආරම්භයේ සිටි ටැබූ සබ්ජෙක්ට්ස් හඳුන්වා දුන් සමරිසි යන වචනයටයි. මන්ද, නැඹුරුව හා ආශාව යනු ලිංගිකත්වයේ නොහොත් මෛථුනයේ යෙදීම නොවන නිසයි.

සමලිංගිකතාව නොහොත් ‘හොමොසෙක්ෂුඇලිටි’ සහ විෂම ලිංගිකතාව නොහොත් ‘හෙට්රොසෙක්ෂුඇලිටි’ යන වචන 19 වැනි සියවස අග දී හදන ලද්දේ ජර්මන් ජාතික කාල්-මරියා බෙන්කර්ට් විසිනි.

ජර්මන් පිරිමි මැද නම් වල ‘මරියා’ යැයි දකින්නට ලැබීම සාමාන්‍යයකි. ඔහුගේ නැඹුරුව සමරිසි වීම ඔහුගේ උපන් නම හා සම්බන්ධයක් නැත.

මිනිස් අයිතීන් ගැන ලොව කතාබහ ඇතිවෙද්දී 1869 දී ඔහු නිර්නාමිකව ලියූ පත්‍රිකාවකින් එවක පෲසියාවේ පැවති ජර්මන් නීති ගැන විග්‍රහයක් ගෙනෙන ලද්දේය. එවක ජර්මන් අධිරාජ්‍යයේ තිබි දණ්ඩ නීති වලින් ‘මිනිස් අයිතීන්’ උල්ලංඝණය වන ආකාරය ගැන ඉන් අනතුරුව හේ දිගින් දිගට නිර්නාමික පත්‍රිකා පළ කරන්නට පටන් ගත්තේය. සම්භව්‍ය ලිබරල් තර්කය වන, එකිනෙකා කැමැත්තෙන් පුද්ගලිකව කරන ලිංගික හැසිරීම් අපරාධ නීතියට භාජනය විය යුතු නැතැයි යන්න ඔහු ඉදිරියට ගෙන ගිය අදහසයි. කාල්-මරියා එසේ ලියන්නට පටන් ගත්තේ තාසාද්ග්‍රහණයෙන් මුදල් කොල්ලකෑමට ලක්වූ ඔහුගේ සමරිසි හිතවතා සියදිවිනසා ගැනීම නිසා ඇති වූ සිත් පීඩාව නිසා යැයි කියැවේ.

හඳුන්වන්නට වචන නොතිබුණ ද, පුරාතන ග්‍රීසියේ පටන් සිම්පෝසියම් වැනි ප්ලේටෝගේ සංවාද තුල, ඇරිස්ටොපනීස්ගේ නාට්‍ය තුල, ග්‍රීක කලා නිර්මාණ තුල අපිට සමරිසි හැසිරීම් සමාජයේ තිබි බව දැනගන්නට ලැබේ. අයෝනියාවේ සමරිසි ආදරය තහනම් වූ අතර තීබ්ස් හි එයට අනුමැතිය පමණක් නොව උපහාරයට ද ලක් වී තිබිණ.

ක්‍රි. පූ. 5 වැනි සියවසේ ඇතීනියානු ජනරාල්වරයෙක් සහ දේශපාලනඥයෙක් වූ Alcibiades කොතරම් රූප ශෝභාවෙන් පැසසුම් ලැබුවා දැයි කියතොත්, ඔහු ගැන ලියැවෙන්නේ, “ගැටවර වයසේ දී හේ භාර්යාවන් වෙතින් ඔවුන්ගේ සැමියන් වෙන් කරන ලද්දේය, තරුණයෙක් වෙද්දී හේ සැමියන් වෙතින් ඔවුන්ගේ භාර්යාවන් වෙන් කරන ලද්දේය,” කියායි.

සමරිසියන්ට විෂම වූ නීති වලින් සැලකීම ප්‍රතික්ෂේප කරන්නට බුද්ධිමය වූ තර්කයක් ලැබෙන්නේ ස්වභාවික නීතියෙන්. ස්වභාවික නීතිය (natural law) ගැන දැනුම සිංහල පාඨකයාට ලබාදීම කවදා හෝ කළ යුත්තකි. සිංහලෙන් ඒ ගැන දැනගන්නට හැකියාවක් නොමැති තරම් ය.

වෙනස් නොවන ආචාර ධාර්මීය සත්‍යයන් යනු නිතර වෙනස්වෙමින් පවතින ලෝකයේ පදනමයි. ප්ලේටෝ ලියූ සංවාද වලින් පමණක් නොව බුද්ධ ධර්මය කියවන ලද්දෙකුට ද මෙය ප්‍රත්‍යක්ෂ විය යුතුයි. සදාකාලීන ආචාර ධාර්මික සත්‍යයන්, යථාර්ථය ද ඇතුළුව, සැලකෙන්නේ ස්වභාවය (Phusis) හැටියටයි. වර්ධනය, ස්වභාවික ලෝකය, පරිපූර්ණත්වය යනාදිය දැක්වෙන තේරුම් මේ ස්වභාවය (nature) යන වචනයෙන් අර්ථවත් වේ. ඉතින්, නගරයෙන් නගරයට, රටකින් රටකට වෙනස් විදියට මිනිස්සු ජීවත් වුවත්, මිනිස් වර්ගයා ජීවත්විය යුතු, මෙතෙක් ලියා නැති වූ ප්‍රමිතියකට, නැත්නම් නීතියකට මිනිසා නතු වේ යැයි එයින් සැලකේ.

මහජන ප්‍රතිපත්ති සකස් කරද්දී සහ සමාජයේ හැසිරීම් සඳහා නීති ගෙනෙද්දී මිනිසාව සහ මිනිස් ස්වභාවය අමතක වී යාම ඉතිහාසයේ නිතර දකින්නට ලැබෙන්නකි. සමලිංගිකත්වය හා සමරිසියන් ගැන වූ වාදයන් හි ද සිද්ධ වෙන්නේ එයමයි. නිදහස් මිනිසුන්ට පාඩුවේ ඉන්නට ඉඩ දුන් විට ඒ සමාජ ආර්ථික මෙන්ම ආචාර ධාර්මීය ලෙසින් ද දියුණුව කරා ගිය හැටි සොයා බලන්නට අපි තවමත් සූදානම් නැත. අනුන් වෙනුවෙන් නීති හදන්නට ගිය සමාජ ආර්ථික වශයෙන් බංකොළොත් වූ හැටිත්, ආචාර ධාර්මීය වශයෙන් පරිහාණියට පත්ව ඇති හැටිත් අපි නොදැක්කා සේ සිටිමු.

ඇඩම් ස්මිත් ඉතිහාසය යුග හතරකට බෙදා දැක්වීය. පළමුවෙන් වූයේ දඩයම්කරුවන්ගේ යුගයයි. දෙවැන්න එඬේරුන්ගේ යුගයයි. තුන්වැන්න කෘෂිකාර්මික යුගයයි. හතරවැන්න වානිජ්‍ය යුගයයි.

අපි අපේ රාත්‍රී ආහාර වේල බලාපොරොත්තු වෙන්නේ ඒවා සපයන අයගේ ගුණවත්කම හෝ ඔවුන්ගේ දේශපාලන නැඹුරුව හෝ ඔවුන්ගේ ලිංගිකත්ව රුචිය තුලින් නොවේ. ඒ අය ඔවුනට කැමති දේවල් ඉෂ්ට කරගන්නට සොයා යද්දී, අපිට අපේ රාත්‍රී ආහාර වේල ලැබේ.

1715 දී පමණ පටන් ගැනුණු බුද්ධිමය යුගය, විචාරයේ යුගය ලොව බොහෝ රටවල ජනතාවට මඟහැරී යන ලද්දකි.

නිදහස් මිනිසුන් කැමැත්තෙන් කරන පුද්ගලික කටයුතු වලට නීති මාර්ගයෙන් දඬුවම් දිය යුතු යැයි කියන අයට පක්ෂපාතීත්වය දක්වන්නේ ද, එවිට එවැනි නීති ගෙනෙන්නට රුචි අය අතට කොතරම් බලවත් අවියක් ඔබ සපයන්නේ ද?!!!!

පාඩුවේ ඉන්න දෙන්න – සමරිසියන්ටත්!

කිසිවෙක් නොදන්නවා යැයි හැමෝම දන්න රට

Posted in Uncategorized by arunishapiro on දෙසැම්බර් 23, 2016

හොලිවුඩ් සිනමාව එලෙසින් ශ්‍රී ලංකාව උත්කර්ෂවත් කළේ පළමු Die Hard චිත්‍රපටියෙන්. දැන් ජනප්‍රියත්වයෙන් නැඟී යන “ඉහළ මාලිගාවේ සිටින මිනිසා” – The Man in the High Castle ටෙලිනාට්‍ය මාලාවේ දෙවැනි සීසන් එකේ තෙවැනි එපිසෝඩයේ දෙබසක ශ්‍රී ලංකාව ගැන එයාකාරයෙන්ම සඳහනක් සිද්ධ වේ. සිලෝන්, ශ්‍රී ලංකාව වූයේ 1972 දී ය. ඉහළ මාළිගාවේ සිටින මිනිසා නමින් විද්‍යා ප්‍රබන්ධය ෆිලිප් කේ. ඩික් අතින් ලියැවෙන්නේ 1962 දී ය. මේ ටෙලිනාට්‍ය ඒ පොත ඇසුරින් නිර්මාණය වෙයි. පොතේ කතාව මෙන්ම මෙම ටෙලිනාට්‍ය ද දිග හැරෙන්නේ ද 1962 වසර පාදක කරගෙනයි. ඒ වෙද්දී ශ්‍රී ලංකාව කියා රට හැඳින්වුනේ නැත. ඒ ඇබිත්තන් අඩුපාඩුව තිබුණ ද පොත මෙන්ම නාට්‍ය මාලාව ද රසවින්ඳනයට සුදුසු ඉතා විශිෂ්ඨ නිර්මාණයන් බව කිව යුතුයි.

මෙම විද්‍යා ප්‍රබන්ධය සමාන්තර ඉතිහාසයක් පසුබිම් කරගනියි. 1933 වසරේ ඇමෙරිකන් ජනාධිපති ෆ්‍රෑන්ක්ලින් රූසවෙල්ට්ව ඝාතනය කිරීම නිසා මහා අවපාතය දිගින් දිගට ඇදී ගිහින් ජර්මනියේ හිට්ලර්ට සමස්ත යුරෝපය අල්ලා ගැනීමටත් ඇමෙරිකාවේ නැගෙනහිර පැත්තේ ඇමෙරිකන් රයිෂ්ට් පිහිටුවාගන්නටත් හැකියාව ලැබීම එම පසුබිමයි. නාට්සීන් ඇමෙරිකන් නැගෙනහිර අල්ලා ගනිද්දී ඇමෙරිකන් බටහිර දේශයන් ජපනුන් විසින් අල්ලා ගන්නා ලදි. කොලරාඩො ප්‍රාන්තය පිහිටන පළාත නාට්සීන්ට හා (නි)පොන් යන දෙපැත්තටම අයිති නැති ඇමෙරිකන් සටන්කාමීන් වාසය කරන පෙදෙස් වෙති. ඉහළ මාලිගාවේ සිටින මිනිසා නම් විද්‍යා ප්‍රබන්ධය දිගහැරෙන පසුබිම එයයි.

මා කළින් දැමූ සටහන තුලින් සත්‍ය ලෝකයේ තතු විමර්ශනය කරන්නට අයෙක් කැමැත්තේ ද, එහෙනම් එයාට ජනාධිපති රූසවෙල්ට්ව 1933 දී ඝාතනය වූවා නම්, මහා අවපාතය සත්‍යයෙන් ගිය කාලයටත් වඩා අඩුවෙන් වහා අවසන් වන බව නිශ්චිතව පැහැදිලි කරගත හැකියි. එහෙනම් එවිට ජර්මනියේ හිට්ලර්ට ඇමෙරිකන් රයිෂ්ට් පිහිටුවා ගන්නට ද ඉඩ නොලැබෙන බව පහදා ගත හැකියි.

ප්‍රබන්ධයක් රසවත් ලෙසකින් සිතට දැනෙන්නේ තමන්ට හුරු පුරුදු වූ අදහස් තුලින් අපූර්ව නුහුරු අදහස් හමුවෙද්දී මිසෙක අගක් මුලක් හොයාගත නොහැකි අදහස් වලින් කතාවක් ගලා යද්දී නොවේ.

ලොව බහුතරයකට ජනාධිපති රෑසවෙල්ට්ව දකින්නට හුරු කර ඇත්තේ මහා අවපාතයෙන් ලෝකය ගලවා ගත්ත පුද්ගලයා හැටියට නිසා මෙහි සාමාන්තර ඉතිහාස පසුබිම එසේ නොවෙන්නට ඉඩ තිබුණ ආකාරය ගැන අවබෝධයක් ඔවුනට නැත. හැමට හුරු පුරුදු ලෙසින් දැනෙන මුලක් සපයන ලේඛකයා සාමාන්තර ලෝකයක් හදා ඒ තුල තවත් සාමාන්තර ලෝකයක් නිර්මාණය කරන ලදි. එපමණකින් නොනවතින ඔහු අගක් නැති සුවිශේෂී ප්‍රබන්ධයක් ලොවට ඉදිරිපත් කළේය. ඒ නිසා පළමු සහ දෙවැනි සීසන් සේ ම, විශිෂ්ඨ ලෙසින් නිෂ්පාදනය නොකඩවා කරගෙන ගියොත්, මේ ටෙලිනාට්‍යයෙන් ඇමසොන් ප්‍රයිම් නිෂ්පාදකයන්ට සෑහෙන දිගු කාලයක් තිස්සේ ඇදගෙන යා හැකි මුදල් ගරන ඉල්ලමක් පෑදී ඇත. මෙම ටෙලිනාට්‍යය නරඹනු පිණිසම ඇමසොන් ප්‍රයිම් සඳහා මුදල් ගෙවා එක්වූ අයව මා දන්නෙමි.

ෆිලිප් කේ. ඩික් ලියූ විද්‍යා ප්‍රබන්ධ බොහොමයක් සිනමාවෙන් දකින්නට ලොව බහුතරයට අද අවස්ථාව පෑදී ඇත. “ඉලෙක්ට්‍රික් බැටළුවන් ගැන ඇන්ඩ්‍රොයිඩ්ලා සිහින දකිනවා ද?” නමින් 1968 දී ලියැවුණ ඔහුගේ ප්‍රබන්ධය 1982 දී නිමැවූ Blade Runner චිත්‍රපටියට පාදක විණ. 2017 දී අපිට හැරිසන් ෆෝඩ් සහ රයන් ගොස්ලින්ග් රඟපාන Blade Runner 2049 දකින්නට අවස්ථාව පෑදෙනු ඇත. ඩික් ලියූ විද්‍යා ප්‍රබන්ධ වලින් හැදෙන තවත් සිනමා නිර්මාණ අතරට Total Recall (1990), Screamers (1995), A Scanner Darkly (2006), Minority Report (2002), Paycheck (2003), Next (2007), සහ The Adjustment Bureau (2011) අයිතියි.

ඔහුගේ කෘති පාදක කරගනිමින් සිනමාව තුලින් විශාල ලාබ උපයන්නට බොහෝ පිරිසක් සමත් වූවාට ඩික් පුද්ගලිකව ගෙවන ලද්දේ එතරම් සුව පහසු ජීවිතයක් නොවේ. අඩු මුදලට ගතහැකි සත්ව ආහාර වලින් පවා යැපෙන්නට සිද්ධ වූ ඩික් මිය යන්නේ ඔහුගේ පොතක් පාදක කරගත් පළමු සිනමා කෘතිය වූ Blade Runner එළිබහින්නට පෙර. අමුතු අදහස් වලින් පිරි, වරින් වර ප්‍රතිකාර ලබාගත් මානසික රෝගබාධ වලින් පෙළෙන ලද්දෙක් හැටියට ඔහුව සැලකේ. එහෙත් ඔහුගේ විද්‍යා ප්‍රබන්ධ රසාස්වාදය ලබන්නෙකුට එවැනි මනසක් ඔහුට නොතිබුණා නම් සමහර විට එවැනි අපූර්ව කෘති ඔහු අතින් ලියැවේවිදැයි ප්‍රශ්න කරන්නටත් හැකියි.

සාමාන්තර ඉතිහාසයකින් නොයුතු, විද්‍යා ප්‍රබන්ධයක් ද නොවන, වෙනත් රචකයන්ගෙ කෘති අතරින් දිවෙන සිංහලෙන් මම ලියූ සාමාන්තර වූ ප්‍රබන්ධයක් කැමති අයට මෙතැනින් කියවන්නට හැකියි.

ඇමෙරිකාවේ මහා අවපාතය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on දෙසැම්බර් 22, 2016

මේ සටහන දාන්නේ ඊ ළඟට දාන සටහන අවබෝධයට මේ දැනුම පාඨකයාට අවශ්‍ය නිසයි. ඒබ්‍රහැම් ලින්කන් වගේම, ඇමෙරිකන් ඉතිහාසය කියවන හදාරන අයට හරියාකාරව විමසන්නට නොලැබුණු මාතෘකාවක් තමයි මහා අවපාතය. America’s Great Depression (1963) පොත ලියුවේ මුරේ එන්. රොත්බාඩ්.

1929 සැප්තැම්බර්-ඔක්තෝබර් මාස වල දී සිද්ධ වෙච්ච වෝල් වීදියේ කඩා වැටීමත් ඊට අනතුරුව පැතිර ගිය මහා අවපාතයත් විසිවැනි සියවසේ ප්‍රධාන සිදුවීමක් හැටියට සැලකෙනව. එය දෙවැනි ලෝක යුද්ධයට තුඩු දුන් කාරණයක් හැටියටත් සැලකෙනව.

1963 දී රොත්බාඩ් ලියන මේ පොතෙන් ඕනෑම රටක ජනතාවකට සිය ආර්ථිකය කඩා වැටෙන්න ඉඩ නොතියන්නේ කොහොම දැයි කියාදෙන, ජීවිතයට දැඩි සේ අවශ්‍ය පාඩම් ගොඩක් ඉගෙන ගන්නට පුළුවන්. ඒත් ඇමෙරිකන් ජනතාවට වගේම නොමිලේ බෙදන අධ්‍යාපනය තුලින් ඒ අවස්ථාව ලෝකයේ බහුතරයකට ලැබෙන්නේ නැහැ.

අද වෙනිසියුලාවේ පවතින ශෝචනීය තත්වය ගැන ලොව බොහෝ රටවල ප්‍රධාන මාධ්‍යය ඉතාමත් නිහඬයි. ඒත් ලෝකයේ කොටස් වෙළඳපොලවල් ඉහළ පහළ යන හැටි ගැන තත්පරයෙන් තත්පරයට හොයාගන්නට හැකි ආකාරයෙන් අපේ විවිධ තොරතුරු ලබාගන්නා උපකරණ වලට විවිධ මාර්ග වලින් ප්‍රධාන මාධ්‍ය සියල්ලක්ම වාගේ ඉඩ පාදා දීල තියෙනව. ඒත් කොටස් වෙළඳපොල තුලින් බුබ්බුලයක් පවත්වාගෙන යන්නට උද්ධමනීය ණය කෘතීම ලෙසින් නිරතුරුව සපයන එක ගැන කතා කරන්නේ තවමත් ඔස්ට්‍රියන් අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන් පමණයි.

ධනවාදී ක්‍රමයට නිදැල්ලේ හැසිරෙන්නට ඉඩදුන් නිසා ඇතිවෙච්ච ඵලවිපාකය මහා අවපාතය යැයි හැඳින්වීම හැමෝටම හුරු පුරුදු වූවක්. ඒත් මහා අවපාතයට පෙර එවක ඇමෙරිකන් ආණ්ඩුවේ පෙරැත්තය, සැලසුම, මැදිහත්වීම, නියම, සහ තල්ලු කිරීම් තුලින් ආර්ථිකය කඩා වැටුණ බව පැහැදිලි වීම බොහෝ අයට නුහුරු වූවක්. මේ කාරණය මුලින්ම ඉතා පැහැදිලිව විස්තර කරන්නේ රොත්බාඩ් විසින් ඔය ඉහත සඳහන් කළ පොතෙන්. ඊට පස්සෙ වෙනත් අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන් ද ඒ ගැන හදාරන්නට පටන් ගන්නව.

ඇමෙරිකාවේ සාර්ථක ජනාධිපතිවරු ඇතුලත් වෙන ලැයිස්තු වලට ෆ්‍රෑන්ක්ලින් රූසවෙල්ට් ඇතුලත් වෙන්නෙ මේ මහා අවපාතයෙන් ඇමෙරිකාව විතරක් නෙමෙයි මුළු ලෝක ආර්ථිකයම ගලවා ගත්තේ එයා හැටියට දකින මතයේ ජනප්‍රියත්වය නිසයි. මහා අවපාතයට ඇදගෙන ගියේ ආණ්ඩුවකින් සිද්ධ වූ පෙරැත්තය, සැලසුම, මැදිහත්වීම, නියම, සහ තල්ලු කිරීම් තුලින් බව පෙන්වන සාක්ෂි හදාරන්නට රජය විසින් නොමිලේ බෙදන අධ්‍යාපනයකින් ලැබෙයි ද? ලෝකයේ ඕනෑම රජයක් (දේශපාලන පක්ෂය කුමක් වුවත්) උත්සාහ කරන්නේ රටවැසියාගේ යහපත සලසන්නේ රජයෙන් යැයි කියා පාන්නට. රජය අනාගත්තු අවස්ථා ගැන කතා කරන විරුද්ධ පක්ෂය පවා ඒ අනාගැනිලි දක්වන්නේ පුද්ගලයෙකු නැත්නම් පක්ෂයක් විසින් කරන ලද වැරදි හැටියට පමණයි. ප්‍රතිපත්තියේ නැත්නම් මතවාදයේ වැරැද්ද හැටියට දකින්නට ලැබෙන්නේ ඒ ගැන විශේෂයෙන් සොයා බලන්නට වෙහෙසෙන අයෙකුට පමණයි.

1929 සිට 1933 දක්වා රිපබ්ලිකන් පක්ෂයෙන් ජනාධිපතිවරයා වූ හර්බට් හූවර් එන්න එන්නම රටේ ආර්ථිකය තවත් දරුණු වෙද්දී විශාල ලෙසින් කළ මැදිහත්වීම් නැවැත්තුවේ නැහැ. 1932 මැතිවරණයේ දී ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයෙන් තරඟ කළ ෆ්‍රෑන්ක්ලින් රූසවෙල්ට් මහත් ජයග්‍රහණයක් අත්කරගෙන පාලනය අල්ල ගත්තමයි හූවර්ට මතක් වෙන්නෙ ආර්ථිකයට රජය මැදිහත්වුනාම සිද්ධ වෙන හානිය. හූවර් සිය ජීවිතයේ ඉතිරි කාලය පුරාම අවම ආණ්ඩුව ප්‍රශංසා කරනව. ඒත් එදත් අදත් වෙනසක් කරනවා කියල පාලනය අල්ලා ගත්තු එකදු ජනාධිපතිවරයෙකුට හෝ සැබෑ වෙනසක් ගෙනෙන්නට හැකියාව ලැබුණේ නැහැ.

කවුරු හරි ඉතිහාසය අවුස්සල බැලුවොත් හොයාගන්න පුළුවන් රූසවෙල්ට් 1932 දී දීපු මැතිවරණ පොරොන්දු මොනවා ද කියල. ෆෙඩරල් රජයේ වැය අඩු කිරීම, තුලිත අයවැය, මුදල් ශක්තිමත්ව පවත්වා ගැනීම, රජයේ නිලබලධරය වොෂිංටනය තුලට කේන්ද්‍රීයවීම නැවැත්වීම ඒ පොරොන්දු අතර තිබුණ. ඒවා ඉෂ්ට කළා නම් ඊ ළඟ මැතිවරණයට කළින් මහා අවපාතය අවසන් වෙනව. ඒත් ඒ වෙනුවට රට්ටුන්ට ලැබෙන්නෙ ‘නිව් ඩීල්’ එකක්. 1930 සිට 1940 දක්වා කාලයේ දී ප්‍රාග්ධනයට කිසිත් එකතුවක් සිද්ධ වෙන්නේ නැහැ. පුද්ගලික ආයෝජන ඍන බිලියන 3.1 ක් බවට හැරෙනව. 1929 – 1939 යන සම්පූර්ණ දශකය තුල ආර්ථික වර්ධනයක් දකින්නට නැතිවෙනව.

එදා රූසවෙල්ට් කළේ හූවර්ගෙ මහා අවපාතයට තුඩු දුන් අනාගැනිලි පෙන්වමින් ආර්ථිකය තව තවත් නියාමනය කිරීමයි. හූවර්ගේ කාලයේ මුඩුක්කු හැඳින්වුනේ හූවර්විල්ස් කියල. පුවත්පත් හැඳින්වුනේ හූවර් බ්ලැන්කෙට්ටු කියල. කලිසම් පොකට් එළියට ඇදල පෙන්නල මිනිස්සු තමන්ගෙ හිස් සාක්කු වලට හූවර් කොඩි කිව්ව. කෝච්චියේ රටපුරා හොරෙන් ගිය අයව හූවර් සංචාරකයන් හැටියට හැඳින්වුණා. ගෙවී ගිය සපත්තු අඩිවල හිල් හැදුනම, සපත්තු ඇතුලට දාන කාඩ්බෝඩ් කෑලි වලට හූවර් ලෙදර් කියල කිව්ව. ගෑස් හිඟය නිසා අශ්වයෝ දාලා වාහන අදිද්දී ඒවාට හූවරු වැගන් කිව්ව. හර්බට් හූවර්ගේ පාලන ක්‍රමයට වඩා වෙනසක් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් රූසවෙල්ට් ගෙන ගිය පාලන ක්‍රමයේ තිබ්බෙ නැහැ. බදු ගෙවන අයගේ මුදල් තවත් වැඩියෙන් මහා පරිමාණ මැදිහත්වීම් වලට යොදාගනිමින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් රූසවෙල්ට් සමත්වෙනව මාධ්‍ය තුලින් තමන් මහා අවපාතයෙන් ගොඩ එන්න යමක් කරනවා කියල මහජන ප්‍රසාදය දිනාගන්නට. තවමත් පත්වෙන හැම පාලකයෙක්ගේම, හැම රජයකම ක්‍රියාකලාපය එයයි.

මේ සටහන ලිව්වෙ මේ දවස්වල ගොඩක් දෙනා දන්න කියන කතන්දර පොතක් (ටෙලිනාට්‍යයක්) ගැන සටහනක් ඊ ළඟට දාන්නයි!!!

අතෘප්තියේ හේමන්තය නිසා දිනූ මාග්‍රට් තැචර්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on දෙසැම්බර් 19, 2016

img_1796

අපේ ගමේ පුස්තකාලයේ රාක්ක වලින් අයින් කරන පොත් ඒ පැත්තෙ එන අයට කිසිම ගාස්තුවක් නැතිව අරන් යන්න පුළුවන්. එහෙම දාලා තියෙන පොත් ගොඩවල් අවුස්සලා බලන්න මම හරි ආසයි. ගොඩක් වෙලාවට අරන් එන්න තරම් හොඳ පොතක් අහුවුනේ නැතත් පහුගිය දවසක මට ලැබුණ මාග්‍රට් තැචර්ගේ ජීවිත කතාව ගැන ලියැවුණ පොත. Margaret Thatcher, Power and Personality (2013) ලේඛකයා Jonathan Aitken.

ජොනතන් එට්කින් බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තුවේ හිටපු කැබිනට් අමාත්‍යවරයෙක් සහ මන්ත්‍රීවරයෙක්. පොත් දුසිමක් විතර ලියල තියෙන, ඒවට සම්මාන එහෙමත් ලැබිච්ච කෙනෙක්. දේශපාලනඥයන් ගැන කියවන්න එතරම් ප්‍රසාදයක් නැතත්, මාග්‍රට් තැචර් පාසැල් දරුවන්ට නොමිලේ බෙදපු කිරි අයින් කරපු කතාව ගැන වැඩි විස්තරයක් තියෙනවා ද කියල හොයන්න කියල පොත ගත්ත.

පොත කියවද්දී තමයි දැනගන්නෙ මාග්‍රට් තැචර්ගෙ දියණිය, කැරල් එක්ක එට්කින් ප්‍රේම සබඳතාවයක ද පැටලිලා හිටිය බව. පොත කියවද්දී තමයි දැනගත්තෙ එට්කින් හරි ලස්සනට ඉංග්‍රීසි භාෂාව හසුරුවන්න දන්නව කියල. නිදාගන්න යද්දී පොතේ තැනින් තැන අපූරුවට ලියැවිච්ච කොටස් සුදු අප්පුහාමිට ඇහෙන්න හඬ නඟා කියවන්නත් පටන් ගත්ත. කාලෙකට පස්සෙ වචනයක දෙකක අර්ථ හොයන්න ඉංග්‍රීසි ශබ්දකෝෂයට යන්නත් සිද්ධ වුණා!! ඉතින් ඒ නිසාම පොත කියවලා ඉවර කරන්න කාලය ටිකක් වැඩියෙන් ගියා.

මහ මැතිවරණ තුනක් ජයගෙන අගමැතිනිය වන්නට සමත් වූ ඇයගේ ඉතාම වැදගත් ලක්ෂණය හැටියට එට්කින් දකින්නේ ඇයගේ පෞරුෂ ශක්තියයි. බාධක මැදින් ඉදිරියට යද්දී ඇය විරුද්ධ අදහස් හමුවේ ඉතා ඉක්මණින් වාදයට ඇදී යන ස්වභාවයෙන් යුතුයි. ඒත් ඇය තමන් යටතේ සේවය කළ අයට ඉතා කාරුණික වෙනව. දේශපාලන මතවාදී ගැටුම් වල දී ගැහැණු පිරිමි කම් නොබලා පුද්ගලයන්ව ප්‍රසිද්ධියේම හෑල්ලු කළාට තම බලය කිසි විටෙක අනිසි ලෙස පාවිච්චි නොකරමින් පාලනයේ යෙදුණ කෙනෙක්. මාග්‍රට් තැචර්ගෙ දක්ෂකම් ගැන වගේම අඩුපාඩු ගැනත් ඍජුව ලියන්න මේ ලේඛකයා සමත්වෙනව. ඇයගේ ජීවිත කතාව දිගහැරෙන්නේ එවක බ්‍රිතාන්‍යය ගැන අපි දන්න තොරතුරු වලට ඇතුලත සිද්ධ වෙච්ච අපි නොදන්න බොහෝ තොරතුරු එකතු කරමින්.

1966 මහ මැතිවරණයේ දී නිවාස හා ඉඩම් අමාත්‍යාංශයේ විරුද්ධ පක්ෂයේ කනිෂ්ඨ නියෝතයෙක් හැටියට ඇය කටයුතු කරමින් සිටිය දී තමයි බ්‍රිතාන්‍යයේ අඩුම වයසින් වූ ටෝරී අපේක්ෂකයා වූ තරුණ එට්කින්ට මාග්‍රට්ව මුලින්ම මුණගැහෙන්නෙ. ඒ කාලේ ටෝරීස් යැයි හැඳින්වෙන දක්ෂිණාංශ මතවාදී කොන්සර්වෙටිව් පක්ෂය ඇතුලත ජරමර පිරිලා හරිහැටියට නායකත්වයක් දකින්න නොතිබිච්ච කාලයක්.

1978 සිසිරය කියන්නේ ටෝරී පක්ෂයේ ඇතුලත කුලල් කා ගැනීම් බහුල වූ කාලයක්. එවක විරුද්ධ පක්ෂය වූ එහි නායකත්වය මාගරට් තැචර්ට ලැබුණේ ඇයට පක්ෂ සාමාජිකයන් දැක්වූ දැඩි කැමැත්තක් නිසා නෙමෙයි. එවක පක්ෂ නායකත්වයේ සිටි ටෙඩ් හීත්ට දක්වන ලද දැඩි අප්‍රසාදයක් හැටියටයි.

මාග්‍රට් තැචර්ව රටේ අගමැති තනතුරට තෝරාගන්නෙත් චන්දදායකයන් ඇයට දැක්වූ දැඩි ප්‍රසාදයක් නිසාත් නෙමෙයි. ඒ කාලේ බ්‍රිතාන්‍යයේ කඩා වැටෙන ආර්ථිකය ගැන ජනතාවට වෙනස් කියල හිතට දැනෙන විකල්පයක් ගැන කතා කළේ ඇය පමණක් නිසයි. අතෘප්තියේ හේමන්තය කියලා හැඳින්වෙන සමයේ දී දේශපාලන වේදිකාවේ දී ඇය ගෙනහැර පෑ විකල්පය කුමක්දැයි ජනතාවට හරියට අවබෝධ වුනේ නැතිබව පෙනෙන්නේ ඇය අගමැතිව සිටිය දී ආර්ථිකය නඟාලන්නට ගත යුතු වෙනස්කම් ගෙනෙන්නට සිය පක්ෂය ඇතුලතම කොතරම් සටනක් ගෙනියන්න සිද්ධ වූවාදැයි දකිද්දී.

පොත කියවාගෙන යද්දී හමු වූ බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තුවට ආවේනික පද වහර නිසාත්, මාග්‍රට් තැචර්ගේ ප්‍රියතම වැඩසටහන වූ නිසාත්, 1980 ගණන්වල බීබීසී රූපවාහිනියෙන් රසාස්වාදයට ලැබුණු Yes Minister හි විහිළු ජවනිකා සිහි වූ වාර අනන්තයි. මේ සටහන දමන්නට ප්‍රමාද වූයේ පොත කියවා අවසන් කළ පසු නෙට්ෆ්ලික්ස් වලින් Yes Minister හි පළමු සීසන් එක මුළුමනින්ම යළි නරඹන්නට හටගත් දැඩි ආශාවට නතු වූ නිසා!!

මත්පැන් තහනම අයින් කළේ අද වැනි දවසක

Posted in Uncategorized by arunishapiro on දෙසැම්බර් 5, 2016

billie_holiday_0001_original

1933 දෙසැම්බර් 5 වැනිදා ඇමෙරිකාවේ බියර්, වයින් සහ අනෙකුත් මත්පැන් සඳහා පනවාගත් තහනම අයින් කරමින් 21 වැනි සංශෝධනය සම්මත කෙරිණ. තහනම ගෙනෙන්නට පුරෝගාමී වූයේ ක්‍රිස්තියානි කාන්තාවන්ගේ අමද්‍යප ව්‍යාපාරයයි. 1900 ගණන් වල දී නැටුම් ගැයුම් පසුබිමක සූදු කෙළිය හා මත්පැන් විකුණූ සැලූන් වසා දැමීමට සංවිධානය වූ සැලූන් විරෝධී ලීගය ද ඔවුනට එකතු වූහ. 1920 දී 18 වැනි සංශෝධනයෙන් මත්පැන් තහනම් කරන්නට ඔවුනට හැකියාව ලැබිණ. තහනමට ලක්වෙන මත්පැන් මොනවාදැයි තීරණය කළේ වොල්ස්ටෙඩ් පනතෙනි. පුද්ගලිකව මත්පැන් පෙරාගෙන බොන අයිතිය ෆෙඩරල් ආණ්ඩුවෙන් ඉවත් නොවුණි. ආගමික කටයුතු වල දී මත්පැන් භාවිතය තහනම් නොවීය. එහෙත් බොහෝ පළාත් තුල මත්පැන් ළඟ තබාගැනීම තහනම් විය.

මිනිසාගෙන් මත්පැන් අයින් කරන්නට තහනමෙන් නොහැකි වූ බව වැඩිකල් යන්නට පෙර සියල්ලන්ටම අවබෝධ විණ. නීති උල්ලංඝණය හැම අතකින් අහන්නට ලැබිණ. ඒ හැරෙන්නට 1920 සිට 1933 දක්වා නීතිවිරෝධීව මත්පැන් හැදූ, ප්‍රවාහනය කළ සහ විකුණූ අවිගත් ප්‍රචණ්ඩ කල්ලි බිහිවිණ. ඇල් කැපෝන්ගේ කල්ලිය 1929 දී නෝර්ත් සයිඩ් අයිරිශ් කල්ලියේ 7 දෙනෙක්ව මරා ලොව සුපතල ‘වැලන්ටයින් දිනයේ ඝාතනය’ සිදු කළහ. මත්පැන් තහනම පැවති කාලයේ දී රටේ මනුෂ්‍ය ඝාතන සංඛ්‍යා ඉහළ ගියා පමණක් නොව එම තහනමෙන් අඩුවෙතැයි සිතූ මත්පැන් භාවිතය ද ඉහළ ගිය බව දත්ත පෙන්වයි.

සංවිධානාත්මක අපරාධ කල්ලි මත්පැන් සඳහා හදාගත් ඒකාධිකාරය, මත්පැන් තහනම අවසන් වීමත් සමඟ නැති වී ගියේය. කළුකඩයක අවශ්‍යතාවයක් නොවූයෙන් මනුෂ්‍ය ඝාතන සංඛ්‍යාව ද පහළ යන ලදි. 1933 සිට ඊ ළඟ වසර 11 ක් පුරා නොකඩවාම රටේ මනුෂ්‍ය ඝාතන සංඛ්‍යාන අඩුවී යාම දකින්නට ලැබුණි.

වර්තමාන ඇමෙරිකාවේ තවත් තහනමක් ක්‍රියාත්මක වේ. ඒ මත්ද්‍රව්‍ය තහනමයි. 1914 වසරට පෙර ඇමෙරිකාවේ ඕනෑම පාමසියකින් හෙරොයින් සහ කොකේන් අඩංගු නිෂ්පාදනයන් මිල දී ගන්නට හැකියාව තිබිණ. බ්‍රිතාන්‍යයේ සුපිරි වෙළඳසැල් තුල උසස් සමාජයේ කාන්තාවන්ට පවා මිල දී ගන්නට විච්චූර්ණ පෙට්ටිවල දැමූ හෙරොයින් විකුණන ලදි.

1929 දී හැරී ඇන්ස්ලින්ගර් නැමැත්තා ලෝකය පුරා සංචාරය කරමින් ජාත්‍යන්තර මත්ද්‍රව්‍ය හොරෙන් ගෙනයෑමට එරෙහිව සටන් වදින්නට පටන් ගත්තේය. එවක ඔහු මත්පැන් තහනම සඳහා වූ ආයතනයේ සහාය කොමසාරිස් විය. 1930 දී ඔහුව ෆෙඩරල් නාකොටික් බියුරෝවේ ප්‍රධානියා බවට පත් කරන ලදි. ඔහු එම තනතුරේ වසර 32 ක් සිටියේය.

1914 දී ඇමෙරිකාව තුල හෙරොයින් සහ කොකේන් තහනම් විය. ඒවා භාවිතා කරන ලද්දේ සුළු පිරිසක් නිසා, හැරී ප්‍රධානියා ලෙසින් පත්වූ ආයතනය නඩත්තුවට එය රෙගුලාසිකරණයෙන් ලබන මුදල ප්‍රමාණවත් නොවීය. ඇන්ස්ලින්ගර් මත්ද්‍රව්‍ය පිළිකුල් කළා පමණක් නොව ඒවා භාවිතා කරන ලද පිරිස් ද පිළිකුල් කරන ලද්දෙකි. එවක සුදු හමැති අයට වැඩියෙන් ඇමෙරිකාවේ මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතා කරන ලද්දේ මෙක්සිකන් සංක්‍රමණිකයන් සහ කළු ඇමෙරිකානුවන් වූහ.

මත්ද්‍රව්‍යයට ඇබ්බැහි වූ කළු පිරිමි විසින් සුදු කාන්තාවන් දූෂණය කරනවා යැයි කට කතා පතුරුවා හරින්නට ඇන්ස්ලින්ගර් සමත් වූයේය. චීන අබිං ගුහා ඇතැයි ද, ඒවාට හොඳ පවුල්වල සුදු කෙල්ලන්ව අද්දවා ගන්නේ යැයි කතා මවමින්, ආරංචි මාර්ග වලින් රටපුරා පතුරැවා හරින ලදි. රටවැසියන් අත්දැකි සාක්ෂි ඊට වෙනස් වූවත් ඔහු තමනට ලැබුණු රාජ්‍ය ප්‍රචණ්ඩත්වය යොදා ගනිමින් බෙදා හැරියේ ඔහුගේ පුද්ගලික මතයයි. මරිජුවානා ගැන විද්‍යාත්මක ප්‍රශ්න මාලාවක් ඔහු විශේෂඥයන් 30 දෙනෙකුට යැවීය. ඔවුන්ගෙන් 29 දෙනෙක් උත්තර එව්වේ එය තහනම් කිරීම වැරදි කියායි. ජනමාධ්‍ය විසින් පතුරුවා හරින කතා වැරදි බවයි. ඒත් ඒ විශේෂඥයන් 29 දෙනාව නොසලකා හරිමින් ඇන්ස්ලින්ගර් එසේ නොකියූ එක විශේෂඥයාව ඉස්මතු කර ඇමෙරිකන් සමාජයෙන් මරිජුවානා තුරන් කළ යුතු යැයි කියා සිටියේය.

වෛද්‍යවරුන්ට එවක රෝග තත්වයන් සඳහා මත්ද්‍රව්‍ය නියම කළ හැකියාව තිබිණ. එඩ්වඩ් විලියම්ස් නම් වූ ඒ ගැන නොබියව කතා කළ වෛද්‍යවරයෙක්ව සිරබාරයට ගන්නා ලදි. එක වෛද්‍යවරයෙකුගේ වෘත්තිය කඩාකප්පල් කරන්නට හැකිවීමෙන් අනික් සියල්ලන්වම නිහඬ කරන්නට ද ඇන්ස්ලින්ගර්ට හැකියාව ලැබිණ.

නීත්‍යානුකූලව සපයන වෙළඳපොල ඉවත් කරද්දී ආර්නෝල්ඩ් රොත්ස්ටයින් නම් මැරවරයෙක්ට මත්ද්‍රව්‍ය කළුකඩ වෙළඳපොල හසුරුවන්නට ඉඩ ලැබිණ. මත්පැන් තහනමෙන් සිද්ධ වූවම අනතුරුව මත්ද්‍රව්‍ය තහනමෙන් සිද්ධ වූ හැටි කියැවෙන්නේ Johann Hari විසින් ලියූ Chasing the Scream: The First and Last days of the War on Drugs (2015) පොතෙන්.

බිලී හොලිඩේ වැනි ජෑස් ගායිකාවන් ඇන්ස්ලින්ගර් පිළිකුල් කළේය. ජෑස් ගායකයන් මරිජුවානා මතින් යුතුව අප්‍රිකානු, කැරීබියානු සංගීත මිශ්‍ර කරමින් සංගීතය නොවන්නක් ඉදිරිපත් කරනවා යැයි ඔහු ඇතුළු ඔහුගේ එජන්තවරු කියා සිටියහ. ජෑස් සංගීතය ඇමෙරිකාවේම බිහිවූ අලුත් දෙයක් බව මේ සුළු ජාතිකයන් ගැන ද්වේශයෙන් පිරී සිටි ඔහුට නොපෙනිණ. මරිජුවානා නීති කඩකරන ලද්දවුන් සියළු දෙනාම අල්ලා ගන්නට ඔහු සැලසුම් හැදුවේය. නීති කඩකරන අයව අල්ලා ගැනීමට යද්දී ඔහුගේ නීතිය වූයේ මුලින්ම වෙඩිතැබීමයි.

1947 දී බිලි හොලිඩේගේ නිව්යෝර්ක් නිවහනේ හෙරොයින් තිබීම නිසා ඇයව සිරබාරයට ගන්නා ලදි. “බිලි හොලිඩේට එරෙහි ඇමෙරිකාව” ඇගේ නඩුවේ නම හැටියට යොදා ගැනුණි. නඩුව විමසද්දී ඇයට දැනගන්නට ලැබෙන්නේ ඇය වෙනුවෙන් නියම කරන ලද නීතීඥයාට ඇයව නියෝජනයට උසාවියට එන්නට නොහැකි වූ බවයි. ලෝකයේ කිසිවෙක් තමා වෙනුවෙන් එදින නොසිටි ලෙසට ඇයට දැනුනු බව ඇය පසුව කියා සිටියාය. කිසිවෙකුටත් ප්‍රචණ්ඩත්වයක් නොදක්වා ජෑස් සංගීතයෙන් ප්‍රේක්ෂකයන් තුටු කරමින් ඉහළ ආදායම් හොයන්නට සමත් වූ ඇය වෙනුවෙන් නඩුවේ පැමිණිලි පැත්තේ නීතිඥයා පවා වචනයක් කියන්නට සමත් වූවත් ඇයට ඇල්ඩර්සන් ෆෙඩරල් සිරකඳවුරේ වසරක් ගෙවන්නට සිද්ධ විණ.

කළු හමැති ලැරී කූපර් වයස 18 දී හෙරොයින් වලට ඇබ්බැහි වී සිටියේය. 1987 දී හෙරොයින් සඳහා $80 ක් හොරකම් කරන්නට අවිගෙන කඩයකට ඇතුල්වීම නිසා ඔහු සිරගත විය. දුප්පත් කොල්ලෙක් වූ ඔහු සිරගෙදරින් එළියට එන්නේ 2015 දී ය. වර්තමානයේ සිරගත වූ ඇමෙරිකන් කළු හමැති වූවන් සංඛ්‍යාව 750,000 කට වඩා වැඩියි. ඔවුන් සිරගත වෙන්නේ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා නිසා නොවේ. මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය හා සම්බන්ධ නීති කැඩීමෙන්.

මත්ද්‍රව්‍ය තහනම නිසා කළුකඩකාරය බිහි වීමෙන් අඩු ආදායම් ඇති අය ඉක්මණින් වැඩියෙන් ආදායම් උපයාගන්නට මත්ද්‍රව්‍ය විකුණන්නට පෙළඹෙති. එම රස්සාවේ යෙදෙන නිසාම ඊට ඇබ්බැහි වීමට ද වැඩියෙන් පෙළඹේ. ලැරී කූපර් සිරගෙදර සිටිය දී එහි ඇතුලේ පවා මත්ද්‍රව්‍ය විකිණෙන හැටි දැක්කේය. එහෙත් උසස් පෙළ අවසන් නොකර සිටි ඔහුට සිරගෙදර දී තම දැනුම වඩවා ගන්නට හැකියාව පෑදිණ. ඔහු සිය ඇබ්බැහියෙන් ගැලවුණි.

බිල් ක්ලින්ටන් සහ බරක් ඔබාමා තරුණ වයසේ දී මරිජුවානා භාවිතා කළ බව ප්‍රසිද්ධියේ කියූ අයයි. මලියා ඔබාමා සාදයක දී මරිජුවානා භාවිත කළ හැටි ඡායාරූප වලින් රට්ටු දුටුවහ. ඔවුන් තහනම් දෑ පාවිච්චි කළ ද සිරගත නොවූහ. මරිජුවානා ළඟ තිබී අල්ලාගන්නා ලද 137,000 ක් අද සිර දඬුවම් විඳිති.

මත්පැන් වේවා මත්ද්‍රව්‍ය වේවා තහනමක් දැමූ හැම අවස්ථාවක දී ම, කළුකඩයක් බිහි වී, දරුණු අපරාධ වැඩි වී, ඊටත් වඩා හානිකර විකල්ප භාවිතය වැඩිවීම දකින්නට හැකියි. ඖෂධයක් හැටියට සහ/හෝ පුද්ගලික වින්ඳනයට යනාදී වශයෙන් අවසර ලැබෙන ලෙසින් වර්තමානයේ මරිජුවානා තහනම ප්‍රාන්ත 28 කින් සහ වොෂිංටන් නගරය පවතින කොලොම්බියා දිස්ත්‍රික්කයෙන් අයින් වූවත් ෆෙඩරල් රජය තවමත් ඒ තහනම ඉවත් කර නැත.

ෆිඩෙල් කැස්ත්‍රෝ

Posted in Uncategorized by arunishapiro on නොවැම්බර් 30, 2016

cuban-hall-of-fame-a-full-wall-mural-of-fidel-castro මේවායේ ඇත්ත නැත්ත සොයාගත හැකි මූලාශ්‍ර ඕනෑතරම් අන්තර්ජාලයේ තිබුණ ද, මන්තර ගුරුකම් වලින් වස්කම් විස්කම් කරන අයට හිනාවෙන පිරිස අතරේ ද කැස්ත්‍රෝගේ කියුබාව යනු පැසසුම් ලැබිය යුතු රටක් යැයි මුලාවී සිටින අය දකින්නට හැකියි. මේ සටහන ඒ අය සඳහා නොවේ. යමක සත්‍ය අසත්‍යතාවය සොයා දැනගන්නට කැමති අයටයි මේ තොරතුරු ලියන්නේ.

ෆිඩෙල් කැස්ත්‍රෝ මිය ගිය බව අසා හිතා නොබලා ශෝක ප්‍රකාශයක් නිකුත් කළ කැනඩාවේ ‘සෙල්ෆි අගමැතිවරයා’ හොඳ හැටියට “නා ගත්තේය.” ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටක නායකයා වූ ජස්ටින් ටෲඩෝ ළිං මැඩියෙක් සේ නිකුත් කළ ප්‍රකාශයට පිළිතුරු වශයෙන් අන්තර්ජාලයේ #TrudeauEulogies නමින් උත්ප්‍රාස ප්‍රකාශ ලිවීමේ රැල්ලක් පැතිර ගියේය.

විවිධ රටවල අභ්‍යන්තර කටයුතුවලට මැදිහත්වන ඇමෙරිකාවේ උගුල් වලට හසු නොවන්නට සමත් වූ පමණින් අයෙක් කීර්ති ප්‍රශංසාවට පාත්‍ර විය යුතු යැයි සිතන අය එඩ්වඩ් ස්නෝඩන් හෝ ජූලියන් අසාන්ජ්ට එවැනි තත්වයක් දෙන්නට ඉදිරිපත් නොවෙති.

ඔවුන්ට කියුබන් විප්ලවය පාවා දුන් ෆිඩෙල් වීරයෙකි. කියුබන් වැසියන් 3,615 වෙඩි තබා මරා දැමූ ෆිඩෙල් වීරයෙකි. ඒ හැරෙන්නට සුවිශේෂ උසාවි පිහිටුවමින් 1,253 ක් ඝාතනය කළ ෆිඩෙල් වීරයෙකි. 1966 දී සිවිල් හා හමුදා සොල්දාදුවන්ගේ ලේ පයින්ට් හතක් බැගින් බලහත්කාරයෙන් ගෙන පයින්ට් එකක් $50 කට බැගින් මුදල් වලට කොමියුනිස්ට් වියට්නාමයට විකුණූ ෆිඩෙල් වීරයෙකි. කියුබන් වැසියන් රටෙන් පළා යන්නට තැත් කරද්දී ඔවුනට වෙඩි තැබූ, සිරගත කළ, මරණ දණ්ඩනය නියම කළ, නැව් මුහුදුබත් කළ ෆිඩෙල් වීරයෙකි. ඇමෙරිකාව අනෙක් රටවල අභ්‍යන්තර කටයුතු වලට ඇමෙරිකන් සොල්දාදුවන් යවද්දී විරෝධතාවය දක්වන අයට, ඩොලර් මිලියන 500 ක් දක්වා වාර්ෂික මුදල් සහනාධාර 1981 දී පටන් ලබාගනිමින් ඇන්ගෝලාවේ යුද කටයුතු සඳහා කියුබන් හමුදා යැවූ ෆිඩෙල් වීරයෙකි. වෛද්‍යවරු, ගුරුවරු, ගොඩනැඟිලි ඉදිකරන ශ්‍රමිකයන්, විද්‍යාඥයන්, ඉංජිනේරුවන් සහ වෙනත් වෘත්තිකයන්ව බලහත්කාරයෙන් රටවල් 91 ක සේවයට පටවා වාර්ෂිකව ඩොලර් බිලියන 8.2 ක් ලබාගන්නා ෆිඩෙල් වීරයෙකි.

කෙටියෙන් කිව්වොත්, මිනිස්සු මැරුවාට කමක් නැත. ඔවුන්ට පළා යන්නට ඉඩ නොදුන්නාට කමක් නැත. ඔවුන්ගේ ශ්‍රමය බලහත්කාරයෙන් සොරාගත්තාට කමක් නැත. වාමාංශිකයෙක් නිසා ෆිඩෙල් වීරයෙකි.

1936 සිට 1938 දක්වා කාලය රැසියාවේ මහා භීෂණය සිද්ධ වූ කාලය හැටියට සැලකේ. එහි මූලිකත්වය ගත් ජෝසෆ් ස්ටාලින්ටත් වඩා වැඩියෙන් දේශපාලන සිරකරුවන්ව සිරබන්ධනයේ තැබීම ෆිඩෙල් කැස්ත්‍රෝ අතින් සිද්ධ විය. ෆිඩෙල් බලයට පැමිණි පළමු වසර 3 දී ඔහු මරා දැමූ කියුබන් වැසියන් සංඛ්‍යාව හිට්ලර්ගේ ජර්මනියේ පළමු වසර හයේ දී මරා දැමූ ජර්මන් වැසියන් සංඛ්‍යාවට අධික වේ. නැගෙනහිර ජර්මනියෙන් පළා යන්නට තැත් දරා මිය ගිය සංඛ්‍යාවට වඩා විසි ගුණයකට වැඩි කියුබන් වැසියන් කියුබාවෙන් පළා යන්නට ගත් උත්සාහයන් තුලින් මිය ගියහ.

පාසැල් ගුරුවරයෙක් වූ හියුබර් මාතොස් බතීස්තා පළවා හරිනු පිණිස පටන් ගත් ගරිල්ලා ව්‍යපාරයේ සටන් වැදුනෙකි. 1959 ජනවාරි 8 වැනිදා ෆිඩෙල් සමඟ කියුබන් විප්ලවයේ ජය සමරන ලද්දෙකි. එහෙත්, “අපි කොමියුනිස්ට් නොවේ,” කියාගෙන බලයට ඇවිත් අනතුරුව මැතිවරණ පැවැත්වීමෙන් ෆිඩෙල් අයින් වෙද්දී මාතොස් සිය තනතුරෙන් ඉල්ලා අස් වූයේය. මාතොස්ව ඝාතනය කරන්නට රාවුල් සහ චේ ඉදිරිපත් වූහ. නමුත් මරාදැමුව හොත් ඔහු කියුබානුවන් අතර මෘතවීරයෙක් වේ යැයි කියූ ෆිඩෙල් මාතොස්ව වසර 20 ක් හිරේ දැම්මේය. හිරෙන් එළියට ආ පසු මාතොස් රටින් පිටවීය.

මැතිවරණයක් නොපවත්වා, විරුද්ධ වෙන අය සියල්ලන්වම එක්කෝ ඝාතනය කරමින් නැත්නම් හිරේ දමමින්, වසර 50 ක් රටේ පාලන බලය අල්ලාගෙන සිටි ෆිඩෙල්ව වාමාංශිකයනට පෙනෙන්නේ මහා පෞරුෂයෙන් පිරුණ පුද්ගලයෙක් හැටියටයි. ලෙනින්, ස්ටාලින්, මාඕ යනාදීන් සැබෑ මාක්ස්වාදය රට පාලනයේ දී යොදාගත් පුද්ගලයන් නොවන බව කියා සිටිනවුන් පවා ෆිඩෙල් ගැන ගුණ වර්ණනා ලියති.

රෙයිනාල්ඩෝ අරිනාස් යනු ෆිඩෙල් සිරගත කළ ලේඛකයෙකි. රෑ පාත්වෙන්නට පෙර (Before Night Falls) නමින් ලියූ ජීවිත සටහන් වලින් තමා සිරබත් කෑ හැටි ගැන ඔහු සටහන් තබයි. ෆිඩෙල්ගේ කියුබාව සමරිසියන්ව රස්සා වලින් නෙරපන ලදි. කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සාමාජිකත්වය නොදී සිටියහ. සිරකඳවුරුවල ගාල් කර ඔවුනට කුරිරු වදහිංසා දුන්හ. 1980 ගණන් මැද දී HIV ඇති සියල්ලන්වම කියුබාවේ මානසික රෝහල්වලට ගාල් කරන ලදි. 2010 දී තමන් සමරිසියන්ට කළේ “මහා අයුක්තියක්” යැයි ෆිඩෙල්ම කියා සිටියේය.

සීනි කර්මාන්තයෙන් ආදායම් ඉපැයූ වතුයායක අයිතිකරුවෙකුට දාව ඉපදෙන ෆිඩෙල් සිය රටේ ජනතාවගෙන් තමන්ගේ සුල මුල වසන් කරන ලදි. භූමි හෝ ගොඩනැඟිලි අයිතිය සාමාන්‍ය ජනතාවට නැති රටක ඔහුට දූපතක අයිතිය තිබුණි. සුපිරි බෝට්ටු හා නිවාස 20 ක අයිති සතු විය. වසර 50 කට ආසන්න කාලයක් කිසිම පුද්ගලික ව්‍යාපාරයක් තහනම් වූ රටක ඇමෙරිකන් ඩොලර් මිලියන 800 කට වඩා පුද්ගලික ශුද්ධ වත්කමක් තිබුණත්, ෆිඩෙල් රටවැසියන්ට කිව්වේ වෙරළ ළඟ කුඩා පැළක තමන් ජීවත්වෙන බවයි. මරණ දණ්ඩනය හිමිවීම නියත නම් සැබෑ තතු හෙළිකරන්නට රටේ කිසිවෙක් ඉදිරිපත් වේ දැයි කියා ෆිඩෙල්ගේ ගුණ වයන අය සිතන්නේ නැත.

ජනමාධ්‍ය හරහා මිනිසෙක් මරා දමන ආකාරය ප්‍රචාරය කරන්නට අයිසිස් ත්‍රස්තවාදීන් පටන් ගත්තේ මෑතක දී ය. එවැනි ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා ෆිඩෙල් සහ චේ පටන් ගත්තේ 1959 ජනවාරියේ දී ය. පෙළ ගසා හිසට වෙඩි තබා චේ සහ ෆිඩෙල් අතින් මරා දැමෙන කියුබන් වැසියන්ගේ නම් ගම් ඇතිව අන්තර්ජාලයෙන් දකින්නට හැකි වූවත් ෆිඩෙල්ගේ ගුණ වයන අයට ඒවා ෆිඩෙල්ට එරෙහි ප්‍රචාරක කටයුතු පමණි.

ඇමෙරිකන් රජය ලෝකයේ අනේක ත්‍රස්තවාදයන් වපුරන්නට සිය රටවැසියන්ගේ බදු මුදල් යොදා ගැනීම ගැන උරණ වන ඇමෙරිකන් වැසියන් ප්‍රසිද්ධියේ ඒ ගැන ලොවට කියන්නට මහා ජනරැළි පවත්වමින් විරෝධතා පෙළපාලි යති. කියුබන් රටවැසියන්ගේ වෙහෙසෙන් විදෙස් ත්‍රස්තවාදීන් පෝෂණය කිරීම ගැන පෙළපාලි යන්නට කියුබාවේ කිසිවෙකුට අවසර නැත්තේ මන්දැයි හිතන්නට ෆිඩෙල්ගේ ගුණ වයන අයට නොහැකියි.

ඔහුට හැදූ පිළිම නැහැ, ප්‍රතිමා නැහැ. ඔහුගේ නමින් වීදියක් නම් කර නැහැ, ගොඩනැඟිල්ලක් නම් කර නැහැ යැයි කියමින්, ගෞරවයට ප්‍රශංසාවට පත් විය යුත්තෙක් හැටියට ෆිඩෙල් දකින අයට ෆිඩෙල් අදහන්නේ නැති අයව, කියුබාවේ සිතන්නට හැකියාව ඇති අයව, වෙඩි තබා මරා දැමීම, සිරගත කිරීම සහ ශ්‍රමික වහලුන් කරලීම පෙනෙන්නේ නැත.

සටහනට එකතු කර ඇත්තේ කියුබාවේ හවානා නගරයේ බේස්බෝල් Hall of Fame හි ඇති බේස්බෝල් පිත්තක් අතැති ෆිඩෙල්ගේ බිත්ති සිතුවමකි.

ඇයි කියන්න, මා සහෝදරයා
ආඥාදායකයන් මරන්නේ
සහ යුද්ධ කරන්නේ මන්දැයි කියා
කීර්තියට ද, භෞතික වස්තු සඳහා ද,
විශ්වාසයන්ට ද, ද්වේශය නිසා ද,
බලයට ද,
ඔව්, ඒ හැරෙන්නට තවත් දෙයක් නිසා
ඔවුන්ට කරන්න පුළුවන් නිසා.”

වෙනිසියුලාවේ රහසිගත බිට්කොයින් ආර්ථිකය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on නොවැම්බර් 29, 2016

Money

බදු ගෙවීමෙන් වැළකීම, අපරාධ කරන්නට යොදා ගැනීම, ඒ නිසා අපේ ආරක්ෂාව අඩුවීම, ඒ නිසා අපිව වැඩියෙන් දුප්පත් කරවීම යනාදි කරුණු හේතු දක්වා සල්ලි නෝට්ටු ක්‍රමයෙන් රටවැසියන් අයින් කළ යුතු යැයි පොතක් ලියන ලද්දේ කෙනත් එස්. රොගොෆ් නමැති හාවඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ අර්ථ ශාස්ත්‍රඥ මහාචාර්යවරයෙකි. ඔහු ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය අරමුදලේ හිටපු ප්‍රධානියෙකි. මෙතෙක් කාලයක් වැඩි ප්‍රසිද්ධියක් නොමැතිව රට්ටු අතර සල්ලි මුදල් ගණුදෙනු අවම කරන්නට උත්සාහ ගත් ලෝකයේ විවිධ රටවල නායකයන්ට දැන් එළිපිටම එහි නියැළෙන හැකියාව සල්ලි මුදලේ සාපය (The Curse of Cash) නමැති එම පොත තුලින් පාදා දී ඇත.

ඉතින් සිය බැංකු ගිණුමේ මුදල් ATM එකකින් කෑෂ් හැටියට ගනිද්දී බද්දක් පනවන්නට සූදානමක් අද යුරෝපීය යුනියනයේ කතාබස් වේ. ඒ සල්ලි මුදල් නොහොත් කෑෂ් ළඟ තබාගැනීම සහ එයින් ගණුදෙනු කිරීම අධෛර්මත් කරවනු සඳහායි. ජංගම හා තැන්පතු ගිණුම් විස්තර පුද්ගලික බැංකු විසින් මහ බැංකුවට දන්වන බැවින් මුදල් සංචාලනයට (manipulation) පහසු ඉඩකඩක් මහ බැංකුවට පෑදේ.

ඇමෙරිකන් මහ බැංකුව (ෆෙඩරල් රිසව්) විසින් පහසු මුදල්/අඩු පොලී නිකුත් කරන ප්‍රතිපත්තිය ගැන මහජනතාවගේ කෝපය, ජනාධිපතිවරණයේ දී ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ ජයග්‍රහණයට හේතු වූවා යැයි ඊයේ පෙරේදා කියන ලද්දේ හිටපු ඩලාස් ෆෙඩරල් රිසව් බැංකු සභාපතිවරයෙක් වූ රිචඩ් ෆිෂර් ය. ඒ දේශනයට සවන් දුන් බැංකුකරුවන් මුදල් කප්පාදුව ගැන දත්ත ද, ඇමෙරිකාවේ මහජනතාවට ඒ ගැන වැඩි වැටහීමක් ඇතැයි සිතිය නොහැකියි.

ෆියාට් මුදල් රහසිගතව හැසිරවීමෙන්, මහ බැංකුව නිකුත් කරන මුදල් සැපයුම වැඩි කිරීමෙන් රටවැසියන් අතර ආර්ථික අසමානතාවයන් වැඩිවේ. මෙය සිද්ධ වෙන්නේ මුදල් සැපයුම වැඩි කරන්නට මහ බැංකුව ගෙනෙන අලුත් මුදල් මුලින්ම ලැබෙන්නේ මහ බැංකුව දන්නා හඳුනන ලොකු සහ වැඩි ගණුදෙනු ඇති හවුල්කාරයන්ට බැවිනි. සෙසු සමාජයේ වැසියන්ට කළින් ක්‍රය ශක්තිය නොහොත් මිලට ගැනීමේ හැකියාව ඒ අයට වැඩිවේ. එයින් ඔවුන්ගේ ජීවන මට්ටම් ඉහළ දමාගන්නට තල්ලුවක් ලැබේ.

මහ බැංකුවේ මුදල් සැපයුම ඒ අයගෙන් පසුව මැද පංතියට හා දවසේ ආදායම් උපයන අයට එද්දී, ආර්ථිකය උද්ධමනයට හසු වී හමාරයි. ඉතින් මහ බැංකුව මුදල් සැපයුම වැඩිකරන හැම අවස්ථාවක දී ම, සාමාන්‍ය රටවැසියාගේ ජීවන මට්ටම පහළ බසියි. කෙනත් රොගොෆ් වැනි අය සාමාන්‍ය රටවැසියාට ඒ ගැන පැහැදිලි කරන පොත් නොලියති.

උගෝ චෑවෙස් 2003 දී ස්ථාවර විනිමය අනුපාතිකයක් ස්ථාපිත කළේය. මේ වෙද්දී කළුකඩේ එක ඇමෙරිකන් ඩොලරයක මිල බොලිවාර් තුන්දහසකි. එය තව දින කිහිපයක දී තවත් වෙනස් වෙනු ඇත. එදා ගණන් කර බැලූ නෝට්ටු මෙදා තරාදියෙන් කිරා බලන්නට කඩකාරයන්ට සිද්ධ වී ඇත. කඩවල බඩු රාක්ක හිස් වී, පාසැල් දරුවන් බඩගින්න නිසා ක්ලාන්ත වෙන සිද්ධීන් අහන්නට ලැබේ. පහසුකම් අඩුවීම නිසා ඉස්පිරිතාලයේ දී අලුත උපන් දරුවන් කාඩ්බෝඩ් පෙට්ටිවල පේලියට බහාලූ පින්තූර ලෝක මාධ්‍ය වලින් දකින්නට ලැබුණි. වෙනිසියුලාවේ වැසියන් බොහොමයක් අද රජය විසින් මාසිකව බෙදන (ඩොලර් 9 ක් පමණ) සමෘද්ධියකින් ජීවත් වෙන්නට වෙර දරති.

බඩු ගන්නට කියා කොලොම්බියාවට ඇදෙන වෙනිසියුලාවේ වැසියන් එන්න එන්නම වැඩිවීම නිසා, දැන් වෙනිසියුලානුවන්ව පිටුවහල් කරන්නට කොලොම්බියාව පටන් ගෙන ඇත.

එහෙත් ආර්ථික අර්බූදයෙන් අස්වැසිල්ලක් ගන්නට සමත් වී සිටින පිරිසක් වෙනිසියුලාවේම රහසිගතව ජීවත්වෙති. ඔවුන් බිට්කොයින් මුදල් උපයන අයයි. බිට්කොයින් සඳහා මිල පාලනයක් නැත.

නොනැවතී දුවන පරිගණක වලින් බිට්කොයින් කනින්නට වෙනිසියුලානුවන්ට හැකියාව ලැබෙන්නේ වෙනිසියුලාවේ රජය තවමත් ඉතා අඩු මුදලකට විදුලි බලය සපයන නිසයි. හිටිවන ඇණ හිටන විදුලි සැපයුමෙන් නොව කාර්මික කලාපයන් ආශ්‍රිතව සිය පරිගණක මෙහෙයවන මේ බිට්කොයින් උපයන අය අඩුවැයකට මිල පාලනයකින් යුතු භාණ්ඩයක් (විදුලි බලය) ලාබයක් උපයන භාණ්ඩයක් (බිට්කොයින්) බවට පත්කරගන්නට සමත් වී සිටිති.

වෙනිසියුලාවේ බොහෝ බිට්කොයින් උපයන්නන් දිනකට ඩොලර් 1,200 ක් පමණ උපයන බව කියැවේ. අන්තර්ජාලයෙන් බිට්කොයින් වලින් ගෙවමින් තෑගි කාඩ් ලබාගෙන ඒවායෙන් ඇමෙරිකාවේ ඇමසොන් ප්‍රයිම් පෑන්ට්‍රි වැනි සේවාවකින් ආහාර ආනයනට, බෙහෙත් සහ වෙනත් ඇමෙරිකන් භාණ්ඩ ෆ්ලෝරීඩාව හරහා ගෙන්වා ගන්නට ඔවුන් විවිධ උපක්‍රම තුලින් හැකියාව ලැබ සිටිති.

මේ බිට්කොයින් උපයන අය තම පරිගණක ඇත්තේ කොතැනදැයි සඟවාගෙන ඉන්නට මහත් පරිශ්‍රමයක් දරති. රටේ රහසිගත පොලිස් සේවාව නොහොත් සර්විසියෝ බොලිවෙරියානෝ ඩ ඉන්ටෙලිජෙන්සියා නැසියොනාල් (SEBIN) නිලධාරීන් ඔවුන්ව අල්ලා ගතහොත් අත්අඩංගුවට ගන්නේ යැයි කියා හෝ අපරාධ නඩු පවරන්නේ යැයි කියා හෝ ඔවුන් සතු මුදල් බලෙන් පැහරගැනීමට උත්සාහ කරන නිසා ඔවුන් එසේ සැඟවී ඉන්නට වෙහෙසෙති.

වෙනිසියුලාව තුල බිට්කොයින් පරිහරණයට ජනතාව එකතුවෙද්දී හුවමාරුව, විකිණීම සහ තොරතුරු බෙදාගැනීම, බිට්කොයින් වෙනිසියුලා වැනි ෆේස්බුක් සමාජ තුලින් රහසිගතව කරන්නට එහි නියැළෙන අය පටන් ගෙන තිබේ. බිට්කොයින් ගැන ප්‍රසිද්ධියේ කතා කරන අන්තර්ජාල අඩවියක් තිබුණ ද, අනෙක් රටවල මාධ්‍ය සල්ලි මුදල් ගැන කියන්නා සේ වෙනිසියුලාවේ රාජ්‍ය මාධ්‍ය දක්වන්නේ බිට්කොයින් යනු සයිබර් අපරාධකාරයන්ගේ අතකොළුවක් හැටියටයි.

වෙනිසියුලාවේ බිට්කොයින් ගැන තොරතුරු මෙම ඉංග්‍රීසි ලිපිය ඇසුරිනි.

ඇමෙරිකන් පෙර සිරිතක් උත්සවාකාරයෙන් මෙසේ සමරන ලදි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on නොවැම්බර් 24, 2016

අද ඇමෙරිකාවේ Thanksgiving Day හෙවත් ස්තූති පුද කිරීමේ දිනයයි. අනෙක් බොහෝ ඇමෙරිකන් තොරතුරු මෙන්ම මෙම උත්සවය ගැන විස්තර ද, විසල් රාජ්‍ය රිසි වූවන් අතින් පාසැල් හා ප්‍රධාන ජනමාධ්‍ය තුලින් බෙදන ලද්දේ වෙනස් කතාවකි. අන්තර්ජාලය තුලින් විකල්ප මාධ්‍ය බිහිවෙද්දී මෙහි ඇත්ත කතාව බෙදා ගන්නට අපිට හැකියාව ලැබිණ.

නිදහස් මිනිසුන් අතර නිදහස් ගණුදෙනු තුලින් ඉතා සුළු කාලයක දී ලෝකයේ මිනිසුන් භුක්ති විඳින්නට සමත් වී සිටින සමෘද්ධිය වෙනුවෙන් ස්තූතිවන්ත වෙන්නට ඇමෙරිකන් විය යුතු නැත. සතුටු ස්තූතිවන්ත දිනයක් ඔබ සැමට!!!

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

1620 දී Mayflower නැමති නෞකාවෙන් ඇමෙරිකාවට ගොඩ බැසි pilgrims නැමති යුරෝපීයයන් කොට්ඨාශයක් මැසචූසෙට්ස් ප්‍රාන්තයේ ප්ලිමත් නම් උපනිවේෂයක් පිහිටුවා ගත්හ. හේමන්තයට මුහුණ දුන් උපනිවේෂයේ වාසීන් අතරින් බාගයක් මිය ගියහ.

කොලනියේ හෙවත් උපනිවේෂයේ ආණ්ඩුකාරයා වූ විලියම් බ්‍රැඩ්ෆෝර්ඩ් ලියන History of the Plymouth Plantation නොහොත් ‘ප්ලිමත් වතුයායේ ඉතිහාසය’ යන්නේ සඳහන් වන්නේ ප්‍රිල්ග්‍රිම් වැසියන් සාගතයෙන් පෙළුණු බවයි. දූෂණ, සංකූලය (confusion) හා අසතුට ඔවුන් අතර පැතිර තිබිණ.

වසන්තයේ හා ගිම්හානයේ දී අනුභවයට සරිලන තරම් ඵලදාව වැවෙන්නට ඉඩක් නොදී රැයේ දී මෙන් මහ දවාලේ දී ද බෝග වගාවන් වලින් වැඩි කොටසක් සොරා ගත්තවුන් වැඩියෙන් සිටියහ. සාගතය හා මරණය ඔවුන් ලුහුබැඳ ආහ. 1621 සහ 1622 දී පවත්වන ලද අස්වනු උත්සව වලින් ඔවුන් සියල්ලන්ගේ ම බඩගින්න නිවුනේ කෙටි කාලයකට පමණි. එම අස්වනු උත්සව මරණයට නියමිත වූ අයෙකුගේ අන්තිම භෝජනයක් වැනි යැයි බ්‍රැඩ්ෆෝර්ඩ් සටහන් තබයි.

නුහුරු දේශගුණයක, නුහුරු පසක, නිසි ඵලදාවක් ලබාගන්නේ මොනවායෙන් දැයි ඔවුන් දැන සිටියේ නැත. සාගතයෙන් ගැලවෙන්නට ඔවුන් ස්වදේශී ඉන්දියානුවන් වවන තිරිඟු වගාව පටන් ගත්හ. ඇමෙරිකාවට…

View original post 535 more words

රජයේ මුදල් වෙනුවට අතින් ලියූ නෝට්ටු

Posted in Uncategorized by arunishapiro on නොවැම්බර් 22, 2016

මුදල් ලොව බිහි වූයේ මිනිසුන් අතර ගණුදෙනු පහසු කරන්නට බව රජයට අමතක වී ඇති අවස්ථාවක දැනගන්නට ලැබෙන ප්‍රවෘත්තියක්.

රෑ දොළහට ක්‍රියාත්මක වන පරිද්දෙන් ගෙනන ලද නීතිය නිසා අද සල්ලි මුදල් අර්බූදයකට මුහුණ පා සිටින ඉන්දියාවේ, මියන්මාර් මායිම ආසන්නයේ පිහිටන පිටිසරබද මිසොරාම් හි කාව්බන්ග් ගමේ වැසියන් එදිනෙදා මුල්‍ය කටයුතු පිරිමසා ගන්නට ‘කඩදාසි කූපන්’ භාවිතාය පටන් ගෙන ඇතැයි වාර්තා වේ.

මුදල් නෝට්ටු හිඟ අර්බූදය සමනය වී අලුත් මුදල් ලැබෙන තෙක් කඩදාසිවල ලියන ලද පොරොන්දු නෝට්ටු වලින් ගණුදෙනු කිරීමට එහි සිල්ලර කඩයක අයිතිකරු වූ පීසී ලාල්මච්චුනා තම ගමේ වැසියන්ට ඒත්තු ගන්වන්නට සමත් වී ඇත.

රැපියල් සීයේ හා පනහේ සල්ලි මුදල් හිඟය නිසා, එහෙම නොකළොත් බඩු මිල දී ගන්නට හෝ විකුණන්නට කිසිත් සේ නොහැකි යැයි හේ ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා පුවත්පතට කියන ලදි.

ඔහුගේ යෝජනාව අනුව, කඩකරුවන් සහ එළවළු වෙළෙන්ඳන් පසුගිය සෙනසුරාදා සිට අතින් මුදලේ ගණන ලියූ කඩදාසි කෑලි මුදල් වෙනුවට බාරගන්නට පටන් ගෙන තිබේ. පාරිභෝගිකයන් ද කැමැත්තෙන් ඊට සහභාගී වී සිටිති. කඩදාසියේ ගණන සහ එය නිකුත් කළ අයගේ අත්සන ඇත.

වෙළෙන්ඳන් නොමැති වීදි කඩ පවතින මේ ගම්පළාතේ වැසියන් කඩ එළිපත්තේ ඇති එළවළු හෝ පළතුරු තෝරාගෙන, එතැන සඳහන් මිල ගණන් අනුව මුදල් බෝතලයකට දමා බඩු රැගෙන යන්නට හුරු වී සිටින අයයි. ඉතුරු සල්ලි ද ඔවුන් ඒ බෝතලයෙන්ම අරගනිති.

කුඩා ගමක් නිසා, ගමේ අය සියල්ලන්ම හඳුනන නිසා කිසිවෙක් අනෙකාගේ දාඩිය මහන්සියෙන් උපයන ලද්දට වංචා නොකරන්නේ යැයි ගමේ අයෙක් කියයි.

ප්‍රවෘත්තිය ගත්තේ මෙතැනින්.

කළු සල්ලි මර්ධනය කියමින් ඔබේ මුදලට කෙළවීම

Posted in Uncategorized by arunishapiro on නොවැම්බර් 21, 2016

HUBLOT

රෑ දොළහේ පටන් ක්‍රියාත්මක වන පරිදි ඉන්දීය රුපියල් පන්සීයේ හා දාහේ මුදල් නෝට්ටු එදින අවලංගු කරන බව එරට අගමැති නරේන්ද්‍ර මෝඩි ජාතික රූපවාහිනියෙන් රටවැසියන්ට දැනුම් දුනි. මෙවසර අවසන්වීමට පෙර තමන් ළඟ ඇති ඒ අවලංගු නෝට්ටු බාර දී ඊට නීත්‍යානුකූල මුදල් ලබාගත යුතු නිසා දැන් ඉන්දියාවේ බැංකු පෝලිම් දකින්නට හැකියි.

ආදායම් බදු නොගෙවන, අපරාධ, ත්‍රස්තවාදය හා අල්ලස් දූෂණයෙහි නියැළෙන දුෂ්ට ජනතාව අත වූ “කළු සල්ලි” මර්ධනය කරන අරමුණින් තමා මේ පියවර ගත් බව මෝඩි කීය. ඉන්දියාවේ ආදායම් බදු ගෙවන්නෝ 2% කටත් වඩා අඩුයි. ඉන්දියාවේ රාජ්‍ය නිලධාරීන් අතර අල්ලස් දූෂණය සුලබව පැතිර පවතී.

නීතියේ රැහැනට හසු නොවී සල්ලි මුදල් වලින් ගණුදෙනු කරන අයව මර්ධනය කරනු පිණිස යැයි කියමින් විවිධ රටවල් පියවර ගන්නා ලද්දේ අද ඊයේ නොවේ. හොර සල්ලි ශුද්ධ කිරීම නවතා දමන්නට යැයි කියමින් 1970 දී ඇමෙරිකාව බැංකු රහස්‍යතා පනත සම්මත කරගත්හ. ඕනෑම බැංකු ගිණුමක ඩොලර් 10,000 කට වඩා සල්ලි මුදලක් එහා මෙහා වූවොත් ඒ ගැන වාර්තා තබාගැනීමට සියළු බැංකුවලට එයින් සිද්ධ විය. මේ පනත යටතේ සල්ලි මුදල් එළියට ගැනීම පමණක් නොව, තැන්පතු සහ විදේශ විනිමය මාරු කිරීම් ගැන ද වාර්තා තබා ගැනේ. එක බැංකු ගිණුමකින් පන්දාහක් ගෙන, තවත් බැංකුවකට ගිහින් එහි තම ගිණුමෙන් ද පන්දාහක් ගත්තොත් ආදායම් බදු දෙපාර්තමේන්තුවට ඒ ගැන වහාම දැනුම් දීමක් සිද්ධ වේ.

2001 සැප්තැම්බර් 11 වැනිදා නිව් යෝර්ක් හි ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයෙන් අනතුරුව සම්මත කරගත් දේශප්‍රේමි පනතෙන්, එසේ පවත්වාගෙන බැංකු ගිණුම් වාර්තා ෆෙඩරල් රජයට වහාම දැනුම් දෙන ක්‍රමයක් පටන් ගැනිණ. අපේ පැත්තේ බේකරි අයිතිකාරයෙක්ට බැංකුවේ සේවකයන් විසින්, කඩේ සල්ලි බැංකුවට ගෙනෙද්දී දවසකට දහ දාහට වඩා අඩුවෙන් දාන්න නැත්නම් අපිට වාර්තා යවන වැඩ වැඩියි කියූ නිසා, ඔහු දිනපතා දහ දාහට ඩිංගක් අඩුවෙන් මුදල් දැම්මේය. ගිම්හානයේ බේකරි කෑම වැඩියෙන් විකිණී යද්දී දිනපතා බැංකුවට මුදල් නෝට්ටු දැමූ ඔහුගේ ව්‍යාපාරික ගිණුම හදිසියේම ඇණහිටුවන ලදි. එහි වූ මුදල් සියල්ලම, දේශප්‍රේමි පනත යටතේම ඇරඹුණ වත්කම් පවරාගැනීමේ නීතියකින් ප්‍රාන්තයට පවරා ගැනිණ. තමන් ත්‍රස්තවාදියෙක් නොවේ යැයි පෙන්වා දී ගිණුම නිදහස් කරගන්නට ඔහුට වසර එකහමාරක් නඩු කියන්නට සිද්ධ විණ. ඒ රාජ්‍ය නිලධාරීන් අතර අල්ලස් දූෂණ දුලබ යැයි සැලකෙන රටකයි.

දිනපතා $8000 ක් බැගින් තමන්ගේ සල්ලි තමන්ගේ ගිණුමට දාන්නේ හෝ එයින් ගන්නේ ද, ඒ ගැන වාර්තාවක් බැංකුව විවිධ රාජ්‍ය ආයතනවලට සපයනු ඇතැයි අද අපේක්ෂා කළ හැකියි. ඒත් බැංකුවක් තවත් බැංකුවකට යවන හෝ රාජ්‍ය ආයතනයකට යවන විශාල මුදල් ප්‍රමාණයන් ගැන එසේ වාර්තා සැපයිය යුතු නැත. බැංකුව විසින් තමන් හා නිතර ගණුදෙනු කරන ලොකු පාරිභෝගිකයන් යැයි හඳුන්වන අය ගැන මෙසේ වාර්තා යැවීමෙන් වැළකී සිටීමේ හැකියාව බැංකු වලට ලැබී ඇත!!!

යුරෝපා රටවලට පැනගන්නට සරණාගතයන් පොරකද්දී, නීති විරෝධී ලෙසින් මිනිසුන් ප්‍රවාහනයට උපකාර වේ යැයි කියමින් €500 නෝට්ටුව 2018 දී නවතන්නට යුරෝපීය මහා බැංකුව ක්‍රියාත්මක වූයේ පසුගිය මැයි මාසයේ දී ය. €500 නෝට්ටුව ඉවත් වූවාම යුරෝ මුදල් අතර ඉහළම නෝට්ටුව €200 වෙයි.

ස්විට්ස්සර්ලන්තයේ ස්විස් ෆ්‍රෑන්ක් දාහේ නෝට්ටුවක් තිබුණ ද එහි සැපයුම අඩු නිසා බහුල ලෙසින් භාවිතා නොවන්නකි. ෆ්‍රෑන්ක් ලක්ෂයකට වඩා වැඩියෙන් සල්ලි මුදල් වලින් ගෙවීම ස්විස් ආණ්ඩුව තහනම් කරන ලදි. ඉඩම්, වාහන, රන් රිදී පමණක් නොව, ඉහත පින්තුරයේ ඇති ලක්ෂ හතරක් පමණ වටිනා ස්විස් ඔරලෝසුව පවා සල්ලි මුදල් දී ගන්නට ද නොහැකි වෙන සේ මේ තහනම බලපායි. ෆ්‍රෑන්ක් ලක්ෂකයට වඩා වැඩි මුදලක් ගෙවිය යුතු වූවක් නම් බැංකුව හරහා ගණුදෙනුව කළ යුතුයි. ස්විට්ස්සර්ලන්තයේ ආණ්ඩුව මේ තහනම ගෙනෙන ලද්දේ ආර්ථික සංවර්ධන සංවිධානයෙන් ඔවුන්ව අපලේඛනය (කළු ලැයිස්තුවකට) දමනු ඇතැයි තර්ජනයකට පාත්‍ර වූ නිසයි.

ප්‍රංශය හා ඉතාලිය ද බැංකුවෙන් ගතහැකි සල්ලි මුදල් සහ මුදල් වෙනකෙකුට යැවීමේ ප්‍රමාණයට සීමා පනවා ඇත. අයිස්ලන්තය, සයිප්‍රසය සහ ග්‍රීසිය යන රටවල බැංකු වලින් සල්ලි මුදල් එළියට ගන්නට ගිණුම් අයිතිකරුවන් පොර කෑමෙන් ATM වසා දැමූ ආකාරය මෑතක දී අපිට දකින්නට ලැබිණ.

ස්වීඩනයේ මහජන බස් රථයක යන ටිකට් පත අද සල්ලි මුදල් දී ලබාගත නොහැකියි. මොබයිල් දුරකතනයක් මාර්ගයෙන් එය තම බැංකු ගිණුම හරහා කළින් මිල දී ගත යුතුයි. 2012 පටන් ස්වීඩනයේ ප්‍රධාන බැංකු සිය ශාඛාවන් හි දී ගිණුම් හිමියන්ට තම සල්ලි මුදල් ගිණුමට දමන්නට හෝ ගිණුමෙන් ගන්නට හැකියාව ඉවත් කරමින් පවතී. ස්වීඩනය යනු ආදායම් බදු නොගෙවන, අපරාධ, ත්‍රස්තවාදය හා අල්ලස් දූෂණයෙහි නියැළෙන දුෂ්ට ජනතාවක් වාසය කරනවා යැයි සැලකෙන රටක් ද නොවෙද්දී මෙසේ සිද්ධ වූයේ මන්ද?!!!!!!

ජේපී මෝගන් චේස් ඇතුළු ඇමෙරිකන් බැංකු බොහොමයක් 2015 දී ඒවායේ ගිණුම් අයිතිකරුවන් සතු ආරක්ෂිත තැන්පතු පෙට්ටි වල, වටිනාකම සඳහා එකතු කරන අගයක් ඇති ඒවා හැරෙන්නට ව්‍යවහාරයේ පවතින කාසි හෝ සල්ලි මුදල් තැන්පත් කරන්නේ නැතැයි එකඟතාවයක් අත්සන් කරගත්හ. එසේම සල්ලි මුදල් වලින් වාහන ෆිනෑන්ස් පොලී, නිවාස පොලී හෝ ක්‍රෙඩිට් පත් ගෙවීම් කළ නොහැකි යැයි ද තීරණය කරන්නට ද බැංකු පටන් ගෙන තිබේ.

ඉන්දියාවේ අගමැති මෝඩි මෙන්ම, සල්ලි මුදල් වලට එරෙහි යුද්ධය පටන් ගැනුනේ හොර සල්ලි ශුද්ධ කරන අපරාධකාරයන් අල්ලනවා කියමින්. 1945 වෙන තෙක්, ඇමෙරිකාවේ $500, $1000 සහ $10,000 නෝට්ටු පැවතිණ. 1930 ගණන් වල දී ඩොලර් ලක්ෂයක නෝට්ටුවක් ද බැංකු අතර මුදල් හුවමාරුව සඳහා යොදා ගැනිණ. මුදල් නෝට්ටු අච්චු ගැසීම ෆෙඩරල් ආණ්ඩුවට පවරාගැනීමෙන් පසුව රජය 1945 වෙද්දී ඒ ලොකු නෝට්ටු නිකුත් කිරීම නවතා 1969 වෙද්දී ඒවා සියල්ල සසරණයෙන් අයින් කළහ. 1969 දී $100 ක පැවති ක්‍රය ශක්තිය වර්තමානයේ දී $15.50 කි. අපරාධ වංචා දූෂණ මැඬලනවා කියමින් රජය කළේ සල්ලි මුදල් වලින් ගණුදෙනු කිරීම ජනතාවට අසීරු කිරීමයි.

මේ ඉන්දීය ලොකු නෝට්ටු තහනමෙන් ඉන්දියාවේ දුප්පතුන්ට සෑහෙන්න පාඩුයි. මොකද දුප්පතුන් ගොඩක් ගණුදෙනු කරන්නේ සල්ලි මුදල් වලින්. රාජ්‍ය හැඳුනුම්පත් නැති අයට තමන් බොහොම අමාරුවෙන් ඉතිරි කරගත්තු ලොකු නෝට්ටු මාරු කරගන්න විදියක් නැහැ. රූ දොළහට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි නීතිය ගෙනා බැවින් කළින් මාරු කරගන්න ලැබිච්ච අයට වැඩියෙන් වාසියි. පහසුව පිණිස ලොකු නෝට්ටු තමන් ළඟ තියාගත් දුප්පතුන් තමන්ගේ ඉතුරුම් එක රැයින් නැති වී යාම ගැන හූල්ලන කාලයක් ඇවිත්.

ඒ විතරක් නෙමෙයි, අර මැඬලනවා කියපු හොර සල්ලි ජාවාරම් කරන අය, ඒ ගොල්ලන්ට තමයිලු දැන් වැඩියෙන්ම බිස්නස් තියෙන්නේ. මේ දවස්වල දාහේ නෝට්ටු මිටි සීයේ නෝට්ටු මිටි වලට දාල දෙන්න ඔවුන් රුපියල් 500 ක් බැගින් ගන්නවාලු!!!!