අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

හෙගලියානු දයලෙක්තිකය සහ මාක්ස්වාදයේ පදනම

Posted in Uncategorized by arunishapiro on දෙසැම්බර් 17, 2021

මෙය මවිසින් මාක්ස්වාදය ගැන ලියාගෙන යන සටහන්වලින් කොටසකි. මීට කලින් ලියූ සටහන් කියැවීමෙන් මෙය අවබෝධය පහසු විය හැකියි.

ජර්මන් විඥානවාදයේ (German Idealism) යොහාන් ගොට්ලීබ් ෆිෂ්ට, ෆ්‍රීඩ්රිච් විල්හෙල්ම් ජෝසෆ් වොන් ෂෙලින්ග් අතරට එකතුවන ඔවුන් ත්‍රිත්වයෙන් වඩාත්ම වැදගත්කමක් දිනාගන්නට සමත්වෙන්නා ගෙයොග් විල්හෙල්ම් ෆ්‍රීඩ්රිච් හෙගල් ය.

පරම සත්තාවේ (ultimate reality) දර්ශනයන් පහදාගන්නේ මිනිස් මනස යැයි ද, ඉන්පසුව ඒ අනුව මිනිසුන්ට ජීවත්විය හැකි ලෝකයක් හදාගන්නවා යැයි ද හෙගල්ට කලින් සිටි ඉමැනුවෙල් කාන්ට් නම් දාර්ශනිකයා තර්ක කළේය. සත්තාව හදන්නට හෝ නියාමනය කරන්නට යනවා පමණක් නොව මිනිස් මනස විසින් සත්තාව සැබැවින්ම නිපයනවා (generate) සහ පිහිටුවනවා යැයි කාන්ට්ට පසුව හෙගල් කියා සිටියේය. හෙගල්ට අනුව සත්තාව යනු සරලවම මනස හෝ ස්ප්‍රීතුව (spirit -ජර්මන් Geist) වෙයි. එම සංකල්පය හෙගල්ගේ පරම විඥානවාදය කියා හැඳින්වේ.

එය පරම විඥානවාදයක් වනුයේ අදහස් හැරෙන්නට වෙනත් දේවල පැවැත්මක් නැතැයි කියන මතයෙන් පමණක් නොව, හෙගල් විසින් “මනස” යන්න “දිව්‍යමය මනස” නැත්නම් “පරම මනස” හා සමාන කළ නිසයි. ඉතින් මනස යනු සත්තාව හා සමාන වේ නම්, එවිට සත්තාව යනු දෙවියන් හා සමාන වේ.

ගයිස්ට් යන්න සත්තාව සහ දෙවියන් හා සමාන කිරීමෙන් පසුව හෙගල් එය ඉතිහාසය සමඟත් සමාන කළේය. විශ්වීය වූ, වියුක්ත වූ ව්‍යුහයකින් යුතු මනසක් මිනිසාට හිමිවුවත්, මනසේ අන්තර්ගත දේවල් යුගයෙන් යුගයට පරිනාමය වේයැයි හෙගල් කියා සිටියේය. මනසේ ස්වභාවය ගැන දාර්ශනිකව විමර්ශනය කරන්නේ ද, එහි දී තාර්කිකව (දින වකවාණු අනුව නොවේ) එහි මූලාරම්භය යළි සකස්කරගත හැකි යැයි හෙගල් කියා සිටියේය.

හෙගල් කියන විදියට එය සිද්ධ වෙනුයේ මෙහෙමයි: මුලින්ම දෙවියන්, පිරිසිදු මනස, ඒ නිසා පිරිසිදු සද්භාවය, තමන් විසින්ම සිතන්නට වෑයමක් ගන්නා ලදි. ඒත් පිරිසිදු සද්භාවය (Pure Being) යන සිතුවිල්ල කිසිසේත්ම කළ නොහැකි සිතුවිල්ලකි. ඒ නිසා දෙවියන් සද්භාවය ගැන හිතන්නට වෑයම් කළේය, එහි දී ඔහුට සිතාගන්නට කිසිවක් නොමැති විය. එනම් ඔහු සිතුවේ සද්භාවයේ විරුද්ධපැත්ත ගැනයි. එවැන්නක් සොයාගත නොහැකි නිසා මෙහි දී දෙවියන්ට අනන්‍යතාවය ගැන අර්බූදයක් පැන නැඟිණ.

ප්‍රස්තුතය (thesis) සද්භාවය හැටියටත් සහ එහි විරුද්ධපැත්ත (antithesis) ශුන්‍යත්වය හැටියටත් තාර්කිකව මනසේ මූලාරම්භය සොයා යන දාර්ශනිකයාට සංශ්ලේෂණය (synthesis) හෙවත් යෝග්‍යය, ඔබින, උචිත බව හමුවේ. ලෝකයේ ඇති සෑම දෙයක්ම මේ ධනාත්මක වූ ප්‍රස්තුතය හා ඍනාත්මක වූ එහි විරුද්ධපැත්ත සමඟ සංශ්ලේෂණය කරමින් පවතින්නකි.

අපෝහකය, දයලෙක්තිකය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මෙසේ තාර්කිකව එම නිගමනයට එළඹීම නිසයි. 1807 දී හෙගල් ලියන ස්ප්‍රීතුවේ ප්‍රපංඥවාදය (Phenomenology of Spirit) කෘතියෙන් සෑම ප්‍රපංඥයක්ම, එනම් ප්‍රපංඥ ලෝකයේ අපි දකින දේවල් සියල්ල මේ ගයිස්ට් හි නිර්මාණයක් යැයි දක්වයි.

මිනිස් ප්‍රගතියේ කතන්දරය මේ ස්ප්‍රීතුව (ගයිස්ට්) විටින්විට අඩුවැඩියෙන් කෑලි කොටස්වලින් එකතුවෙමින් ලියන ලද්දක් යැයි ඔහු කියන ලදි. පරණ සංකල්ප වෙනස්වෙමින් දියුණුවෙමින් නව සංකල්ප බවට හැරෙන්නේ එසේ යැයි ඔහු කියන ලදි. මේ වෙනස්වන ක්‍රියාවලිය ඔහු අපෝහනය ලෙසින් හැඳින්විය.

අපෝහක භෞතිකවාදය (Dialectical materialism) යන සංකල්පය අද සිංහල පාඨකයා අතර දයලෙක්තික භෞතිකවාදය නමින් භාවිතා වේ. උදාහරණයක් හැටියට හෙගල්ට අනුව එක පරම්පරාවක විරුද්ධපැත්ත ඊළඟ පරම්පරාවේ ප්‍රස්තුතය විය හැකියි. මෙය විසඳන්නට අවශ්‍ය ගැටළුවක් නිර්මාණය කරනු ලබයි. හෙගල්ට අනුව මේ ගමනේ අවසානය මනුෂ්‍යයන් විසින් සියල්ල අවබෝධ කරගන්නට සමත්වීමයි.

හේගල් සිය අදහස් ඉදිරිපත් කළේ තේරවිලි හැටියටයි. ඒ තේරවිලි ලිහාගන්නට සමත් වූවා යැයි කියමින්, එසේම මිනිස් වෑයම් ගැන අලුත් විදියකින් දකින්නට තමන්ට අවස්ථාව පෑදුණා යැයි කියා සිටි අය හෙගලියානු චින්තනය තමනට උවමනා ආකාරයට තම දැක්මට අනුගත කරගත්හ. එය හෙගලියානු අපෝහක තාර්කික ක්‍රමයට පටහැනියි.

තමා “ඒ ශ්‍රේෂ්ඨ චින්තකයාගේ සිසුවෙක්,” යැයි ද දාස් කපිතාල් ලියද්දී හෙගල්ට “ආවේනික වූ ඒ සුවිශේෂි බස් හුරුව” තමන් යොදාගත්තා යැයි ද කාල් මාක්ස් කීවේය. හෙගලියානු බස් හුරුව පාවිච්චි කළ නිසා මාක්ස්ගේ සංකල්ප හෙගල්ගේ අදහස් ඉදිරියට ගෙන යාමක් නොවීය.

හෙගල් වෙතින් “පරාරෝපණය” සහ “විසංවාදය” යන වදන් ගත්තා සේ ම එවක අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයෙක් හැටියට සුප්‍රසිද්ධ වූ ඩේවිඩ් රිකාඩෝ වෙතින් ද “වේතන” සහ “අගය” යන වදන් කාල් මාක්ස් සිය අදහස් සඳහා යොදාගති. ඒත් ඒවා හෙගල් සහ රිකාඩෝ භාවිතා කළ විදියෙන් අර්ථ ගැන්වීම අත්හැර දමමින් භාවිතා කළේය. මාක්ස්ගේ ව්‍යාපාර චක්‍ර න්‍යාය තුළ පරාරෝපණය භාවිතාවෙන්නේ හෙගල්ගේ අදහස අනුව නොව සාමාන්‍ය සමාජයේ ඇති අදහසයි. කාල් මාක්ස්ගේ දැක්මේ ඇති ධනවාදී ආර්ථිකයක වේතන මට්ටම් වෙනස්වීම් යනු රිකාඩෝ විසින් ගෙනහැර පාන ලද වේතන මට්ටම් ඉහළ පහළ යන ආකාරය නොවන බව ඒ නිසා රිකාඩෝ නොකියවා මාක්ස් කියවන ලද අය නොදත්හ.

මාක්ස් හෝ එංගල්ස් දයලෙක්තික භෞතිකවාදය යන වහර යොදා නොගත්හ. ඔවුන් උලුප්පා දැක්වූයේ හෙගල්ගේ දයලෙක්තික ක්‍රමයයි. හෙගල් විසින් ලෝකය දිහා බලා එය විශ්ලේෂණය කළ ආකාරයයි. මාක්ස්වාදී දර්ශනය විසින් හෙගල් වෙතින් ලබාගන්නේ ලෝකය විවිධත්වයෙන් යුතු දේවල්වල එකතුවක් හැටියට නොදැක එය පරිනාමය වෙමින් පවතින්නක් ලෙස දැකීමයි. ස්වභාව ධර්මයේ දේවල් රූපාන්තරණය (metamorphoses) වෙන ආකාරය ගෙන එය සමාජයේ සමානකම් සඳහා යොදාගැනීම මාක්ස් සහ එංගල්ස්ගේ රචනාවල නොමඳව දකින්නට ඇත.

මාක්ස්වාදීන්ගේ දයලෙක්තිකයේ ප්‍රභවය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on දෙසැම්බර් 6, 2021


ගෙයොර්ග් විල්හෙල්ම් ෆ්‍රීඩ්රිච් හේගල් ඉදිරිපත් කරන ලද දර්ශනය බොහෝ සෙයින් ද, හේගල්ට පසුව හේගල්ගේ දර්ශනය කරපින්නා ගත්, එනම් කාල් මාක්ස්ගේ තරුණ කාලයේ ජර්මනියේ ජනප්‍රියත්වයක් ලැබූ අනෙකුත් දාර්ශනිකයන් වෙතින් ද අදහස් කාල් මාක්ස් සිය මාක්ස්වාදය ගොඩනඟන්නට භාවිතා කරන ලද බව පෙනී යයි.

රොමැන්තික යුගයේ වඩාත්ම වැදගත් දාර්ශනිකයා, හේගල් යැයි සැලකේ. රොමැන්තික යුගයේ ආරම්භයට හේතු වූ එක සාධකයක් නම් කාර්මික විප්ලවය අයහපත්ය යන මතයයි. රොමැන්තික අදහස්වලින් යුතු අය අගය කළේ මධ්‍යතන යුගයයි.

ඒ වෙද්දී ලෝක ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වරට ශ්‍රමය වෙහෙසන්නට කැමති අයට ඊට එතෙක් ලොව නොතිබුණ ඉඩප්‍රස්ථා පෑදී තිබුණි. කුසගිනි නිවාගැනීම සඳහා මුළු ශ්‍රමය වෙහෙසීම වෙනුවට සාමාන්‍ය රටවැසියාට තම පුද්ගල ජීවිතය වර්ධනය වෙනුවෙන් කාලයක් යොදවන්නට හැකියාව ලැබිණ. සාහිත්‍ය, කලා, සංගීතය හා ස්වභාවික විද්‍යාවන්හි දියුණුවක් පැතිර ගියේය. 18 වැනි සියවස අග දී පටන් ගත් රොමැන්තික යුගයේ වඩාත්ම ඵලදායී සමය 1800 සිට 1850 දක්වා විය.

සීඝ්‍රයෙන් සිද්ධවෙමින් පැවති මිනිස් ප්‍රගතිය කාර්මික රටවල ජනතාව අත්විඳින ලද්දයි. එහි කතන්දරය, ඇඩම් ස්මිත් විසින් 1776 දී පටන් ගෙන අනතුරුව විවිධ පුද්ගලයන් අතින් අර්ථ දැක්වෙන්නට පටන් ගති. මේ රොමැන්තික යුගයේ පරමාදර්ශී දාර්ශනිකයන් තමන් ඉදිරියේ පවතින ලෝකය සැබෑ ලෝකය නොවන්නේ යැයි කියූහ. රටවැසියන් දකින්නේ මිනිස් අවබෝධයට සරිලන ලෙසින් හැඩගසන ලද ලෝකයක් යැයි කියමින් ඔවුන් එය ප්‍රපංඥවාදී ලෝකය (phenomenal world) යැයි හඳුන්වන ලදි. හේගල්ට කළින් එම අදහස ජර්මන් දාර්ශනිකයන් අතර පැවතිණ.

ජවය, ස්ප්‍රීතුව යන අර්ථය දක්වන ගයිස්ට් (Geist) ජර්මන් භාෂාවේ වචනයකි. එයට ඉංග්‍රීසියෙන් භාවිතා වෙන්නේ spirit යන වචනයයි. මෙයට සරිලන සිංහල වචනයක් මම තවමත් සොයමින් සිටිමි. හේගල්ට අනුව සෑම ප්‍රපංඥයක්ම, එනම් මේ ප්‍රපංඥවාදී ලෝකයේ අපි දකින සියල්ලම මේ ස්ප්‍රීතුවේ නිමැවුමකි.

කාර්මික විප්ලවයෙන් ජීවිත ඉතා සීඝ්‍රයෙන් දියුණු කරගන්නට, එනම් හාමතෙන් පාර අයිනක මිය යන ඉරණමට ගොදුරු වූවන් පවා කම්හල් රැකියා තුළින් ආදායම් උපයා බඩ පිරෙන්න කන්න, සීතලෙන් පීඩා නොවිඳින්නට අඳින්න සහ ජේන් ඔස්ටින් පොතක් කියවන හැකියාවත්, එය මිල දී ගන්නට තරම් පොහොසත්වීමත් ගැන වූ මිනිස් ප්‍රගතියේ කතන්දරය ලියන්නට සෑම දාර්ශනිකයෙකුට උවමනා වීම පුදුමයක් නොවේ.

හේගල් සිය අපෝහක භෞතිකවාදය පිළිබඳ දර්ශනය ගොඩනඟිමින් සිටියේ නැපෝලියන් විසින් ජර්මන් දේශයක් වූ පෘසියා (Prussia), රුසියාව, මහා බ්‍රිතාන්‍යය, ස්වීඩනය ඇතුළු රටවල් යුද මෙහෙයුමකින් පරදවන්නට සමත් වූ කාලයේ දී ය. හේගල් වාසය කළ නගරය වූ ජෙනා (Jena) හි පැවති සටනකින් පසුව නැපෝලියන් පෘසියාව පරාජය කළා යැයි සැලකේ. හේගල් එවිට නැපෝලියන් අධිරාජයාව යුගයේ ජවය (zeitgeist) දක්වන්නා යැයි හඳුන්වන ලද්දේ ය.

1848 යනු ජර්මනියේ, ඔස්ට්‍රියාවේ, ප්‍රංශයේ, ඉතාලියේ, පෝලන්තයේ විප්ලව බොහොමයක් දකින්නට ලැබුණ කාලයයි. ඒත් එම විප්ලව කිසිවක් ශ්‍රමිකයන් අතින් ඇරඹෙන ලද ඒවා නොවූහ. ඇඩම් ස්මිත් සිය ජාතීන්ගේ ධනයේ සටහන් කරන ලද ශ්‍රම විභජනය යුරෝපා රටවල් සහ ඇමෙරිකාවේ පැතිර ගොස් තිබිණ. කාර්මික නිෂ්පාදන ගැන විශේෂ ප්‍රාගුණ්‍ය වර්ධනය කරගන්නට කාර්මික සමාජයන්හි ඒකීය පුද්ගලයන් සමත්ව සිටියහ. මේ ඒකීය පුද්ගලයන්ගේ උවමනාව වූයේ තමන්ගේ ජීවිතයේ ප්‍රගතියයි. ඔවුන් ශ්‍රමය වෙහෙසුවේ ඒ සඳහා ය.

කාල් මාක්ස් සහ ඒංගල්ස් විසින් එවක දී “කොමියුනිස්ට් මැනිෆෙස්ටෝව” ප්‍රකාශයට පත්කර තිබුණ ද, ඉහත සඳහන් කළ විප්ලව එම කෘතියෙන් හටගැනුණ ඒවා නොවූහ. එය දේශපාලන දර්ශනය ගැන විද්වත් සමාජයේ පැහැදීම අඩුවී ගිය කාලයකි. සාමාන්‍ය වැසියන් ඒ දර්ශන ගැන එතරම් අවධානයක් නොදැක්වූ කාලයකි.

ඇඩම් ස්මිත් ලියූ ජාතීන්ගේ ධනය තුළ ශ්‍රම විභජනයෙන් යුතු කම්හල් රැකියාවක නියැළෙන්නා මුහුණ දෙන ඒකීය රටාව ගැන සඳහන් වෙයි. විශේෂ ප්‍රාගුණ්‍යයකින් යුතු සේවකයා ඒකාකාරී කර්තව්‍යයක දිනපතා යෙදන විට ඔහුට මනස පුළුල් කරගන්නට හැකියාවක් නොමැතිවීම ගැන ස්මිත් සඳහන් කර තිබුණි.

වෙනත් දේපල නොමැතිකම නිසා, කම්හල් ශ්‍රමිකයන්ට ජීවිතය පවත්වාගැනීම සඳහා විකිණීමට ඇති එකම දැය ශ්‍රමයයි.

කාල් මාක්ස් මෙහි දී සමාජයේ කම්කරු පංතිය හෙවත් ශ්‍රමය වෙහෙසන්නට සිද්ධ වී තිබෙන පංතිය සහ බුර්ජුවාසී පංතිය හෙවත් වෙළඳාමේ යෙදෙන දේපල අයිති අය යන කොටස් දෙකක් හඳුන්වන්නට ඉදිරිපත් වූයේය. මාක්ස්වාදයට අනුව දේපල අයිති අය හොඳින් ජීවත්වෙන්නේ දුප්පතුන් සූරා කෑමෙනි. මාක්ස් හිතුවේ විප්ලව පටන් ගැනෙනුයේ කාර්මික සමාජ තුළින් කියායි. එනම් බුර්ජුවාසී පංතිය විශාල ලෙසින් පවතින සමාජයන්හි කියායි. ඒත් ඇත්තෙන්ම සිද්ධ වූයේ අනෙකකි. කොමියුනිස්ට් විප්ලව හටගත්තේ කෘෂිකාර්මික සමාජ තුළිනි. ඒවායේ පෙරමුණ ගත්තේ හෝ නායකත්වය දැරුවේ ශ්‍රමිකයන් නොවූහ. 1985 වෙද්දී ලෝක ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී දේශපාලන ක්‍රමයක් යටතේ ජීවත් වූහ.

ඒ සියළු දේශයන්හි වාසය කළ ශ්‍රමිකයන් අත්විඳින ලද ඛේදනීය තත්ත්වයන් තවමත් මාක්ස්වාදය ගැන උගන්වන විශ්වවිද්‍යාලයන්හි දී කතාබහට ලක්වෙනවාද?

ජනමාධ්‍යවලින් අහන්නට ලැබෙනවාද?

තමන් දකින ලද තත්ත්වයක් වැරදියට අවබෝධ කරගෙන ඊට අසාර්ථක සහ අතිශය ඛේදනීය ඵලවිපාක ඇති කරන ලද විසඳුමක් ඉදිරිපත් කළ පුද්ගලයෙක් ලෙසින් කාල් මාක්ස් හඳුන්වා දීම සිද්ධ වෙනවාද?

ජෝන් ස්ටුවර්ට් මිල් 1859 දී නිදහස ගැන (On Liberty) නමින් අගනා කෘතියක් ලොවට පිරිනැමීය. වෙනකෙකුට හානියක් නොකරන තාක් කල් වැඩිහිටියෙකුට තමන් කැමති ලෙසකින් ජීවත්වීමට හැකි යැයි එයින් ඔහු පෙන්වා දුන්නේ ය. අධ්‍යාපනය සමාජයේ බහුතරය අතර පැතිර යද්දී ක්‍රමයෙන් සමාජයේ සියළු පුද්ගලයන් තම තත්ත්වයන් සියළු පැතිකඩ වලින් උසස් මට්ටමකට ගෙනෙන්නට සමත්වන බව ඔහු ලියන ලදි.

නිදහස ගැන නමින් මිල් ලියූ පොතෙන් වසර 152 කට පසුව 2011 දී ස්ටීවන් පින්කර් මූලාශ්‍ර මහත් සංඛ්‍යාවක් ගෙනහැර පාමින් තත්ත්වය මිල් කියූ ලෙසින්ම දිගහැරෙන ලදැයි පෙන්වා දී තිබේ.

පසුගිය වසරේ ඇමෙරිකාවෙන් අහන්නට දකින්නට ලැබුණ මහා ගජබින්න බොහොමයක් දැන් එකින් එක හෙළිදරව් වෙමින් පැවතිය දී, කාල් මාක්ස්ගේ කම්කරු පංතියේ විප්ලවය නොව මිල් නැමති දාර්ශනිකයා දැක්වූ මිනිස් ස්වභාවයේ ක්‍රමවත් දියුණුව සමාජයේ ප්‍රගතිය සැබෑ ලෙසින් සිද්ධවන නිවැරදි අර්ථ දැක්වීම බව නැවතත් පැහැදිලිව පෙනී යයි.

මාක්ස්වාදය-දර්ශනය සහ අර්ථ ශාස්ත්‍රය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on නොවැම්බර් 28, 2021

මාක්ස්වාදය කුමක්දැයි කියා නොදැන එය පිළිගන්නා අය සහ ප්‍රතික්ෂේප කරන අය ලොව බහුල වෙති. ඉතාමත් අවුල් සහගත වූ දර්ශනයක් සහ අර්ථ ශාස්ත්‍රයක් කාල් මාක්ස් ඉදිරිපත් කළ නිසා ඒ ගැන කාලයක් කැපකරමින් එය හදාරන ලද්දවුන් එදත් අදත් ලොව විරල වෙති.

ලොවට ඉදිරිපත් කළ පසුව වැඩිකල් නොයා එය උගතුන් අතර ප්‍රතික්ෂේපයට පත්විය. දර්ශනයක් හැටියටත්, අර්ථ ශාස්ත්‍රයක් හැටියටත් එය විචාරාත්මකව පැහැදිලි කරමින් දෝෂ සියල්ල විද්‍යාර්ථී ලෙසකින් පහදන ලද්දේ ඉයුජින් වොන් බොම් බ්‍රැවෙක් සහ ලුඩ්විග් මීසස් යනාදීන් විසිනි. සමාජ ප්‍රතිපත්තීන් හැටියට ක්‍රියාත්මක කරන්නට ගිය දේශයන්හි සිද්ධ වූ මහා ඛේදවාචකයන් ගැන අදත් අපිට අහන්නට ලැබෙන්නේ ස්වල්පයක් පමණකි. මඟ පෙන්වීමට කෙනෙක් නැති නිසා වර්තමානයේ ද ඇත්ත නැත්ත තෝරාගන්නට නොහැකිව අතරමං වූවන් බොහොමයකි.

ඉතින් වෙනත් තැන්වලින් කියවන්නට නොලැබෙන දේ සිංහලෙන් කියවන්නා වෙත ගෙනෙන මගේ වෑයම මෙසේ මෙවර මාක්ස්වාදී දර්ශනය සහ අර්ථ ශාස්ත්‍රය ගැන යොමු කරන්නෙමි. ඉදිරියේ දී එකතු කරන සටහන් පෙළ කියවා, තමන් විසින්ම ඒ ගැන වැඩිදුර කල්පනා කරන්න යැයි ඔබට ආරාධනා කරමි.

කාල්මාක්ස් ඉදිරිපත් කළ අදහස්වල අපට ඩෙමොක්‍රේටස් (Democritus), එපිකියුරස්, ලුක්‍රේෂස් (Lucretius) වැනි ආදී කාලීන ග්‍රීක දාර්ශනිකයන් ද, ක්ලෝඩ් ඒඩ්‍රියන් හෙල්වේෂියස් (Helvétius), හොල්බැක් (Holbach) සහ තරුණ මාක්ස්ගේ කාලයේ ජීවත් වූ ෆොයර්බාක් (Feuerbach) යනාදීන්ගේ ඉදිරිපත් කිරීම් ද දැකිය හැකියි. මාක්ස් වැඩියෙන්ම ආභාෂයක් ලද්දේ කාගෙන්දැයි කෙනෙක් තීරණය කරන්නේ ද, ඒ තැනැත්තා ජෝර්ජ් විලියම් ෆ්‍රීඩ්රික් හේගල් බව කිව හැකියි.

දාස් කපිතාල් ලියද්දී කාල් මාක්ස් බෙහෙවින් යොදාගන්නේ ඩේවිඩ් රිකාඩෝ හසුරවන ලද පද වහර වෙයි. රිකාඩෝ මෙන්ම, ධනවාදය යන වචනය මෙන්ම ආර්ථිකයක නිෂ්පාදන සම්පත් අතර ප්‍රාග්ධනය යන සාධකය වෙනුවෙන් වැඩිපුර ලෙසකින් විශේෂ අවධානයක් යොමු නොකළ ඇඩම් ස්මිත් ද කාල් මාක්ස්ගේ විවේචනයට භාජනය විය.

තමන්ට කලින් සිටි අය සහ තම සමකාලීනයෙක් වූ ෆොයර්බාක් වෙතින් උකහාගත් දේ කාල් මාක්ස් වෙනස් ලෙසින් ඉදිරිපත් කළේය. එසේම ඉහත සඳහන් කළ අනිකුත් පුද්ගලයන්ගේ ද ආභාෂය ඔහු ලද්දා යැයි කියන්නට හැකිදැයි ඒ නිසා සැකයක් හට ගනියි. තවත් විදියකින් කිව්වොත්, කාල් මාක්ස් ඔවුන්ගේ දර්ශන සහ ඉදිරිපත් කිරීම් අවබෝධයට උත්සාහ කළා ද නැත්නම් ඒවා තමනට රිසි පරිද්දෙන් වෙනස් කරන්නට පමණක් වෙහෙසුණාදැයි කියා සැක කළ හැකියි. සමහර විට කාල් මාක්ස්ගේ ලියැවිලි එතරම් අවුල් සහගත වූයේ ඒ හේතුව නිසා යැයි ද සලකන්නට පුළුවනි.

මාක්ස් ලියන ලද දේ බොහෝ විට සංස්කරණය වෙන ලද්දේ මාක්ස්ගේ ජීවිතයේ දීර්ඝ කාලීනව සිටි එකම හිතවතා වූ ෆ්‍රීඩ්රික් ඒංගල්ස් වෙතිනි. ඔවුන් දෙදෙනා දශක හතරක් පුරා එකතුව ලිවීමේ යෙදෙන ලදහ. නිතර ලියුම් හුවමාරු කරගත්හ. දෙදෙනාම සමහර ලියැවිලි මුළුමනින්ම හෝ කොටස් වශයෙන් අනෙකාගේ නමින් ලියා ඇත. ඒ නිසා ඔවුන් දෙදෙනාගේ ලියැවිලි පැහැදිලිව බෙදීම දුෂ්කර වේ. ඒංගල්ස් හරියට මාක්ස්ගේ අදහස් වටහා ගත්තේ නැතැයි කියන විද්‍යාර්ථීන් පිරිසක් ද සිටිති. ඒත් ඒංගල්ස් ලියන ලද දෑ බැහැර කරන්නේ නම් මාක්ස්ගේ අදහස් පැහැදිලි කරගන්නට දැඩි සේ අසීරුයි.

ඔවුන් දෙදෙනාගේ ලිවීම බොහෝ දුරට එවක පැවති න්‍යායන් විවේචනය කිරීමට යොමු වී තිබිණ. ඔවුන් විවේචනය කරන ලද ඒ අනෙක් අයගේ දර්ශන ලොවෙන් සදහටම තුරන් වී ගියේ නැත. එහෙත් පසුකාලීන ලේඛකයන් බොහොමයක් මාක්ස් සහ ඒංගල්ස් විසින් විවේචනය කළ ඒ මුල් කෘති ගැන සොයා බලන්නට වෙහෙසක් නොගත්හ. ඒ නිසාම මාක්ස්ගේ සහ ඒංගල්ස්ගේ තර්කයන් නිවැරදි දැයි කියා අවබෝධයට සමත් නොවූහ.

ජෝසෆ් ඒ. ෂුම්පිටර් ඔහුගේ ආර්ථික විශ්ලේෂණයේ ඉතිහාසය (History of Economic Analysis) කෘතියේ අගැයුම (value) යන වචනයේ අර්ථය මාක්ස්ට පෙර වූ ජෝන් ස්ටුවර්ට් මිල් අර්ථ දක්වන ලද ආකාරය කාල් මාක්ස් විසින් වෙනස් කර දක්වන ලද අන්දම ගැන උදාහරණයක් හැටියට දක්වා ඇත. ඉතින් අගැයුම පිළිබඳව මිල් ලියන ලද අදහස් නොකියවන ලද අය මාක්ස්ගේ අගැයුම පිළිබඳ අදහස් බාරගන්නේ නිසි විචාරයෙන් තොරවයි.

මාක්ස්වාදය හදාරන අයෙක් දාස් කපිතාල් හි වෙළුම් තුන සහ Theorien über den Mehrwert හි වෙළුම් තුන සම්පූර්ණයෙන්ම කියැවිය යුතු බවත්, එසේම රිකාඩෝ සහ හේගල් හදාරා තිබිය යුතු බවත් ෂුම්පිටර් කියයි. ලංකාවේ අයට මෑතක දී ලැබුණත් වෙනත් බොහෝ රටවල ජනතාව ඇඩම් ස්මිත්ගේ ජාතීන්ගේ ධනය කියවා ඇත. එසේම අද මැදිවියේ පසුවන සාමාන්‍ය වැසියන් මෙන්ම අර්ථ ශාස්ත්‍රය සහ සමාජවිද්‍යාවන් හදාරන අයත් රොබට් මැල්තස් 1798 දී ලියූ ජනගහනය පිළිබඳ රචනාව (Essay on Population) සහ කාල් මෙන්ගර් 1871 දී ඉදිරිපත් කළ මූලධර්ම (Grundsätze) යනාදිය ගැන අවබෝධයකින් යුතුයි. ඒ දැනුම වර්තමානයේ ඇමෙරිකන් මහජන පාසැල්වලින් ද හිමිහිට අයින් කරමින් පවතී.

කෙසේ නමුදු මාක්ස්වාදය වටහාගැනීම අපහසු නැත. හිතට සතුටක් ගෙනෙන වචන සෙට් එකකින් මාක්ස්වාදය දායාද වූ සිංහල කියවන්නාට මේ වෙද්දී මේ බ්ලොග් එකෙන් ඇඩම් ස්මිත් සහ ලුඩ්විග් මීසස් යනාදීන් ඉදිරිපත් කළ අදහස් සම්බන්ධයෙන් යම් තරමකට නිර්බාධ වෙළඳපොල සහ ලිබටේරියන්වාදය ගැන පසුබිමක් ලැබී ඇති නිසා අපිට මේ කාර්යයට පිවිසීමට දැන් හැකි යැයි මම සිතමි.

වර්ජීනියාව ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයට අහිමි වූ හැටි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on නොවැම්බර් 15, 2021

ඇමෙරිකාවේ මැතිවරණ දිනය ලෙසින් සැලකෙන්නේ නොවැම්බර් මාසයේ පළමු සඳුදා දිනයට පසුව එන අඟහරුවාදා දිනයයි. කලින් වසරේ ජනාධිපතිවරණයකින් ජයග්‍රහණය කළ නායකයා ඒ වෙද්දී කොතරම් ජනප්‍රියදැයි කියන්නටත් හැකියාව ලැබෙන්නේ දේශය පුරා විවිධ තනතුරුවලට කොතරම් පිරිසක් ජනාධිපතිවරයාගේ පක්ෂයෙන් ජයග්‍රහණය ලබනවාද කියා දැකගන්නට හැකියාව ලැබීමෙනි.

වර්ජීනියාවේ පාසැල් තුළ උගන්වන්නේ නැතැයි හිටපු ආණ්ඩුකාරයා දේශපාලන වේදිකාවල හඬගා කියන ලද විෂයයක් ඔහුගේ පරාජයට හේතු විය. ඔහු පරාජය ලබා වේදිකාවෙන් ඉවත්ව ගියේ නැටුමක්ද නටමින්.

ඇමෙරිකාවේ වාසය කරන වැඩිදෙනෙක් අසා නැති, නම දැන සිටියත් ඒ ගැන කිසිත් නොදන්නා බව පෙනී ගිය මේ විෂය කුමක්ද? එය විවේචනාත්මක ජනවාර්ගික න්‍යාය නම් වේ. ඒ ගැන කලින් දැමූ සටහනක් මෙතැනින් කියවන්නට පුලුවනි.

අපි කොමියුනිස්ට් නොවේ යැයි ලොවට හඬගා, අනතුරුව අවුරුදු 55 කට වැඩි කාලයක් මැතිවරණ නොමැතිව බලයේ රැඳී සිටිමින්, ඒ මුළු කාලයේ ම ජනතාවට තමන් අරගලයේ නායකයා ලෙසින් මවාපාන වස්ත්‍රයෙන් සැරසීගත් ෆිඩෙල් කැස්ත්‍රෝ තවමත් සමහර අයට වීරයෙකි. එලෙසින්ම තම සැබෑ ප්‍රතිපත්ති වසන් කර ජනතාව රවටන නායකයත්වයක් වර්තමානයේ අපිට ඇමෙරිකාවෙන් ද දකින්නට ලැබේ. නමුත් මැතිවරණ පැවැත්වීම සඳහා ඉඩකඩක් තිබීම නිසා මහජනතාව ඔවුන්ට දිගින් දිගටම රැවටී නොසිටින බව ද පසුගියදා පෙනී ගියේය.

පාසැල් වසාදැමීම නිසා ගෙවල්වල හිරවූ දරුවන්ට ගුරුවරුන් කියාදෙන දේවල් මොනවාදැයි දැනගන්නට දෙමව්පියන්ට අවස්ථාවක් ලැබීම මේ මැතිවරණයට මහත් සේ බලපාන ලද්දේය. සෑම විෂයයකටම පාහේ රිංගාගෙන ඇති විවේචනාත්මක ජනවාර්ගික න්‍යාය දැක දෙමව්පියන් ඒ ගැන විමසා බලන්නට පටන් ගත්හ. මෙය දේශපාලන අවියක් කරගත් සුලු පිරිසක් විසින් අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයට එකතු කරන ලද්දක් බව දැනගන්නට ලැබීමෙන් පසුව පාසැල් පද්ධතීන්ගේ නායකත්වයට දෙමව්පියන් වෙතින් දෝෂාරෝපණ එල්ල වෙන්නට පටන් ගැනිණ.

ඇමෙරිකාවේ පාසැල් සියල්ලේම මෙසේ ඉගැන්විය යුතු යැයි කියා පාඨමාලා නිර්දේශ කරන අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවක් මෙරට නැත. ඒ ඒ ප්‍රාන්තවල ඇති ඒ ඒ කවුන්ටියේ (නැත්නම් වසමේ) පිහිටන පාසැල්වල බරපැණ ඒ අවට වාසය කරන ගෙවල් අයිතිකරුවන්ගේ නිවාස/ඉඩම් බදුවලින් පවත්වාගෙන යනු ලැබේ. පාසැල් ගැන තීරණ ගන්නට මැතිවරණයක් තුළින් තෝරාගන්නා පාසැල් මණ්ඩලයක් පත්වේ. ඉතින් ඔවුන්ගේ මුල්ම කාර්ය භාරය වනුයේ තමනට චන්දය දෙන ජනතාවගේ ඉල්ලීම් ගැන අවධානයක් දීමය. නමුත් පසුගිය කාලයේ දී බොහෝ පාසැල් මණ්ඩල තනතුරු දරණ අයට එය අමතක විය.

පාසැල් මණ්ඩල රැස්වීම් මහජනයාට විවෘතව පැවැත්විය යුතුයි. බදු ගෙවන ජනතාවට එහි දී තමන්ගේ පැමිණිලි ඉදිරිපත් කළ හැකියි. මෙය ඇමෙරිකාවේ දීර්ඝ කාලීනව පැවතෙන සිරිතකි. හොර රහසේ දරුවන්ට උගන්වන අලුත් න්‍යාය ගැන උරණ වූ දෙමව්පියන් මෙම පාසැල් මණ්ඩල ඉදිරියේ ඊට අකැමත්ත කියා පාන්නට යද්දී, වර්ජීනියාවේ එවැන්නක් නොවෙනවා යැයි කියන්නට බලයේ සිටි අය ගත් තීන්දුව ඔවුන්ගේ පරාජයට හේතු විය.

එපමණක් නොව, පාසැල් මණ්ඩලය ඉදිරියට පැමිණ විරෝධය දැක්වූ දෙමව්පියන්ගේ නම් FBI වෙතට ලබාදෙන්නට පවා ගන්නා ලද දේශපාලනීය වූ ක්‍රියාකලාපය නිසා පාසැල් ගැන කිසිදු උනන්දුවක් නොතිබුණ සෙසු ජනතාව ද ඒ ගැන වැඩි අවධානයක් යොමු කරන්නට පටන් ගත්හ.

නිව් යෝර්ක් ප්‍රාන්තයේ බෆලෝ නගරයෙන් අපිට තවත් අපූරු සිද්ධියක් අහන්නට ලැබුණි. එය දිග හැරුණේ මෙහෙමයි. බලයේ සිටි ඩෙමොක්‍රැටික් නගරාධිපති මුල් මැතිවරණවල දී තම පක්ෂයේ අයගෙන් ලබන චන්දවලින් නාම යෝජනාව දිනාගන්නට අවශ්‍ය වැඩි චන්ද ප්‍රමාණය ලබාගන්නට අසමත් වූයේය. සමාජවාදී අපේක්ෂිකාව වූ ඉන්දියා වෝල්ටන් ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයෙන් ඉදිරිපත් වූවාය. නගරාධිපති සඳහා වූ මැතිවරණයේ චන්ද පත්‍රයේ අච්චු ගසා තිබි එකම නම ඇයගේ පමණි. ඒත් හිටපු නගරාධිපති තම නම චන්ද පත්‍රයේ අපේක්ෂකයෙක් හැටියට චන්දය දිනයේ දී ලියන්නට හැකියාව ලබාගැනීම සඳහා අවශ්‍ය තරමින් චන්ද දිනාගන්නට සමත් වීම නිසා ඉන්දියා වෝල්ටන් පරදවා නැවතත් බලයේ ඉන්නට ඔහුට හැකියාව ලැබිණ.

සමාජවාදයට ආවඩන අය සැබැවින් සිටින්නේ අල්පයකි. එවැනි අයගේ පවා ජීවන රටාව සොයා බැලුවොත්, ඔවුන් සියල්ලන්ම පාහේ ධනවාදයේ සැප සම්පත් භුක්ති විඳිමින් සිටින බව පෙනී යයි. එසේ ධනවාදයේ සැප සම්පත් විඳිමින් ඔවුන් ඒත් ධනවාදයට එරෙහි අරගලයක යෙදී සිටින බව රඟ දක්වති. වසර 55 ක් පුරා කියුබාවේ වැසියන්ගේ ආදායම් සියල්ල තීන්දු කළ ෆිඩෙල් කැස්ත්‍රෝ මෙන් අරගලයක යෙදී සිටින බව මවා පාති. යළි යළිත් අසාර්ථක වූ ක්‍රමයක් සඳහා වෙහෙසෙනවා වෙනුවට මේ අය ධනවාදය කුමක්දැයි කියා අවබෝධයට සැබෑ වෑයමක් ගන්නේ නම් ලෝකය කොතරම් සමෘද්ධිමත් සහ සාමකාමී වනු ඇත්ද!

නූතන ලෝකය පැහැදිලි කරන්නට අර්ථශාස්ත්‍රයට නොහැකි ඇයි?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 20, 2021

වේතනයක් ලබන රැකියාවෙන් අනුන්ට යහපතක් සිදුවේ

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 14, 2021

වෙළඳපොළ කාර්යක්ෂම ලෙසින් වැඩ කරන්නේ ලාබය නිසයි. ඕනෑම මිනිසෙක් ශ්‍රමයක් වෙහෙසන්නේ ලාබයක් අරමුණු කරගෙනයි. වේතන මාර්ගයෙන් ලබන මුදල් තමන්ගේ ලාබය සරල ලෙසින් පෙන්වන්නකි.

මිනිසා යනු විවිධ විෂම වූ ආශාවලින් යුතු වූවෙකි. ඍජු හුවමාරුවෙන් පමණක් ඒ විවිධ මිනිසුන්ගේ විවිධ ආශා සපුරාලීම අසීරු වූවකි. සිප්පි කටු වැනි ද්‍රව්‍යයක් මුදල් ලෙසින් භාවිතය පටන් ගැනෙනුයේ වැඩි පිරිසක් අතර හුවමාරුව පහසු කිරීම සඳහා ය. විවිධ විෂම ආශාවන් ඉටුකරන්නට නම් විවිධ විෂම පුද්ගලයන් විවිධ විෂම රැකියා කිරීම අවශ්‍ය වේ. තවත් විදියකින් කිව්වොත් විවිධාකාර දේවල් විවිධාකාර වූ මිනිසුන් විසින් නිෂ්පාදනය කළ යුතුයි. වෙළඳපොළක් හසුරුවන කර්තව්‍යයට රජයක් නුසුදුසු වනුයේ මේ නිසා ය.

විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ටෙලිනාට්‍යයක් ලෙසින් ඉදිරිපත් කළ ස්ටාර් ට්‍රෙක් හි එන එන්ටර්ප්‍රයිසස් යානාවේ පළමු කපිතාන්වරයා කැප්ටන් ජේම්ස් ටයිබීරියස් කර්ක් හැටියට මුලින්ම රඟපෑවේ විලියම් ෂැට්නර් නැමති නළුවාය. 90 වියැති වයසේ පසුවන නළුවා අද සැබැවින්ම අජටාකාශයට ගිහින් එන්නට සමත් වූයේය.

නිවැරදි දේවල් (The Right Stuff, 1979) නමින් ටොම් වුල්ෆ් ලියූ පොත මර්කරි ව්‍යාපෘතියේ ගුවන් නියමුවන්ගේ අත්දැකීම් ඇසුරින් තොරතුරුවලින් පිරී ගිය අපූරු පොතකි. ඒ නමින්ම 1983 දී සිනමා වෑයමක් ද එළිදකින ලද්දේය. ඇමෙරිකාවේ ගගනගාමීන් බිහිවෙන්නට මාර්ගය පාදන්නට ගුවන් නියමුවන් ලෙසින් කළ ඔවුන්ගේ විස්මය ජනක උත්සාහයන් හා පුහුණුව පමණක් නොව කායික සවිමත් බවද හේතු වූහ. ඇස් පෙනීමේ ඇබිත්තන් අඩුපාඩුවක් තිබීම වැනි යම් කායික අඩුපාඩුවක් හේතුවෙන් අයෙකුට එදා අජටාකාශයට යෑම අහිමි විය. අජටාකාශ ගමන් ආරම්භයෙන් පසුව ඇඟේ බර හෝ ඇස් පෙනීම හෝ වයස යන අඩුපාඩු නොසලකා සංචාරකයන් හැටියට අජටාකාශයට ගිහින් එන්නට දොරවල් විවෘත වූයේ ඉතාමත්ම කෙටි කාලයක් ඇතුළතයි.

මා හා කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සිටි මිතුරෙකුගේ පුතෙක් දැන් ඉලාන් මස්ක්ගේ ස්පේස් එක්ස් හි රැකියාව අරඹා ඇත. ලාබයක් උපයන හැකියාව බහුතර ජනතාවක් අතර වැඩිවෙද්දී ඒ සමාජයේ වැසියන්ගේ විවිධාකාර ආශාවන් සපුරාගැනීමේ හැකියාවත් වැඩිවෙයි. ලාබයක් උපයන හැකියාව රට පාලනයේ යෙදෙන අතලොස්සක් අතර පමණක් රැඳී පැවතිය දී ඒ සමාජයේ වැසියන්ට එදිනෙදා අවශ්‍යතා සපුරාගන්නට පවා පෝලිම්වල කාලය නාස්ති කරන්නට සිද්ධ වේ.

මගේ වෙහෙසෙන් මම උපයන මුදලක් මගේ කැමත්ත පිණිස වියදම් කරන ආකාරයට බාධා පමුණවන්නට ඉදිරිපත්වන බහුතරය ඔවුන්ගේ වියහියදම් ගැන එයාකාරයෙන්ම සලකන්නේ නැත. තමන්ගේ වියහියදම් පමණක් ආචාර ධර්මීය යැයි ඔවුන් සිතති.

අයෙකුට වාහන කිහිපයක් තිබෙන්නට පුළුවන. තවත් අයෙකුට ඇඳුම් මහා රාශියක් තිබෙන්නට පුළුවන. තවත් අයෙක් කඳු නැඟීමට ප්‍රියකරනවා විය හැකියි. වේදිකා නාට්‍ය හෝ සිනමා නිර්මාණ හදන්නට තවත් කෙනෙක් ප්‍රිය කරනවා විය හැකියි. තමන් ප්‍රිය කරන දේවල් සඳහා ඉඩකඩක් අවහිර වෙද්දී මිනිසා යන සත්වයා කම්මැලියෙක් වෙයි. ඔහු වෙහෙසෙන්නේ මුදල් ගොඩගහන්නට නොවේ. ඔහු වෙහෙසෙන්නේ මුදල්වලින් ගත හැකි දේවල් අත්විඳින්නටයි.

ආහාර, වස්ත්‍ර සහ ඉඳුම් හිටුම් සඳහා තමන් උපයන ආදායම මුළුමනින්ම වැය නොවෙද්දී, එසේම අවුරුදු අනූවකට වඩා කාලයක් ජීවත්වන්නට හැකි ලෙසින් ආයුෂ කාලය දීර්ඝ වෙද්දී, මේ තමන් ප්‍රියකරන අනෙකුත් දේවල් තමන්ගේ මුදල් වලින් මිල දී ගෙන පරිභෝජනයෙන් සතුටුවීම නිසා සමාජයක උන්නතිය සිද්ධ වෙනවා මිසෙක පරිහානියක් සිද්ධ නොවේ.

නමුත් සාමාන්‍ය පුද්ගලයෙකුට මෙය දැකීමට හැකියාවක් නැතැයි කියා මහාචාර්ය ඩීඩ්‍ර මැක්ක්ලොස්කි ඇයගේ බුර්ඡුවා උදාරත්වය පොතෙන් පෙන්වයි. තම රැකියාව අනුන්ට යහපතක් කරන බව සාමාන්‍ය පුද්ගලයා සැබැවින්ම විශ්වාස නොකරන බව ඇය කියයි. එය එවැන්නෙකුට රස්සාවක් පමණි. මම රැකියාවක් කරන විදියට රඟනවා, ඒ සඳහා මට වේතන ගෙවනවා කියා එවැන්නෙක් සිතයි. ස්වේච්ඡා සේවය නැත්නම් දුප්පතුන් වෙනුවෙන් වෙහෙසීම යනාදිය පමණක් “සමාජයට ආපහු යමක් දීම” හැටියට එවැනි සාමාන්‍ය පුද්ගලයා සිතන බව ඇයගේ මතයයි.

අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයෙක් එය වෙනස් විදියකට දකියි. වෙළඳපොළ, නවොත්පාදන, සංචාරකයන් අජටාකාශයට ගෙන යා හැකි පෞද්ගලික අජටාකාශ යානා බිහිවීම පරාර්ථකාමී වූ ක්‍රියා හැටියට දකියි. අපි සමාජයට යහපත් කරන්නේ අපි හොඳින් යමක් කිරීමෙනි. අප නියැළෙන රැකියාවල දී, නැත්නම් මහා දැවැන්ත අජටාකාශ ගමන් ව්‍යාපාරවල දී යන දෙකේ දී ම, සිද්ධ වෙන්නේ පාරිභෝගිකයාට අලුත් විදියකට යමක් කරන්නට සහාය වීමයි.

“සෑම ඒකීය පුද්ගලයෙක්ම, ඒ නිසා තමනට හැකි පමණින් තමන්ගේ ප්‍රාග්ධනය යොදවන්නට වෙහෙසක් ගනියි…වැඩියෙන්ම ඉහළ අගයක් එයින් ලබාගන්නට; සෑම පුද්ගලයෙක්ම ඒ නිසා සමාජයේ වාර්ෂික ආදායමට එකතු කරන්නට අනිවාර්යෙන්ම තම ශ්‍රමය යොදවන්නෙකි. ඇත්තෙන්ම ඔහු මහජන සුභසිද්ධිය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට අදහස් කරන්නෙක් නොවේ, එසේම එය කොපමණ දුරකට ප්‍රවර්ධනය කරනවාදැයි කියා හෝ ඔහු දන්නේ නැත…ඔහුගේ අරමුණ ඔහුගේ සතුට වැඩිකරගැනීමයි. එහි දී, අනෙක් අවස්ථාවල දී මෙන්ම, ඔහුගේ නොවූ අරමුණක කොටසක් ඉටු කිරීම සඳහා ඔහුව හසුරුවන්නේ අදිසි හස්තයකිනි. එය ඔහුගේ අරමුණක කොටසක් නොවූවා කියා එයින් සමාජයට අහිතකර තත්වයක් සිදු නොවේ. ඔහුගේම වූ අරමුණු හඹා යද්දී ඔහු නිතරම සමාජයේ සුභසිද්ධිය ප්‍රවර්ධනය කරනු ලබන්නේ එය ඔහු සැබැවින්ම අරමුණු කරනවාටත් වඩා කාර්යක්ෂම ලෙසකිනි. මහජන සුභසිද්ධිය වෙනුවෙන් යැයි කියා වෙළඳාමේ යෙදුණ අය විසින් කරන ලද වැඩි හොඳක් ගැන මම කිසිදා අසා නැත්තෙමි.” ඇඩම් ස්මිත්, ජාතීන්ගේ ධනය 1776.

සබැඳි සියල්ලම මා කලින් ලියන ලද සටහන් වෙති.

දුප්පතුන් ජයගැනීම බුර්ජුවාසියේ ජයග්‍රහණයෙන් සිද්ධවෙයි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 10, 2021

මහාචාර්ය ඩීඩ්‍ර නැන්සන් මැක්ක්ලොස්කි ලියූ පොත් සහ ලිපි අල්පයක් කියවා සහ ඉන්ටනෙට්වලින් ඇයගේ දේශන කිහිපයක් අසා තිබූ මට ඇයගේ සජීවි දේශනයක් අහන්නට මෑතක දී අවස්ථාවක් පෑදුණි. ඒ සවුත් ඩකෝටා ප්‍රාන්තයේ රැපිඩ් සිටී නගරයේ පසුගිය ජූලි මාසයේ පැවති නිදහස් උත්සවයේ (Freedom Festival) දී ය. අදහස් සහ තොරතුරු මහත් රාශියක් ඇය රසවත් ලෙසින් ඉදිරිපත් කළේ ප්‍රේක්ෂක අවධානය මනාව පවත්වා ගනිමිනි.

බුර්ඡුවා උදාරත්වය නමැති පොතේ මහාචාර්ය ඩීඩ්‍ර මැක්ක්ලොස්කි විසින් විදුලි බල්බය යනු ආලෝකය සඳහා ඉටිපන්දමට වඩා ගොඩක් වැඩියෙන් සුදුසු පරිභෝජන භාණ්ඩයක් බවට පත්වූයේ කෙසේදැයි යන්න විස්තර කරයි. රජයේ ප්‍රතිපත්තියක් නිසා නොව කාර්යක්ෂම ලෙසින් ආලෝකය ලබාගැනීම සඳහා වෙහෙසෙන ලද මිනිස්සු නිසා ලෝකයට ඒ පරිභෝජන භාණ්ඩය ලැබිණ.

ලංකාවේ ගම් පළාත්වල රාත්‍රී කාලයේ දී පොතක් පතක් කියැවීමට නම් බොහෝ දෙනෙකුට භූමිතෙල් දැමූ කුප්පි ලාම්පු එළියෙ පිහිට පැතීමට සිදුවීම 1980 ගණන් දක්වා පැවතෙන ලද්දකි. කොළඹ ජීවත් වූ අපිට ගමකට ගිය විට එහි දී රෑ බෝ වෙද්දී පළාතම අඳුරේ ගිලී යන බවක් දැනුණි. හිරු බැස ගිය පසු සවස 8 පමණ වෙද්දී නිදි යහන් වෙත යෑම එවක ගමේ අයගේ සිරිත විය. කොළඹ දී මෙන් රෑ නමයට කෑමෙන් පසුව තවත් පැයක් හමාරක් තනිවම පොතක් කියවන්නට විදුලි ආලෝකයක් ලබාගැනීම යනු ගමක ජීවත්වූ අයෙකුට අතිශය සුඛෝපභෝගී පරිභෝජනයක් විය. 1990 ගණන්වල දී ඇමෙරිකාවේ සිට කොළඹට යද්දී මුළු අගනගරයම අඳුරේ යැයි සිතිණ.

විදුලි බලය ගමට ගියේ රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් හෝ විදේශ ආධාර නිසා නොවේ. 60 ගණන්වල සාමාන්‍ය ජනතාවට වැසුණු දොරවල් විවෘත වීමෙන් 1980 ගණන්වල දී පිටරට අධ්‍යාපනය සහ රැකියා සඳහා රටෙන් පිටව යෑමට යළි නිදහස ලැබුණි. ඒ නිදහස නිසා ඔවුන් අලුත් ආදායම් මාර්ග සොයාගෙන වත්කම් වැඩිකරගන්නටත් එතෙක් නොලැබු පරිභෝජනයට හිමිකම් කියන්නටත් සමත් වූහ. එසේ පිටරට රැකියා සඳහා යෑමට හැකියාව ලැබීමත් සමඟ ඒ රැකියා සොයාගිය අයගේ දරුවන් එතෙක් තම දෙමව්පියන්ට ඉඩක් නොලැබුණ අධ්‍යාපනය ද ඒ නිසාම ඉහළ ආර්ථික තත්ත්වයන් ලබාගන්නට සමත් වූහ. අද ඒ දරුවන්ගේ දරුවන් අධ්‍යාපන සහ ආර්ථික ජයග්‍රහණ ලබා සිටිති. දරුවන් 669 ක් බේරාගත් වීරයාගේ වෑයම නිසා ඒ දරුවන් පසුකාලයක දී කොතරම් අධ්‍යාපනික සහ ආර්ථික ජයග්‍රහණ අත්පත් කරගත්තාදැයි මතකද? අපිට එවැනි උදාහරණ පෙන්වන්නට නැතත්, (දුප්පත්කම නිසාම ලංකාවේ මිය යන සංඛ්‍යාව ගණනය අසීරු නිසා) රටේ වත්කම් සහ අධ්‍යාපන මට්ටම් යම් කාල වකවාණුවල දී ඉහළ ගිය හැටි දකින්නට හැකියි. නමුත් ලංකාවේ ආණ්ඩු පිළිවෙත වූයේ විදේශ රැකියාවල නියැළෙන ලද්දන් ගෙනෙන වත්කම්වලින් කොටසක් රජයට ලබාගන්නටත්, ඒ විදේශ මුදල් එලෙසින්ම තමන් සතුව තබා නොගැනීමට හැකිවන මුල්‍ය ප්‍රතිපත්ති ගෙන ඒමත් ය.

ඉතින් ලංකාවේ අය තම ආදායමෙන් ආහාර, ඇඳුම් සහ ඉඳුම් හිටුම් සඳහා ගෙවන ප්‍රතිශතය අඩුවී ගියේ නැත. රට යන්න අවසර දුන්නත්, ඒ ගියවුන් උපයාගත් වත්කම් ආපහු රටට ගෙනාවත්, පරිභෝජනය සඳහා පනවා ඇති රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් කිසිසේත්ම නිදහස් නොවීය.

රොබට් ෆොජෙල් (Fogel) උපුටා දක්වන මහාචාර්ය මැක්ක්ලොස්කි තම බුර්ඡුවා උදාරත්වය පොතේ රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් අඩු දේශයක පරිභෝජන වැය අඩුවී ගිය ආකාරය මෙසේ පෙන්වයි. 1875 දී ඇමෙරිකාවේ සාමාන්‍ය පවුලක් තම ආදායමෙන් සියයට 74 ක් ආහාර, ඇඳුම් සහ ඉඳුම් හිටුම් සඳහා ගෙවා ඇත. 1995 දී එය සියයට 13 ක් පමණකි. එන්න එන්නම ඇමෙරිකාවේ විවිධ ආණ්ඩු තම මැදිහත්වීම් වැඩි කළා වුවත්, ඉඳහිටෙක පත්වෙන ආණ්ඩුවක් මැදිහත්වීම් අඩුකරන නිසාත්, එසේම ඇමෙරිකාවේ ආරම්භය මැදිහත්වීම් ඉතාමත් අවම වූ රාජ්‍යයක් වීමේ ඵල තවමත් භුක්ති විඳිය හැකියාව රටේ ජනතාවට ඇත. නමුත් ලංකාව වැනි රටවල රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් ආණ්ඩුවක් වෙනස්වීම නිසා තව තවත් ඉහළ යනවා මිසෙක කවදාවත් පහළ යන බවක් දකින්නට නැත.

මම පූර්ණ වෙළඳපොල නිදහස වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම ගැන ප්‍රශ්න කරන අයට කියන්නට ඇත්තේ වෙනසේ ආරම්භය එසේ විය යුතුයි කියායි. නැත්නම් ලංකාව වැනි රටක වෙනසක් කියා දෙයක් සිද්ධ නොවේ. අනෙක් හැම අවස්ථාවක දී ම, ඔබේ වෙහෙස මහන්සියට අනෙකෙකුට අයිතියක් කියන්නට හැකියි. අපි පෙනී සිටිය යුතු වනුයේ වෙහෙසේ ඵලදාව තමන් රිසි සේ භාවිතයට ඉඩදෙන වාතාවරණයටයි. කෙටි හෝ කාලයක් එවැනි නිදහසක් ලැබෙනවා නම් පමණක් ලංකාවේ වැසියන්ට දුප්පත්කමින් ගොඩ එන්නට හැකියාව පෑදේ.

බුර්ඡුවා ජනතාවට නිදහස ලැබෙන රටවල භාණ්ඩවල සැබෑ වැය සියවස් ගණනාවක දී පහත බැසීම ආලෝකය යන උදාහරණයෙන් පෙන්විය හැකි යැයි ඇය කියයි. ක්‍රි. පූ. 9000 පමණ දී පැය දහසක ආලෝකය (thousand lumen hours of lighting) සඳහා පැය හැටක ශ්‍රමයක් (දර කෝටු අහුලාගන්නට) යොදවන්නට සිද්ධ විය. 1800 දී ඉටිපන්දම් වලින් එපමණ ආලෝකයක් ලබාගැනීම සඳහා පැය පහක් යොදවන්නට සිද්ධ විය. 1900 දී භූමිතෙල් සහ විදුලි බලය නිසා (ඒවා එතරම් දියුණු තත්ත්වයක නොපැවතියද) ශ්‍රමය වැය වූයේ මිනිත්තු 22 කි. 1992 වෙද්දී එම ප්‍රමාණය ලබාගැනීමට පැයකින් 0.00012 ක ශ්‍රමයක් වැය වන බව ගණන් බලා ඇත.

ඉටිපන්දම්වලින් ආලෝකය සපයන ලද යුගයේ යුරෝපයේ සාමාන්‍ය වැඩිහිටියෙක් සීත කාලයේ දී දිනකට පැය දහයක කාලයක් නින්දෙන් ගෙවා ඇත.

නවෝත්පාදනය (එනම් අලුත් සහ දියුණු කරන ලද්ද) කාර්මික විප්ලවයේ දී දකින්නට ලැබෙන්නයි. කාර්මික විප්ලවය ඇතිවෙන්නට හේතු වූ නවෝත්පාදන බිහිවූයේ රජයක් පෙරමුණ ගත් නිසා නොවේ. පුංචි මෙවලම් ඇති අය මෙන්ම ලොකු උපකරණ ඇති අය ද නවෝත්පාදන ගෙන ඒම සඳහා විවිධ වෑයම් යෙදවූහ. ඔවුන් නවෝත්පාදන හැදුවේ කර්මාන්තශාලා සඳහා පමණක් නොවේ. මහා පරිමාණයෙන් අලෙවිය සඳහාම නොවේ. පවතින පරිභෝජන භාණ්ඩයක් සඳහා වැඩියෙන් කාර්යක්ෂම වූවක් වෙළඳපොළට ගෙන අරමුණ ඇතිව කටයුතු කළේ නම් එයින් ආදායම් වැඩිකරගන්නට බුර්ඡුවා ජනතාවට හැකියාව ලැබුණි. ඒ වෘත්තීන්වල යෙදීම සමාජයේ පහත් තත්ත්වයක් යැයි සැලකීම නැවතී යාම ඒ වෑයම් සියල්ලටම හේතු වූහ.

මෙහි දී ඩවුන්ටන් ඇබී නරඹා ඇති අයට සිහිකරන්නට සිද්ධියක් මතක් විය. බදු ගෙවන්නට පවා නොහැකි තරමට අතමිට මුදල් හිඟව යද්දී රොබට් ක්‍රෝලි සිය නිවහන නරඹන්නට එන අයට එය විවෘත කරමින් ටිකට් නිකුත් කර මුදල් එකතු කරගන්නට පටන් ගනියි. නිවහන නරඹන්නට පැමිණි බුර්ඡුවා කොළු පැංචෙක් රොබට්ගේ නිදනකාමරයට ඇතුල්ව ඔවුන් මෙහි ජීවත්වන්නේ ඇයි? මීට වඩා සුවපහසු නිවසක් මිල දී නොගන්නේ මන්දැයි කියා විමසයි. ඒ 1925 වසර පිළිබිඹුවකි. සමහර රදළයන්ටත් වඩා සුවපහසු ජීවිත ගෙවන්නට බුර්ඡුවා ජනතාව පටන් ගත් කාලයයි.

මෙහි දී නවෝත්පාදනයක් ඉදිරිපත් කරන්නෙකුට වෙළඳපොළ තරඟය සඳහා ඉඩක් ලැබීමේ ආරම්භය සිද්ධ වූයේ එතෙක් පහළ සමාජ තත්ත්වයකින් සලකන ලද අය වෙතින් ඔවුන්ගේ සමාජ තත්ත්වයේ අවනම්බුව අයින් වී ගිය නිසා යැයි ඩීඩ්‍ර මැක්ක්ලොක්ස්කි පෙන්වා දෙයි. එය රජයක් හෝ ප්‍රභූ පංතියක් විසින් නව ප්‍රතිපත්ති ගෙනැවිත් කරන ලද්දක් නොවේ. තම පරිභෝජන භාණ්ඩ කාර්යක්ෂම වීමත් ඒ නිසා තම ජීවිත යහපත් වීමේ ප්‍රතිඵල දකින ජනතාවගේ අදහස් වෙනස්වීමක් සිද්ධ වීමයි. මොකක්ද මේ වෙනස් වූ අදහස? බිස්නස්කාරයා නැතිනම් වෙළෙන්ඳා පහත් සමාජ මට්ටමක සිටින්නෙක් යැයි කියන අදහස වෙනස්වීමයි.

ලංකාවේ වාසය කරන අයත් ලොව අනෙකුත් රටවල අය සේ ම කාර්යක්ෂම පරිභෝජන භාණ්ඩ සඳහා දැඩි කැමැත්තක් දක්වති. ඒවායෙන් තම ජීවිත යහපත් වීමේ ප්‍රතිඵල භුක්ති විඳිති. එහෙත් ලංකාවේ අයට නිදහස් වෙළඳපොළ රටාවකින් දායාද වූ දේශීය පරිභෝජන භාණ්ඩ භුක්ති විඳින්නට ලැබී ඇත්නම් ඒ ඉතාමත් ඉතා අල්පයක් නිසා ඔවුනට බුර්ඡුවාසියට දිය යුතු නිදහස ගැන එතරම් දැනුමක් නැතිබව මගේ මතයයි. එවැනි අත්දැකීම් ලැබෙන වාතාවරණයක් තිබුණා නම් තමන්ට අවශ්‍ය හැම දෙයක්ම සංවර්ධනයට හා ප්‍රවර්ධනයට හැම අවස්ථාවක දී ම රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් ඉල්ලීම ලංකාවේ ජනතාවත් අත්හරිනු ඇත.

බුර්ඡුවාසිය ජයග්‍රහණය කරද්දී දුප්පත්කම අඩුවී ගිහින් ඇත්තේ මෙසේය: වසර 200 කට පෙර ලෝකයේ 85% ක් ජනතාව ජීවත්වූයේ දැඩි දරීද්‍රතාවයෙනි. අද ලෝකයේ දැඩි දරීද්‍රතාවයෙන් සිටිනුයේ 9% ක පිරිසකි. එනම් බුර්ජුවාසියට ජයගන්නට නොහැකි ලෙස රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් වැඩි රටවල ජනතාවයි.

මෙයට එකතු කර ඇති සබැඳියන් මා කලින් ලියන ලද සටහන් වෙත ඔබව ගෙන යනු ඇත.

බුර්ඡුවා උදාරත්වය-ඩීඩ්‍ර මැක්ක්ලොස්කි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 9, 2021

චීනය 1978 දී ත්, ඉන්දියාව 1991 දී ත්, අත්පත් කරගන්නට ඉඩදුන්නේ මහත් දීර්ඝ කාලාන්තරයක් පුරා ඔවුන්ගේ බුර්ඡුවාසියට අහිමි කරන ලද උදාරත්වය සහ නිදහස යැයි මහාචාර්ය ඩීඩ්‍ර එන්. මැක්ක්ලොස්කි තම “බුර්ඡුවා උදාරත්වය” (2010) නම් වූ පරිසිද්ධි සහ අදහස් පිරුණ පොතෙහි ලියන ලද්දා ය.

බුර්ඡුවාසී යන වචනය ප්‍රංශ භාෂාවේ bourgeoisie යන්නේ පුළුල් අර්ථයෙන් ඇය භාවිතා කරන්නීය. එනම්, වෘත්තීමය පුහුණුව ලද නැතහොත් අධ්‍යාපනයක් නිමා කරන ලද නැතහොත් කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රයේ මුලිකත්වය ගන්නා ලද මැද පංතියයි. බුර්ඡුවා යන්න එහි විශේෂණ පදයයි.

ඇය කියන්නේ වෙළඳපොළ සහ නවොත්පාදන ගැන පොදු මතයේ හටගත්තා වූ වෙනසක් නිසා කාර්මික විප්ලවයත් අනතුරුව නූතන ලෝකයත් හැඩගැසුණ බවයි. වයඹ දිග යුරෝපා රටවල 17 වැනි සහ 18 වැනි සියවස් හි දී මේ අලුත් වෙනස මුලින්ම දකින්නට ලැබුණි. ඒ වෙනස නම් හදිසියෙන්ම වාගේ ඕලන්ද සහ බ්‍රිතාන්‍ය දේශයන්හි ප්‍රථමයෙන් ද, පසුව ඇමෙරිකාවේ සහ ප්‍රංශයේ ද, ඉහළ හෝ පහළ මැද පංතිය යනු උදාරත්වයකින් යුතු සහ නිදහස් අය හැටියට කතාබහට ලක්වෙන්නට පටන් ගැනීමයි. එය නූතන ආර්ථික වර්ධනයේ ප්‍රතිඵලය හැටියට ඇය දක්වයි.

සියවස් දෙකකට පෙර ලෝකයේ දකින්නට ලැබුනේ වර්තමාන බංගලාදේශයේ පවතින ආර්ථික වාතාවරණයකි. සාක්ෂරතාවයට හිමිකම් කියන්නට හැකි වූයේ එවැනි සමාජයක ජීවත් වූවා නම් සහ වාසනාවන්තයෙකු වූවා නම් පමණි. තමන් පීඩා විඳින රෝගාබාධ මොනවාදැයි කියා නොදැනම මිය යෑමත්, කාලයෙන් කාලයට හාමතයේ ඉන්නට සිද්ධ වීමත් සුලබ වූහ.

සියවස් දෙකක් ඉක්ම යද්දී හයාමාර ගුණයකින් වැඩි වූ ජනතාවක් පෝෂණය කරන්නට ලෝකය සමත්ව ඇත. 1800 වසරේ දී අයෙක් ආදායම් උපයන්නට සහ පරිභෝජනය කරන්නට සමත් වූවාට වඩා දහ ගුණයකින් ඒවායෙහි නියැළෙන්නට වර්තමානයේ සාමාන්‍ය පුද්ගලයෙකුට හැකියාව පෑදී ඇත. හාමතයෙන් මිය යෑම ලෝකයේ අවම මට්ටමකට පත්ව ඇති අතර සාක්ෂරතාවය සහ ජීවිත කාලය ලෝක ඉතිහාසයේ ඉහළම මට්ටමකට පත්ව තවත් ඉහළ යන අන්දම දකින්නට ලැබේ.

හොකී පිත්තක උපමාවක් ආශ්‍රයෙන් ඇය තම පැහැදිලි කිරීම ඉදිරිපත් කරයි. 1800 ගණන් දක්වා දිනකට උපයන ලද ආදායම එකම මට්ටමක ලැග එයාකාරයෙන්ම පැවතීම හොකී පිත්ත ලෙසත්, 1800 න් පසුව වේගයෙන් ඉහළ යන්නට පටන් ගත් ආකාරය හොකී පිත්තේ තලය ලෙසත් ඇය දක්වයි. හොකී පිත්තේ තලය (blade), එනම් දියුණුව හටගත් ආකාරය සහ දියුණුව ඉහළට වර්ධනය වීම පැහැදිලි කරන්නට අර්ථ ශාස්ත්‍රය අසමත් බව ඇයගේ මතයයි.

ලෝකය වෙනස් වූයේ කෙසේදැයි කියා දත්ත දක්වමින් ගවේෂණය කරන ඇය ආදායම් ඉහළ ගියේ සාමාන්‍යයෙන් දකින අර්ථ ශාස්ත්‍රය නිසා නොවන බව ගෙනහැර පායි. එනම් ඇය පෙන්වා දෙන්නේ එසේ සිද්ධ වූයේ යුරෝපීයන්ගේ වෙළඳාම හෝ ඕලන්ද ආයෝජන හෝ බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යවාදය හෝ නොර්වේජියානු නැව්වල නැවියන්ගේ ශ්‍රමය සූරාකෑම තුළින් නොවන බවයි.

අනෙකුත් බොහෝ ඉතිහාසඥයන් සහ අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන් ලෙසින්ම ඩීඩ්‍ර මැක්ක්ලොස්කි ද දක්වන්නේ ආයෝජන සහ සූරාකෑම විසින් නොව නවොත්පාදනය නිසා කාර්මික විප්ලවය හටගත් බවයි. එහෙත් එම නවෝත්පාදන හටගත්තේ කතාබහ, ආචාර ධර්ම සහ අදහස් නිසා බව යැයි කීමෙන් ඇය ඉහත දැක්වූ අනෙකුත් අයගෙන් වෙනස් වන්නීය.

සියවස් තුනකට පෙර ඕලන්දය සහ එංගලන්තය වැනි ස්ථානවල මැද පංතිය ගැන කතාබහ සහ චින්තනය වෙනසකට ලක්විය. නවෝත්පාදන සහ වෙළඳපොල ගැන සාමාන්‍ය කතාබහට ප්‍රසාදයක් ලැබිණ. එනමුත් චීනයේ, ඉන්දියාවේ සහ අප්‍රිකාව යන රටවල එවැනි චින්තන වෙනසක් මෑතක් වනතුරු දකින්නට නොලැබුණ බව ඇය දක්වයි.

වයඹ දිග යුරෝපයේ මැද පංතිය විසින් නියැළෙන අලෙවිකරණය සහ නවෝත්පාදන සඳහා ලැබුණ යහපත් ප්‍රතිචාරය 1700 ගණන්වල දී දකින්නට ලැබිණ. ඒ රටවල් සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ආදායම් උපයන රටවල් බවට හැරුනේ ඒ නිසා යැයි ඇය දත්ත හා තොරතුරු සහිතව මෙම පොතෙන් පහදා දෙයි.

ඔක්තෝබර් 18 වැනිදා ලංකාවේ සවස 6:30 ට ඔබට ඇයගේ කතාවකට සවන් දී ප්‍රශ්න උත්තර සැසියකට ද සහභාගී විය හැකියාව ගැන වැඩි විස්තර පහත දැක්වේ. මට ඉඩකඩ ලැබෙන අවස්ථාවල දී ඇයගේ බුර්ඡුවා උදාරත්වය පොතෙන් බිඳක් මම මෙහි සටහන් තබන්නම්.

පොහොසත් අයට වාසි වෙන්නට දුප්පතුන් සූරා කෑම

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 3, 2021

ස්වීඩනය යනු වෙළඳපොළ ක්‍රමයට නිදහස් ඉඩකඩක් සපයන ධනවාදී රටකි. කෝවිඩ්-19 වසංගතය පැතිර යද්දී අනෙක් රටවල් මෙන් බියට පත්ව සියල්ල වසා නොදමන ලද රටකි. 2020 දී ආර්ථිකය අඩපණව ගියත් 2021 ජූලි මාසය වෙද්දී ස්වීඩනය වසංගතයට පෙර පැවති තත්ත්වයට එන්නට සමත්ව සිටින බව වාර්තා වේ. ජනතාව අතර රැකියාවට යන අවසරය ලැබෙන්නේ කාටද, විවාහ මංගල උත්සව කී දෙනෙකුට සහභාගි විය හැකි ද, නිරෝධානය සඳහා විවෘත කාගේ හෝටලය ද යනාදිය රජය විසින් තීරණය කළ රටක් නොවේ. වෙළඳපොලට නිදහසක් නැති ක්‍රමවේද දියත් කරන ආකාරය දක්වමින් ධනවාදයේ ක්‍රමය අසාර්ථක යැයි කියන අයට ස්වීඩනය කදිම උදාහරණයකි. ඇමෙරිකාවේ ප්‍රාන්ත කිහිපයක් ද මෙම නිදහස් වෙළඳපොල ක්‍රමය අනුව වසංගතය හමුවේ කටයුතු කළ අතලොස්සට ඇතුළත් බව කිව යුතුයි.

දැන් රජයේ මැදිහත්වීම් නිසාම (සමාජවාදී, කොමියුනිස්ට්වාදී ක්‍රම අනුව) අසරණ වූ ජනතාව සඳහා ආධාර සැපයීමට රජය ඉදිරිපත්ව සිටියි. මේ සටහන ලියන්නේ විවිධ ආණ්ඩු විසින් තම රටවල මුදල් ප්‍රසාරණය විසඳුමක් හැටියට ක්‍රියාත්මක කිරීම නිසා (එය ධනවාදී ක්‍රමය නොවේ) උද්ධමනය ඉහළ යාම සිද්ධ වෙමින් පවතින වාතාවරණයක දී ය.

ජනතාව බේරා ගන්නට සිද්ධ වෙන උවදුරු වැඩියෙන් ගෙනෙන්නේ ආණ්ඩුවයි. දුප්පත් පොහොසත් පරතරය වැඩිවෙනවා යැයි අනතුරු අඟවන දේශපාලකයන්ගේ බලයෙන් පිරි ආණ්ඩුව විසින් දුප්පතුන් නඟාලීම උදෙසා යැයි කියමින් ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයේ යෙදෙයි. ඒත් ඒ ප්‍රතිපත්ති නිසාම දුප්පතුන්ට ඉහළට නඟින්නට නොහැකි බවත්, ඔවුන් හා පොහොසතුන් අතර ඇති පරතරය තවත් වැඩිවෙන බවත් ආණ්ඩුවක් සිය ජනතාව වෙතින් වසන් කරයි.

නිදහස් සමාජයක, එනම් කැමැත්තෙන් නිර්මාණය කරන්නක් කැමැත්තෙන් මිල දී ගන්නෙකුට ඉඩක් ලැබෙන සමාජයක, ඒ නිදහස් ගණුදෙනුවට ඇති ඉඩකඩ නිසාම මුදල් නිෂ්පාදනය බිහිවේ. ඕනෑම අයෙකුට ඕනෑම නිෂ්පාදනයකට බහින්නට අවසර ඇත්නම්, කිසිවෙකුගේ භාණ්ඩ හෝ සේවා තවකෙකුට මිල දී ගන්නට නියමයක් නැත්නම්, එවිට පුද්ගලයෙකුගේ දේපල අයිතිය උල්ලංඝණය වෙන්නේ සියල්ලන්ටම හඳුනාගත හැකි මංකොල්ලකාරයන් වෙතින් පමණකි.

අද ලොව මුදල් නිෂ්පාදනය බහුතර වශයෙන්* ආණ්ඩුව අතට පත් වී තිබෙන්නකි. නිදහස් මිනිසුන්ගේ ගණුදෙනු අතර මැද්දට පැන සිටින භාගික සංචිත මහා බැංකු ක්‍රමය (fractional reserve banking) සහ ෆියැට් මුදල් (fiat money) යන පද්ධති දෙක නිදහස් ගණුදෙනු මූල ධර්මය උල්ලංඝණය කරන ලද්දකි. එයින් ෆියැට් මුදල් සහ මුදල් හිමිකම් ඔප්පු (money titles) නිෂ්පාදනය කරන ආණ්ඩුවේ බලධාරීන්ට අනෙකුත් අයගේ දේපල අයිතිය උල්ලංඝණයට හැකියාව පාදා දෙයි.

මහ බැංකුව අනෙක් බැංකු වලට වඩා දැඩි බලතල වලින් යුතු වෙයි. එහි ප්‍රතිපත්තිය ෆියැට් මුදල් නිෂ්පාදනය කිරීමෙන් එය ඔවුන්ගේම වාසියට නැවත බෙදාහරින සැලසුම්කරණයේ නියැළීමයි. අලුත් මුදල් සහ මුදල් හිමිකම් ඔප්පු මුලින්ම ලැබෙන අයට වාසි වෙන ආකාරයෙන් ආදායම් නැවත බෙදන සැලසුම්කරණය සිද්ධ වෙන්නේ මහ බැංකුවෙනි. එහි දී ඔවුන් සමඟ කුළුපග සබඳතා පවත්වන පිරිස් වලට වාසි වෙන්නේ සෙසු මුළු මහත් මහජනතාවගේ වියදමෙනි.

පොහොසත් අයට වාසි වෙන්නට දුප්පතුන් සූරා කෑම ආණ්ඩුව විසින් කරන්නේ උද්ධමනය ඇති කරන ෆියැට් මුල්‍ය ප්‍රතිපත්ති වලිනි. සෙසු පුරවැසියන් සමඟ මුදල් ගණුදෙනු කරන්නට සිද්ධ වූවා නම් පොහොසතුන්ට අහිමි වී යන බලය මෙහි දී පෝසත් අයට තව තවත් වැඩියෙන් හිමි වේ. එහි දී පෝසත් අයව ආරක්ෂා කෙරෙයි. ඔවුන් තවත් දීර්ඝ කාලයක් පොහොසතුන් සේ සිටීමටත් දුප්පතුන්ට තවත් දීර්ඝ කාලයක් දුප්පත් බවින් මිරිකෙන්නටත් සිද්ධ වේ. එහෙත් මුදල් නිෂ්පාදනය සහ ගණුදෙනු සඳහා නිදහස් ඉඩකඩ ඇති වාතාරවණයක දී එහෙම වාසියක් කිසිවෙකුට නොලැබේ.

මුදල් නිෂ්පාදනය ආණ්ඩුව යටතේ පවතින ක්‍රමය තවත් පවත්වා ගෙන යෑම නිසා, බලයේ ඉන්නා ආණ්ඩුව සමඟ දේශපාලනිකව සබඳකම් පවත්වන සුළු කොටසකට වාසිදායක ලෙසට රටේ ප්‍රතිපත්ති සැකසේ. දේශපාලන බලය සමඟ අතිනත ගෙන එවිට නෝට්ටු මුදල් නිෂ්පාදන මොනොපොලියෙන් බැංකු පවත්වාගෙන යෑමට අවසර ලැබෙන්නේ වරප්‍රසාද ලත් අයට පමණකි.

රටවැසියන් සියල්ලන් පාහේ මහ බැංකුව වැනි මුදල් අධිකාරියකට යට වී ආර්ථික කටයුතු කරන්නට සිද්ධ වීමෙන් ණයබර වැඩිවීම තවත් උත්සන්න වෙයි. එවිට සමාජයේ සදාචාර උවදුර වැඩියෙන් පැතිර යයි.

දේශපාලනයට යට නොවන, ආණ්ඩුවක මූල්‍ය මොනොපොලියකට යට නොවන, ආණ්ඩුවේ වැරදි නිසා පාඩු විඳින්නට සිද්ධ නොවෙන, ඉල්ලුම සහ සැපයුම අනුවම රඳා පවතින *බිට්කොයින් වැනි ගෝපිත මුදල් (crypto currency) භාවිතයකට නීතිමය අවසර ලාංකිකයනට කොතරම් නුදුරු කාලයක දී ලැබේදැයි සැක සහිතය.

Jörg Guido Hülsmann ලියූ How Inflation Helps Keep the Rich Up and the Poor Down ලිපිය ඇසුරිනි.

කැලෑ බළල් බැංකු ක්‍රමය ධනවාදය නොවේ

Posted in Uncategorized by arunishapiro on සැප්තැම්බර් 30, 2021

Frank Hollenbeck ලියූ Confusing Capitalism with Fractional Reserve Bank හි පරිවර්තනයකි.

වර්තමාන ලෝකයේ පවතින විනාශකාරී වූ මුල්‍ය සහ ආර්ථික තත්වය ගැනත් නොනවැතී ඇතිවෙන බුබ්බුල හා අවපාත ඉතිහාසයටත් වරදකරුවා යැයි ධනවාදයට අවලාදය එල්ල වේ. ධනවාදයට ඇති සහාය ලෝකය පුරා අඩු වී යමින් පවතී.

මෑතක දී පැවැත්වුන ගෝලීය මත විමසුමක දී පිළිතුරු දුන් අයගෙන් 25% ක් (2009 ට වඩා 2% ක වැඩි වීමක්) දකින්නේ නිදහස් ව්‍යවසායකත්වය යනු “අසාධ්‍ය දෝෂ වලින් පිරි නිසා වෙනස් කළ යුතු” වූවක් හැටියටය. 2009 දී මෙය පිළිගත් ස්පාඤ්ඤයන් 29% සිට 42% දක්වා ඉහළ ගිහින් ඇත්තේ, මත විමසුවේ වැඩියෙන්ම එසේ සිතන කොට්ඨාශය බවට පත්වීමෙනි. ඉන්දුනීසියාවේ එසේ සිතන අයගේ ප්‍රතිශතය 17% සිට 32% දක්වා ඉහළ ගියේය.

සියල්ලම යැයි කිව හැකි වුවත්, වැඩි වශයෙන්ම, බුබ්බුල සහ අවපාත පටන් ගැනෙන්නේ මුල්‍ය අංශයෙන් පමණට වඩා ණය නිර්මාණය වීම නිසයි. ඉහත මත විමසුමට සහභාගී වූවන්, වැරදියට අල්ලා ගෙන සිටින්නේ, භාගික සංචිත බැංකු ක්‍රමය මත පදනම් කරන ලද මූල්‍ය පද්ධතිය යනු ධනවාදයට නැතිවම බැරි වූවක් ලෙසයි. එය එසේ නොවේ. එය ප්‍රෝඩාවකි. දේපල අයිතිය උල්ලංඝණයකි. එලෙසින් එයට සැලකිය යුතු වූවකි.

අතීතයේ දී අපිට තැන්පතු බැංකු හා ණය දෙන බැංකු තිබිණ. තැන්පතු බැංකුවකට ඔබේ මුදල් දැම්මාම ඒ මුදල් ඔබේ කුලී ගෙවන්නටත් ආහාර වියදම් සඳහා ගෙවන්නටත් එතැන තිබුණි. එය සුරක්ෂිත විය. ණය දෙන බැංකු ක්‍රමය අවදානම් වූවකි. ඔබ ණය දෙන බැංකුවකට මුදල් දමද්දී, යම් කාල සීමාවකට ඒ මුදල් ආපසු ගත නොහැකි බැව් ඔබ දනියි. එසේම ඒ මුදල් නැවත කිසිදා දකින්නට නොලැබී යාවි කියන අවදානම ද ඔබ ගනියි. මෙම හේතුව නිසා ඔබට අවදානමට ගැලපෙන සහ ඔබ තෝරාගන්නා කාල පරිච්ඡේදයට සරිලන අගයක් අනුව ඔබට පොලියක් ලැබිණ. ඒ කාලයේ දී, තැන්පතු ලබාගත් බැංකු කරුවන් ඒවායෙන් ණය නිකුත් කරන ලද හොත් ඔවුන් නගරයේ එල්ලා මරා දැමෙන දඬුවම ලැබීමේ අවදානමට මුහුණ පෑහ.

19 වැනි සියවස මුල් කාලයේ දී තැන්පතු ක්‍රියාව සහ ණය දීමේ ක්‍රියාව ඒකාබද්ධ වී අලුත් පද්ධතියක් වානිජ (කොමර්ෂල්) බැංකු නමින් එළිබැස්සේය. ඉතා ඉක්මණින් මේ නව වානිජ බැංකු අවබෝධ කරගත්තේ, ණය නිකුත් කරන අරමුදල් ප්‍රභවයක් හැටියට ඔවුන්ට තැන්පතු වලට ඇඟිලි දමන්නට හැකියාව ඇති බවයි. එය ප්‍රධාන වශයෙන් ඔවුන් කරන ලද ප්‍රෝඩාවකි. එය ආණ්ඩු ඉක්මණින් අවබෝධ කරගන්නේ මෙම ප්‍රෝඩාව ආණ්ඩුවේ මුල්‍ය වැය සපුරා ගතහැකි කදිම පිළිවෙතක් බවයි. ඉතින් ආණ්ඩු විසින් ඒ ප්‍රෝඩාව තව දුරටත් වැරැද්දක් නොවන්නේය කියා නීති සම්මත කරගත්හ.

එක්සත් ජනපදය මේ නීතිය පිළිබඳව වැදගත් අර්ථකතනයක් දෙමින් Foley v. Hill නඩුවේ දී මෙසේ මුල්‍ය ලෝකයේ බැංකු ක්‍රමයන්ට අනුගමනය පිණිස පූර්වාදර්ශයක් පිහිටුවිය:
ෆෝලි එරෙහිව හිල් සහ අනිත් අය, 1948:
“මුදල්, බැංකුවට ගෙව්වාම, වියෝජකයේ (principal) මුදල් හැටියට පැවතීම නැවතේ; එතැන් පටන් එය බැංකුකරුගේ මුදල් වෙයි. ඔහු බැඳී සිටින්නේ ඔහුගෙන් එය ඉල්ලද්දී දෙන්නට හැකි පරිදි තමන් වෙතට ලැබුණු තැන්පතුවට සමාන කොටසක් ළඟ තබා ගැනීමටයි … බැංකුකරුවා බාරයේ තබන මුදල් යනු, සියළු අරමුණු සහ අදියස අනුව, ඔහුට කැමති ආකාරයට කටයුතු කළ හැකි වූ බැංකුකරුවාගේ මුදල් වෙයි. එයින් වැඩ ගැනීමට ඒ මුදල් යෙදවීම නිසා ඔහු විශ්වාසය කඩකරන චෝදනාවට වැරදිකරු නොවේ. ඔහු ගන්නා උපද්‍රව පිරි සමපේක්ෂණය (speculation) තුලින් වියෝජකය අනතුරට භාජනය කිරීම ගැන ඔහු උත්තර දීමට අවශ්‍ය නොවේ. ඔහුගේ වියෝජකයේ දේපල ලෙසින් සැලකීමට හෝ ළඟ තබා ගැනීමට ඔහු බැඳී නැත. නමුත්, ඔහු ආපසු ඉල්ලා සිටින විටෙක දී, වියෝජකයට ආපසු ගෙවන්නට කියා මුදල් බාරගත් ගිවිසුමකට එළඹි නිසා, ඔහුගේ අතට ලැබුණු ප්‍රමාණයට සරිලන ප්‍රමාණයක් ගෙවන්නට වගකිව යුතුයි.

ඉතින් තවත් විදියකින් කිවහොත්, ඔබ බැංකුවට දමන මුදල් තව දුරටත් ඔබේ මුදල් නොවෙයි. බැංකුකරුවාට ඒ මුදල් වලින් ඔහුට කැමති දෙයක් කරන්නට පුළුවනි. බැංකුවට එය රැගෙන කැසිනෝවකට ගිහින් රූලෙට් සෙල්ලම් කරන්න පුළුවනි. නීතියෙන් එය ප්‍රෝඩාවක් නොවේ. ඔබ ආපසු ඉල්ලද්දී ඔබේ මුදල් ඔවුන් අතින් නැතිකරගෙන නම් වෙන අයකුගේ මුදල් ඔබට දීමට හැකියාව ලැබෙන පරිදි මෙහි දී බැංකු නිරත විය යුත්තේ පොන්සි කූටෝපායකයි.

2008 බැංකු අර්බූදයෙන් පසුව කිසිවෙක් සිරගත නොවීමට ප්‍රධාන හේතුව ඔවුන් ප්‍රෝඩාව මෙසේ නීත්‍යානුකූල කරගෙන තිබීම නිසයි.

19 වැනි සියවසේ මුල්‍ය අර්බූද වල මූලික හේතුව මේ භාගික සංචිත බැංකු ක්‍රමයේ ඇති වංචාකාරී ස්වභාවයයි. බුබ්බුල හා අවපාත කරා දිවෙන ආකාරයට, ප්‍රමාණයට නොසරිලන සේ වැඩියෙන් ණය සපයන හැකියාවේ වර්ධනයක් නිර්මාණය කරගන්නට බැංකු වලට එයින් අවස්ථාව ලැබිණ. සෙමෙන් සංචරණය වෙන තැන්පතු වේගයටම ණය වර්ධනය වෙන්නේ ද, එවිට බුබ්බුල හා අවපාත යනු අතීතයේ සිද්ධ වූ දේවල් බවට පත්වෙනු ඇත.

රන් මිනුම විවේචනය කරන අය අතර (නම් වශයෙන් කිව්වොත් පෝල් කෘග්මන් සහ පිරිස) සාමාන්‍යයෙන් බුබ්බුල සහ අවපාත පෙන්වන්නේ හරියට ඒ නිසා මුල්‍ය ක්‍රමය බිඳ වැටුණා කියන්නටයි. ඔවුන් හේතුව (causation) හැටියට සමාගම (association) පටලවා ගෙන සිටිති. රන් මිනුම මේ මුල්‍ය භීති ඇති කළේ නැත. සත්‍ය හේතුව වූයේ රන් මිනුමට භාගික සංචිත බැංකු ක්‍රමය අනුබද්ධ කරගෙන තිබීමයි. මුදල් ප්‍රමාණය වැඩිකිරීමේ හැකියාව සීමා කරමින්, මේ අර්බූදයන් දැඩි විනාශකාරී ලෙසට පැතිර යාම සීමා කරන්නට රන් මිනුම උපකාරී විය.

ඇමෙරිකන් බැංකු ඉතිහාසයේ මුල් කාලීන කැලෑ බළල් බැංකුකරුවන්* කිසිවෙකුටත් පහසුවෙන් යන්නට නොහැකි ස්ථානයන්හි තම බැංකු පිහිටුවා ගත්තේ මේ කාරණය නිසයි. තම හිමිකම් පත් ඇත්තෙන්ම රත්තරන් වලට හරවා ගැනීමට එන පිරිස අඩු කරගන්නට එසේ බැංකු කටයුතු කළේ ඔවුන් බැංකු වෝල්ට් වල තියෙනවාට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රමාණයක් රත්තරන් ඇතැයි කියමින් හිමිකම් පත් නිකුත් කළ නිසයි. යම් තැන්පතුකරුවෙක් අහම්බෙන් පැමිණ තම හිමිකම් ආපහු රත්තරන් වලට හරවන්න යැයි ඉල්ලුවොත් එවිට බැංකුකරුවන් ඔවුන්ව සැලකුවේ හොරුන් හැටියට. ඔවුන් ඔවුන්ගේම රත්තරන් ඉල්ලද්දී බැංකුවේ දේපල හොරකම් කරන අය හැටියට ඔවුන්ව කැලෑ බළල් බැංකුකරුවන් සැලකූහ.

1903 සහ 1907 මුල්‍ය භීති වලින් අනතුරුව භාගික සංචිත ක්‍රමය නිර්මාණය කරන ලද්දේ භාගික සංචිත ක්‍රමයේ ඍනාත්මක බලපෑම සමබර කරන්නට කියායි. එය පිහිටුවා ශතකයක් ගෙවී යද්දී, මහ බැංකුවට දිය හැක්කේ අසාර්ථක ලකුණු පමණකි. මුදල් යනු තව දුරටත් ගබඩා කිරීමේ අගයක් නැති වූවකි. ලෝකය එහි දරුණුතම මුල්‍ය අර්බූද දෙකකට මුහුණ පා ඇත. සමබර කරනවා වෙනුවට මහ බැංකුවට ආහාර සපයා මෘගයාගේ ප්‍රමාණය වර්ධනය කර ඇත. එය අපේක්ෂිත වූවයි.

ධනවාදය පිළිබඳ ඉහත සඳහන් මත විමසුමේ දී, එහි බාගයකට ආසන්න පිරිසක් (48%) කියා සිටියේ ධනවාදයේ ගැටළු විසඳාගන්නට තවත් රෙගුලාසි සහ ප්‍රතිසංස්කරණ ගෙන ආ යුතු බවයි. ජැනට් යෙලන් ද මේ දැක්මෙන් යුතුයි. ගෝලීය මුල්‍ය ක්‍රමයේ තවත් විනාශකාරී බුබ්බුල සහ අවපාත ඇතිවීම වළක්වා ගැනීම සඳහා ප්‍රධාන උපකරණය නම් පොලී අනුපාත නොව රෙගුලාසි විය යුතු යැයි ඔවුන් සිතති. මෙය ඉතාමත් බොළඳ හැදියාවකි. ණය නිකුත් කරන නිලධාරීන්ට (loan officers) වඩා නීති වලට අනුකූලතාවය දක්වන්නේ දැයි සොයාබලන නිලධාරීන් (compliance) දැනටමත් අපිට වැඩියෙන් සිටිති. මෑත කාලීන බැංකු නීති අනුව, ඩොඩ්-ෆ්‍රෑන්ක්, විකර්ස්, ලීකනෙන් යනාදී වාර්තා වලින් තත්වය තවත් තීව්‍ර කරන බව නිසැකය. සැමදාම රෙගුලාසිකරුවන්ට වඩා පියවරක් ඉදිරියෙන් ඉන්නට බැංකු වලට නව තාක්ෂණය සහ නව මුල්‍ය උපකරණ භාවිතා කරන්නට හැකියාව ඇත. අරටුව කුණු වී ගිය ක්‍රමයකට වෙළුම් පටි බඳිමින් අපි සිටින්නෙමු. වර්තමාන බැංකු ක්‍රමය යනු ධනවාදය නොවේ. එය ප්‍රෝඩාවකි. එද්දලවාදයකි. තම බලාපොරොත්තු සුන්වී යන බව දකින මැදිහත්වීම් ප්‍රිය කරන ආණ්ඩු ගිලෙන්නට යා නොදී තබාගන්නට ගන්නා උත්සාහයකි. එය ගලවා දැමිය යුතුයි. සියයට සියයක් සංචිත පවතින, ණය දෙන බැංකු (සියයට සියයක් වත්කම් වලින් මුල්‍ය සපයා ඇති ආයෝජන ආයතන = equity-financed investment trusts) යනු වෙනත් ව්‍යාපාර ලෙසින්ම පැවතෙන්නකි. අල පෙති හදන අයට හදනවාට වඩා වැඩියෙන් බැංකුකරුවන්ට කියා රෙගුලාසි හදන්නට එවිට අවශ්‍ය නොවේ.

*කැලෑ බළල් බැංකු ක්‍රමය යැයි හැඳින්වෙන්නේ 1816 සිට 1863 දක්වා බැංකු විසින් ෆෙඩරල් නොවූ ප්‍රාන්ත රෙගුලාසි පමණක් පිළිපැදි යුගයයි. අවදානම් ව්‍යාපාරික වෑයම් වලට තතු නොවිමසා හදිසි සමපේක්ෂයෙන් මුදල් නිකුත් කරන බැංකුකරුවා කැලෑ බළල් බැංකුකරුවා සේ හැඳින්විණ.