අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

බර්ලින් තාප්පයේ කෑල්ලක් අතගා බැලුවෙමි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 14, 2021

ඒ සවුත් ඩකෝටා ප්‍රාන්තයේ රැපිඩ් සිටී නගරයේ මැද පිහිටන අනුස්මරණ උද්‍යානයේ (Memorial Park) ඇති බර්ලින් තාප්ප ස්මාරකයයි. 1989 නොවැම්බර් මාසයේ දී ජර්මන් ජනතාව විසින් කඩා දමන ලද, බ්‍රැන්ඩන්බර්ග් ගේට් සහ චෙක්පොයින්ට් චාලි අතර වූ බර්ලින් තාප්පයේ කොටස් දෙකක් එහි ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.

එතැන සිටගෙන සිටිය දී ඒ තාප්පය නිසා ශෝචනීය තත්ත්වයන්ට මුහුණ දෙන්නට සිද්ධ වූ අය ගැන මම සිහි කළෙමි. කිසිත් අමුත්තක් පිටතින් පෙන්වන්නේ නැති කොන්ක්‍රීට් කුට්ටි දෙකක් වුවත්, ඉතිහාසය දන්නා අයෙකුට, වොෂිංටන් ඩීසී නගරයේ පිහිටන සමූලඝාතන (holocaust) කෞතුකාගාරයේ දී ඇතිවන විදියේ සිත් සසල කරවන තත්වයක් මෙතැන දී ද හටගැනීම වළක්වන්නට අසීරුයි.

1961 වසරේ අගොස්තු 13 වැනිදා, (අදට වසර 60 කට පෙර) රාත්‍රියේ දී බර්ලින් තාප්පයේ අත්තිවාරම වැටුණි. ඔව්, බොහෝ රාජ්‍ය බලාත්කාරකම් සිද්ධ වන්නේ පුරවැසියන් නිදාගෙන සිටිය දී ය. මධ්‍යම රාත්‍රී දොළහත් සහ අරුණෝදයත් අතර කාලයේ දී පුරවැසියන් සිරකරුවන් බවට පත්කරන මායිම කටුකම්බි ටොන් 150 කින් වට කෙරුණි.

බර්ලිනයේ බොහෝ වැසියන් ගිම්හානයේ උණුසුම අත්විඳ, මල්වෙඩි උත්සවයක් නරඹා, අයිස් ක්‍රීම් කා, සතුටින් නින්දට ගොස් සිටියහ. ජනතාවගේ යුදහමුදා මූලස්ථානයේ දී හමුදාවේ ඉහළම තනතුරු හොබවන ලද නිලධාරීන් සොසෙජ්, වහුමස්, දුම් ගසා උයන ලද සැමන්, සහ කැවියාර් වලින් රස නහර පිනවාගෙන තමන් ඉදිරියේ රාත්‍රී 8 ට විවෘත කරන්න නියමිත ලියුම් කවර අරින්නට බලාගෙන සිටියහ.

වනවදුලක පිහිටන ලද සිය නිවාඩු නිවසේ එළිමහනේ පවත්වන සාදයකට රජයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් සියල්ලන්වම කැඳවන ලද්දේ නැගෙනහිර ජර්මනියේ නායකයා වූ වෝල්ටර් උල්බ්‍රිහ්ක්ට් ය. එහි දී ඔවුන්ව කාමරයකට කැඳවන නායකයා තමන් ජර්මනියේ නැගෙනහිර සහ බටහිර අතර මායිම වසා දමන බව දැනුම් දුන්නේ ය. “රෝස් මෙහෙයුම” නමින් එය හැඳින්විණ.

1961 ගිම්හානය වෙද්දී නැගෙනහිර ජර්මනිය හැරදා යන ලද පුරවැසියන් සංඛ්‍යාව මිලියන තුනකි. රට හැර ගිය අය නිසා සමහර නගරවල එකදු වෛද්‍යවරයෙක් හෝ ගුරුවරයෙක් නොසිටියහ. සමාජවාදී ප්‍රතිපත්ති එපා වූ ජනතාව බඩුමුට්ටු අරන් මායිමෙන් අනිත් පැත්තට යෑම නැවැත්වීම ඔවුන්ට කළ හැකි වූයේ එසේ මධ්‍යම රාත්‍රී දොළහට ක්‍රියාත්මක කරන ලද ප්‍රතිපත්තියකින්; එනම්, ජනතාව අනිත් පැත්තට ගිය මායිම දිගට කටුකම්බි වැටක් දැමීමෙන්.

රාත්‍රී එකට වීදිවල ලයිට් සියල්ල නිවා දැමුණහ. අනිත් පැත්තට ජනතාව යන ස්ථාන සඳහා කොතරම් හමුදා භටයන් සංඛ්‍යාවක් මුර කිරීම පිණිස පත්කරනවාදැයි කියා උල්බ්‍රිහ්ක්ට් කලින්ම තීරණය කර තිබුණි. ට්‍රක් රථවලින් ඒ තැන්වලට ගෙන ගිය ඔවුන් තුවක්කු අමෝරාගෙන ස්ථානයේ සිටිය දී දෙවැනි කණ්ඩායමක් ට්‍රක් රථවලින් බැස කටුකම්බි දැමීම පටන් ගත්හ. බටහිර බර්ලිනයට යන මඟ ආවරණය කරමින් දස දහසක් සොල්දාදුවන් පෙළ ගැසී කටුකම්බි දැමීම පටන් ගත්හ. කම්හල් සේවකයන් අතරින් තෝරාගත් විශේෂ පුහුණුවක් ලැබූ මිලීෂිය භටයන් 12,000 ක සාමාජිකයන් ඒ අතර වූහ.

මේ කටුකම්බි ටොන් 150 ක ප්‍රමාණය ඊට කලින් සති කිහිපයේ දී බටහිර ජර්මනියෙන් මෙන්ම බ්‍රිතාන්‍යයෙන් ද රහසේ මිල දී ගන්නා ලද තොගයකි. ඒවා විවිධ තැන්වල ගබඩා කරන ලද නිසා ඒ විවිධ පොලිස් ස්ථානවල සේවය කරන ලද්දවුන් ඒවා කුමකටදැයි කියා නොදැන සිටියහ.

බටහිර ජර්මනිය හෝ බටහිර රටවල් සමඟ යුද්ධයකට යන්නට බියෙන් ඔවුන් බටහිර ජර්මනියෙන් මිලිමීටරයක් හෝ අල්ලා නොගත්හ. ඉතින් ඒ නිසා ඒ කටුකම්බි උද්‍යාන මැද්දෙන්, ගෙවල් මැද්දෙන්, සොහොන් පිටි මැද්දෙන්, නගර මැද්දෙන් ඇදී ගියහ.

අවිගත් කණ්ඩායම් පාන්දර එකහමාරට බටහිර බර්ලිනයට දුවන ප්‍රවාහන පහසුකම් සියල්ල නවත්වා දමන ලදහ. දුම්රිය පීලි දෙකට බෙදා, දුම්රිය ස්ථානවලට සීල් තැබූහ. එය පුරවැසියන් සියල්ලන්ම පාහේ නිවාඩු ගන්නා ලද ඉරිදා උදෑසනකි.

උදේ හය වෙද්දී වීදි 193 ක්, බටහිර ජර්මනියට යන ස්ථාන 68 ක්, සහ දුම්රිය ස්ථාන 12 ක් වසා දමන්නට සොල්දාදුවන්ට හැකිවී තිබුණහ.

උදෙන්ම වැඩට යන්න නැඟිටගත් ජනතාව සිද්ධ වී ඇත්තේ කුමක්දැයි කියා සිතාගත නොහැකි බැවින් මහපාරේ තුෂ්ණිම්භූතව එහා මෙහා ඇවිදින්නට වූවා යැයි වාර්තා වලින් දැක්වේ. කටුකම්බි මායිමට ගිය මිනිසුන් ඒ ගැන කෝප වූ විට ඔවුන්ට කඳුළු ගෑස්වලින් සංග්‍රහ කෙරිණ.

ලවුඩ්ස්පීකර් බැඳගත් වෑන්වලින් පැමිණි නිලධාරින් මායිම වසා දමන ලදැයි ජනතාවට අනතුරුව දැනුම් දුන්හ. දුම්රියෙන් අනිත් පැත්තට යන්නට හැදූ අයට දුම්රිය තව දුරටත් අනිත් පැත්තට නොයන බව දැනගන්නට ලැබුණි. දුරකතන ඇති අය බටහිර ජර්මනියේ ඥාතීන්ට සහ හිතමිතුරන්ට කතා කරන්නට තැත් කරද්දී ඒ ලයින් කපා ඇති බව දැනගන්නට ලැබුණි.

වැඩි දවසක් යන්නට මත්තෙන් කටුකම්බි වැට කොන්ක්‍රීට් තාප්පයක් බවට හැරිණ.

1961 සිට 1989 දක්වා තාප්පෙයන් එහා පැත්තට යන්නට සමත් වූ සංඛ්‍යාව පන්දහසකට අධික වෙති. 140 දෙනෙක් පැන යන්නට තැත් කරමින් මිය ගියහ. හොරෙන් පැන යන්නට නැගෙනහිර ජර්මානුවන් උමං 70 ක් කැන තිබුණහ. එයින් 19 ක් සාර්ථක ලෙසින් භාවිතා වූවා යැයි කියැවේ.

ටනල් 29 (Tunnel 29) යන නමින් බර්ලින් තාප්පය යටින් අනිත් පැත්තට පලා යන්නට සමත් වූවන්ගේ සැබෑ කතන්දරයක් හෙලෙනා මෙරිමන් (Helena Merriman) අපිට 2021 අගෝස්තු අන්තිමට ගෙනෙන්නට නියමිතයි. එය යොආකිම් රුඩොල්ෆ්ගේ කතන්දරයයි.

ඵලදායී ශ්‍රමය හා නිෂ්ඵල ශ්‍රමය අතර වෙනස හඳුනාගන්න

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 7, 2021

දරුවන්ට උගන්වන පාඩම් ගෙදරටම ගෙනෙද්දී, ගුරුවරුන් උගන්වන හැටි දැනගන්නට දෙමව්පියන්ට අවස්ථාවක් පෑදිණ. දරුවන් ඉගෙන ගන්නේ මොනවාදැයි කියා වැඩි අවධානයක් යොමු නොකළ දෙමව්පියන්ට පවා ඔවුන්ගේ පාඩම් අහන්නට ලැබිණ. ළමා වයසේ වැඩි කාලයක් අධ්‍යාපනයට යොදවන හැදියාව අතිශයෙන්ම ඉහළ ගොස් ඇත. ඒත් ලබාගන්නා දැනුම ඇත්තෙන්ම ඉහළ මට්ටමකින් යුතුද?

අනුන් හදන ප්‍රතිපත්තිවලට කොටුවී පමණක් අධ්‍යාපනය ලබාගන්නට සිද්ධ වී ඇති රටවල දරුවන් මෙන්ම ඔවුන්ගේ දෙමව්පියන් ද දැනුම වර්ධනය සඳහා ඇති සැබෑ නිදහස ගැන පෙනී සිටින්නට නොදනිති. ඒ නිසා ඔවුන් තව දුරටත් ඉල්ලා සිටින්නේ යල්පැන ගිය අයහපත් ප්‍රතිපත්තීන්ම පමණකි.

පෞද්ගලික ව්‍යාපාරිකයෝ ගගනගාමීන් වෙන්නට සමත් වූ වර්තමානය නිසා නුදුරු අනාගතයේ අපිට ලෝකයේ සිටින බිලියනපතිවරු වෙනුවට ට්‍රිලියනපතිවරු දකින්නට ලැබෙද්දී, ඒ අජටාකාශ ගමන් හා සම්බන්ධයෙන් බිහිවෙන අලුත් භාණ්ඩ හා සේවා ගැන සිතා බලන්න. අජටාකාශයේ සිට මෙහෙයවන්නට හැකි පරිද්දෙන් අපේ වාහනයේ, බෝට්ටුවේ, බයිසිකලයේ පවා ඇති තාක්ෂණයේ කොතරම් දියුණුවක් හටගනීවි ද?

ඉන්ටනෙට් නිසා ලෝකයේ සිද්ධ වූ දියුණුව, එනම් ඉන්ටනෙට් තාක්ෂණය පැතිර යාම නිසා බිහිවූ රැකියා හා පහසුකම් සලකද්දී, ඊළඟට එන අජටාකාශ ගමන් නිසා ඇතිවන ලෝක දියුණුව කෙසේ වේදැයි ගැන නිකම් සිතා බලන්න.

90 ගණන් මුල දී ඇමෙරිකාවේ වාසය කළ අපිට ඉන්ටනෙට් පහසුකම් මුලින්ම ලැබෙද්දී, ගූගල් කියා කොම්පැණියක් නොතිබිණ. 1998 දී බිහිවූ ගූගල් හි නිර්මාතෘවරු අද ලෝකයේ බිලියනපතිවරු අතර හයවැනි සහ හත්වැනි බිලියනපතිවරුන් වෙති. ඒ වසර තිහක පමණ කාලයක් ඇතුළත ය.

ගගනගාමීන් වන්නට ලෝකයේ ඕනෑම කෙනෙකුට ටිකට්පතක් මිලදී ගැනීම පමණින් හැකියාව පෑදෙන තාක්ෂණික යුගයක බිහිවෙන නවෝත්පාදන ගැන හිතන්නට හැකියාව ඇත්තේ අනුන් හදන ප්‍රතිපත්තිවලට කොටුවී අධ්‍යාපනය ලබාගන්නා අය කියා ඔබ සිතනවා ද?

මුළු ළමා කාලයම අධ්‍යාපනයට යට කිරීම අනිවාර්ය වූ රටක බිහිවෙන උගතුන්ගේ අපේක්ෂාව රජය ලවා වේතන වැඩි කරවාගන්න උද්ඝෝෂණයේ යෙදීම ද?

විකල්ප සොයා ගැනීම කළ යුත්තේ දැනට පවතින ආයතන හරහා නොවේ. අනුන් වෙනුවෙන් ප්‍රතිපත්ති හදන රටවල ඒවා අසාර්ථක යැයි ඔප්පු වී හමාරය. ඉතින් විසඳුම අනුන් වෙනුවෙන් තවත් ප්‍රතිපත්තී හැදීම නොවේ.

නිෂ්ඵල ශ්‍රමය යන අදහස ඇඩම් ස්මිත් වෙතින් දකින්නට ලැබුණි.

දේශපාලකයන්, නීතීඥයන්, පැවිද්දන්, විනෝදාස්වාදය සපයන අය, සහ වෙනත් විවිධාකාර උගතුන් වසරක් තුළ වැඩ වර්ජනයක සිටියා නම් එයින් මහජනතාවට ආහාරපාන, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ නිවාස අහිමි නොවන බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේ ය. මෙහි දී ඇඩම් ස්මිත් කායික වූ ශ්‍රමයක් වැඩි අගයකින් වූවක් ලෙසින් පෙන්වා දෙන්නට ගියේ නැත. එසේම උගතුන් අනවශ්‍ය යැයි කියන්නට ද ගියේ නැත. මූලික අවශ්‍යතා සපයන අයගේ වැදගත්කමක් ඇතිබව උලුප්පා දැක්වූවා පමණකි.

සාරවත් නොවන ශ්‍රමයට වේතන ගෙවනු ලබන්නේ ප්‍රාග්ධනයෙන් නොව ආදායමෙන් බව ජාතීන්ගේ ධනය කෘතියේ ඇඩම් ස්මිත් පැහැදිලි කරන ලදි. මෙය වර්තමානයට ද වැදගත් වූවකි. පෞද්ගලික අංශයේ මෙන්ම රජයේ සේවකයන්ගේ ද වේතන කොම්පැණියේ හෝ රටේ ආදායම අඩුවෙද්දී ඉහළ යන්නේ නැත. ප්‍රාග්ධනය ගැන නිසි වැටහීමක් නැති අය මේ සත්‍යය අවබෝධ කරගන්නට අසමත් වෙති.

සාරවත් නොවන ශ්‍රමයක් සපයන අයට රස්සා ලැබී ඇත්තේ යම් කාල පරාසයක දී ජනතාව අත ඒ සඳහා වැය කළ හැකි මුදල් පැවතීම අනුවයි. කන්න, අඳින්න, සහ වාසස්ථානයට හැකියාව ලැබෙන ජනතාව විනෝදාස්වාදයට මුදල් වැය කරද්දී නවකතා ලියන අයට, සංගීතඥයන්ට, චිත්‍රපටි සහ වේදිකා නාට්‍යවල රැඟුම් දක්වන අයට ආදායම් උපයත හැකි මාර්ග පෑදේ.

වැඩවසම් යුගයේ පැහැදිලි රස්සා නැතිව කුමන හෝ වැඩපලක් වෙනුවෙන් දවසේ පඩියක් උපයාගත් අය බොහොමයක් වූහ. බහුතරය ආහාර, ඇඳුම් හා වාසස්ථාන නොමැතිව මිය ගියහ.

ප්‍රාග්ධනය යොදවා ලාබ උපයන්නට වාතාවරණයක් ඇතිවෙන්නට පටන් ගත් පසුව මෙවැනි අයට දවසේ පඩියෙන් නොව මාසික වේතන ලබාගන්නට අවස්ථා පෑදිණ. තවත් විදියකින් කිව්වොත්, සාරවත් නොවූ ශ්‍රමය වැය කිරීමෙන් පහසු ජීවිතයක් ගෙවන්නට හැකි මාර්ග පෑදිණ.

කර්මාන්තයක ඕනෑම කාර්යාවස්ථාවක දී හෝ එහි යම් කාර්යාවස්ථා පංගුවක දී යම් ක්‍රියාවක දිගින් දිගට ම නිරත වීම ශ්‍රමය යන වචනයෙන් අර්ථ කරන්නේ “දේශපාලන ආර්ථිකය ගැන නිබන්ධනයක්” යැයි පොතක් ලියූ ශෝන්-බැප්ටිස්ට් සේ විසිනි.

කර්මාන්තයක නිෂ්පාදනයක් නිර්මාණය කරනු පිණිස කුමන අවස්ථාවක දී හෝ යොදවන ශ්‍රමය ඵලදායී වූවකි. ඉතින් පර්යේෂණාත්මක හෝ පාවිච්චියට ගත හැකි ලෙසින් න්‍යායයක් සපයන්නාගේ ශ්‍රමය එහි දී ඵලදායී වූවකි. කායික වූ කිසිත් ශ්‍රමයක් යෙදෙව්වේ නැති වුවත් ගවේෂකයාගේ හෝ නිෂ්පාදනය සඳහා සූක්ෂම කාර්යාවලියක් සැලසුම් කරන්නා ගේ ශ්‍රමය ඵලදායී වූවකි. නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ දී හැම පංගුවකම නියැළෙන කම්කරුවාගේ ශ්‍රමය ඵලදායී වූවකි. කෘෂිකර්මයේ යෙදෙන දවසේ කම්කරුවා මෙන් ම නැවක් ගුවන්යානයක් මෙහෙයවන නියමුවා ගේ ශ්‍රමය ද ඵලදායී වූවකි.

යම් කර්මාන්තයක නිෂ්පාදනයක් බිහි නොකරන ශ්‍රමය නිෂ්ඵල වූවකි. නිදහස් වෙළඳපොලක දී සාමාන්‍යයෙන් එවැනි කටයුත්තක නියැළීම අයෙක් ස්වේච්ඡාවෙන් බාර ගන්නේ නැත. මන්ද, නිදහස් වෙළඳපොලක දී යම් කර්මාන්තයක නිෂ්පාදනයක් බිහි නොකරන ශ්‍රමයක් යනු එයට සරිලන ගෙවීමක් නොලැබෙන්නකි. නිදහස් වෙළඳපොලක් නොමැති වර්තමානයේ දී එසේ නිෂ්ඵල ශ්‍රමය වෙහෙසන අය ඥාතී සබඳතා හෝ දේශපාලන සබඳතා මත පුටු රත් කරන අය වී සිටිති. එසේ ශ්‍රමය වැය කිරීමෙන්, නිෂ්පාදනයක් බිහිනොවන නිසා ලැබෙන සමාජීය වූ සුබසාධනයක් ද නැත.

නිෂ්පාදනයක් බිහි නොකරන ශ්‍රමය බොහෝ විට යොදා ගැනෙන්නේ අන් අයෙකු සතු භාණ්ඩ වංචාවෙන් හෝ ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් උදුරා ගැනීමටයි. විකුණාගත නොහැකි භාණ්ඩයක හෝ සේවාවක ගුණ වැයීමටයි. වෙළඳපොල නිදහස් නොවන නිසා, ශ්‍රමය වැය කරන්නාට යොදවන ලද නිෂ්ඵල ශ්‍රමයට සරිලන වේතනයක් තීරණය ද නොමැතියි. එහි දී නිෂ්ඵල ශ්‍රමයෙන් දැන් නිෂ්පාදනයක් බිහි නොවීම පමණක් නොව එය සමාජයේ ඵලදායී ලෙස ශ්‍රමය යොදවන අයට කරන අපරාධයක් බවට ද පත්වෙයි. නිෂ්ඵල ශ්‍රමිකයා අතින් සිද්ධ වෙන්නේ එක පුද්ගලයෙකු වෙතින් තවත් පුද්ගලයෙකුට බලහත්කාරයෙන් ධනවස්තූන් ස්ථානමාරු කරන අපරාධයක නියැළීමත් සමාජයේ ඵලදායී ලෙසින් ශ්‍රමය යොදවන අයගේ වේතනයන් තීරණයට දුරාචාර වූ බලපෑම් කිරීමත් ය.

මිනිසා ස්වභාව ධර්මය හා ගැටෙන්නේ තම සුභ සාධනය සලසා ගැනීමට ය. එසේම තවත් පුද්ගලයන් හා වෙසෙන මිනිසා, සමාජයක අනෙකුත් මිනිසුන් හා සබඳතා පවත්වන්නේ ඒවායෙන් තමන්ට හා තම පවුලේ අයගේ සුභ සාධනයට අවහිරයක් නොවෙනවා නම් පමණකි. මිනිසා තමන් කළින් වැය කළ ශ්‍රමයේ ඵලදාව ද නව නිෂ්පාදනයක් බිහි කරන්නට යොදා ගන්නට මැළි නොවන්නෙකි. නමුත් කළින් වැය කළ ශ්‍රමයේ ඵලදාව බලහත්කාරයෙන් යම් නිෂ්පාදනයක් සඳහා යොදවන්නට යැයි බලපෑමක් සිද්ධ වෙන්නේ ද, එවිට නිදහස කප්පාදු වී යයි. සමාජයේ නිදහස් කැමැත්තෙන් සිද්ධ වෙන සබඳතා අවහිර වී යයි.

නිෂ්ඵල ශ්‍රමයේ යෙදෙන අය වැඩිවෙන සමාජයක, නිෂ්පාදනයන් බිහි නොකරන්නට ශ්‍රමය වැය කරමින්, ශ්‍රමයට සරිලන වේතනයක් නොලැබ බහුතරයක් විසින් සිය ශ්‍රමය අපෙත් යවයි. එසේ නිෂ්ඵල ශ්‍රමයක් වැය කරන අය වැඩි වෙද්දී සමාජයේ අවුල් වියවුල් වැඩි වේ. ඵලදායී ශ්‍රමයේ යෙදෙන අයට අවහිර ඇති වේ. අපරාධ වැඩි වී නිෂ්පාදන බිහි වීම අඩු වී ශ්‍රමය තව තවත් අපතේ යයි.

ශ්‍රමය වෙහෙසා නොසිටින අයෙක් ලොව නොමැති ය. තමන් යොදවන ශ්‍රමය ඵලදායීත්වයෙන් යුතු වූවක් ද නැත්නම් නිෂ්ඵල ලෙසින් වැය කරන්නක් ද යැයි විමසා බැලීමෙන් මුල් ම හා අවසන් වාසිය ද ලැබෙන්නේ ශ්‍රමය වෙහෙසන ශ්‍රමිකයාට ම ය.

ගගනගාමීන් වන්නට ලෝක ජනතාවකට ඉඩකඩ පෑදී ඇති වර්තමානයේ දී මේ ශ්‍රමය නමැති සංකල්පය ගැන දැන්වත් නිසි අවබෝධය ලබන අය ඉක්මණින් සහ වැඩියෙන් ජීවිත තව තවත් පහසු සහ සාරවත් කරගන්නා පුද්ගලයන් වෙනු ඇත.

ආසියානුවන් ශුද්ධකරණය සහ ඇමෙරිකන් සමාජය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ජූලි 15, 2021

මේ කියන ආකාරයේ ශුද්ධකරණය අහන්නට ලැබෙන්නෙ අපිට සෝවියට් ඉතිහාසය නැත්නම් මාඕ කාලයේ චීනයෙන්…ඊට පස්සෙ කාම්බෝජය වැනි රටවල් වලින්. දේශපාලන පක්ෂයේ සිටින ප්‍රතිවිරෝධී අදහස් ඇති අයගේ පටන් විවිධ ආකාර වලින් සමාජයක ඒ ඒ ජන කොට්ඨාශයක් ඉලක්ක කරගෙන ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් හිමිහිට උදුරා ගැනීමක් සිද්ධ වූ ආකාරය අපිට ඉතිහාසයෙන් පෙනී යනවා. ඒ ගැන අදහසක් ලබාගන්නට, තවමත් කියවලා නැති අයට කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළු පොත (දකුණු පැත්තෙන් PDF බාගත හැකියි) උපකාරී වේවි.

හොංකොං වැනි චීනයේ විශේෂ පරිපාලනය යටතේ පවතින්නක ජනතාව පහුගිය දිනවල දී සහ කියුබාවේ වැසියන් වර්තමානයේ දී නිදහස ඉල්ලා ඇමෙරිකන් කොඩි අරන් මහපාරට බහිද්දී, ඇමෙරිකාවේ සමහර ප්‍රාන්ත නිදහස අතිශයෙන් කප්පාදු කරන පිළිවෙත් ක්‍රියාත්මක කරනවා.

මේවා ඇමෙරිකාවේ වැසියන් බහුතරයක් පෙනී සිටින පිළිවෙත් කියල වරදවා වටහා ගන්න එපා. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ගැන මහත් උත්කර්ශවත් ලෙසින් වර්ණනා කරන අයම තමයි මේ නිදහස කප්පාදු කරන හැටි නොදැක්කා වගේ ඉන්නෙ. හිතන්න ඇමෙරිකාවට විරුද්ධ වෙමින් ඇමෙරිකන් කොඩිය පුච්චන සීන් එකක් හාවානා වලින් දකින්නට ලැබුණ කියල. එහෙනම් අපේ සිංහල පත්තරවල සහ අනෙකුත් සමාජ මාධ්‍ය වලින් ඡායාරූප එක්ක අපි කියුබාව සමඟ නැඟී සිටිමු කියල පුවත් දකින්නට තිබුණ. කියුබානු වැසියන්ට උද්ඝෝෂණයට අයිතියක් ඇතැයි කියල අහන්නට තිබුණ. ඒත් ඇමෙරිකන් කොඩිය උස්සන් කියුබාවේ අය නිදහස ඉල්ලා පාරට බහිද්දී ඒ අය ගොඩක් නිහඬයි.

පහත ලියන කොටස, 2021 ජූලි 13 වැනිදා වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල් පත්‍රයේ ඔපීනියන් කොටසේ පළ වූ විලියම් මැක්ගරන් ලියූ ලිපියක් අනුසාරයෙන්.

වර්ජීනියා ප්‍රාන්තයෙ ෆෙයාර්ෆැක්ස් කවුන්ටිය කියන්නෙ මෙරට ධනවත් අය බොහොමයක් ජීවත්වන නගරයක්. එහි පිහිටා ඇති මහජන පාසැල් මෙරට අනිකුත් එවැනි පාසැල් වගේම නඩත්තු වෙන්නෙ ඉඩම් හා නිවාස වලින් කවුන්ටියට ගෙවන බදු වලින්. ආසියාතිකයන් බොහොමයක් ජීවත්වන කවුන්ටියක්. ඒ වගේම ආසියාතික සම්භවයකින් එන ඇමෙරිකන් පාසැල් සිසුන් මෙහි පිහිටන විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය සඳහා වූ තෝමස් ජෙෆර්සන් හයි ස්කූල් නමැති උසස් පෙළ සිසු සිසුවියන් සඳහා වූ පාසැල රටේ සියළුම පාසැල් අතරින් අංක 1 ස්ථානයට ගෙනි යන්නට සමත්වෙලා තියනවා.

පහුගිය දෙසැම්බර් මාසයේ දී, පාසැල ගැන තීරණ ගන්න බලය පැවරිලා තියන කවුන්ටියේ පාසැල් මණ්ඩලය (මහජන චන්දයෙන් තේරී පත්වන අය) මෙතෙක් පැවති ජනවර්ගය ගැන නොසලකා හරින ඇතුල්වීමේ විභාගය වෙනුවට වෙනත් ක්‍රමයක් ගේනවා. ඒ තමයි ලකුණු වලට අමතරව ආසියාතික ළමයි අඩු කිරීමට ක්‍රමවේදයක්. පහුගිය වසරේ 73% ක් වෙච්ච ආසියාතික ළමයි සංඛ්‍යාව හා සසඳන විට මේ වසරේ ඇතුල්වෙන අය ප්‍රතිශතය 54% ක් දක්වා අඩුවෙලා. අනිත් සේරම ජනවර්ග, ලතිනෝ, සුදු සහ කළු අය වැඩිවෙලා. මේ අලුත් ක්‍රමයෙන් දක්වන්නෙ ආසියාතික පාසැල් දරුවන් සමඟ හුදු ලකුණු වලින් පමණක් තරග කරන්න අනිත් අයට හැකියාවක් නැතැයි කියා ඔවුන් සැලකීම. ඔවුන් කියලා කියන්නෙ බදු මුදල් වලින් සාධාරණත්වයක් ඉටුකරන්න කියල හැමදාම බංකොළොත් ප්‍රතිපත්ති හදන අයට!

පීඩකයන් සහ පීඩිතයන් කියන දෙවර්ගයක් හදාගන්න අයට ඕන. එහෙම හදාගෙන පීඩකයන් පරාජය කරන්නට ඔවුන් මහජනතාවගේ බදු මුදල් මෙහෙම මෙහෙම යොදවන්න ඕන කියල පිළිවෙත් හදනවා. වර්තමාන ඇමෙරිකාවේ පීඩකයන් කියල හැඳින්වෙන්න සුදු හම තියන අයව. පීඩිතයන් තමයි සුදු නැති අනිත් සියල්ලන්. ඒත් ඉතින් සුදු හමක් නැති කොට්ඨාශයට ආසියාතිකයන් වැටුනට, ඔවුන් ආර්ථික අතින් රටේ ඉහළ ආදායම් ලබන සහ උගත් කොට්ඨාශයක්. පීඩිතයන් කියල කියන්නම බැරි කොටසක්!

විවිධ ජනවර්ග කණ්ඩායම් වලින් හැදෙන (ලාංකික, ඉන්දියානු, දකුණු කොරියානු—ෆෙයාර්ෆැක්ස් නගරයේ ගොඩක් ඉන්නවා—පාකිස්ථාන, බංගලාදේශි, පිලිපීන, මැලේසියානු…) ආසියාතිකයන් කියන්නෙම තවත් අපූරු මිශ්‍රණයක්. ඉතින් මේ පීඩක සහ පීඩිත කියල දෙකකට බෙදාගන්න හදන අයට එක්කො ආසියාතිකයන් ජනවාර්ගික සුළු පිරිසක් කියල සලකන්නෙ නැතිව ඉන්න සිද්ධ වෙනවා, නැත්නම් ඔවුන් සුදු හමට ගෑවිච්ච කණ්ඩයාමක් කියල හඳුන්වන්න සිද්ධ වෙනවා. මොකද ඔවුන්ට පීඩිතයන් කියන්න බැරි නිසා.

ඇමෙරිකාවේ ජීවත්වන ආසියාතික අයට හැබැයි තෝරාගැනීමක් තියෙනවා. මේ වගේ කවුන්ටි අත්හැරලා ගිහින් ඔවුන්ට ජනවර්ගය නොසලකා ලකුණු පමණක් සලකා බඳවා ගන්නා අධ්‍යාපන ආයතන වෙතට යා හැකියි. ස්වොත්සාහයෙන් ඉහළ ආදායම් උපයන්නට සමත් පිරිසක් තම දූ දරුවන්ගේ අනාගතය ගැන සලකා වෙන කවුන්ටියකට යද්දී, ඔවුන්ගේ බදු මුදල් ද ඔවුන් සමඟ යනවා. එතකොට තව දුරටත් තෝමස් ජෙෆර්සන් උසස් පාසැල රටේ අංක 1 තැනේ ඉන්න එකකුත් නැහැ. සාර්ථක දෙයක් අසාර්ථක බවට හරවන ලද බංකොළොත් ප්‍රතිපත්තියේ ප්‍රතිඵලය නැවතත් දකින්නට ලැබේවි.

වෙනදා නායකත්වයේ සිටි රටවල් අද…

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ජූනි 13, 2021

බ්‍රිතාන්‍යයේ අගමැතිවරයා වන බොරිස් ජොන්සන් දේශපාලනයේ දක්ෂිණාංශ හෙවත් ටෝරි පක්ෂය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නා වෙයි. ඇමෙරිකාවේ ජෝ බයිඩන් ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයේ වඩාත්ම වමට බර වූ අයවළුන් හා අත්වැල් බැඳගෙන සිටියි. බෙන්ජමින් නතන්යාහු තව දුරටත් ඊශ්‍රාලයේ අගමැතිවරයා නොවේ. G7 හමුවේ දී එකතු වූ “නායකයන්” නව දෙනාම චීනයට තරවටුවක් කරන්නට මොහොතක් පෙනී සිටියහ.

ලෝක ඉතිහාසයේ විවිධ අවදි විවිධ පැතිකඩ වලින් කියැවීමට අතිශය කැමැත්තක් ඇති මට වර්තමානය යනු ලෝකය මුහුණ දෙන ඉතා අවදානම් කාලයක් යැයි හැඟෙයි. තනි දේශයක් හැටියට සැලකිය යුතු කිසිදු යුද්ධයක් ජයගෙන නැති ප්‍රංශයත්, රටේ ආර්ථික කටයුතු නැවත පටන් ගැනීම කල් යවන කැනඩාවත්, චීනය සමඟ ආරවුලක පැටලී සිටින ඔස්ට්‍රේලියාවත් ගැන ලෝක ජනතාවට විශ්වාසයක් තබා ගැනීමට හැකියාවක් තව දුරටත් ඇත්දැයි යන්න සැකයකි. ඇමෙරිකාව සහ බ්‍රිතාන්‍ය පැත්තකට වූ හෝ නැත්නම් පසුබට වූ හෝ අවස්ථාවන් හී දී ලෝකයම දුක්විඳින ලදහ.

වර්තමානයේ ලෝක නායකයන් එකා මෙන් කළ යුත්ත වෙනුවට කිසිත් ලෙසකින් වැදගත්කමින් අඩු වූ දේවල් ගැනම කටයුතු කරමින් සිටිති. ලෝක ජනතාවට ඔවුන්ගේ නායකයන් ගැන යාන්තමින් බලාපොරොත්තු තබාගැනීම වෙනුවට තම තමන්ගේ ප්‍රගතිය සහ ආරක්ෂාව ගැන දැඩි සේ වෙහෙසෙන්නට අනිවාර්යෙන්ම සිද්ධවෙන කාලයක් ළඟදීම ඇතිවෙන හැඩයි!

ආණ්ඩු එකතු වී නියැළෙන දුස්සන්ධානය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ජූනි 11, 2021

මේ දිනවල G7 රටවල්, එනම් ඇමෙරිකාව, කැනඩාව, ප්‍රංශය, ජර්මනිය, බ්‍රිතාන්‍යය, ජපානය සහ ඉතාලිය සමඟ යුරෝපා සංගමයේ නියෝජිතයන් ද එකතුව එම රටවල් අතර සමාගම් බදු මට්ටම් ගැන දුස්සන්ධානයක නියැළෙති. පෞද්ගලික සමාගම් අතර මිල ගණන් ගැන එවැනි සංවාදයක හෝඩුවාවක් හෝ දැනුනොත් ඒවායේ සේවය කරන අය සහ අයිතිකරුවන්ව දඟගෙයි දමන්නට හැකියාව නීතියෙන් ඇත.

ඒත් ආණ්ඩු අතර සිද්ධ වන්නට අර අඳින මෙවැනි දුස්සන්ධාන සංවාදයක් ගැන මෙතෙක් ඉතිහාසයේ සඳහන් නැත. මේ ගැන වාර්තා කිරීම අඩුවෙන් අහන්නට ලැබෙන අතර වෙනදා මෙන් ලෝක නායකයන්ගේ තීරණ ගැන විශ්ලේෂණ කරන අයත් (ඔස්ට්‍රියන් අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන් හැරෙන්නට) යම් නිහඬ පිළිවෙතක් අනුගමනය කරන බවක් පෙනී යයි.

රටවල් අතර බදු මට්ටම් එක හා සමානවීම නිසා අලුත් ආයෝජනවලට ව්‍යාපාරිකයන් පසුබට වෙද්දී පාඩු අත්විඳින්නට සිද්ධ වෙන්නේ නම් මුළු මහත් ලෝක ජනතාවටමයි. අලුත් නිර්මාණයක් ලොවට ඉදිරිපත් කිරීම නිසා මහා ධනකුවේරයෙක් හිටිහැටියේ දකින්නට ලැබීම සියල්ලන්ටම පෙනෙන සාධකයයි. ඒත්, ඒ නිසාම මහත් රැකියා ගණනාවක් බිහිවීම බොහෝ අයට නොපෙනෙන කාරණයයි. ආණ්ඩු මැදිහත්වීම් වැඩි වැඩියෙන් දකින්නට ලැබෙන ඉදිරි අවුරුදු මහජනතාවට කිසිසේත්ම සුවපහසු කාලයක් උදා නොකරනු ඇත.

වතුරට වඩා දියමන්ති මිල ඉහළ ඇයි?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 31, 2021

වතුර යනු ජීවත්වෙන්නට නැතිවම බැරි වූවක් වෙද්දී වතුරට වඩා දියමන්ති මිල ඉහළ ඇයි? මෙය දියමන්ති-වතුර විරුද්ධාභාසය (diamond-water paradox) නමින් ජනප්‍රිය වූවකි. එය මේ නමින් සඳහන් නොකර ඇඩම් ස්මිත් සිට සම්භව්‍ය අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන් විසින් කාලයක් තිස්සේ විසඳා ගන්නට උත්සාහ ගන්නා ලද විරුද්ධාභාසයකි.

දියමන්ති වලට වඩා වතුර නැතිවම බැරි වෙද්දී, ඇයි මිනිසුන් දියමන්ති වලට මේ තරම් මුදලක් ගෙවන්නටත්, වතුර වලට ඩිංගක්, සමහර විට කීයක් හෝ වැය කරන්නටත් අකමැති?

සම්භව්‍ය අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන්ට එය පහදා ගන්නට බැරි වීමට හේතුව වූයේ මිනිසුන් “වතුර” සහ “දියමන්ති” අතර දෙකෙන් එකක් තෝරා ගැනීමක් නොකරන බව ඔවුන් නොදැකීම නිසයි. වතුර යැයි අපි කියද්දී කිසිවෙක් ලෝකයේ පවතින සියළු වතුර එයට අඩංගු කරමින් සැලකිල්ලට පාත්‍රය කරන්නේ නැත. එසේම දියමන්ති යැයි අපි කියද්දී ද කිසිවෙක් ලෝකයේ පවතින සියළු දියමන්ති එයට අඩංගු කරමින් සැලකිල්ලට පාත්‍රය කරන්නේ ද නැත.

යමක් තෝරා ගැනීම යනු ක්‍රියාවකි. ප්‍රැක්සිස් (praxis) යන පුරාතන ග්‍රීක වචනයෙන් කියැවෙන්නේ නිදහස් පුද්ගලයෙක් විසින් ක්‍රියාවක නියැළෙන්නට කරන තෝරා ගැනීම යන්නයි. ප්ලේටෝ, ඇරිස්ටෝටල්, සෙන්ට් ඔගස්ටීන්, ඉමැනුවෙල් කාන්ට්, සොරෙන් කියකිගාඩ්, මාටින් හෛඩෙගර්, පාවුලෝ ෆ්‍රියෙර් හා ලුඩ්විග් වොන් මීසස් යනාදීන් මෙහි විවිධ අර්ථ කථනයන් දක්වා තිබෙන අය වෙති.

කාල් මාක්ස් සිය දාර්ශනික රචනා 11 කින් හැදෙන Theses on Feuberach හි නොකියා කියා ඇත්තේ “දාර්ශනිකයන් ඉටු කර ඇත්තේ ලෝකය විවිධාකාරයෙන් අර්ථ කථනය කර තිබීම පමණක් බවත්, එහෙත් කළ යුත්තේ ලෝකය වෙනස් කිරීම බවත් ය.” 19 වැනි සියවසේ සමාජවාදියෙක් වූ ඇන්ටෝනියෝ ලැබ්රියෝලා මාක්ස්වාදය යනු ප්‍රැකිස්ස් හි දර්ශනය ලෙසින් සැලකුවේය. නව සහශ්‍රසයේ දී ද මිනිස් ස්වභාවය කුමක් දැයි හඳුනා නොගත්තවුන්ට, නිදහස් පුද්ගලයෙක් විසින් ක්‍රියාවක නියැළෙන්නට කරන තෝරා ගැනීම අනේක විධ ආකාරයන් වලින් නිර්වචනය කරන්නට හැකි වූවාට, මාක්ස්ට හා අනෙක් සියළු මාක්ස්වාදීන්ට පවා එය වෙනස් කළ නොහැකි වූ බව ඔප්පු කර ඇත්තේ ලෝක ඉතිහාසයයි.

මාක්ස්ගේ ශ්‍රම න්‍යාය උත්සාහ කළේ යම් නිෂ්පාදනයක් කරන්නට කොතරම් ශ්‍රමයක් වැය වූවාදැයි අනුව භාණ්ඩයේ අගය කියන්නට ය. ශ්‍රම න්‍යාය මත පදනම් වූ මාක්ස්වාදී අදහස් නිසා තවමත් පොත් කියවන ලංකාවේ අය පොතක පිටු ගණන දිහා බලමින් සහ පොතක් අලෙවි කොමිස් මට්ටම් 20% හා 30% ක් වෙද්දීත් ලාබ උපයා ගන්නට හැකිනම් ඇයි පොතක් අඩු මිලකට දෙන්න බැරි යැයි අහමින් සිටින්නේ අගයක ප්‍රභවය සහ ස්වභාවය ගැන නොදන්නාකමෙනි.

අගයක ප්‍රභවය සහ ස්වභාවය ගැන කාල් මෙන්ගර් විසින් ලියන්නේ අර්ථ ශාස්ත්‍රයේ සිද්ධාන්ත (1871) නම් කෘතියේ තුන්වැනි පරිච්ඡේදයේය. සම්භව්‍ය අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන්ට එතෙක් විසඳා ගත නොහැකි වූ ගැටළුවක් විසඳන්නට හේ සහාය දෙන ලදි.

ක්‍රියාවක් කරන මිනිසෙක් නිශ්චිත ප්‍රමාණයන් වලින් යුතු භාණ්ඩ අතර තෝරා ගැනීමක් කරන්නෙකි. මෙය දියමන්ති-වතුර විරුද්ධාභාසය අනුසාරයෙන් පැහැදිලි කරන උත්සාහයක් හැටියට අප ඒ මිනිසාගේ තෝරා ගැනීම වතුර බැරල් එකක් සහ කැරට් දහයක දියමන්තියක් අතර වූවක් යැයි සලකා බලමු.

වතුර යනු දියමන්තියට වඩා ප්‍රයෝජනවත් වූවක් යැයි සෑම දෙනෙක්ම පිළිගනිති.

එහෙත් මෙතැන පිළිතුර වන්නේ, තෝරා ගන්නා අය විසින් එයට දෙන අගය මත ප්‍රයෝජනවත් බව පදනම් වෙනවා යන්නයි.

මිනිසෙක් පිරිසිදු වතුර උල්පතක් ඇති කන්දක් අසල වාසය කරන්නේ ද, වතුර බැරල් එකක් දෙන්නම් කිව්වොත් ඔහු ඔබ දිහා විමතියෙන් බලනු ඇත. මන්ද ඔහුට වතුර උල්පතෙන් පිරිසිදු වතුර නොමිලේ නිතිපතා ඕනෑ තරම් ප්‍රමාණයකින් ලැබෙන බැවිනි. සමහර විට වතුර බැරල් එකක් ලැබීම ඔහු ඍනාත්මක වූ ලෙසකින් ද සලකනු ඇත. ලස්සන පරිසරයේ සුන්දරත්වය බිඳ දමන බැරල් එකක් තමන් ළඟ තබාගැනීමට සිද්ධ වීම කරදරයක් යැයි හේ සිතනු ඇත.

එහෙත් මේ මිනිසාට දියමන්ති නැතැයි සිතමු. දියමන්තියක අයිතිය ඔහුට අනගි වූවක් විය හැකියි. ඔහුට එය වතුරට වඩා අගනා වූවක් ද විය හැකියි.

එහෙත් මේ මිනිසාම අපි හිතමු සහාරා කාන්තාරය තරණයට ගියා යැයි කියා. පිරිසිදු වතුර ඇති කන්ද අසල වාසයෙන් නික්ම වී එහි යෑම නිසා ඔහුගේ තත්වය වෙනස් වී ඇත. ඔහු සහාරා කාන්තාරය තරණය කරන්නේ ඔහු සතු දියමන්තිය ද පොකැට්ටුවේ දමාගෙන කියා යැයි ද අපි සිතමු. එසේ යද්දී ඔහු සතු බොන්නට තිබි වතුර සියල්ල ම අවසන් වී ඔහු පිපාසයෙන් පෙළෙන්නේ පමණක් නොව මරණයට ද ආසන්න වී ඇතැයි ද සිතමු. එවිට සමහර විට ඔහු එක වතුර කෝප්පයක් සඳහා සිය කැරට් දහයේ දියමන්තිය දෙන්නට ද ඉදිරිපත් වෙනු හැකියි. එහෙත් එසේම සමහර විට දියමන්තියට ඇති කෑදරකම නිසා මසුරු සිතක් ඇති ඒ මිනිසා තව දුරටත් වතුරට වඩා දියමන්තිය අගය කරමින් පිපාසයෙන් මිය යෑම වඩා හොඳ යැයි තෝරා ගන්නට ද ඉඩ ඇත.

භාණ්ඩයක අගය විෂයමූලික වූවකි. කැරට් දහයක දියමන්තියක් සහ වතුර බැරල් එකක් සඳහා විවිධ පුද්ගලයන් විසින් විවිධ අගයන් දෙන්නට පෙළඹෙනු ඇත. එසේම එකම පුද්ගලයෙක් විසින් වෙනස් අගයන් වෙනස් කාලයන් වල දී දෙන්නට ද පෙළඹෙනු ඇත.

මෙන්ගර් පැවසුවේ, “අගය ඒ නිසා භාණ්ඩයක නෛසර්ගික වූවක් නෙමෙයි. භාණ්ඩයේ ලක්ෂණයක් නෙමෙයි. අපේ උවමනාවන් තෘප්තිමත් කරගනු සඳහා අගය යනු අපි යම් භාණ්ඩයකට දෙන වැදගත්කම පමණකි.”

යම් උවමනාවක් තෘප්තිමත් කරගන්නට විවිධාකාර උත්සාහයන් හි යෙදෙන්නට හැකියාව මිනිසාට ඇත. අයෙක් මුලින් තමන් වැදගත් යැයි සිතන දේවල් සඳහා වතුර පාවිච්චියට ගන්නට සිය අතමිට වැය කරයි. මෙය තාර්කික අවශ්‍යතාවය මත එළඹෙන නිගමනයකි. අයෙක් මුලින් ම තෘප්තිමත් කරන්නේ එයා තමනට වැදගත්ම වූව යැයි සැලකෙන උවමනාවයි.

වතුර නැති අයෙක් වතුර මුලින් ම පානය පිණිස ගනියි. පිපාසයෙන් මැරෙන්නට සිද්ධ නොවන තරම් වතුර ප්‍රමාණයක් තමනට ඇතැයි දකිද්දී උයන්නට පිහන්නට වතුර පාවිච්චි කරගනු ඇත. එකිනෙකින් එකිනෙකට ලැබෙන අමතර වතුර බාල්දිය යනු වැදගත් යැයි නොසැලෙකන අනිකුත් දේවල් සඳහා යොදාගන්නා වතුර බවට පත්වේ. එහි දී කෙමෙන් ප්‍රයෝජනවත් බව යන්න අඩු වී යයි.

යමක අගය ගැන ගැටළුව තෝරාගැනීමක් ඉදිරියේ දී විසඳී යන්නකි. අවිනිශ්චිත ලෝකයක වැරදි සිදුවීම් නිතර දකින්නට හැකියි. තෝරාගැනීමේ ක්‍රියාවක් කරන්නා හැම විටම තීරණයක් ගන්නේ අවිනිශ්චිත අනාගතයක් ගැනයි. ඒ නිසා වැරද්දක් සිදුවීම නිරන්තරයෙන් අපේක්ෂා කළ යුත්තකි. නිශ්චිතව සිද්ධ වෙන්නේ මෙසේ යැයි දන්නා ලෝකයක අප ජීවත්වෙන්නේ නම්, එවැනි ලෝකයක යමක් තෝරාගැනීම නිසා ඇතිවන ප්‍රතිඵලය වෙනස් කරන්නට නොහැකි නම්, එවිට තෝරාගැනීම් කරන්නට අවශ්‍යතාවයක් නැත. එහෙත් එවැනි නිශ්චිත ලෝකයක අප ජීවත් නොවන නිසා අපට ක්‍රියාවන් තෝරාගන්නට සිද්ධ වී ඇත. අප අනුමාන කරන දේවල් මෙන් ම නොසිතු දේවල් ද සිද්ධ විය හැකියි. අයෙක් සතු වතුර වෙනත් අයෙක් සොරාගත්තේ ද නැවත ඒ ගැන තීරණයක් ගන්නට සිද්ධ වෙද්දී ඒ අය විසින් වතුර සඳහා දෙන අගය වෙනස් විය හැකියි.

අභිමත ඉලක්කය වෙනුවට එහි අනිත් පැත්ත සිද්ධ වෙන නීති පැනවීමේ අරමුණ කුමක් ද?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 26, 2021

කැලිෆෝර්නියාවේ මහජන අධ්‍යාපනය සඳහා ප්‍රමිති උපදෙස් සපයන කමිටුව එම ප්‍රාන්තය තුළ උගන්වන ගණිතය සඳහා නව නීති සංශෝධනයක් ඉදිරිපත් කර තිබේ. මැයි සහ අගෝස්තු මාස වල දී රැස්වීම් පවත්වා මෙම වසර අවසානයේ දී ප්‍රාන්ත අධ්‍යාපන මණ්ඩලය විසින් ඒ නීති අපරානුමතයට ඔවුන් සූදානමින් සිටිති.

ඔවුන් “සාධාරණ ලෙසින් ගණිතය උගන්වන මාර්ගයක්: ගණිතය ඉගැන්වීමේ දී වර්ගවාදය කඩා බිඳ දැමීම” නම් වූ අත්පොතක් ඒ සඳහා ඉදිරිපත් කර ඇත. සිසුන්ගේ වැරදි පෙන්වීම සඳහා මෙතෙක් කාලයක් ගුරුවරු අනුගමනය කරන ලද මාර්ගය සුදු අධිපතිවාදයක් යැයි ඒ අත්පොතේ කියැවේ.

නිවැරදි උත්තරය ලබා ගැනීම ඉලක්ක කරගෙන ඉගැන්වීම, ඔවුන් කරන ලද වැඩ ගුරුවරුන්ට පෙන්වීම, විෂයය ගැන දැනුම අනුව ලකුණු දීම යනාදී සියල්ලම සුදු අධිපතිවාදී සංස්කෘතිය අනුව ගණිතය ඉගැන්වීම යැයි අත්පොත කියා සිටියි.

සහමුලින්ම විෂයමූලික විෂයයක් ලෙසින් ගණිතය පවතිනවා යන සංකල්පය නිසැකයෙන්ම වැරදි යැයි කියන ඒ අත්පොත ගණිතයේ දී හරි සහ වැරදි උත්තර ඇතැයි කියන අදහස නිසා මේ “විෂයමූලික” බව දිගින් දිගටම පවත්වා ගෙන යන්නට හැකියාව පෑදෙනවා යැයි දක්වයි.

එසේම මේ අත්පොත විසින් “සහජයෙන් පිහිටි හැකියාවන් සහ ස්වභාවයෙන්ම කුසලතා ඇති” යන අදහස ද ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලබයි. එය අසාධාරණ බව කියමින් පංතියේ දී එවැනි දරුවන්ට වෙනස් ලෙසින් සැලකීම ද නුසුදුසු යැයි කියා සිටියි. මෙතෙක් කාලයක් කැලිෆෝර්නියාවේ මෙන්ම අනෙක් ඇමෙරිකන් ප්‍රාන්ත වල දී ද, සෙසු දරුවන්ට වඩා මහත් සෙයින් විශේෂ දස්කම් දක්වන දරුවන්ට ඔවුන් ඒ දස්කම් දක්වන විෂයයන් සඳහා ඉහළ පංති වලින් දැනුම ලබාගන්නට අවස්ථාව ලැබුණි. අට හෝ නවය වසරේ සිටින දරුවෙක් විශ්වවිද්‍යාලයක ප්‍රථම උපාධි මට්ටමකින් ඉගෙනීමට අවසර ලබා සිටීම සාමාන්‍යයක් විය. නමුත් දැන් මෙම අලුත් සංශෝධන සම්මත වුවහොත් සිද්ධ වෙන්නේ එවැනි අවස්ථා “සාධාරණත්වයේ” නාමයෙන් අහිමි වීමයි.

ඔව්, මේ නිතර රොකට් යවන, ඉලෙක්ට්‍රික් වාහන සහ ස්වයංක්‍රීය වාහන නිපදවන, වසරකට අඩු කාලයක දී වසංගතයකට එන්නතක් සොයාගන්නට සමත් වූ රටක වැසියන්ට කැලිෆෝර්නියා ප්‍රාන්තයේ නිලධාරීන් බෙදන අදහස් තමයි.
මෑත කාලයේ දී කැලිෆෝර්නියා ප්‍රාන්තය හැර දා ගියවුන් කොතරම්දැයි කිවහොත් එම ප්‍රාන්තයට ඉදිරියේ දී කොංග්‍රසයේ නියෝජිත ධූරයක් ද අහිමි වන්නට නියමිතයි.

අද ඇමෙරිකන් වාමාංශිකයන් සාධාරණත්වය ගැන කියද්දී කතා කරන්නේ කළු හමැති අය ගැන පමණකි. ආසියානු ජාතිකයන් අතර බහුතරය ඇමෙරිකාවට පිවිසි පසුව ඔවුන්ගේ උත්සාහයෙන් ආර්ථික වාසි ලබන්නට සමත්වීම නිසා ඔවුන් ගැන කැක්කුමක් මේ සාධාරණත්වය නාමයෙන් බෙදන පිළිවෙත් ගෙනෙන අයට නැත. වාම දැක්ම ඇති ඇමෙරිකන් විශ්වවිද්‍යාල තුළ ආසියාතික සම්භවයක් ඇති සිසුන්ට අධ්‍යාපනය සඳහා ප්‍රවේශය ලැබෙන මට්ටම් කෙමෙන් කෙමෙන් අඩු වී යෑම නිසා දැන් ඒ ගැන නඩු මාර්ගයෙන් විසඳුම් ඉල්ලා සිටීම සුපිරි උසාවිය දක්වා ළංවෙමින් පවතියි.

ඉතින් ඔබ උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා ඇමෙරිකාවට එන්නට අදහස් කරන අයෙක් නම්, තමන් අධ්‍යාපනයෙන් ගත් ලකුණු වලට තැනක් ලැබෙන ප්‍රාන්තයකින් විශ්වවිද්‍යාලයක් තෝරා ගැනීමට කටයුතු කළ යුතුයි.

මෙම අලුත් සංශෝධන අනුව ඉගැන්වීම නිසා කළු ඇමෙරිකන් අයට දැනුම අතින් ආපස්සට නොව ඉදිරියට යන්න ලැබේවි යැයි කියා සැබැවින්ම විශ්වාස කරන්නේ කවුද? සැබෑ ඉතිහාසය සොයා බලන්නෙකුට, මෙවැනි ප්‍රතිපත්ති වරින් වර ගෙනෙන ලද්දේ වාමාංශිකයන්ම විසින් බව දැනගන්නට හැකියි. කළු ඇමෙරිකානුවන් පීඩිතයන් ලෙසින් තියාගන්නට ඉතිහාසය පුරා ම වැඩියෙන් නීති ගෙනැවිත් තියෙන්නේ ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයයි. එත් එදා මාධ්‍යය මෙන්ම අද මාධ්‍යය තුළින් ද පහසුවෙන් එම විස්තර සොයා පහදා ගන්නට කෙනෙකුට නොහැකියි.

විවේචනාත්මක ජනවාර්ගික න්‍යාය නොහොත් ක්‍රිටිකල් රේස් තියරි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 10, 2021

ඇමෙරිකාවේ අධ්‍යාපනික සහ රාජ්‍ය ආයතන ඇතුළත මෙන්ම පෞද්ගලික ව්‍යාපාරික ස්ථාන ඇතුළත ද අද දකින්නට ලැබෙන මේ අලුත්ම මතවාදය “විවේචනාත්මක ජනවාර්ගික න්‍යාය” (Critical Race Theory -CRT) නමින් වූවයි.

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට අලුත් මතවාදයක් වුවත්, මෙය ලෝකයට අලුත් වූවක් නොවේ. වෙනත් නම් වලින් සහ වෙනත් අරමුණු දක්වමින් වෙනත් ජන කොට්ඨාශ ඉලක්ක කරගත් මෙහි අඩංගු ලක්ෂණ මීට කලින් කිහිප වතාවක් ලෝකයේ දකින්නට ලැබුණි. අනුන්ගේ වෙහෙසේ ඵලදාවට තමන්ට අයිතියක් ඇතැයි සිතන පුද්ගලයන් අදත් සිටිති.

CRT යන්න පැහැදිලි කරන්නට මාක්ස්වාදයේ ඉතිහාසය සිහි කළ යුතු වෙයි. මාක්ස්වාදීන් දේශපාලන ක්‍රමයක් ගොඩ නැඟුවේ පංති ගැටුම යන න්‍යායය මතයි. ධනවාදීන් (මාක්ස් ඉදිරිපත් කළ වචනය) සහ වැඩ කරන ජනතාව අතර පවතින අසමතුලිත වූ බලය කාර්මික සමාජයන්හි ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් යැයි මාක්ස් විශ්වාස කළේය. මේ අසමතුලිත බවට මාක්ස්ගේ විසඳුම වූයේ කුමක් ද? වැඩ කරන ජනතාව විසින් ඔවුන්ව සූරා කන හැටි හඳුනා ගෙන ධනවාදී පංතිය පෙරළා, නිෂ්පාදන ක්‍රම අල්ලාගෙන නව සමාජවාදී සමාජයක් හැදීම ඒ විසඳුම හෙවත් විප්ලවයයි.

20 වැනි සියවසේ මාක්ස්වාදී විප්ලවයන් රටවල් ගණනාවක දී දකින්නට ලැබිණ. මිලියන 100 ක් පමණ මරුමුවට ගෙන යන ලද ඒ විප්ලව ගැන ඔබට කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළු පොත කියවා දැනගන්නට පුළුවනි.

ඒ විප්ලවයන්හි අසාර්ථකත්වය 1960 ගණන් මැද දී ගුලාග්, සාගත, බොරු නඩු ප්‍රදර්ශන පැවැත්වීම සහ සංස්කෘතික විප්ලවයන් හරහා බටහිර රටවල විසූ මාක්ස්වාදීන්ට පිළිනොගෙන ඉන්නට බැරි වූහ.

ඇමෙරිකාවේ මෙන්ම බටහිර යූරෝපීය රටවල්වල ද විශාල මැද පංතිය ඉතාමත් ඉක්මණින් ඉහළ යන ජීවන මට්ටම් වල සිටියහ. ලංකාවේ සමාජවාදී ප්‍රතිපත්ති 70 ගණන් වල දී යාන්තම් ටිකක් ලිහිල් වෙද්දී හනිකට පහළ මැද පංතියක් හැදුන හැටි දකින්නට ලැබිණ.

ඇමෙරිකාවේ වැසියන් පංති අරගලය යන්න කුමක්දැයි කියා පවා නොදැන සිටීම විශේෂයකි. අධ්‍යාපනය, වෙහෙස වීම, හොඳ පුරවැසිකම හරහා තමන් උපන් ජීවන මට්ටමෙන් ඉහළට යෑමට සෑම අයෙකුටම අවස්ථාව ලැබෙන බව ඔවුන් එකා මෙන් අත්දුටු ප්‍රතිඵලයයි.

ඒත් මාක්ස්වාදීන් ඔවුන්ගේ වාමාංශික දේශපාලනය අත් නොහැරියහ. 1960 ගණන් වල පැවති සමාජ අර්බූදයන් (දකුණු ප්‍රාන්තවලට ජිම් ක්‍රෝ නීති ගෙනාවේ වමට බර දේශපාලනඥයන් විසිනි) ඔවුන් ඔවුන්ගේ විප්ලවීය න්‍යායයට යොදා ගත්හ. ධනවාදීන් සහ වැඩ කරන ජනතාව අතර ගැටුම හෙවත් මාක්ස්ගේ ආර්ථික දයලෙක්තිය මේ ඇමෙරිකන් මාක්ස්වාදීන් විසින් වර්ගවාදය හා ජනවාර්ගික වූ විප්ලවීය ගැටුමක් යැයි කියන්නට පටන් ගත්හ.

1960 ගණන්වල පැවති සමාජ අර්බූද කාලයේ මාටින් ලූතර් කින්ග් ජූනියර් වැනි අය ඉස්මතු වූහ. ඔවුන් පෙනී සිටියේ සියල්ලන්ට එක සේ බලපාන නීතිය යටතේ නිදහස සහ සාමානාත්මතාවය යන ස්ථාවරයන්ටයි. ඒ හෙයින් පංති භේදය වාර්ගික භේදයක් කරන්නට ගිය අයට තැනක් නොලැබුණි.

අසාර්ථක වුවත් එය අලුත් සළුපිලි වලින් පොරවා ගෙනෙන වෑයම වාමාංශිකයන් අත්හැර නොදැමූහ. ජනවාර්ගික ගැටුම් ලෙසින් භේදය ඉදිරිපත් කිරීම 1990 ගණන් වල දී විශ්වවිද්‍යාල මට්ටමෙන් ඇරඹිණ. ඒවා බොහෝ කාලයක් යනතුරු විශ්වවිද්‍යාල වලට පමණක් සීමා වූහ.

CRT ඉගැන්වීම් සහ පුහුණු වැඩ සටහන් ඉතා කෙටි කාලයක දී රජයේ සහ පෞද්ගලික ආයතන ඇතුළත පැතිර ගියේය. හිටපු ජනාධිපති ට්‍රම්ප් විසින් මෙයාකාර ජනවාර්ගික සංවේදීත්වයෙන් යුතු පුහුණු රජයේ වියදමින් රජයේ ආයතන (විශේෂයෙන්ම යුදහමුදාව) තුළ පැවැත්වීම තහනම් කරන විධායක නියෝගයක් අත්සන් කළේ ජනාධිපතිවරණයෙන් පරදින ලද පසුවයි. පුටුව බාරගත් වහාම ජනාධිපති බයිඩන් එය යළිත් ස්ථාපිත කළේය.

මෙම CRT වෙනුවෙන් පෙනී සිටින අය එය විස්තර කරන්නට යොදා ගන්නේ අන්‍යාර්ථයන් දැක්වෙන “සංස්කෘතික ප්‍රතිචාරමය ඉගැන්වීම්” (culturally responsive teaching), “සමාජ යුක්තිය” (social justice), බහුවිධත්වය සහ අන්තහ්කරණය (diversity and inclusion), සාධාරණතාව (equity) යනාදී පදවහරයි. මාක්ස්වාදය යැයි කිව්වොත් ඇමෙරිකාවේ බහුතරය එහි ඉතිහාසය ගැන දැනුවත් නිසා පිළිනොගන්නා බැවින් මෙවැනි අපූරු බස් වහරක් භාවිතය ඔවුන්ගේ අදහස් බෙදා හැරීමට පහසු විය.

සමානත්වය නොහොත් equality යන්න රට ආරම්භයේ පටන් පැවති මූල ධර්මයකි. ඉතින් ඒ නිසා ඒ හා සමාන හඬකින් යුතු ඊකුවිටි (සාධාරණතාවය) එතරම් තර්ජනයක් නොවන පදයක් හැටියට පිළිගැනීම දකින්නට ලැබිණ. නිදහස් ප්‍රකාශනයේ සඳහන්, එහි ආරක්ෂාව සඳහා සිවිල් යුද්ධයේ සටන් වැදුණ, 14 වැනි සහ 15 වැනි ව්‍යවස්ථා සංශෝධන වලට ඇතුළත්, 1964 සිවිල් අයිතීන් පනත සහ 1965 ඡන්ද අයිතීන් පනත හරහා නීතිගත වූ “සමානත්වය” මේ CRT වාදීන් ප්‍රතික්ෂේප කරති.

සුදු අධිපතිත්වය, පුරුෂෝත්තමවාදය, සහ පීඩනය වසන් කරගන්නටත් අවිචයනය (nondiscrimination) සඳහා පමණක් සමානත්වය නියෝජනය කරනවා යැයි ඔවුන් කියා සිටිති. CRT වාදීන් ගෙනෙන සමානත්වයට වෙනස් සාධාරණතාවය යනු අලුත් සළුපිළි පොරවන ලද මාක්ස්වාදයයි.

CRT න්‍යායවාදිනියක් සහ කැලිෆෝනියා ලොස් ඇන්ජලීස් විශ්වවිද්‍යාලයේ නීති මහාචාර්යවරියක් වන ෂෙරිල් හැරිස් (Cheryl Harris) විසින් පෞද්ගලික දේපල අයිතිය අත්හිටවා දැමිය යුත්තක් බව යෝජනා කරන්නේ සාධාරණතාවයේ නාමයෙනි. ඉඩම් සහ ධනය රජයට පවරාගෙන වාර්ගිකත්වය අනුව නැවත බෙදිය යුතු යැයි ඇයගේ විද්වත් ලිපිය දක්වයි.

බොස්ටන් විශ්වවිද්‍යාලයේ පිහිටන වර්ගවාදී-විරෝධී පර්යේෂණ සඳහා වූ කේන්ද්‍රයේ CRT න්‍යායවාදියා වන ඉබ්‍රම් ක්සොලානි කෙන්ඩි විසින් වර්ගවාද-විරෝධය සඳහා වූ ෆෙඩරල් දෙපාර්තමේන්තුවක් පිහිටුවා ගැනීම යෝජනා කළේය. එය, ඕනෑම මට්ටමක ආණ්ඩු තනතුරකට ඡන්දයකින් තෝරා පත්වන අයට යටත් නොවූ ස්වාධීනව පවතින දෙපාර්තමේන්තුවක් විය යුතු යැයි යැයි හේ කියා සිටියි. එසේම නිසි පමණින් “වර්ගවාදී-විරෝධී” නොවනවා යැයි සිතන අය සහ දේශපාලන නායකයන්ගේ ප්‍රකාශන අයිතිය කප්පාදු කරන්නටත් එයට බලය ලැබිය යුතු යැයි යෝජනා කළේය. ආණ්ඩුවේ සෑම මට්ටමකින්ම ගෙනෙන ඕනෑම නීතියක් ශුන්‍ය කරන්නට, නිෂේධනයට, හෝ මූලෝත්පාටනයට පරිපූර්ණ වූ බලයක් ද සතු විය යුතු යැයි ද හේ යෝජනා කළේය. ටයිම්ස් සඟරාව පළ කරන 2020 වසරේ වඩාත්ම බලපෑම් කළ හැකි 100 දෙනා අතරට කෙන්ඩි ද ඇතුළත් වීම ඉතින් පුදුමයක් නොවේ.

කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළු පොත කියවා ඇති අයෙකුට මෙවැනි දෙපාර්තමේන්තුවක් පිහිටුවීමෙන් ලැබෙන ප්‍රතිඵල ගැන කියන්නට අනවශ්‍යයයි.

මේ අයගේ “සාධාරණතාව” යන අර්ථය මත පදනම් වන රජයක් යනු පෞද්ගලික දේපල අයිතිය, ඒකීය පුද්ගල අයිතිය, නීතිය යටතේ සියල්ලන්ටම එක හා සමාන ලෙසින් සැලකිල්ල, ෆෙඩරල්වාදය, සහ නිදහස් භාෂණ අයිතිය යනාදී සියල්ල එකවර අහෝසි කර දමන්නට හැකියාව ඇති රජයකි.

එයාකාර ආණ්ඩුවකට ජනවර්ගයට අනුව ධනවස්තු නැවත බෙදන්නට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායමට අනුව අයිතීන් තීන්දු කරන්නට, විචයනය පවත්වාගෙන යන්නට, සර්වබලධාරී නිලධාරිවාදී අධිකාරියක් සඳහා ඉඩකඩ පෑදේ.

“සැබැවින්ම වර්ගවාදී-විරෝධියෙක් වන්නට නම්, ඔබ සැබැවින්ම ධනවාදී-විරෝධියෙක් ද විය යුතුයි.” ඉබ්‍රම් ක්සොලානි කෙන්ඩි

මේවා ඇහෙද්දී ලංකාවේ වාමාංශිකයාගේ කටට කෙළ උණනු ඇත! එවැනි යෝජනාවක් කොමියුනිස්ට්/සමාජවාදී රටක දී ඉදිරිපත් කර ජීවිතය අහිමි නොවූ අයෙක් සිටීද?! එවැනි යෝජනාවක් පවා ගෙනෙන්නට සැබැවින්ම නිදහසක් ඇත්තේ තවමත් නිදහස් වෙළඳාමට සහ පෞද්ගලික අයිතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින අය ජීවත්වන රටක් තුළ දී පමණි.

මහජන පාසැල් බොහොමයක් වැසී ගිය පසුගිය අවුරුද්ද තුළ දරුවන් සිය පංති කාමරයේ ඉගෙන ගන්නේ මොනවාදැයි කියා දැනගන්නට දෙමව්පියන්ට ඉඩකඩ පෑදිණ. බොහෝ දෙමව්පියන් තම නිවාස බදු වලින් පෝෂණය වෙන පාසැල් අධ්‍යාපනයේ ඇති අඩුපාඩුකම් සැබැවින්ම දකින්නට ගත්තේ ඒ කාලයේ දී ය.

බොස්ටන් නගරයේ මවක් සිය දරුවාගේ රසායන විද්‍යාව පංති කාලයේ දී එයට පිවිසි වැඩිමහල් සිසු සිසුවියන් ඉදිරිපත් කළ ක්‍රිටිකල් රේස් තියරි ඉදිරිපත් කිරීමක් ගැන ප්‍රශ්න කළේ රට පුරා ඒ ගැන අවධානය යොමු වෙමින් පැවතිය දී ය. ඇය තම නගරයේම සිටින කෙන්ඩිගේ යෝජනා ගැන කුමක් සිතනවා ඇතිද?

වර්තමාන බයිඩන් රජය මේ CRT මතවාදය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නකි.

පසුගිය මාස කිහිපයේ දී ෆ්ලොරීඩා, අයිඩහෝ, අයෝවා, ලුයිසියෑනා, මිසූරි, නිව් හැම්ප්ෂයර්, ඔක්ලොහෝමා, රෝඩ් අයිලන්ඩ්, ටෙනසි, ටෙක්සාස්, වෙස්ට් වර්ජිනියා යනාදී ප්‍රාන්ත එක්කෝ CRT පාසැල් තුළ ඉගැන්වීම තහනම් කර ඇත, නැත්නම් තහනම් කරන්නට පනත් සකසමින් සිටිති.

ඇමෙරිකාවේ වාසය කරනවා නම් ඔබ මේ අලුත් මුහුණවරකින් එන මාක්ස්වාදය ගැන ඉගෙන ගන්නට හොඳම කාලයයි. කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළු පොත කියවන්නට ඉතාමත්ම සුදුසු කාලයයි.

ග්‍රීක සංස්කෘතියෙන් දායාද වූ සමාජමය මතවාද තුනක්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 2, 2021

ලෝකය ඉදිරියට යද්දී තත්වයන් වෙනස් වෙන ආකාරය අපිට දකින්නට හැකි වූවකි. යෞවනයේ දී අපි මුහුණ දෙන අලුත් තත්වයන් මහා වෙනස්කම් ලෙසින් දුටුවත් කාලයාගේ ඇවෑමෙන් වයසින් මුහුකුරා යද්දී, අපි දුටු වෙනස්කම් එතරම් අමුතු අපූරු වෙනස්කම් නොවන බව අපි වටහා ගනිමු.

හිටිහැටියේම අපේ නිවසේ සිටින සුරතල් බල්ලා සුරතල් පූසෙක් බවට හැරී නැත. හිටිහැටියේම කාමරයේ දොරෙන් එළියට නොයා බිත්තියෙන් අනිත් කාමරයට යන හැකියාවක් අපිට ලැබී නැත. හිටිහැටියේම ඔළු ගෙඩි හතරක් වර්ධනය වූ කෙනෙක් ගැන අපි දන්නේ නැත.

ඉතින්, අපි මුහුණ දෙන වෙනස්කම් යනු අපිට හුරුපුරුදු වූ වෙනස් නොවන දේවල් මහත් රාශියක් ඇති වාතාවරණයක දී දකින්නට ලැබෙන හුරුපුරුදු වෙනස්කම් වෙති. මේ වෙනස් නොවන දේවල්, ස්වභාව ධර්මයේ නීති (laws of nature) කියා බටහිර දර්ශනයේ දී හඳුන්වනු ලැබේ.

අපි යම් කටයුත්තක් කරද්දී අපේක්ෂා කළ යුතු දැය කුමක්දැයි යන්න අපි දැන සිටිමු. විවෘත දොරකින් අපිට එළියට යා හැකියි. බිත්තියක් හරහා අපිට ගමන් කරන්නට නොහැකියි. අපි ඒ දැය කරන්නට යද්දී ස්වභාව ධර්මය විසින් ප්‍රතිඵලය වෙනස් කරන්නේ නැත.

මේ ගැන විමසා බලන්නට අපට හැකියාව දෙන්නේ මිනිස් මොළයක ස්වභාවයෙන්ම පිහිටා ඇති අපෝහන (reason) කුසලතාවයයි. එය ස්වභාවයෙන් පිහිටන්නකි. ඒත් මිනිසා විසින් උවමනාවෙන් වර්ධනය කරගත යුත්තකි.

ස්වභාවික නීතිය (natural law) යන සංකල්පය ලෝකයේ ප්‍රථම වරට බිහිවෙන පුරාතන ග්‍රීසියේම ඒ ගැන මතවාද දෙකක් හට ගැනුණි.

(a) ස්වාභාවික තත්වය (state of nature) සමඟ මෙන්ම නිදහස් ලෙසින් එකඟ වන්නට හැකි සමාජ ගිවිසුමක් හා බැඳී පවතින ඒකීය පුද්ගල වූ ස්වභාවික නීතිය.

(b) ස්වභාවික නීතිය ප්‍රදානය කරන ලද්දා හැටියට දෙවියන්වහන්සේ සලකන පාරභෞතිකවාදය තුළ පදනම් වන ස්වභවික නීතිය.

ප්ලේටෝට කලින් විසූ සෝෆිස්ට් නොහොත් විතණ්ඩවාදීන් අතර මුල් කාලීන අය අතර සිට හෙරක්ලයිටස් තුළින් ද මේ මතවාද දකින්නට ලැබුණි.

“සියල්ල ප්‍රවාහය වෙති, කිසිවක් එලෙසින්ම නොපවතී,” එය හෙරක්ලයිටස්ගේ දර්ශනයයි. මේ නොනැවතී වෙනස්වන තත්වය යනු වෙනස් නොවන තත්වයක් යැයි ඔහුගේ නිගමනය විය. මූලික ස්වභාවික නීතිය එයයි.

එය අහඹු නොවන්නකි. අවිචාරී වෙනස්කම් හෝ අවනීතියක් ඇති කරන්නක් නොවේ. එය විශ්ව අපෝහනයයි. ස්වභාවික ලෙසින් සිදුවන වෙනස්කම් යනු අපෝහනයෙන් පාලනය වෙන සම්මත ක්‍රමයයි. ඒ නිසා, මිනිසාගේ ස්වභාවය සහ මිනිසාගේ ඒකීය පුද්ගල වූ සහ මිනිසාගේ සමාජ ජීවිතයේ ඇති ආචාර ධාර්මීය ඉලක්කයන් ද විශ්වයේ පවතින මෙම පොදු නීතිය යටතේ පවතින්නකි.

බෞද්ධාගමේ එන පළමු චතුරාර්ය සත්‍යය “දුක්ඛ අරියසච්චං” යන්න ද එවැනි වෙනස් නොවන තත්වයකි, නැතහොත් ස්වභාවික නීතියකි. එය දුක යන සරල සිංහල වචනයෙන් දැක්වීම නිසා එහි අඩංගු වන අසම්පූර්ණ, අනිත්‍ය, අප්‍රමාණවත් යනාදී අර්ථ රාශියක් මඟහැරී යයි. නමුත් එය සදාතනික සත්‍යයයකි.

හෙරක්ලයිටස්ගේ දර්ශනය මෙන්ම බෞද්ධ දර්ශනයේ ද ප්‍රායෝගික ඉලක්කයක් ඇත. නීතියන්හි අගය පැහැදිලි කරන්නටත්, අපෝහනය භාවිතා නොකරන මහජනතාවගේ චපල ස්වභාවය හමුවේ ඔවුන්ව මෙල්ල කරන්නටත් එය අදහස් කරයි. තෝරා බේරාගන්නට අපෝහන හැකියාවක් නොසතු මහජනතාව විවිධාකාර මත පැතිර යද්දී ඒවාට පහසුවෙන් ගොදුරු වෙති.

වර්තමානයේ දකින්නට ලැබෙන පරිදි කුටිල ජනනායකත්වයක් පුරාතන ග්‍රීසියේ ද පැතිර ගියේය. ඒ විතණ්ඩවාදීන් (සෝෆිස්ට්) වෙතිනි. විරුද්ධාභාස කියමන්, සරල ලෙසින් දක්වන සටන් පාඨ වලින් ජනප්‍රියත්වයක් සහ ආදායම් උපයන්නට හැකියාව පාදා ගත් විතණ්ඩවාදීන් යථාර්ථවාදී විප්ලවීය දර්ශනයක් ඉදිරිපත් කළ අය හැටියට ජනප්‍රිය වූහ.

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වූ නීති යනු ග්‍රීක නගර රාජ්‍යයයේ ආඩම්බරයයි. හෙරක්ලයිටස් ඒ නීති යනු නගරය වටකර බැඳ ඇති තාප්ප තරම්ම වටිනා යැයි සලකන ලද්දෙකි. දාර්ශනිකයන් නීති (nomoi) ගැන කතාබහ කළේ අතිශය ගෞරවයකිනි. තමනට වැනි නගර රාජ්‍යයක් නොමැති අයව ඔවුන් ම්ලේච්ඡයන් යැයි සැලකූහ.

“දෙවියන් විසින් සියළු මිනිසුන් නිදහස් ලෙසින් නිර්මාණය කරන ලදි; ස්වභාව ධර්මය කිසිදු මිනිසෙක් වහලෙක් කර නැත,” -ඇල්සිඩාමස් (විතණ්ඩවාදියෙක්)

“නීතිය ඉදිරියේ ඔවුන් එසේ නොවූවත් ස්වභාව ධර්මයට අනුව සියළු මිනිසුන් ඥාතීන් සහ එක හා සමාන පුරවැසියන් වෙති.” -හිපියාස් (විතණ්ඩවාදියෙක්)

ග්‍රීක සමාජ සහ ආර්ථික ක්‍රමය ගොඩනඟන ලද වහල් ක්‍රමය සඳහා වූ ආචාර ධාර්මික සහ නීතිමය පදනම ඒ අනුව සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කරත හැකියාව ලැබිණ.

පළමු මතවාදය:

එය සම්ප්‍රදාය වූ නිසා හෝ සමාජයේ පැවැත්මට ඒවා සුදුසු යැයි ඔප්පු වීම නිසා හෝ පමණින් ඒ නීති වැදගත් වේ කියා විතණ්ඩවාදීන් සැලකුවේ නැත. පාලකයන්ගේ වාසියට හදාගෙන ඇති ඒ නීතිවල නෛසර්ගික අගයක් නැතැයි කියන ලද විතණ්ඩවාදීන් එහි දී ස්වභාවයෙන් නිවැරදි වූ නීතිවල පමණක් එවැනි අගයක් අඩංගු යැයි කියා සිටියහ.

දෙවැනි මතවාදය:

ස්වභාවික නීතියෙන් ලැබෙන නිදහස, සියළු මිනිසුන් එක හා සමානය යන්නත්, ඒ නිසා මිනිස් අයිතීන් සහ මිනිස් සංහතිය ගැන අදහසක්, එනම් නගර රාජ්‍යයට වඩා සුපිරි වූ ලෝක ප්‍රජාවක් (civitas maxima) යන්න ඊළඟට දකින්නට ලැබෙන මතවාදයයි.

තෙවැනි මතවාදය:

රාජ්‍යය හෝ නගරය යනු අත්‍යාවශ්‍යය වූවක් නොවන්නේය, එහි පටන් ගැන්ම යම් අවශ්‍යතාවයක් නිසා නොව, නිදහස් මිනිසා විසින් ගන්නා ලද තීරණයක් නිසා යන මතවාදය අනතුරුව දකින්නට ලැබුණි.

දේශපාලන අභිලාෂයන් මුදුන්පත් කරගැනීම සඳහා නැවත නැවත ප්‍රතිසංස්කරණ යෝජනා කරමින් මේ මතවාදයන් යළි යළිත් විප්ලවීය චින්තකයන් විසින් විප්ලවීය ආවේගයන් වලින් ඉදිරිපත් කරති.

යථානුභූතවාදය නොහොත් ධනීයවාදය (ධනාත්මක චින්තනය නොවේ) ලෙසින් පසුකාලීන ලෝකයේ දී වර්ධනය වෙන්නේ මේ මුල් කාලීන විතණ්ඩවාදීන් විසින් පෙනී සිටින ලද ස්වභාවික නීතිය යන සංකල්පයේ ඉහළින් සඳහන් කරන ලද පළමු මතයයි (a).

ස්වභාවික තත්වය අනුව, එය ශුභවාදී හෝ අශුභවාදී යැයි දක්වන ආකාරය අනුව, මිනිසාව දේශපාලනමය ලෙසකින් සංවිධානය කිරීම සිද්ධ වේ. ස්වභාවික තත්වය ගැන ශුභවාදී දැක්ම අනුව රජයකට මේ ස්වභාවික නීතීන් වෙනස් කරන්නට හෝ අවලංගු කරන්නට ඉඩක් ලැබෙන්නේ නැත.

ස්වභාවික තත්වය අශුභවාදී ලෙසින් දකින අය, එය රජයේ කැමැත්ත (will of the state) අනුව ඒකාබද්ධ කරගනිති. මෙහි දී ඔවුන් ධනීයවාදය (positivism) වෙත හැරෙති.

කලින් ලියූ සටහනක්: හෙරක්ලයිටස් කියූ වෙනස අදටත් ගැලපේ ද?

නූතන මනසට අතිශයෙන් නුහුරු මතියක්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 22, 2021

මතියක් (notion) කියන්නෙ තමන් දන්න, තමන් අත්දැකපු, හෝ තමන්ට පරිකල්පනය කළ හැකි (imagine) සංකල්පයක්, හැඟීමක්. දර්ශනය යන විෂයයේ දී සැබෑ වස්තු සහ ප්‍රපංඥ වල දී ඒවායේ ප්‍රධාන ලක්ෂණ පිළිබඳ සබඳතාවයන් වලින් මනසේ ඇති කරගන්නා වූ සංකල්පයක් නැත්නම් හැඟීමක් අපි මතියක් හැටියට සලකනවා.

මොකද්ද මේ නූතන මනසට අතිශයෙන් නුහුරු මතිය?

සද්ගුණය වනාහී එහි නෛසර්ගික වූ අරමුණ හා බැඳී පවතිනවා යන මතිය.

මේ විදියෙ වචන වලින් මේ විදියෙ අදහස් ගැන කතා කරන්න නොදන්න සමාජයක දී එහි පුරවැසියන් අතර රටේ නීති ගැන දැනුම අවම වෙනවා. එහි දී අලුතින් ගෙනෙන ඕනෑම නීතියක් දිහා බලන්න හුරුවෙන්නෙ එය පැනවීම සඳහා නීතිමය බලයක් පාලනයේ සිටින ආණ්ඩුවට ඇතැයි යන විශ්වාසයෙන්.

දකුණතින් බාගත කරගත හැකි “කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළු පොත” කියවලා ඇති අය දන්නවා කොමියුනිස්ට් රටවල්වල මිලියන 100 ක් පමණ ජනතාවක් මිය ගියේ ඒ රටවල බලයේ සිටි ආණ්ඩු විසින් පනවන ලද නීති නිසා කියල. සමාජවාදී ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කළ නාට්සීන් විසින් යුදෙව්වන්ව මරා දැමුවේත් ජනතාව පත්කරගත් ආණ්ඩුවක් විසින් ගෙනෙන ලද නීති අනුව.

ආණ්ඩුවකට ගෙනෙන්න හැකි නීතිය සහ ස්වභාවික නීතිය අනුව ආණ්ඩුවක් ගෙනෙන නීතිය අතර ඇති වෙනස ගැන පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබාගන්න පුළුවන් ඇමෙරිකන් විප්ලවය සහ ප්‍රංශ විප්ලවය අතර වෙනස දිහා බැලුවම.

ජෝන් ලොක් විසින් ඉදිරිපත් කරපු සිද්ධාන්ත, ඒ කියන්නෙ ඒකීය පුද්ගලයා සතු අයිතීන්, සමාජ සද්ගුණයක ඇති අගය, ඒකීය පුද්ගලයන්ගේ අයිතීන් ආරක්ෂා කරන විදියට සැකසුණ රාජ්‍ය පාලන ක්‍රමයක් යනාදිය ඇමෙරිකන් විප්ලවයෙන් දකින්න ලැබෙනව.

ඡෝන් ජාක් රූසෝ විසින් ඉදිරිපත් කරපු “පොදු කැමැත්ත” අනුව, ඒ කියන්නෙ පරණ විදියට හිතන පතන යදම් වලින් නිදහස් වෙච්ච, තවත් විදියකින් කිව්වොත් සද්ගුණයෙන් නිදහස් වූ අපෝහන (reason) ක්‍රමයක් අනුවයි ප්‍රංශ විප්ලවය හටගත්තේ. මේ පරණ විදියට හිතන එක අත් හරින්න කියන එක දේශපාලන ගුණ්ඩුවක් විතරක් නෙමෙයි. පරණ විදිය මොකක්ද කියා නොදන්නා අය ඒ තමන්ට දෙන එකම ක්‍රමය වූ අලුත් හිතන ක්‍රමය නිසා තමන්ගේ හෘද සාක්ෂිය කියන දේ මොකද්ද කියා වටහා ගන්න අසමත්. මිනිස් නිදහස යනු කුමක්ද කියා වටහා ගන්න අසමත්.

අපි ජීවත්වෙන්නෙ භෞතික ලෝකයක. ගස් ගල් කඳු වනාන්තර වැනි එක එක දේවල් පිරිච්ච, ඒ වගේම පරිසිද්ධි (facts) බහුල ලෝකයක. ගහක් ගලක් කියන්නෙ හොඳ හෝ නරක දෙයක් නෙමෙයි, ඒක ගහක් නැත්නම් ගලක්. ඉපදුනාම මැරෙනවා. ඒක පරිසිද්ධියක්. ඒකෙන් අගැයුමක් ලැබෙන්නෙ නැහැ. මෘග ආකාරයකින් පෙනෙන පරිසිද්ධි මහත් රාශියකින් අපි ජීවත්වන ලෝකය පිරිලා තියනව.

ඒ විදියට තමයි නූතන දාර්ශනිකයන් බොහොමයක් හිතන්නෙ.

ඇරිස්ටෝටල් වැනි ග්‍රීක දාර්ශනිකයන් සහ ඒ අනුව යන ජෝන් ලොක්, එංගලන්තයේ නීති ගැන අටුවා ටීකා බොහොමයක් ඉදිරිපත් කළ 18 වැනි සියවසේ විනිසුරුවෙක් වූ සර් විලියම් බ්ලැක්ස්ටොන්, දේශපාලන දාර්ශනිකයෙක් වූ ප්‍රංශ ජාතික මොන්ටෙස්ක්‍යු යනාදීන් ඒ විදියට නොහිතන ලද අයයි.

ස්වභාව ධර්මයේ යම් අරමුණක් හොයාගන්න වෑයමක් ඔවුන් අතින් සිද්ධ වෙනව. ස්වභාව ධර්මය හුදු ස්වභාව ධර්මය පමණක් නොවේ. එහි යම් සද්ගුණයක් අඩංගු වෙනව කියල ඔවුන් මතියක් ගොඩනඟා ගන්නව.

ලෝකයේ නැත්නම් ස්වභාව ධර්මයේ ඇති සෑම වස්තුවක් තුළම යම් අරමුණක් සාක්ෂාත් කරන ධාරිතාවක් අඩංගු යැයි ඔවුන් අදහස් කරනව. එනම් ලෝකයේ ඇති සෑම වස්තුවක්ම යම් අවසානයක් ඉලක්ක කරගත්තක්, එයට ඔවුන් යොදා ගන්න ග්‍රීක වචනය ටෙලොස් (telos).

යම් වස්තුවක නෛසර්ගික වූ අගය යනු එහි අරමුණ සාක්ෂාත් කරගත හැකි ධාරිතාවේ පවතින්නක්.

උදාහරණ විදියට ගත්තොත්, මුරුංගා ගහක් ගත්තොත් එයින් මුරුංගා ලැබෙනවා නම්. මල් පැලයක් ගත්තොත් එහි මල් පිපෙනවා නම්. ඔරලෝසුවකින් හරියට වේලාව කියන්න පුළුවන් නම්. එළදෙනක් නම් කිරි එරෙනවා නම්, යනාදී වශයෙන් අරමුණ සපුරනවා නම් එය සද්ගුණවත් වස්තුවක්.

මිනිස් සත්වයා කියන්නෙත් ටෙලොස් අඩංගු වූවෙක්. සතෙක්, මෘගයෙක් විදියට කටයුතු කරන්නෙ නැතිව මිනිස් විදියට කටයුතු කරන හැකියාව සතු වූවෙක්. ඒ කියන්නෙ අපෝහනය (reason), විනිශ්චය කරත හැකියාව (judge), සහ විචාරවත් ලෙසින් සලකා බැලිය හැකියාව (deliberate) යනු මිනිසා තුළ පවතින ටෙලොස් කියා ප්ලේටෝ සහ ඇරිස්ටෝටල් යන දෙන්නාම එකඟ වෙනවා. මේ අවසාන අරමුණ සද්ගුණය හා බැඳී පවතින්නක් මිසෙක එයින් නිදහස් වූවක් නොවේ.

අපේ අපෝහන හැකියාව භාවිතා කරල අප අවට ඇති සියළු දැයේ අරමුණ තීරණය කරන්න හැකියාවක් මිනිසා යන සත්වයාට තියෙනවා යැයි ඇරිස්ටෝටල් පෙන්වා දුන්නා.

අද අපි ඒ සද්ගුණය හා බැඳී පවතින අපෝහන (reason) හැකියාව ගැන ඉගෙනීම අත්හැරලා. ඒ නිසා වියවුල් මතවාද බොහොමයක පැටලිලා. හිතන්නෙ තනිකරම හැඟීම් වලින් මිසක් බුද්ධිය භාවිතයෙන් නොවේ. එහි දී සද්ගුණය තවත් පිරිහෙනවා. පුද්ගලික අයිතීන් ආරක්ෂා නොකර පොදු කැමැත්ත ඉටු කරන්න හැකි යැයි විශ්වාස කරනවා.

මිනිස් සත්වයා කියන්නෙ උපන්නාට පසුව තමන් විසින් සියල්ල ඉගෙන ගන්න ඕන සත්වයෙක්. මිනිස් සත්වයාට කියල දෙන්න කවුරු හරි කෙනෙක් ඉන්නත් ඕන. දැනුම කියන්නෙ අපි පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ගෙන යා යුත්තක්. අපි යම් පරම්පරාවකට දැනුම ලබා දීම අමතක කරල, අතපසු කරලා දානවා නම්, එහි දී ඵලවිපාක විඳින්නෙ ඒ පරම්පරාව විතරක් නෙමෙයි.

ප්ලේටෝ සහ ඇරිස්ටෝටල් දක්වන මිනිසා තුළ පවතින ටෙලොස් අනුව තමයි ස්වභාවික නීතිය ඇතිවෙලා තියෙන්නෙත්. ඉතින් එයට පටහැනි නීති පැනවීමේ දී, එනම් යම් සමාජයක් මිනිසා මෘගයෙක් විදියට සලකනවා නම්, අපිට එහි දී අත් විඳින්න ලැබෙන ප්‍රතිඵලත් අමානුෂික වෙනවා.