අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

කවියේ කලාව -හෝර්හෙ ලුවීස් බෝර්හේස්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on සැප්තැම්බර් 17, 2019


කාලය සහ වතුරෙන් හැදුන ගංඟාවක් නෙත් ගැටී
‘කාලය’ යනු තවත් ගඟක් යැයි සිහි වූවා.
ගඟක් මෙන් අපිත් අයාලේ යනවා යැයි වැටහුණා
වතුර වගේ අපේ මුහුණුත් අතුරුදහන් වෙනවා කියා.

අවදිය යනු තවත් විදියක නින්දක් යැයි වැටහී,
තවත් විදියක සිහිනයක් සහ අපේ මරණය වූවා
තිගැස්මකින් අපේ ඇටකටුවලට දැනෙනා
සෑම රැයක දී ම අපි නින්ද යැයි කියන්නේ එම මරණයට වූවා.

දිනපතාම සහ වාර්ෂිකව නෙත් ගැටී
මිනිසා සහ ඔහුගේ දිවියේ සෑම දිනයක්ම සංකේත වූවා
වසර ගණනාවක් එකතු වූ සැහැසිය හැරවී
සංගීත, වදන්, සහ සංකේත බවට පත් වූවා.

හිරු බැස යන සැන්දෑවේ, මරණය සිහිනයක් යැයි දැක
රන්වන් පැහැති ශෝකයයි එය – එයයි කවිය,
නිරහංකාරයි එමෙන්ම අමරණීයයි, කවිය,
නැවත එන, අලුයම සහ සැන්දෑව සේ හිරු බැස යන.

සමහර විටෙක සැන්දෑවක දී මුහුණක් ඇත
කණ්ණාඩියක අත්‍යන්තයෙන් අපිව දකින
කලාව යනු එවැනි කණ්ණාඩියක් වෙන්නැති
අපේ මුහුණ අපි අපිට හෙළිකරන.

ඔවුන් කියති, ආශ්චර්යයන් දැක වෙහෙසට පත් වූ යුලිසීස්
ඉතකා දැක ආදරයෙන් කඳුළු සැලූ බව,
නිහංකාර සහ හරිත වර්ණයෙන් වූ. කලාව යනු ඒ ඉතකාවයි,
හරිත වර්ණ ශාශ්වතයක්, නැතිව ආශ්චර්යයන් නොවේ.

කලාව යනු නිමක් නැත්තකි, ගඟක් මෙන් ගලන,
පසුකර යන, ඒත් පවතින, එයටම කණ්ණාඩියක් සේ,
චපල හෙරක්ලයිටීස්, ඒ ඔහුම වෙයි,
ඒත් වෙනකෙක් ද වෙයි, ගලා බහින ගංඟාවක් සේ.

ඉංග්‍රීසි බසට විවිධ අය විසින් පරිවර්තනය කරන ලද හෝර්හේ ලුවීස් බෝර්හේස් (Jorge Luis Borges) ලියූ ‘කවියේ කලාව’ (The Art of Poetry) සිංහල බසින් ගෙනෙන්නට ගත් රළු උත්සාහය මෙයයි.

කාලයේ කූටෝපාය යොදා ඉතිහාසය යැයි සැලකෙන ප්‍රබන්ධ ලිවීම: ගාබ්‍රියෙල් ගාසියා මාර්කේස්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on සැප්තැම්බර් 12, 2019

කොලොම්බියාවේ ඉතිහාසය වෙනස් කර ලියන්නට “සියක් වසරක හුදෙකලාව” (1967) තුලින් ලේඛකයා සමත්වීමේ අපූරු සිද්ධිය ගැනයි මේ සටහන.

කාලයේ කූටෝපාය බොහෝ ප්‍රබන්ධ තුලින් දකින්නට ලැබෙන්නකි. 1967 ‘ද නිව්යෝකර්’ සඟරාවේ පළ වූ
The Night Face Up (සබැඳියෙන් එය ඉංග්‍රීසියෙන් කියවත හැකියි) නමින් කෙටිකතාවක් ලියන ලතින් ඇමෙරිකන් Julio Cortázar අපූරු අන්දරයක් ගෙනෙයි. මෝටර්සයිකල් අනතුරකට පාත්‍ර වී රෝහලේ ප්‍රතිකාර ලබමින් සිටින කතානායකයා සිහිනැතිව යන අවස්ථාවල තමන්ව හිරු දෙවියන්ට බිලි දීම සඳහා හඹා එන ඇස්ටෙක් අය ගැන සිහින දකියි. කතාව අවසන් වෙන්නේ නොසිතූ විදියෙන්, ඒ මෝටර්සයිකලයත්, අනතුරත් සහ රෝහලත් යන සියල්ලම සිහිනයකි.

එය රචකයාගේ සිතේ උපන් හුදු ප්‍රබන්ධයක් බවට එය කියවන කිසිවෙකුටත් සැකයක් නැත.

ඉතිහාසය දිග හැරෙන සාමාන්‍ය කාලයට ඔබ්බෙහි පවතින ආකාරයෙන් ප්‍රබන්ධය ගොතන ගාබ්‍රියෙල් ගාසියා මාකේස් අදාල සහ අදාල නොවන මිශ්‍රණයකින් සෑබෑ ඉතිහාසයේ කරුණු වෙනස් කරමින් ඊට එකතු කරයි. සවිචාර සහ සවිතර්ක හැකියාවන් නොමැති පාඨකයා වෙත එය පිළිගන්නේ එහි සඳහන් “දින” සහ “පාදක වූ ඵෛතිහාසක සිද්ධීන්” හැමෝම දන්න, පහසුවෙන් සොයාගත හැකි සැබෑ දෑ හැටියටයි.

එකමත් එක කාලයක දී පටන් ගන්නා කතාවක් නොව මෙය ඉතිහාසය පසුබිම් කරගත් අනාගතයක් ගැන කතාවක් හැටියට හිතාගන්නට යැයි පාඨකයාට ආරාධනා කරන්නකි.

එය හුදු ප්‍රබන්ධයක් යැයි කියන මාකේස් එසේම එය යථාර්ථයේ පිළිබිඹුවක් යැයි ද කියයි.

සාහිත ලොව කුරුලු ඇසින් ලියූ මනෝරම වීරසිංහ සිය “නූතන විචාර සංකල්ප පිළිබඳ කෙටි හැඳින්වීමක්” නම් පරිච්ඡේදයේ මෙසේ සඳහන් කරයි:

එහෙත් මාර්කේස් ඉතා පැහැදිලිවම මෙසේ පවසයි.

“යථාර්ථය මත පදනම් නොවූ එකම වාක්‍යයක්වත් මගේ නවකථාවල නැත බොහෝ දෙනෙක් විශ්වාස කරනවා මම ෆැන්ටසිමය ලේඛකයෙක් කියලා.. ඇත්තටම මම යථාර්ථවාදී කෙනෙක්. මම ලියන්නේ සැබෑ සමාජවාදී යථාර්ථවාදය කියල මං විශ්වාස කරන දේ..” ලතින් ඇමෙරිකානු සාහිත්‍ය පිළිබඳ විශේෂඥයෙකු වූ මහාචාර්ය ජෝන් එස් බර්ෂේවුඩ් මෙසේ කියයි. “සියක් වසරක හුදෙකලාව නවකථාවේ (නිරූපිත) යථාර්ථය ඉතා අමුතු එකක් වුවද දුෂ්කර අඛ්‍යානමය ශිල්පක්‍රම මගින් ගොඩනගන ලද සීමාබාධක නොමැති නිසා එය පාඨකයාට සම්පූර්ණයෙන්ම තේරුම් ගත හැක්කකි.

තව දුරටත් මේ මායා යථාර්ථවාදය/ ඉන්ද්‍රජාලික යථාර්ථවාදය/ ආශ්චර්යාත්මක යථාර්ථවාදය පැහැදිලි කරන වීරසිංහ මෙසේ ලියයි: “කෙසේ වුවද මෙම සිදුවීම් මාලාව මගින් අවසානයේ සමාජයේ තථ්‍ය යථාර්ථය ඉස්මතු කරන්නට ආශ්චර්යාත්මක යථාර්ථවාදීහු සමත් වෙති.”

වැරැද්ද ඇත්තේ ප්‍රබන්ධයක් යනු ප්‍රබන්ධයක් යැයි පිළිගැනීම නැවතී එය ඉතිහාසය යැයි සැලකෙන්නට පටන් ගැනීමේ දී ය. වැරැද්ද ඇත්තේ “වෙනස් පැත්තකින් බලන” සහ “සැබෑ ඉතිහාසය දිග හැරුණු ආකාරය කියැවෙන” සහ “නැවත කියවීම” යන අවුල් ප්‍රකාශ ඒ ගැන සංවාදයට එකතුවෙද්දී ය.

වැරැද්ද ඇත්තේ එය සැබෑ ඉතිහාසය තමනට උවමනා පරිදි හදාගන්නා ලද හුදු ප්‍රබන්ධයක් පමණක් යැයි පැහැදිලි කළ විද්‍යාර්ථී අදහස් කිසිවක් පාඨකයාට පහසුවෙන් සොයා ගැනීම අසීරු වීමේ දී ය.

මකොන්ඩෝ ටවුමේ වස්සාන කාලය, මාස කිහිපයක් වෙනුවට වසර කිහිපයක් තිස්සේ ඇද හැලෙන්නට පුළුවනි. එහි වැසියන් පැය කිහිපයක් වෙනුවට සති ගණනක් හෝ මාස ගණනක් නින්දේ පසුවෙන්නට පුළුවනි. “මකොන්ඩෝ වල මුකුත් වෙන්නෑ” කියල ගම්වැසියන් කියනව නම් ඉතින් වැස්ස කොච්චර කාලයක් ද, නිදාගන්නේ කොච්චර කාලයක් ද කියන එකේ වෙනසක් ඇත්ද?

මාකේස් විසින් සාමාන්‍යයෙන් පිළිගැනෙන ඉතිහාසමය කාලයෙන් ඔහුගේ ප්‍රබන්ධය සඳහා යොදාගන්න කාලය වෙනස් යැයි පෙන්වන්නේ එහෙම. එය, ප්‍රබන්ධයේ දී සිද්ධ වෙන්න යන්නේ මොකක්දැයි යන කුතුහලය වඩන ආරම්භයකි.

රේමන්ඩ් ලෙස්ලි විලියම්ස් නම් සාහිත්‍ය විචාරකයා “එය වෙන්නැති කොලොම්බියාවේ හොඳම කාලානුරූප ඉතිහාසය හරි අපූරු විදියට විස්තර කරන ලද්ද” යැයි ලියයි.

ඉතින් අද සමහර සාහිත්‍ය විචාරකයන් පමණක් නොව සමහර ඉතිහාසඥයන් පවා 1928 දී කොලොම්බියාවේ ඇතිවූ වර්ජනය පිළිගෙන ඇත්තේ එය සැබෑවටම දිග හැරුණු ආකාරයෙන් නොවේ. ඔවුන් පිළිගන්නේ මාකේස් සිය ප්‍රබන්ධයේ ගෙතූ ආකාරයයි. මෙය අදත් කොලොම්බියාවේ නොමිලේ බෙදන පාසැල් අධ්‍යාපන හරහා දරුවන්ට සපයන දැනුමයි. සමහර විට මෙය ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල මට්ටමින් නොමිලේ බෙදන දැනුම වෙන්නටත් පුළුවනි.

මාකේස් උපත ලැබූ ටවුම, ඔහුගේ නිර්මාණ 3 කින් දකින්නට හැකියි. Leaf Storm නමැති කෙටිකතාව, සහ In Evil Hour සහ සියක් වසරක හුදෙකලාව යන නොබෙල් සාහිත්‍ය සම්මානය දිනාගත් නවකතාව ඒවා වෙති. ඒත් මකොන්ඩෝ (Macondo) කියා හැඳින්වීමට පාදක කරගත් සැබෑ ටවුමේ නම අරකතාකා (Aracataca) නම් වෙයි. එහි වැසියන්ට මාකේස් ගැන ඇත්තේ දැඩි අප්‍රසාදයකි.

රාජ්‍ය නිලධාරීන් එහි දුම්රිය ස්ථානය අසල ලේඛකයා වෙනුවෙන් ස්මාරකයක් ඉදිකර ඇත්තේ එහි වැසියන්ගේ අකමැත්ත නොතකමින්. 2006 දී පළාතේ රාජ්‍ය නිලධාරීන් ටවුමේ නම පොතේ එන විදියට මකොන්ඩෝ යැයි වෙනස් කරන්නට අසාර්ථක වෑයමක් ගත්හ. චන්දය ප්‍රකාශයට වැසියන් ආවේ නැති නිසා එය අසාර්ථක වූවා යැයි පළාත් රජය කියන ලදි. ඒත් එම මහජන මත විමසුම පරාජය ලැබුවත් රජය වැසියන්ගේ අකැමැත්ත නොසලකා හරිමින් “අරකතාකා-මකොන්ඩෝ: නොබෙල් භූමිය” යැයි ප්‍රධාන මාවතේ විශාල බැනරයක් එල්ලූහ. එසේම ටවුමේ වීදි බොහොමයක් පොතේ චරිත අනුව නම් කළහ.

ලේඛකයා සිය පොතට පාදක කරගන්නා ටවුමේ ගෙවූ කාලය 1927 සිට 1936 දක්වා පමණි. මාකේස් එහි නැවතත් යන්නේ 2007 දී බස් රථයෙන් නොබහින සංචාරයකට පමණක් යැයි කියැවේ.

1960 ගණන් වල දී ක්‍රමයෙන් දිරාපත් වූ ඔහුගේ නිවහන පැවති වත්තේ ගොඩනැඟිලි ගින්නකට හසුවීමෙන් පසුව ඒවා සියල්ල ඉවත් කර රජය විසින් එහි ලේඛකයා වෙනුවෙන්, ඔහුගේ ප්‍රබන්ධයේ සඳහන් පරිද්දෙන් ගොඩනැඟිලි හදා ඇත. එය කෞතුකාගාරයකි. ලේඛකයාගේ ජීවිත කාලයේ තිබූ කිසිවක් එයාකාරයෙන් දැන් එම භූමියේ නැත. එය අද ඉන්ද්‍රජාලික යථාර්ථවාදය සහ ඉතිහාස මතකයන් අනුව හැදී ඇති එකිනෙකට පරස්පර ගොඩනැඟිලි එකතුවකි.

කෞතුකාගාරය සඳහා රජය වැය කරන ලද මුදල කොලොම්බියන් පේසෝ බිලියන 1.1 කි. බදු මුදල් වලින් අනුන්ට බෙදන්නට එක පයින් එකතුවෙන සියල්ලන් වගේම මාකේස් ඊට කිසිම පෞද්ගලික මුදලක් පරිත්‍යාග නොකළේය. අරකතාකා ටවුමේ අනෙක් සියළු ගොඩනැඟිලි වලට වඩා කැපී පෙනෙන ලෙසින් කෞතුකාගාරය හදා ඇති වුවත් මාකේස් කිසිවිටෙක එම කෞතුකාගාරය බැලීමට නොගියේය. එසේම ඔහු අරකතාකා ගමට පාසැලක්, මහජන ගොඩනැඟිල්ලක් හෝ සමාජසේවා සංවිධානයක් තෑගි කළේ ද නැත.

අදත් එම නගරයේ වතුර ප්‍රශ්නයක් ඇත. 1980 ගණන් වල දී පටන් ගෙන 2012 දක්වාම පීත්ත පටි කපමින් වරින් වර විවිධ ජල යෝජනා ව්‍යාපෘති රැසක් ඇරඹිණ. ඒත් ඇලක් කැපීම හෝ ජලාශයක් හැදීම හෝ අවම වශයෙන් ටවුමට වතුර ටැංකියක් හදා දීමක් රජයෙන් සිදුවී නැත. ඒ වෙනුවට රජයෙන් ගම් වැසියන්ට ලැබී ඇත්තේ මාකේස් සිහිකරන්නට කෞතුකාගාරයකි.

1928 යුනයිටඩ් පළතුරු කොම්පැණියේ වර්ජනය යටපත් කරන්නට 3,000 ක් සමූලඝාතනය කරන ලද්දේ යැයි සිය ඉන්ද්‍රජාලික යථාර්ථවාදී ප්‍රබන්ධයේ මාකේස් ලියයි. ඒත් 1990 දී චැනල් 4 සමඟ කරන ලද වැඩසටහනක දී මාකේස් විසින්ම වර්ජනයේ දී මිය ගියේ 3-5 ක් වැනි සංඛ්‍යාවක් යන්න පිළිගත්තේය.

“.. කෙසෙල් සිද්ධිය මගේ මුල්ම මතකයන් අතරින් එකක්. එය ජනප්‍රවාදයේ ලොකු තැනක් ගන්න නිසා මට උවමනා වුනා මම “සියක් වසරක හුදෙකලාව“ ලියද්දී ඒ ගැන සැබෑ පරිසිද්ධි සහ මිය ගිය සෑබෑ සංඛ්‍යාව දැනගන්න. … ඒත් ඒක මහා සමූලඝාතනයක් නොවන බව සෙයාගත්තම … ඒක මට ප්‍රශ්නයක් වුණා. සුවිසල් කරල සියල්ල ලියන “සියක් වසරක හුදෙකලාව” වැනි පොතක .. මට උවමනා වුනා මුළු රේල්පාරම මළ සිරුරු වලින් පුරවන්න. ඉතින් සැබෑ ඉතිහාසයට අනුව යන්න මට හැකියාවක් තිබුනේ නෑ. තුන් දෙනෙක්, හත් දෙනෙක්, නැත්නම් 17 ක් මිය ගිය අය හිටියා කිව්වම මදි. ඒකෙන් පුංචි වැගන් එකක්වත් පුරවන්න බෑ. ඉතින් මම තීරණය කළා තුන්දාහක් මිය ගිය බව. මොකද මම ලියන පොතේ පරිමානයට එය ගැලපෙනව. ඒ ජනප්‍රවාදය දැන් ඉතිහාසය හැටියට බාරගෙන.”

පාඨකයා දකින්නෙ මකොන්ඩෝ කියන සමෘද්ධිමත් ටවුම. ඒක සූරා කාලා, දුෂිත තැනක් කරලා විනාශ කරලා දාන්නේ ඒකට කඩා වදින ඇමෙරිකන් කෙසෙල් කොම්පැණිය. මහා වැඩ වර්ජනයක් හමුවේ දී එහි ශ්‍රමිකයන් තුන්දාහක් කොලොම්බියා හමුදාව විසින් ඝාතනය කිරීම සහ ඒ පිළිබඳව රජය නිහඬ ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය ඒ විනාශයේ උච්චස්ථානයයි.

නවකතාවක සඳහන් ජනප්‍රවාද ඇත්තටම තිබුණ බව අපි පිළිගන්නව. ඒත් ඒවාට පාදක වූ සැබෑ පරිසිද්ධි වෙනස් විදියකට ලිව්ව නිසා ඒවා සත්‍යය යැයි කීම අපි පිළිගන්නෙ නෑ.

පාඨකයෙක් සහ විචාරකයෙක් හැටියට කෙනෙකුට පුළුවන් සොයා බලන්න මේ ප්‍රබන්ධයේ එන ඒ සිද්ධියේ ඉතිහාසය එයාකාරයෙන් සිද්ධ වූවාදැයි කියාත්, එහි පසුකාලීන පිළිගැනීම කෙසේ වූවාදැයි කියාත් දැනගන්න.

මාකේස් 1968 දී කියන්නේ මිය ගිය සංඛ්‍යාව හරියටම ලිවීම ඔහුගේ මූලික අරමුණ නොවූවත් “නිල වශයෙන් දක්වන ඉතිහාසය” ප්‍රශ්න කිරීම මාර්ගයෙන් කොලොම්බියාවේ ඉතිහාසය ගැන “අලුත් කියැවීමක්” කරා යෑම ඔහුගේ අරමුණ බවයි.

ඉතින් බොහෝ සාහිත්‍ය විචාරකයන් එය ලතින් ඇමෙරිකාව ගැන සමාජවාදී කියැවීමක් හැටියට දක්වනව. එය පැහැදිලිවම ‘ඉතිහාසමය’ සිද්ධීන් දිගහැරෙන ප්‍රබන්ධයක් යැයි හඳුන්වන්නත් පෝලිම් ගැහෙනව. ස්ටීවන් මින්ටා කියන්නෙ ‘තොරතුරු ඕනකමින්ම අතිශයෝක්තියෙන් ඉදිරිපත් කළාට එය හැමෝම දන්න පරිසිද්ධි ගැන රළු සටහනක්’ බව! ගුස්ටාවෝ ඇල්ෆාරෝ සහ ලිසුලා ඉනේස් මීනා යන දෙදෙනා ඒ මදිවට එය ඉතිහාසයේ පරිසිද්ධි ඉතා අවංකව ඉදිරිපත් කරල තියෙනවා යැයි තර්ක කරන්නත් ඉදිරිපත් වෙනව.

සාහිත්‍ය විචාරකයන්ට එසේ අවුල් සහගතව ලියන්න පහසුවෙන් පුළුවන්. නමුත් කණගාටුවට කාරණය ඊට ඉතිහාසඥයන් පවා එකතුවීම. “කොලොම්බියාවේ ආර්ථික ඉතිහාසයේ හැඳින්වීමක්” යන පොත ලියන ඇල්වාරෝ ටිරාඩෝ මෙයියා, එක්සත් පළතුරු කොම්පැණිය ගැන කොටස සම්පූර්ණයෙන්ම ගාසියාගේ පොතේ එන මකොන්ඩෝ වර්ජනය හා සම්බන්ධ විස්තර වලින් පුරවන්නෙ. මේක කොලොම්බියාවේ පාසැල් ළමුන් සඳහා වූ අත්පොතක්. එය ලියූ ඉතිහාසඥයාගේ ප්‍රධාන මූලාශ්‍රය ප්‍රබන්ධයක්!

සැබෑ තොරතුරු සහ පරිසිද්ධි ගැන ලියූ සාහිත්‍ය විචාරකයන් සහ ඉතිහාසඥයන් කොලොම්බියාවේ නැතුවා නොවේ. ඒත් කළින් සඳහන් කරපු අරකතාකා ටවුමේ රජයේ සේවකයන් වගේ අය තමයි දැනුම හා තොරතුරු පැතිරවීම බාර ඉන්නෙ. වතුර නැති මිනිස්සුන්ට බිලියනයක මුදල් වැය කරලා කෞතුකාගාර හදල දෙන අය, ප්‍රබන්ධයක් මිස එහි සත්‍යයක් නැතැයි කියා ප්‍රසිද්ධියේ කියාවිද?!

කොලොම්බියන් ජනතාවගේ සිත් සතන් වලින් සත්‍යය වසන් කරන්නට කොලොම්බියාවේ එලීට් අය අතර වෑයමක් තිබුණා යැයි ද එය ඔවුන් කළේ ඒ ගැන නිහඬව සිටීමෙනි යැයි ද, කියමින් ඊට ‘නිහඬ කුමන්ත්‍රණය’ හැටියට නමක් වැටී ඇත්තේ ගාසියාගේ මෙම ප්‍රබන්ධයෙන් පසුව. එවැන්නක් ගැන කිසිදු ඉඟියක් සැබෑ තතු වලින් සොයාගන්නට නැත.

උදාහරණ හැටියට වර්ජනයේ නායකයෙක් වූ ඇල්බර්ටෝ කැස්ට්‍රියොන් (Alberto Castrillón), 1929 ජුලි 20 වැනිදා සිරගෙදර සිට වර්ජනය ගැන සම්පූර්ණ වාර්තාවක් කොංග්‍රසයට යැවීය. එය, 120 dias banjo el terror militar නමින් ඒ වසරේ දී ම පොතක් හැටියට එළිදැක්විණ. ජනරාල් කාලෝස් කෝර්ටෙස් වර්ගාස් විසින් ද පැහැදිලි කිරීම් සහ තම පැත්තෙන් කරුණු කියාපාන ලියැවිලි, Los sucesos de las bananeras නමින් 1929 දී ම සපයා ඇත. කොංග්‍රසයේ නඟන ලද චෝදනා සඳහා ඔහු පුවත්පතකට යැවූ පිළිතුරු මුද්‍රණය වී ඇත. වර්ගාස් විසින් චෝදනා කරනු ලැබූ වික්ටර් ෆුඑන්ටෙස්, මැග්ඩලේනා ආණ්ඩුකාරයා, හෝසෙ මරියා නුන්‍යෙස් රෝකා ඇතුළු අයත් ඔවුන්ගේ පැත්තෙන් විස්තර 1929 ජූලි මස දී ප්‍රකාශනය කර ඇත. 1931 දී මැග්ඩලේනා හි කවියෙක් වූ ග්‍රෙගෝරියෝ කැස්ටැනියෙඩා අරගොන් විසින්, ඔහු වර්ජනයේ දී හොබවන ලද නිල තත්වය ගැන වර්ගාස්ට චෝදනා කරමින් Papeles de la buelga del Magdalena en 1928 නමින් ප්‍රකාශනයක් නිකුත් කර ඇත.

1989 දී තමා ඵෛතිහාසික දත්ත සමඟ කටයුතු කර නැතැයි ගාසියා ප්‍රසිද්ධියේ පිළිගෙන ඇත. ඒත් තවමත් Gene Bell-Villada වැනි බොහෝ සාහිත්‍ය විචාරකයන් අපට “සියක් වසරක හුදෙකලාව“ හි දැක්වෙන්නේ “පරමසාරයෙන් යුතු වූ ලතින් ඇමෙරිකන් ඉතිහාසය” යැයි කියති.

ඉන්ද්‍රජාලික යථාර්ථවාදය යැයි හඳුන්වමින් සාහිත්‍ය ප්‍රබන්ධ ලිවීමේ වරදක් නැත. ඒත් එය ඉතිහාසය හෝ දේශපාලන සමාජ විද්‍යාව හැටියට හැඳින්වීම සම්පූර්ණයෙන් වැරදි ක්‍රියාවකි.

සිංහල බසින් කියවන අය අතර හොර්හෙ ලුවීස් බොර්හේස් (Jorge Luis Borges) නම දන්නේ කවුද?

ආර්ජන්ටීනාවේ උපන් බෝර්හේස් ස්පාඤ්ඤ සාහිත්‍ය සෙසු ලෝකයට ගෙනියන්න මුලින්ම සමත් වූවායි. ලතින් ඇමෙරිකන් සාහිත්‍ය බුබ්බුලය ද, 20 වැනි සියවසේ ඉන්ද්‍රජාලික යථාර්ථවාදී රැල්ල ද පටන් ගැනුනේ ඔහු වෙතිනි. එනම් මාකේස් අයත් වෙන්නේ බෝර්හේස් පටන් ගත් සම්ප්‍රදායයට. 1967 දී නොබෙල් සාහිත්‍ය සම්මානයට නම් කරන ලද තිදෙනා අතරට බොර්හේස් අයත් වුවත් එය දිනා ගැනීමට ඔහු සමත් වූයේ නැත.

මෙහි දී ඉස්මතුව පෙනෙන පරිසිද්ධියක් ඇත. ඔහු කොමියුනිස්ට්, සමාජවාදී අදහස් ප්‍රතික්ෂේප කරද්දී, සාර්වභෞමික වූ විලසකින් ලියද්දී, වමේ අය ඔහුව ප්‍රතික්ෂේප කිරීම පටන් ගැනිණ. 1971 කොලොම්බියා විශ්වවිද්‍යාලයේ සම්මන්ත්‍රණයක දී ඔහු මෙසේ කීවේය: “මම හිතන්නේ රචකයාගේ වගකීම රචකයෙක් වීමයි, ඉතින් එයා හොඳ රචකයෙක් නම්, එයා එයාගේ වගකීම ඉටු කරනව. මම හිතන්නෙ මගේ මත පිටතින් තියෙන්නක් කියල. උදාහරණයක් හැටියට, මම කොන්සර්වේටිව්, මම කොමියුනිස්ට්ල පිළිකුල් කරනව, මම නාට්සීන් පිළිකුල් කරනව, මම සෙමයිට්-විරෝධීන් පිළිකුල් කරනව, යනාදී වශයෙන්; ඒත් මම ඒ මත මගේ රචනයට ඇතුල් වෙන්න ඉඩදෙන්නෙ නැහැ, Six-Day War ගැන මම ඉතාමත් ප්‍රීතියට පත්වෙද්දී එය ව්‍යතිරේකයක්. … මම ලියන්නෙ ප්‍රබන්ධ, උපහැරණ නොවේ.”

ආධුනිකයන් ජයගැනීම මෑත ප්‍රවණතාවයකි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on සැප්තැම්බර් 11, 2019

ලෝක පොත් ප්‍රකාශන ඉතිහාසය සලකා බලද්දී, ඉතා මෑත කාලයක් දක්වා, ජේ. කේ. රෝලින්ස් සහ ඊ. එල්. ජේම්ස් වැනි ආධුනික ලේඛකයන් වෙළඳපොල ජයගත් අවස්ථා දකින්නට නැති තරම් යැයි කිව හැකියි. ජේ. කේ. රෝලින්ස් ප්‍රසිද්ධ වූයේ හැරී පොටර් පොත් වලින්. ඊ. එල්. ජේම්ස් ප්‍රසිද්ධියට පත්වූයේ ‘ෆිෆ්ටි ෂේඩ්ස්’ වෙතින්.

ඔවුන් දෙදෙනාම කාන්තාවන් වෙති. ඒත් එහි විශේෂත්වයක් නැත. මන්ද, 19 වැනි සියවසේ, එනම් විනෝදයට පොත් කියැවීම මිනිසුන් අතර පැතිර යන හුරුවක් වෙන්නට පටන් ගනිද්දීම, ඒ සඳහා වූ වෙළඳපොල නිර්බාධව පැවතිය දී බ්‍රිතාන්‍ය පොත් ප්‍රකාශනයේ නවකතා වලින් හරි අඩක් ලියන ලද්දේ කාන්තාවන් විසිනි. ඒවා සියල්ල අනගි කෘති නොවූහ. ඒවා අතරින් අද අපි කියවන්නේ අල්පයක් පමණි.

වික්ටෝරියන් සාහිත්‍යය තුල කාන්තාවට ලිවීමෙන් ජීවිකාව උපයාගන්නට හැකියාව තිබිණ. මුල් කාලයේ දී ඔවුන් පිරිමි ආරූඪ නම් වලින් සිය නිර්මාණ වෙළඳපොලට ඉදිරිපත් කළහ. උදාහරණ වශයෙන් ශාලට්, එමිලි, ඈන් යන බ්‍රොන්ටෙ සහෝදරියන් කරර් බෙල්, එලිස් බෙල් සහ ඇක්ටන් බෙල් යන නම් වලින් ද, මේරි ඈන් එවන්ස් සිය නම ජෝර්ජ් එලියට් යැයි ද භාවිතයෙන් පටන් ගත්ත ද, ඔවුන්ගේ ජීවිත කාලයේ දී ම ඔවුන්ට සිය කාන්තා නම් භාවිතයට හැකියාව පෑදිණ. පිරිමි සමඟ ඔට්ටු අල්ලන තරඟකාරී වෙළඳපොලක සිය සාහිත්‍ය නිර්මාණ අලෙවිකර ජයගන්නට හැකියාව ඔවුනට ලැබුණි.

19 වැනි සියවස යනු එදා වේල සොයා ගැනීමේ වෙහෙසෙන් අයින්ව, ලෝකයේ ප්‍රථම වරට සිය කුසලතා මොනවාදැයි සොයා බැලීම සඳහා කාලය යොදවන්නට, ඒ සඳහා කැපවෙන්නට, මිනිස් සත්වයාට ඉඩක් ලැබී තිබුණ යුගයයි. ඉඩම් අයිතිය තිබුණු අයගේ පවුල්වල දරුවන්ට පවා ගොවිතැන් සඳහා ශ්‍රමය වෙහෙසීමෙන් ගැලවෙන්නට නොහැකි වූ කාලය අවසන්ව, පෞද්ගලික ප්‍රාග්ධනය බිහිවීම පටන් ගැනිණ. සම්ප්‍රදායී ශිල්පශාස්ත්‍රයන්හි යෙදුන අය වෙනුවට, නැතහොත් රජු වෙතින් අවසර ලැබූ හෙයින් කලා නිර්මාණවල යෙදෙනවා වෙනුවට, එතෙක් කිසිත් ලෙසකින් පාරම්පරිකව දායාද වෙන වෘත්තියක නොවූ අයෙකුට ජීවිකාව උපයාගත හැකි කලා හැකියාවක් ඇත්දැයි විමසා බලන්නට අවස්ථාව මුල් වතාවට ලොව පෑදී තිබුණි.

ඒත් බටහිර නොවන රටවල ජනතාවට අත් වූයේ වෙනකකි. රජුන්, එම්ප්‍රදෝරුවන් සහ අනතුරුව පාලන බලය අල්ලා ගත් යටත්විජිත පාලකයන්ගෙන් ගැලවෙද්දී එම අපූරු නිර්බාධ වෙළඳපොල වාතාවරණය භුක්ති විඳින්නට ඔවුන් වාසනාව නොලද්දහ. ඒ වෙනුවට ඔවුන් කැඳවා ගෙන සිටියේ රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් බහුල ක්‍රමවේදයයි.

පුවත්පත්කලාවේදී හෝ මාධ්‍යවේදී නොවන, විශ්වවිද්‍යාලයක් හා සම්බන්ධ කථිකාචාර්ය හෝ මහාචාර්යවරයෙක් නොවන, දේශපාලන හෝ ආගමික නායකත්වයක් උසුලන පදවියක් නොදරන අයෙක්, පහසුවෙන් තම නිර්මාණය සාහිත්‍ය ලෝකයට ගෙනියන්නට සමත් වූයේ නැත. එය වෙළඳපොලට යමක් ඉදිරිපත් කරද්දී මුහුණ දෙන පෞද්ගලික ප්‍රාග්ධනය යෙදවීමේ දී ඇති අවදානම කියා පෑමයි.

දවසේ වේතනය පොතක මිල ඉක්මවා ගිය යුගයක දී නොදන්නා නමක් ලියන, ‘හාඩ් බයින්ඩින්’ කවරයෙන් එන, විනෝදයට කියවන නවකතාවක් මිල දී ගන්නට කී දෙනෙක් ඉදිරිපත් වේවිද? ඒත් තේ කෝප්පයක මිල හා සමාන මුදලකින් ගත හැකි ප්‍රකාශන පිංචක් සඳහා මුදලක් වැය කිරීම බොහෝ අයට එදත් අදත් කළ හැකියි.

මුද්‍රණ අක්ෂර දියුණුව නිසා මුද්‍රිත පොත් වෙළඳපොලට ඒම වැඩිවූවත්, නොදන්නා අයෙකුගේ පොතක් මුද්‍රණයට පෙර වෙළඳපොල විමසා බලන ක්‍රමයක් හැටියට පුවත්පත් සමඟ නිකුත් කරන අතිරේක (fascicle) බිහි වූහ. පිටු 20 ක් පමණින් හැදෙන ඒවායේ කවර සහ කඩදාසි අඩු මිලෙන් යුතු නිසා අතිරේකය සඳහා අයෙකුට ගෙවන්නට සිද්ධ වූ මිල ‘සිලිමක්’ තරම් අඩුයි.

අතිරේක හැටියට පුවත්පත හෝ සඟරාව සමඟ (සතිපතා, මාස්පතා, කිසිත් ඉඟියක් නොදී විටින් විට යනාදී වශයෙන්) එන පොත් පිංච ජනප්‍රිය වෙන්නේ නම් එහි හාඩ් කවර් පොතේ අලෙවිය ගැන ඔවුනට ඉඟියක් ලැබේ. වික්ටෝරියන් යුගයේ කොටස් වශයෙන් පළ කරන ලද අතිරේක ජනප්‍රිය වීම නිසා සමාජයේ සාක්ෂරතාවය ඉහළ යෑම මෙන්ම මුද්‍රණ තාක්ෂණයේ සහ බෙදාහැරීම් ක්‍රමවේදයන් තුල මහත් දියුණුවක් ඇති විය.

ඉතින් එවක දී සාර්ථක පොත් ලියන්නන් අතර වැඩියෙන් දකින්නට ඉන්නේ චාල්ස් ඩිකන්ස් වැනි අයයි. එනම් යම් ආකාරයකින් පුවත්පත් සඟරා සමඟ සම්බන්ධයක් පවත්වා ගනිමින් ඒ හරහා කොටස් වශයෙන් කතන්දර ලියමින් ජනප්‍රිය වෙන්නට සමත් වූ අයයි.

ඇමෙරිකාවේ ‘හාපර්’ස්’ සහ අත්ලාන්තික මාසිකය හොරේෂියෝ ඇල්ගර් ජූනියර් සහ රැල්ෆ් වොල්ඩෝ එමර්සන් වැනි පසුකාලීන සුප්‍රසිද්ධ ලේඛකයන් බිහිකරන්නට දායක වූවයි.

ප්‍රංශයේ ඇලෙක්සැන්ඩර් ඩූමාස් ඔහුගේ ‘ත්‍රී මස්කටියර්ස්’ සහ ‘ද කවුන්ට් ඔෆ් මොන්ටෙ ක්‍රිස්ටෝ’ නවකතා ද එවැනි අතිරේක ක්‍රමයට කොටස් වශයෙන් පළ කරන ලද ඒවාට අයිතියි. ඉයුජීන් සු (Eugène Sue) කොටස් වශයෙන් ලියූ Le Juif (The Wandering Jew/ සැරිසරන යුදෙව්වා) නිසා Le Constitutionnel පත්‍රයේ පිටපත් අලෙවිය 3,600 සිට 25,000 දක්වා ඉහළ ගියේය.

ජර්මන් භාෂාවෙන් යුතු රටවල කොටස් වශයෙන් පළවන නවකතා ගියේ Die Gartenlaube යන සතිපතා සඟරාවේ. 1875 දී එහි පිටපත් අලෙවිය තුන් ලක්ෂ අසූදාහක් ඉක්මවා ගිය බව කියැවේ.

‘ද රුසියන් මැසෙන්ජර්’ විසින් 1873 සිට 1877 දක්වා ලෙව් තොල්ස්තෝයි ලියූ ඇනා කැරනීනා ද, 1879 සිට 1880 දක්වා ෆියඩර් දොස්තොයිවෙස්කි ලියූ ‘ද බ්‍රදර්ස් කරමසෝෆ්’ ද කොටස් වශයෙන් පළ කළහ.

‘ලක්මිණි පහන’ නම් පුවත්පතේ ඩබ්ල්යු. ඒ. සිල්වාගේ ලිපි පළ විය. ඔහු වයස 16 දී ‘සිරියලතා’ ලියූව ද, තවත් කාලයක් යනතුරු ඔහු ගැන පොත්කඩ හිමියන් නොදත්හ. ඒ පොත් විකිණීමට බාර ගැනීම පවා ප්‍රතික්ෂේප වූ ආකාරය ගැන අපට අද දැනගන්නට ලැබේ. ඔහු 1919 දී ‘සිරිසර’ සඟරාව පටන් ගත්තේය. එසේම ‘නුවණ’ සහ ‘ලංකා සාමය’ යන සඟරාවල කර්තෘ ලෙසින් කටයුතු කළේය. ඔහුගේ නම ඒවායෙන් දකින්නට ලැබෙද්දී ඔහුගේ පොත් මිල දී ගන්නා පාඨකයන් ද වැඩි වූවා යැයි සිතිය හැකියි.

එවැනි පොත් පිංචක් හැටියට වරකට පිටපත් 40,000 ක් දක්වා අලෙවි කළ ඩිකන්ස්ගේ ‘පික්වික් පේපර්ස්’ කතන්දරයේ චරිත අනුව නිමැවූ බෝනික්කන් වෙළඳපොලේ වූහ. එසේම 1837 මාර්තු මාසයේ දී Habolt K. Brown අඳින චිත්‍රයේ වෙළඳපොලේ ඇති භාණ්ඩයක් කතාවට රිංගා ඇති ආකාරය දකින්නට හැකියි. පිම්බුන බඩගෙඩියක් ඇති දුම් පයිප්පයක් අතැති ටෝනි වෙලර් පිටුපසින් උදුන උඩ ‘ගිනස් ස්ටවුට්’ ලියා ඇති බව පෙනේ.

‘ද මූන්ස්ටෝන්’ නම් රහස් පරීක්ෂක නවකතාව එසේ කොටස් වශයෙන් එකතු කර ජනප්‍රියත්වයක් ලැබුවේ විල්කී කොලින්ස් ය. 1891 ජූලි මාසයේ සිට 1892 දෙසැම්බර් දක්වා ආතර් කොනන් ඩොයිල් විසින් ‘ද ස්ට්‍රෑන්ඩ්’ නැමති බ්‍රිතාන්‍ය සඟරාවට ශර්ලොක් හෝම්ස් හඳුන්වා දෙන්නේ ද කොටස් වශයෙන් රහස් පරීක්ෂක කතන්දර ගෙනෙමිනි. බොහීමියාවේ ලෝකාපවාදය (Scandal in Bohemia) නම් ඒ මුල්ම කතාවක, වොට්සන් විසින් පාඨකයාට ශර්ලොක් හඳුන්වා දීම සිදුවේ. “එයාගෙ වැඩ ගැන අපහැදිලි විස්තර මට කාලයෙන් කාලයට අහන්න ලැබුණ: ට්‍රිපොෆ් අබිරහස් මරණයේ දී ඔහුව ඔඩෙස්සා වලට කැඳවීම ගැන, ත්‍රිකුණාමලයේ දී ඇට්කින්සන් සහෝදරයන්ව ඒ අපූර්ව ඛේදවාචකයෙන් නිදහස් කරපු හැටි, අන්තිමට ඕලන්දයේ බලයේ ඉන්න රජ පවුල වෙනුවෙන් සාර්ථකව සහ සූක්ෂමව මෙහෙවරක් ඉටු කරපු හැටි.” ඔව්, ලංකාව ගැන සඳහනක් මුල්ම ශර්ලොක් හෝම්ස් කතන්දරයකට එකතුවෙලා තියන බව ඔබ දැන සිටියාද?!

එවක කලා නිර්මාණයක යෙදෙන්නෙකුට තම ප්‍රයෝජනය සඳහා ගන්නා කඩදාසි තමන්ටම කපා ගන්නට සිද්ධ විය. පිහාටු පෑන් උල් කරගන්නට සිද්ධ විය. තීන්ත දිය කරගන්නට සිද්ධ විය. ලියන ලද කොටස වැලි දමා වියලා ගන්නට සිද්ධ විය. අත්පිටපත් සමඟ ගමන්බිමන් යෑම අනතුරුදායක වූ අතර කාවන් වේයන් වෙතින් බේරාගෙන නිවහන තුල සුරක්ෂිතව තබාගැනීමත් පහසු කාර්යයක් නොවූ බව පෙනී යයි.

කොටස් වශයෙන් නවකතාවක් අතිරේක හැටියට විකිණීම සඳහා පුවත්පතක් හෝ සඟරාවකට යවද්දී ලේඛකයන් මුහුණ පෑ තව අභියෝග වූහ. ඊ ළඟ කොටස එනතෙක් පුල පුලා බලා සිටින පාඨකයන් කතාව ගැන පුවත්පතට සිය විචාරාත්මක අදහස් ලියා යැවීම ඒ අතර මුල් තැනක් ගත්තකි.

‘පික්වික් පේපර්ස්’ යනු ඉතා සුළු කාලයකින් ‘එක රැයකින්’ ජනප්‍රියත්වයක් ලැබුණු චාල්ස් ඩිකන්ස් කොටස් වශයෙන් ගෙනෙන ලද නවකතාවයි. ඩිකන්ස්ට වයස අවුරුදු 24 වෙද්දී ඔහු 19 වැනි සියවසේ ප්‍රකාශන ක්ෂේත්‍රයේ දැවැන්තයෙක් බවට හැරී අවසන්. නිකලස් නිකල්බි ප්‍රථම මුද්‍රණයේ පිටපත් පනස්දාහක් මුද්‍රණය නිකුත් වූ දිනයේම අලෙවි විය. ‘ද ඕල්ඩ් කියුරියෝසිටි ෂොප්’ අතිරේකයේ ප්‍රථම මුද්‍රණයේ පිටපත් 70,000 ක් මුල් දිනයේ දී ම අලෙවි විය. ඩිකන්ස් ග්‍රන්ථකරණයට පිවිසෙන්නට පෙර, 19 වැනි සියවස මුල් කාලයේ දී, හුදකලාව සිටින රොමැන්තික දිනීයස් පුද්ගලයෙකු විසින් පමණක් අනගි කලාත්මක නිර්මාණයක් බිහි කරන්නේය යන්න සමාජයේ ආකල්පයක් වූ කාලයකි. ‘ද ඕල්ඩ් කියුරියෝසිටි ෂොප්’ ලියද්දී ඩිකන්ස් ‘ලිට්ල් නෙල්’ චරිතය ගෙනෙන්නේ එයට එතරම් වැදගත්කමක් නොදී. ඒත් පාඨක ප්‍රතිචාර වලින් ඉල්ලා සිටියේ ඒ චරිතය ගැන තව අහන්නට ඔවුන් කැමති යැයි කියායි. ලිට්ල් නෙල් චරිතය වර්ධනය කරමින් කතාව ලියද්දී ලක්ෂයක් පිටපත් විකිණෙන්නට පටන් ගැනිණ.

ජේ. කේ. රෝලින්ස් ලියූ ඉන්ද්‍රජාලික හැකියාවන් ඇති පාසැල් වයසේ දරුවන්ගේ නවකතාව බොහෝ ප්‍රකාශකයන් ප්‍රතික්ෂේප කළහ. නමුත් අවශ්‍ය අවදානමක් ගන්නට කැමති එක ප්‍රකාශකයෙක් පමණි. ඊට වෙනස් අයුරකින් ජනප්‍රිය වූයේ ඊ. එල්. ජේම්ස්. ඇය මුලින්ම සිය නිර්මාණය කොටස් වශයෙන් ලියන්නේ අනුන්ගේ තැනක. ජනප්‍රියත්වය සමඟ ඇය තමන්ගේම තැනක් හදාගෙන ලියා අනතුරුව පොත් මාලාවක්ම බිහිකරන්නට සමත්වේ.

ලංකාවේ බ්ලොග් මාර්ගයෙන් සිය නිර්මාණ ඉදිරිපත් කර අනතුරුව මෑත කාලයේ පොත් ප්‍රකාශනයට පිවිසි පිරිස විශාල සංඛ්‍යාවකි. ආධුනිකයන්ට ඉතා පහසුවෙන් පොතක් ප්‍රකාශනය සඳහා පිවිසිය හැකි මාර්ග අද පෑදී ඇත. එනමුත්, පිළිගත් ලේඛකයන්ට මෙන්ම ආධුනිකයන්ට ද වර්තමානයේ දී මිල නොගෙවා කියවන්නට හැකි අතිමහත් සංඛ්‍යාවකින් එන සාහිත්‍ය නිර්මාණ සමඟ තරඟ වදින්නට සිද්ධ වේ. නැවතත් සාහිත්‍ය දියුණුව සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වෙන අවධියකට අපි පිවිස සිටිනවාද?!

කළින් ලියූ සටහන්:

ජේන් අයර් ලියූ ශාලට් බ්‍රොන්ටෙ සහ ඒකීය පුද්ගලවාදය

17 වැනි සියවසේ චිත්‍ර ශිල්පිණියක් ලෙසින් ජීවිකාව උපයන්නට සමත් වූ කාන්තාව, ආර්ටෙමීසියා ජෙන්ටිලේෂ්කි .

සිංහල කියවන්නාට ලිවීම

පාඨකයා හැමවිටම නිවැරදියි

ජාත්‍යන්තර සාක්ෂරතා දිනය වෙනුවෙන්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on සැප්තැම්බර් 8, 2019

මිනිස් ඉතිහාසය ගනිද්දී කියැවීමට සහ ලිවීමට හැකියාව ඉතා සුළු කාලයක දී ලෝකයේ බොහෝ ජනතාවකට අත්කර ගත හැකි වූ කුසලතාවයක් බවට පත්වූවකි. මිනිස් ඉතිහාසයේ ඉතා කෙටි කාලයක දී අතිමහත් සංඛ්‍යාවක් අතර එය පැතිර ගියේ කෙසේද?

මිනිසා අදත් උප්පත්තිය ලබන්නෙ කියවන ජානයක් නොමැතිව.

සහශ්‍රවර්ෂ ගණනාවක් එසේ ඉපිද මිය ගිය මිනිස් සත්වයන් සිය ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට ඊජිප්තු මිසර ශිෂ්ටාචාර යුගයේ දී සුමේරියන් කුනිෆෝම් යන රූපික අක්ෂර වලින් කියවන හැකියාව සොයා ගත්ත. ඒත් එයිනුත් තවත් අවුරුදු 2450 කාලයක් ගෙවී ගියාට පසුවයි ග්‍රීක හෝඩිය බිහිවෙන්නෙ. ඒ, ක්‍රි. පූ. 8 වැනි සියවස අග නැත්නම් ක්‍රි. පූ. 9 වැනි සියවස මුල දී. අනතුරුව ඉයුක්ලීඩියන් හෝඩිය, ඇල්ෆා සිට ඔමෙගා දක්වා අකුරු 24 කින් හැදෙන්නෙ ක්‍රි. පූ. 4 වැනි සියවසේ දී.

බ්‍රාහ්මී අක්ෂර වලින් එන සිංහලෙන් ලියා ඇති පැරණිතම ලේඛන දකින්නට ලැබෙන්නෙ ක්‍රි. පූ. 3 වන සියවසේ දී පමණ යැයි ‘සිංහල අකුරු පුරාණය’ ලියූ මහාචාර්ය සඳගෝමී කෝපරහේවා සඳහන් කරයි.

කියවීම සහ ලිවීම යන මිනිසා විසින් වර්ධනය කරගත යුතු වූ කුසලතාවයට ඉඩක් ලැබුනේ 16 වැනි සියවසේ සමාජයේ සුළු පිරිසකට පමණයි. ඒ අය අතර පවා පොතපත යනු විනෝදය සඳහා භාවිතා කළ දැයක් නොවේ. කියැවීම ආගමික විය. බටහිර වැසියන්ට කියවන්නට ලැබුනේ බයිබලය, ආගමික පත්‍රිකා සහ ගොවීන් සඳහා වූ ලිත් යනාදියයි. බොහෝ දෙනෙක් ඒවා එකට එකතු වී හඬ නඟා කියැවීමේ යෙදුනහ. වරක් කියවා විසි නොකරන ඒ පොතපත ඉතා සුරක්ෂිතව තබා ගැනුනේ නැවත නැවතත් කියැවීමටයි.

ඒ අනුව ඇතිවන හුරුව නිසා පසුව එන කාව්‍ය සංග්‍රහයන්, සඟරා සහ පොතපත පවා ඔවුන් නිවහන්වල දී පවුල හැටියට කියැවීම පමණක් නොව, වැඩ කරන ස්ථානවල දී සහ තැබෑරුම් වල දී පවා හඬනඟා කියැවීමේ යෙදුනහ.

මහනුවර යුගයේ දී ‘පන්සල් පොත්’ නමින් හැඳින්වෙන ලද පොත් පෙළ ලිවීමට සහ කියවීමට හැකි පිරිස බිහිකරන්නට හේතු වූ බව ඉහත කියූ පොතේම මහාචාර්ය සඳගෝමී කෝපරහේවා සඳහන් කරයි.

17 වැනි සියවසේ දී මිනිසා කියැවීමේ හැකියාව මහත් ජනගහණයක් අතරට ගෙනියන්න සමත් විය. එසේම 18 වැනි සියවස වෙද්දී හඬගා කියැවීමෙන් අයින්ව තනිවම පොත් කියවන හුරුව මිනිසා පටන් ගති. පුවත්පත් සහ සඟරා මෙන්ම දරුවන් සඳහා විශේෂ පොත්පත් ද ලොව ප්‍රථම වරට ලියැවෙන්නට පටන් ගැනුණි.

ඉතින් මේ අවුරුදු පන්දාහක කියවන ලියන ඉතිහාසය ගත්තම, මිනිසා විසින් තනිවම සහ විනෝදයට පොත් කියැවිල්ල ඉතා මෑතක දී පටන් ගත් ඒත් ඉතාමත් ඉතා කෙටි කාලයක දී සීඝ්‍රයෙන් පැතිර ගිය හුරුවක්.

මෙහි දී නිරීක්ෂණය කළ යුතු වැදගත් කාරණය මෙයයි: ඒ හුරුව මිනිසා තුල ජනිත කරවන ලද මෙහෙවර ඉටුකරන ලද්දේ කිසිදු රජයක් විසින් නොවේ. විවිධ විෂම වූ පුද්ගලයන් සිය කාලය සහ වත්කම් යොදවමින් විවිධ විෂම වූ කරුණු කාරණා ගැන ලිවීම නිසා තනිවම කියවන්නට හුරු කරගත් මොළයක් ප්‍රයෝජනයට ගෙන ඒවායෙන් වින්ඳයක් ලබාගන්නට මිනිසාට සමත් වූවා.

මිනිසාට කියැවීමෙන් විනෝදයක් ලබාගත හැකි තැනට එක සියවසකින් ආවේ එහි හැම අදියරකම නියැළුන සියල්ලන්ම යම්කිසි විදියකින් ලාබ උපයාගන්නට සමත්වීම නිසයි. එවක රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් ඉතා අඩුවෙන් පැවතීම නිසයි.

නමුත් ඊට පසුව එන්නෙ ඒ සඳහාත් රාජ්‍ය මැදිහත්විය යුතුයි කියන විශ්වාසය ලොව හැම අත පැතිරිලා ගිය කාලයයි. බ්‍රිතාන්‍යයේ සම්මත කරගත් ‘දුප්පත් නීති’ සහ ලංකාව වැනි රටවල රජයේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය හරහා මිනිසා තුල දැනුම වැඩිවීම කෙසේ සිදුවිය යුතුද වගේම මිනිසා පොතපතින් ලැබිය යුතු විනෝදය කුමක් විය යුතුද යන්නත් තීන්දු වෙන්නට පටන් ගැනිණ.

දෙවැනි සහශ්‍රවර්ෂය අග දී, එනම් විසිවැනි සියවසේ අග භාගයේ දී, 1966 වසරේ දී, යුනෙස්කෝ නමැති ලෝක සංවිධානය විසින් සාක්ෂරතාව සඳහා යැයි දිනයක් නම් කළහ. ඒ සැප්තැම්බර් 8 වැනිදායි.

ඒ අනුව සැප්තැම්බර් මාසය සාහිත්‍ය නඟාලීම සඳහා යැයි ලංකාවේ රජය තීරණය කළහ. ලංකාවේ පැවැත්වෙන ජාත්‍යන්තර පොත් සල්පිල එම තීරණයේ ප්‍රතිඵලයකි. කුටි 38 කින් ජාතික කලායතනයෙන් එය පටන් ගැනුනේ 1999 වසරේ දී ය. ජාතික කියැවීමේ මාසය ඔක්තෝබර් හැටියට රජය තීරණය කරමින් ඒ සඳහා ජාතික පාසැල්, පුස්තකාල යනාදිය හරහා ව්‍යාපෘති දියත් කිරීම පටන් ගැනෙන ලද්දේ 2004 වසරේ දී ය.

රටට ආනයනය කරන කඩදාසි, මුද්‍රණ යන්ත්‍ර, මුද්‍රණ තීන්ත සඳහා බදු ඉවත් කිරීම යනාදී වශයෙන් සාක්ෂරතාවයේ නංවාලීමට බාධා කරන අනේක විධ මැදිහත්වීම් සියල්ල ඉවත් කරගැනීමට රජයක් කැමති කරවා ගැනීම පහසු නැත. ජනතාවගේ බදු මුදල් යොදාගෙන, ඔවුන්ට වැඩි සහන ලැබෙන මාසයක් යැයි මවා පාමින් තෝරාගන්නා ලද සුලුතරයකට කැපී පෙනෙන්නට හැකි උත්සව සහ සල්පිල් පැවැත්වීම ඊට වඩා පහසු වූවයි.

කළින් ලියූ සටහන්: කියවන මොළයේ විපර්යාසය

කියවන්නට බැරි මොළය නිසා …

ධනවාදය සංස්කෘතිය වර්ධනයට දායක විය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on සැප්තැම්බර් 6, 2019

කිසිත් නායකත්වයක් නොමැතිව, කිසිත් රාජ්‍ය මැදිහත්වීමකින් තොරව ඇරඹී තිබුණ එසේම හඳුනාගන්නටත් පෙර බහුතර ජනතාවක් ප්‍රතිඵල නෙලාගන්නට සමත්ව සිටි, ‘කාර්මික විප්ලවය’ යැයි පසුකාලයේ දී නම් කෙරෙන්න, ලෝක සාහිත්‍යයේ ද අපූරු ප්‍රගතියක් ගෙනෙන්නට පාදක වූවකි.

බ්‍රිතාන්‍යයේ පොත් ප්‍රකාශනය කරන ලද කඩදාසි මිල ගණන් හිටිහැටියේ පහළ ගියේ රෙදිපිළි කර්මාන්තයේ නැඟීමත් සමඟයි. කර්මාන්තශාලා වල නිපැදවෙන රෙදිපිළි නිසා යුරෝපීය දුප්පතුන්ට ප්‍රථම වතාවට මාරු කර අඳින්නට වස්ත්‍ර මිල දී ගැනීමේ හැකියාව පෑදුණි. එසේම, කර්මාන්තශාලා වල ඉතිරි රෙදි කෑලි තොග බරට මිල දී ගත් කඩදාසි නිෂ්පාදකයන් පොත් මුද්‍රණය සඳහා අඩු මිලට කඩදාසි නිර්මාණයට සමත් වූහ.

පොත්පත් මිල දී ගැනීමට හැකියාව පෑදී, කියැවීම මෙන්ම ලිවීම ද සමස්ත ජනතාව අතර ජනප්‍රිය වෙද්දී බ්‍රිතාන්‍ය රජය කළේ කඩදාසි සඳහා බද්දක් ගැසීමයි. එසේම පුවත්පත් කඩදාසි නිෂ්පාදනයට සීමාවක් පැනවීමයි. තොරතුරු බෙදාහැරීම යටපත් කරමින් දැනුම පැතිර යාමට බාධක ගෙන ඒම රජයක් කරන්නේ සූරාකන කම්හල් හිමියන් වෙතින් දුප්පතුන් බේරාගන්නවා කියන මුලාවෙනි. දුප්පතුන්ට ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට පොතක් මිල දී ගෙන කියවන්නට අවස්ථා පෑදී ඇති බව රජයේ නීති රීති හැදූ අය සැලකිල්ලට නොගත්හ.

එංගලන්තයේ පොත් මුද්‍රණය ඉහළ යද්දී මුද්‍රණ අකුරු හිඟයක් හට ගැනිණ. පිටු කිහිපයක් මුද්‍රණය කර, ඒ අකුරු ගලවා ඊ ළඟ පිටු මුද්‍රණය කිරීම එවක සිරිතකි. නෙදර්ලන්තයේ Joh. Enschedé මුද්‍රණය සඳහා අකුරු හැදීමට කම්හලක් පටන් ගත්තේ 1743 දී. 1796 වෙද්දී බිනි සහ රොනල්ඩ්සන් අකුරු කම්හලක් ඇමෙරිකාවේ ෆිලඩෙල්ෆියා නගරයේ දී පටන් ගත්හ.

ලන්ඩනයේ ‘ද ටයිම්ස්’ පුවත්පත සඳහා හුමාලයෙන් දුවන, ස්ලින්ඩාකාර මුද්‍රණ යන්ත්‍රයක් නිමවන ලද්දේ ෆ්‍රෙඩරික් කොනිග් සහ කොන්රඩ් බවර් විසිනි. ඒ 1814 දී ය. 18 වැනි සියවසේ පිටපත් 750 ක් මුද්‍රණය කළ හැකි වූ යන්ත්‍ර වෙනුවට 19 වැනි සියවස යනු හුමාලයෙන් දුවන එන්ජිම යොදාගෙන පිටපත් ලක්ෂයක් මුද්‍රණය කළ හැකි කාලය පටන් ගැනිණ.

නිව්යෝර්ක් නගරයේ ඩැනියෙල් ෆැන්ෂෝ (Fanshaw) විසින් 1826 දී යාන්ත්‍රික යුගයේ පළමු නිෂ්පාදන මුද්‍රණාලය ගෙනෙන වසරයි. ඊස්ට්වුඩ් සහ ස්කිනර් වෙතින් ගෙන්වා ගත් අහක දමන රෙදි කැබලි වලින් කැනඩාවේ ටොරොන්ටෝ පැත්තේ නිමැවුණ කඩදාසි එහි දී භාවිතයට ගැනුණි.

18 වැනි සියවස ලංකාවට ද මුද්‍රණ යන්ත්‍ර පිවිසි කාලයයි. මහාචාර්ය සඳගෝමී කෝපරහේවා අපූරු තොරතුරු රැසකින් පිරිනමන සිය “සිංහල අකුරු පුරාණය” තුල සිංහල මුද්‍රණ අක්ෂර නමින් පරිච්ඡේදයක් ලියා ඇත. එහි සඳහන් පරිදි: “ලන්දේසි ආණ්ඩුකාරවරයාගේ අනුග්‍රහයෙන් 1737 දී ප්‍රථම මුද්‍රණාලය කොළඹ පිහිටුවනු ලැබූ අතර ඉන්පසුව පුස්කොළ අකුරු මුද්‍රණ අක්ෂර බවට පත් විය.” දේශීය වශයෙන් සිංහල අකුරු අච්චු හදා ගන්නට පෙර පොත්පත් මුද්‍රණය සඳහා සිංහල මුද්‍රණ අක්ෂර ඉන්දියාවේ බටහිර බෙංගාලයෙන් ගෙන්වා ගැනීමට කටයුතු කර ඇත. 1860-1900 අතර කාලසීමාව තුල දේශීය මුද්‍රණාල 50 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් තිබුණේ යැයි ද, සිංහල අච්චු අකුරු නිපදවීමට පුරෝගාමී වූයේ 1892 දී එන්. ජේ. කුරේ සහ පුත්‍රයෝ සමාගම යැයි ද, මහාචාර්ය කෝපරහේවා සටහන් තබයි.

කරන කියන සියල්ල සඳහා රජයෙන් අවසර ගත යුතු පස් අවුරුදු සැලසුම් යුගයක් ලංකාවටත් පැමිණීම නිසා මුද්‍රණය, සහ ඒ නිසාම පොතපත සහ එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ශ්‍රී ලාංකික සංස්කෘතියේ ද අභාග්‍යමත් කාලය උදා වූයේ අනතුරුවයි. නිසිබලධාරීන් විසින් කපා හරින, නිදහස් භාෂණයට ඉඩක් නොවූ, ආනයන සහ විදේශ මුදල් සඳහා තහනම් යනාදිය නිසා හිමිහිට වර්ධනය වෙමින් පැවති බොහෝ දේවල් හිටිහැටියේ නැවතිණ. 1970 ගණන්වල සිට 80 ගණන් දක්වා කාලය තුල ලංකාවේ මුද්‍රණාලයකට පය ගසා ඇති අය, පොත්පත් මුද්‍රණය සඳහා පිටු හදන විට අකුරු අමුණන අය මුහුණ දුන් අකුරු හිඟය ගැන හොඳින් දනිති. හේතුව ඒ වෙද්දී දේශීය වශයෙන් මුද්‍රණ අකුරු හදාගැනීමට නොදන්නාකම හෝ වත්කම් නොමැති වූ නිසා නොවේ.

කාර්මික විප්ලවයෙන් පසුව නව අමුද්‍රව්‍ය වලින් කඩදාසි මෙන්ම තාක්ෂණයෙන් සපිරි මුද්‍රණ යන්ත්‍ර සහ මුද්‍රණ අකුරු බිහිවූයේ රජය හරහා ගෙනෙන ලද කර්මාන්ත සංවර්ධනය කිරීමේ ව්‍යාපෘති මාර්ගයෙන් හෝ රජයේ ණය නිසා නොවේ.

තම මූලධනය යොදවා දියුණු කරන ලද භාණ්ඩයක් වෙළඳපොලට ඉදිරිපත් කර පාරිභෝගිකයා ගෙවන මිල අඩු කරන්නට ක්‍රමවේද සොයාගත්තවුන්ට ඊට ඉඩක් ලැබුණු නිසයි. එසේ නව ක්‍රමවේද තුලින් භාණ්ඩ වෙළඳපොලට එද්දී, මූලධනය යෙදවූවන් ධනවතුන් වෙන්නට සමත්වීම පෙන්නුම් කරන්නේ පාරිභෝගිකයා සතුටට පත්ව සිටින ආකාරයයි. එය බ්‍රිතාන්‍යය, ඇමෙරිකාව සහ ලංකාවේ ද එක ලෙසින්ම වර්ධනය වූ ආකාරය වටහාගැනීම අපහසු වූවක් නොවේ.

ඉතින් පොත් කියවන්නට කැමති අය ලෝකයේ වැඩිවෙද්දී, පොත් සහ පුවත්පත් වැඩියෙන් මුද්‍රණය සඳහා ක්‍රමවේද වෙළඳපොල විසින් සොයා ගැනිණ. විවිධ පුද්ගලයන්, විවිධ රටවල, විවිධ භාෂා වලින්. ඒත් ව්‍යවසායකයෙක් ධනවතෙක් වනුයේ පාරිභෝගිකයා සතුටට පත් කිරීමට හැකියාව පාදා ගැනීමෙන් යැයි කියා දෙන අය අඩු වූ රටවල රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් වැඩි වී නැඟී ආ දියුණුව නැවතිණ.

රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් හරහා රටවැසියා සිංහල භාෂාවට සීමා වීම පටන් ගැනීම නිසා සිංහලෙන් පමණක් කියවන්නාට ලෝකයේ බොහෝ වැදගත් අදහස් ගැන දැනගන්නට නොලැබුණි.

මුද්‍රණ කලාවේ මුල් කාලයේ දී බටහිර බොහෝ මුද්‍රණකරුවන් විසින් පහත ලතින් ආප්තෝපදේශය ප්‍රදර්ශනය කිරීම සිරිතක් කරගන්නා ලදහ. Littera scripts manet, ඉන් කියැවුනේ ‘ලිඛිත අකුර පවතියි’ යන්නයි. එහි සම්පූර්ණ ආප්තෝපදේශය මෙසේය: Vox audits perit Littera scripts manet ‘ඇහෙන වදන් මැකී යයි, ඒත් ලිඛිත අකුර පවතියි’.

‘සිංහල සෙල් ලිපි අකුරු’ නම් පරිච්ඡේදයේ මහාචාර්ය කෝපරහේවා මෙසේ සඳහන් කරයි: “සෙල් ලිපි අකුරු කිසි කලෙකත් වෙනස් නොවෙති’යි විශ්වාසයක් සිංහල ගැමියන් අතර පැවති හෙයින් ඒවා ‘ගලේ කොටපු අකුරු’ ලෙස සිංහල ජන වහරට එක් විය.”

යුරෝපීය භාෂා වලින් එන වචන සහ වදන් එකතු කරමින් රුසියන් බසින් කවි ලියූ පුෂ්කින් වැනි අය යටත්විජිතයෙන් පසුකාලීන ලංකාවේ සිටියා ද? ශේක්ස්පියර්, ඇඩම් ස්මිත්, ලෝඩ් බයිරන් යනාදීන්ගේ නිර්මාණ කියැවූ අය, සහ යුරෝපා රටවල සංචාරයට ගිය අය, ලංකාවේ වාසය නොකළාද? නැත්නම් ඒ පසුබිම් සහිතව සිංහලෙන් අනගි කෘති නිර්මාණයට හැකියාව තිබුණත් ලංකාවේ රජය ගෙනෙන ලද සංස්කෘතික මැදිහත්වීම් නිසා ඔවුන් නිහඬ වූවාද?

රුසියන් සාහිත්‍යයේ පවතින අනගිතම කෘති හැටියට සැලකෙන්නේ රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් පටන් ගන්නට කළින් වූ නිර්මාණ වෙති. ස්ටාලින් තෑගි, ලෙනින් තෑගි, සහ නොබෙල් තෑගි පවා ලැබුණ රුසියන් වෑයම් තිබුණත් ඒවා ඊට කළින් වූ නිර්මාණ හා සමකළ නොහැකියි.

එක්තරා දැක්මකට පමණක් සීමා වූ සාහිත්‍යයක් සහ සංස්කෘතියක් දායාද වීම ගැන සිංහලෙන් පමණක් කියවන්නට දත් අය සෑහීමකට පත් නොවෙති. හිටිහැටියේ සිංහල කියවන අය වාසස්ථාන කරගත් සෑම රටක් වෙතම පැතිර ගිය සිංහලෙන් බ්ලොග් ලිවීමත් සහ අද හනිකට අලෙවි වෙන පරිවර්තන සාහිත්‍යයත් එය මනාව ඔප්පු කර පෙන්වයි.

හානිකර ප්‍රතිපත්ති නිසා හටගෙන ඇති අහිතකර තත්වයෙන් ගැලවෙන්නට වෙළඳපොල විසින්ම ආශ්චර්යමත් විසඳුම් ගෙනැවිත් ඇත.

පාඩුවේ ඉන්න දුන්නා නම්!!!

එදා ටෙම්පල් ඔෆ් ද මියුසස්, අද ග්‍රන්ථ.lk

Posted in Uncategorized by arunishapiro on සැප්තැම්බර් 2, 2019

ග්‍රීක සහ රෝම මිථ්‍යා ප්‍රබන්ධ වල එන දෙවියන්ගේ රජු වූ සියුස් සහ ස්මරණයේ දිව්‍යාංගනාව වූ නෙමෝසිනී යන දෙදෙනාගේ දියණියන් වූ ඒ ඒ කලා ක්ෂේත්‍රයට ‘මියුස්’ හැටියට පෙනී සිටින දිව්‍යාංගනාවන්, එනම් ‘මියුසස්’ 9 කි. එයින් පැවත එන හුරුවක් අනුව කලා කෘතියක් නිර්මාණයට කලාකරුවාට පෞද්ගලික වූ ජවයක් ගෙනෙන්නාව වර්තමානයේ දී ද ‘මියුස්’ නමින් හැඳින්වේ.

ටෙම්පල් ඔෆ් ද මියුසස් නමින් කුඩාවට පටන් ගත් පොත්කඩයේ අයිතිකාරයා වූයේ ජේම්ස් ලැකින්ග්ටන් නැමැත්තාය. ඔහු ගමින් ගමට ගොස් සපත්තු වෙළඳාමේ සහ අලුත්වැඩියාවේ මෙන්ම කපුකැටීමේ ද යෙදුණ අයෙකුගේ පුතුන් 11 දෙනා අතරින් එක්කෙනෙකි. පියාගේ බීමත්කම නිසා ඔවුන් දුර්භාග්‍යයට පත්වූහ. ඔහුගේ පාසැල් අධ්‍යාපනය නැවතිණ. ඔහුට තමන්ගේ බාල සහෝදර සහෝදරියන් රැක බලා ගන්නට සිද්ධ විය. සමහර අවස්ථාවක වීල්බැරෝ එකක් මත දාගෙන ‘ඇපල් පයි’ විකුණන්නට ද, තවත් අවස්ථාවක පොල දවසට තාත්තා සමඟ ගොස් ලිත් විකිණීම සඳහා උදව් කරන්නට ද ඔහුට සිදුවිය. සපතේරුවෙක් යටතේ ආධුනික ශිල්පියෙකු ලෙස කටයුතු කළ ඔහු එයින් ලැබූ වේතනයෙන් කියැවීම ඉගෙන ගන්නට ඔහු සේවය සැපයූ සපතේරුවාගේ භාර්යාවට සහ පුතාට ගෙවූ බව කියැවේ. වයස 22 වෙද්දී කියවන්නට හැකි වූවාට ඔහුට එවිට ද ලියන්නට දැනුමක් නොවීය.

ජේම්ස් ලැකින්ග්ටන් වෘත්තිය පටන් ගන්නේ සපතේරුවෙක් හැටියටයි. ඒත් කියැවීමට ලොල් වූ හේ 1774 දී ලන්ඩනයේ කඩකාමරයක් කුලියට ගෙන සපත්තු සමඟ පොත් ද විකුණන්නට පටන් ගති. ආගමික, සම්භව්‍ය කෘති සහ විද්‍යාත්මක පොත් පමණක් නොව තමන්ගේ ජීවිතයට වැදගත් යමක් එකතු කරගත හැකි යැයි සිතෙන ඕනෑම පොතක් විකුණන්නට ඔහු ඉදිරිපත් විය.

1774 දී වෙනත් පොත්කඩවල හෙමිහිට විකිණෙන පොත් සඳහා විකුණුම් මිලෙන් බාගයක් හෝ කාලක් ගෙවා තොග ගන්නට හේ සමත් විය. ඔහුගේ පොත් ගැනුම්කරුවන් බහුතරය වූයේ ඔහු මෙන්ම මෙතෝදිස්ත ආගම ඇදහූ අය වූහ. විකිණෙන්නේ නැති පොත්වල පිටු එවක පාන් තැටි ලයිනින් කිරීම සඳහා බේකරි කඩහිමියන්ට ද, කඩචෝරු දමන කඩදාසි බෑග් හදන අයට ද කඩදාසි පිටු ගණනට විකුණන ලදි. ලැකින්ග්ටන් ඒ පොත් කඩදාසි බරට මිල දී ගෙන, ඒත් පොත් හැටියට අඩු මිලට විකිණීම පටන් ගත්තේය.

පොත් කවරයේ සඳහන් මිලට නොව ඊට වඩා අඩු මිලට පොත්!

පොත් කියවන ආසාවෙන් නළියන, ඒත් පොතක වැය දරන්නට නොහැකි වූ පාඨකයන් ඔහුගේ පොත් කඩයට ඇදී එන්නට පටන් ගත්හ. තොග හැටියට අඩු මිලට ගෙනෙන පොත් අතරට ඔහු අලුත් පොත් ද මිල දී ගෙන මෙතෙක් ගෙන ගිය ප්‍රතිපත්තිය අනුව ඒ අලුත් පොත් ද ඩිස්කවුන්ට් මිලට විකුණන්නට පටන් ගත්තේය. සමහර අවස්ථාවල දී ඔහු තමන්ගේ පොත් කඩයේ ඇති පොත් තොග ගැන බොරු කියනවා යැයි සෙසු කඩ හිමියන් අවලාද කියූහ.

මෙතෙක් තමනට විකුණාගත නොහැකි පොත් තොග වශයෙන් මිල දී ගෙන යෑම ගැන එතෙක් සතුටු වූ කඩහිමියන් අලුත් පොත් අඩු මිලකට එ්ත් ඉක්මණින් විකිණීම දකිද්දී ඒ ගැන දැඩි සේ උරණ වූහ.

ජේම්ස් ලැකින්ග්ටන් දැන් ඔවුන්ගේ පුස්කන පොත් ගබඩාව තොග වශයෙන් මිල දී ගෙන යන්නෙක් නොව ඔවුන්ගේ පොත් අලෙවිය සමඟ ඔට්ටුවෙන තරඟකාරයෙකි.

1791 සිට 1792 දක්වා වසර ඇතුලත පමණක් ඔහු බ්‍රිතාන්‍ය පවුම් පන්දාහකට ආසන්න ආදායමක් තම පොත්කඩෙන් ලැබූ බව කියැවේ.

ඔහුගේ පොත් කඩයෙන් කිසිම පොතක් ණය මුදලට ගත හැකි වූයේ නැත. එහි එන අයට තව දුරටත් පොත් මිල කේවල් කරන්නට ඉඩක් නොවීය. ඔහු තම ව්‍යාපාරය හැඳින්වූයේ “මුළු ලෝකයේම පවතින අඩුම මිල පොත්කඩේ” කියායි. කඩේ ආදර්ශ පාඨය වූයේ “පුංචි ලාබ විශිෂ්ට දේ කරයි” යන්නයි.

නව සංකල්පය ගැන දිගින් දිගටම උරණ වූ පොත් වෙළෙන්ඳන් ඔහුගේ පොත් එකතුව ගැන අනේක කයිකතන්දර ගෙතූහ. ලැකින්ග්ටන් නමැති පොත් විකුණන්නා යැයි කියන මෙම කාටූනය ඔහුගේ විරුද්ධකාරයන් ගෙන ගිය ප්‍රචාර අතර වූවකි.

ඒ 18 වැනි සියවස. මේ 2019 වසර.

ප්‍රකාශන ආයතනය 40% ක් වට්ටම් කියද්දී, එයාලගෙන් අරන් ගිහින් විකුණන අය 35% ක් යැයි පැවසීම වැරැද්දක් යැයි කියන අය දුටුවෙමි. ඒ ලංකාවේ සාහිත්‍ය මාසය පටන් ගනිද්දීම. පොත් මිල දී ගන්නා අය සඳහා සපයන වට්ටම් වැඩි කිරීම ගැන පොත් විකුණන අය සමඟ සමහර පොත් ප්‍රකාශකයන් උරණවී සිටිති. ඔවුන් අඩුවට පොත් මිලට ගන්නට ක්‍රමවේද ගෙනෙන ව්‍යවසායකයනට පරිභව සහ නින්දා අපහාස කිරීමට පවා පෙළඹී සිටිති.

අඩු ලාබයක් තබාගෙන වෙළඳාමේ යෙදෙන්නට ක්‍රමවේදයක් පාදා ගැනීම නිසා පාරිභෝගිකයාට වාසියක් සැලසෙන බවත්, ඒ නිසාම එම වෙළඳපොල තුල පාරිභෝගිකයන් වැඩිවෙන බවත්, ඒ නිසාම එම වෙළඳපොලට තව තව අලුත් නිෂ්පාදන ගෙන එන්නට වැඩි පිරිසක් පෙළඹෙන බවත් එවැනි මුග්ධයෙකුට නොපෙනේ.

සීමිත වූ පිරිසකට පමණක් කියැවීමේ භාග්‍යය හිමි වූ යුගයකින් කියැවීම සහ ලිවීම බහුතරයගේ හැකියාවක් බවට පත්වූයේ රජයේ මැදිහත්වීම් නිසා යැයි සිතන අය තවමත් සිටිති. ඊට අවස්ථාව බහුතරයකට පාදා දුන්නේ ලැකින්ග්ටන් වැනි නව ක්‍රමවේද සොයාගත් වෙළඳපොල ව්‍යවසායකයන් විසිනි.

රජය ලවා මැදිහත්වීම් ගෙනෙන්නට ආවඩන්නේ, පස්වැනි හේන්රි හි එන අවවාද අනුශාසනා කරන්නන් වැනි කොට්ඨාශයකි. ඔවුන් පාඨකයාගේ රුචිය මෙහෙයවන්නට කැමතියි. තමන්ට මුහුණ දෙන්නට සිද්ධ වෙන තරඟයෙන් ජයගන්නට හැකි නව ක්‍රමවේද සොයා යෑම වෙනුවට තරඟකාරයාව මට්ටු කරන්නට කැමතියි. ලේඛකයා වෙනුවෙන් සහ පාඨකයා වෙනුවෙන් පෙනී සිටිනවා යැයි කියූවද ඔවුන් ලේඛකයාට වැඩි වෙළඳපොලක් පෑදෙන මාර්ගය අවහිර කරමින් පාඨකයාට අඩු මිලක් ලැබීම ද වළක්වන්නට වෙහෙසෙති.

එවැනි එද්දලයන්ට රැවටෙන අය, “රජය පාලන මිලක් දෙන්නේ මිල වැඩිවෙන එක වළක්වන්න” යන මුලාවට රැවටී තව තවත් මැදිහත්වීම් අවශ්‍ය යැයි තරයේ විශ්වාස කරති.

කියැවීමේ ආශාවෙන් නළියන ලංකාවෙන් ඈතක සිටින අප හට අනගි සේවාවක් සපයන Grantha.lk ආයතනයට ජයෙන් ජය පතමි.

පරිවර්තන සාහිත්‍යය සහ පුෂ්කින් ලියූ ඔනීගන්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on සැප්තැම්බර් 2, 2019

ඇලෙක්සැන්ඩර් පුෂ්කින් ලියූ ඉයුජීන් ඔනීගන් පද්‍යය සංග්‍රහය ඉතා අපූරු වූවකි. ඉංග්‍රීසියෙන් ඉයුජීන් යැයි හැඳින්වෙන්නේ රුසියන් බසින් යෙව්ගේනියි හැටියට උච්චාරණය වෙන නමයි.

සිංහල බසට පරිවර්තනය කරන ලද මුල් කෘතිවල කතුවරයන්ගේ නම් ගම් ඇතුළුව, පොතේ එන නාම පද බොහොමයක් දැඩි සේ වෙනස් කිරීම් වලට ලක්වෙයි. පරිවර්තන වෑයම් වල දී එක්කෝ ඒ පොත ලියැවුණ මුල් භාෂාවෙන් එන පරිදි සහ ඉංග්‍රීසියෙන් ලියැවුණ හෝ ඉංග්‍රීසියට හැරවුණ පොතකින් පරිවර්තනය කරද්දී ඒ අනුව නම් භාවිතය කළ යුත්තකි. උච්චාරණය කෙසේ සිදුවේදැයි පහසුවෙන් සොයාගත හැකි අවධියකට අපි පිවිස සිටිමු.

අනුවර්තනයක් නාම පද වෙනස් කරයි. ඒත් කිසිම විටෙක කෘතිය ලියූ ලේඛකයා භාවිතා කරන නම වෙනස් කිරීම කළ නොයුත්තකි. ඇමෙරිකන් ජාතික ඩග්ලස් ඒබ්‍රම්ස් ලේඛකයාව ඩග්ලස් ආබ්‍රහම්ස් යැයි හෝ අයිසැක් ඇසිමෝව් ලේඛකයාව ඉසාක් අසිමෝව් යැයි හැඳින්වීම වැරදියි. අයෙකුගේ නම එයා භාවිතා කරන අන්දමින් නොයෙදීම ආචාරශීලී නොවනවා සේ ම, ආචාර ධාර්මිකව ද එය ලේඛකයාව හෑල්ලු කිරීමකි.

පරිවර්තන කෘතිවලට දැඩි ඉල්ලුමක් ඇතිවීමත් සමඟ සිංහල පරිවර්තන තුල ඇති අඩුපාඩු ගැන කතාබහ දැන් නිතර දකින්නට ලැබේ. ඒත් ලෝක පරිවර්තන සාහිත්‍ය තුල ඇලෙක්සැන්ඩර් පුෂ්කින් ලියූ ඉයුජීන් ඔනීගන් තරම් කතාබහට ලක් වූ වෙනත් නිර්මාණයක් නැත.

මෙම පද්‍යය සංග්‍රහය ඉංග්‍රීසි බසට හරවන ලද ව්ලැඩීමියර් නබෝකොෆ් ගෙනෙන ලද නිර්මාණය සහ අටුවා ටීකා ගැන පමණක්, විද්වත් මට්ටමින් පමණක්, බටහිර භාෂා වලින් පළ කරන ලද ලිපි, රචනා, පොත්, පශ්චාත් උපාධි නිබන්ධන යනාදිය මහත් රැසකි.

එවක එංගලන්තයේ චාල්ස් ඩිකන්ස් සහ ආතර් කොනන් ඩොයිල් යනාදීන් පුවත්පත්වල කොටස් වශයෙන් පළ කරන ලද්දා සේ ම, පුෂ්කින් වසර 7 ක් තිස්සේ ලියූ මේ පද්‍ය සංග්‍රහය 1825 සිට 1832 දක්වා කාලය ඇතුලත රුසියන් පුවත්පතක කොටස් වශයෙන් පළ කරන ලද්දකි. අනතුරුව එය පොතක් හැටියට 1833 දී ප්‍රකාශනය විය. ඔහු කතාව ගොතන්නේ 1 වැනි ඇලෙක්සැන්ඩර් සහ 1 වැනි නිකලස් යන ට්සාර්වරුන් බලයේ සිටිය දී ය. අනතුරුව ට්සාර් නිකලස්ට එරෙහිව රුසියන් හමුදාව ගෙනා ‘දෙසැම්බර් උද්ඝෝෂණය’ සමඟ පුෂ්කින්ට ඔහුගේ ගම්බද වතුයායන්ට ගොස් පිටුවහල්ව ඉන්නට සිද්ධ විය.

මෙහි කතා වස්තුව එවක දකින්නට ලැබෙන සාමාන්‍යයකි. බ්‍රිතාන්‍ය නවකතාකරු සැමුඑල් රිචඩ්සන් ලියූ ඔහුගේ අග්‍රකෘතිය හැටියට සැලකෙන ක්ලැරිස්සා වැනි ආදර වෘත්තාන්තයකි. ඛේදනීය අවසානයකි. නමුත් ඔහු විසින්ම නිර්මාණය කරන පද්‍ය ශෛලියක් යොදාගෙන ලියැවෙන නවකතාව වෙනස්ම වූ වෑයමයි. සම්පූර්ණ පද්‍ය නිර්මාණය හැදී ඇත්තේ කවි පේලි 14 ක් බැගින් ඇති කොටස් 389 කින්. මෙය අද ‘ඔනීගන් පද්‍ය’ නැත්නම් “පුෂ්කින් දහහතර පද සැහැල්ල” (sonnet) ක්‍රමය හැටියට සැලකෙන්නයි. එහි ඇති ‘ගැහැණු පිරිමි’ පද රිද්ම වැනි තවත් සුවිශේෂී අංග බොහොමයකි.

ප්‍රබන්ධයක් වුවත් එහි සඳහන් විස්තර එවක පාඨකයන්ව ලෝක සංචාරයක ගෙනියන සේ අපූරු අත්දැකීමක් ගෙන දුනි.

පද්‍ය අංක VII හි මෙසේ සඳහන් වෙයි:
ඔහු සාප කළේය තියෝක්‍රිටස් සහ හෝමර් හට,
ඇඩම් ස්මිත් තුලයි ඔහුගේ ඩිප්ලෝමාව වූයේ,
අපේ ගැඹුරු අර්ථශාස්ත්‍රඥයා හට,
තිබුණා කුමක්දැයි හඳුනාගැනීමේ තිළිණය,
ජාතියේ ධනය, කෙසේද එය වැඩි වූයේ,
රටක් ජීවත්වෙනුයේ කෙසේද සහ ඇයි,
ඊට රන් සැපයුමක් අවශ්‍ය නොවන්නේ තියෙනවා නම්,
සරල නිෂ්පාදයක් අතිරේකය හැටියට,
වටහාගන්නට මෙය ඔහුගේ පියා අසාර්ථකය,
ඒ නිසා ගත්තා ඉඩම උගස් කර ණය.

මෙම සංග්‍රහය තුල පුෂ්කින් නමින් සඳහන් කරන අය අතර ශිලර්, ගර්ට (Goethe), රිචඩ්සන්, රූසෝ, කාන්ට්, ලෝඩ් බයිරන් යනාදී එවක සුප්‍රසිද්ධ ජනප්‍රිය පුද්ගලයන් ගණනාවකි. එදා ලෝක සමාජයේ සිද්ධ වන කතාබහ සහ සුප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන්ව ඉතා දක්ෂ අන්දමින් පුෂ්කින් සිය කාව්‍ය නවකතාවට ඈඳා තිබේ. එසේම, රත්තරන් පළතුර හැටියට හැඳින්වෙන අන්නාසි සහ තවත් රසවත් ආහාර සහ වයින් පාන ගැන කියැවේ. පුෂ්කින් ගෙවූ ජීවිතය ද යම් දුරටකට ඔනීගන් චරිතය හා සමානකම් දරයි. පුෂ්කින් විසින් ආදර සබඳතාවයක් පැවත්වූ බැලේ නාට්‍යාංගනාව මෙම කාව්‍යයට ඇතුල් කර ඇත. ඉතින් තාත්වික සංදර්භයක් සිය පද්‍ය තුලින් පිරිනමන්නට ඔහු සමත් වෙයි.

එතෙක් නොතිබූ ලෙසින් ජාතික වූ සාහිත්‍යය ක්‍රමයක් රුසියානු සාහිත්‍යයට ගෙන ඒමට සමත්වීම නිසාත්, හේ ලෝක ප්‍රසාදයට පත්විය. ට්සාර්වරු ගැන හැඳින්වීම් ඔනීගන් වලින් අයින් කරන්නට පුෂ්කින්ට සිද්ධ විය. එම ස්ථාන අද හිස්ව ඇත.

පුෂ්කින් විසින් එය නිර්මාණය කරන ලද ආකාරය නිසා, එහි සාහිත්‍යමය අනගිත්වය සමඟින් රිද්මානුකූල පරිවර්තනයක් ගෙන ඒම ගණිතමය වශයෙන් කළ නොහැකි යැයි 1944 වෙද්දී ඊට අතගැසූ නබෝකොෆ් කියා සිටියේය. එවක දී ඔහු ඇමෙරිකන් විශ්වවිද්‍යාලයක රුසියන් සාහිත්‍ය සඳහා වූ මහාචාර්යවරයෙකි.

නබෝකොෆ් රුසියන් බසින් කවි සහ කතා ලියා තිබුණ ද, ඔහු සාහිත්‍ය ලෝකයේ එවක දී ප්‍රසිද්ධිය ලබා තිබුනේ ඉංග්‍රීසි බසින් ලියන ලද පද්‍ය වෙනුවෙනි. 1955 දී මුද්‍රණය වූ ලොලීටා නවකතාව ඔහු මුලින් ඉංග්‍රීසියෙන් ලියා අනතුරුව රුසියන් බසට පරිවර්තනය කළේය. රුසියන් අයෙක් වැරදියට පරිවර්තනය කළොත් කියා තමන්ම එසේ පරිවර්තනය කළ බව හේ කියා සිටියේය. නබෝකොෆ් පරිවර්තන වෑයම් දුටු ආකාරය එයින් පෙනී යයි.

පරිවර්තන වෑයම් සඳහා වසර පහක් හයක් යද්දී ඊට තවත් කාලය මිඩංගු කිරීම නුසුදුසු යැයි ඔහුගේ සාහිත්‍ය මිතුරා වූ මහාචාර්ය එඩ්මන්ඩ් විල්සන් කියා සිටියේය. ගූගන්හයිම් ශිෂ්‍යත්වයක් ඒ සඳහා පාවිච්චි කරමින්, කේම්බ්‍රිජ් විශ්වවිද්‍යාලයේ දී නබෝකොෆ් එම කාර්යයේ නියැළීය. උදේ නමයේ සිට මැදියම් රෑ 2 දක්වා පුරා මාස දෙකක් පරිවර්තනය සඳහා අටුවා ටීකා ලිවීමේ යෙදෙන බව නැබොකොව් විල්සන්ට දැන්වූයේය. “හරියට ඔනීගන් පරිවර්තනය කරන හැටි මා සොයාගෙන නැහැ. මේ සම්පූර්ණයෙන් කරපු පස්වැනි නැත්නම් හයවැනි වෑයම” යැයි ඔහු විල්සන්ට ලියූ ලිපියක සඳහන්. පුෂ්කින් පරිවර්තන වෑයම අත්හැර දමා නැවතත් තමන්ගේම පොත් ලියන්න යැයි විල්සන් ඔහුට නැවත කීවේය.

වෝල්ටර් ආන්ඩ්ට් 1960 දී පද්‍ය විලාශයෙන්ම ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනයක් එළිදැක්වූයේය. නබෝකොෆ් ඔහු වැරදි යැයි පෙන්වා දෙන්නට සාහිත්‍ය සටනක් ඇරඹීය. සිය මිතුරු විල්සන්, ආන්ඩ්ට්ගේ පැත්ත ගැනීම ගැන නබෝකොෆ් තදින් උරණ වූයේය.

නබෝකොෆ් ඉදිරිපත් කළ ඉයුජීන් ඔනීගන් ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනයට පුෂ්කින්ගේ පෞද්ගලික ලිපි හා සටහන් වලින් ලබාගත් සහ නබෝකොෆ් සිය රුසියන් ඉතිහාස දැනුම තුලින් එක්කාසු කරන ලද විස්තරාත්මක අටුවා ටීකා රැගත් මුද්‍රණය වෙළුම් හතරකින් විය. එය 1964 වසරේ එළි දැක්විණ. ඒ පරිවර්තනය ගැන දරුණු විවේචනයක් ඔහුගේ මිතුරා වූ විල්සන් වෙතින් එල්ල වූයේ ‘ද නිව් යෝර්ක් පොත් විචාරයේ’ ය. නබෝකොෆ් සහ විල්සන් අතර මිතුරුකම් එතැනින් නැවතිණ.

විසිවැනි සියවසේ සාහිත්‍ය සම්බන්ධයෙන් සුප්‍රසිද්ධම විද්වත් විවාදය එහි දී ඇරඹිණ. පරිවර්තනයට එල්ල වූ විචාර සඳහා පිළිතුරු සපයමින් පුවත්පත් හා සඟරා වලට බොහෝ ලිපි ලියූව ද, තව දුරටත් නබෝකොෆ් එය සංශෝධනය කළේය. නිවැරදි කරන ලද පිටපත යැයි හඳුන්වමින් අලුත් පොතක් නබෝකොෆ් 1966 දී ඉදිරිපත් කළේය. එය මුද්‍රණයේ පැවතිය දී, 1971 දී ඔහු තවත් නිවැරදි කිරීම් ඊට එකතු කළේය. ඒ වසරේ දී ඔහු සිය අතීත මිත්‍රයා වූ එඩ්මන්ඩ් විල්සන් එවන ලද ලියුම් සියල්ල කියවා ඔහුගෙන් සමාව ඉල්ලා ලිපියක් යැවීය. 1971 දී විල්සන් මිය ගියේ නබෝකොෆ්ගේ ප්‍රතිසංශෝධිත වෙළුම නිකුත් වෙන්නට පෙරයි.

නබෝකොෆ් වෙත එල්ල වන ප්‍රධාන අවලාදය වනුයේ පුෂ්කින් කාව්‍ය විලාශයෙන් අයින් වීමයි. අනික් අවලාදය ඔහු අටුවා ටීකා වලින් සපයන ලද විස්තර වැඩි කියායි. එම නිසා නබෝකොෆ්ගේ අදහස් ඔනීගන් කාව්‍ය සංග්‍රහයට එකතු වී පාඨකයාට බලපෑමක් එල්ල කරන ලද්දේ යැයි කියායි. උදාහරණයක් හැටියට නබෝකොෆ්ගේ පළමු ප්‍රකාශනයේ දී මුහුණට මුහුණලා ප්‍රතිවාදියා හා සමඟ යෙදෙන (dual) සටන ගැන ඒ කාලයේ රුසියාවේ වූ රීති විස්තර කරන්නට නබෝකොෆ් පිටු නවයක් ගෙන ඇත. ඒ සටන සඳහා එවක වූ රීති කාව්‍ය තුලින් උල්ලංඝණය වීම නිසා කතාවට පාඩුවක් සිද්ධ වී ඇතැයි පිළිගන්නා බොහෝ විද්‍යාර්ථීන් වූවත්, නබෝකොෆ් තරම් ඒ ගැන දිගින් දිගට මත දැක්වූ වෙනත් අයෙක් නැත.

නබෝකොෆ් කළ පරිවර්තනය සහ අටුවා ටීකා හැරෙන්නට, 1963 දී වෝල්ටර් ආර්න්ඩ්ට් කළ පරිවර්තනය ඇතුළු එහි ඉංග්‍රීසි පරිවර්තන සංඛ්‍යාව 20 කට ආසන්නයි.

සංස්කෘත සාහිත්‍ය හදාරන පශ්චාත් උපාධි විද්‍යාර්ථීන් බගවත් ගීතාව පරිවර්තනය කරනු ලෙසින් රුසියන් සාහිත්‍ය හදාරන එවැනි අය ද තවමත් එක් වරක් හෝ පුෂ්කින්ගේ ඔනීගන් කොටසක් පරිවර්තනයට වෑයමක් ගනිති.

ස්ටෑන්ඩ්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ අර්ථ ශාස්ත්‍රය හදාරමින් සිටිය දී වික්‍රම් සෙත් විසින් 1986 දී ‘රත්තරන් ගේට්ටුව’ නමින් ඔනීගන් පද්‍ය විලාසයෙන් ඉංග්‍රීසි නවකතා සංග්‍රහයක් ගෙනෙන ලදි. මා එය කියවා නැත. ඔහුට එසේ ලියන්නට සිත් පහළ වූයේ චාල්ස් ජොන්ස්ටන් විසින් කරන ලද ඔනීගන් පරිවර්තනය කියැවීමෙන් පසුව යැයි සඳහන්. මා කියැවූයේ ද එම ඔනීගන් පරිවර්තනයයි.

යුද අපරාධ වලට වගකිව යුත්තේ කවුදැයි විමසන ශේක්ස්පියර්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 31, 2019

ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍ය ගැන මට උනන්දුවක් මුලින්ම ඇති වූයේ ලංකාවේ උසස් පෙළ හදාරන කාලයේ. විශාඛාවේ අපට එය ඉගැන්වූ ගුරුතුමිය තමයි ප්‍රනීතා රාජසිංහම්. ග්‍රීක සහ රෝම ශිෂ්ටාචාරය උගන්වපු ගුරුවරිය වූයෙත් ඇයමයි. පෙලපනීසියන් යුද්ධ ගැන කියද්දී ඇයගේ දැනුම එදා රසවත් ආශ්වාදයක් වූවාට එය නිසි ලෙසින් අගය කළේ නැතැයි වැටහෙන්නේ අද.

විලියම් ශේක්ස්පියර් සිය නාට්‍ය තුලින් ඔහු සතු වූ ග්‍රීක සහ රෝම ඉතිහාසය ගැන දැනුම බ්‍රිතාන්‍යයේ වේදිකාවට සරිලන සේ හැඩගසන්නට සමත් වූවා. දේශපාලනය සහ ශේක්ස්පියර් නමින් මහාචාර්ය පෝල් කැන්ටර් විසින් හාවඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ පවත්වපු දේශන මෙතැනින් යූටියුබ් මඟින් නරඹන්නට හැකියි.

පාඨකයෙක් සහ ප්‍රේක්ෂකයෙක් හැටියට කලාත්මක නිර්මාණයකින් ගන්නට හැකි උපරිම ආස්වාදය තීව්‍ර වෙන්නේ නිර්මාණකරුවා ගැනත් ඒ නිර්මාණයට පාදක වූ සහ පසුබිම් වූ දේ ගැනත් දැනුම වැඩිවෙච්ච තරමට. ආයෙත් කියවද්දී, එවිට ආයෙත් අලුත් සොයාගැනීම් දකින්නට ලැබෙනව. ශේක්ස්පියර් නිර්මාණ සුවිශේෂී වෙන්නෙ ඒ නිසා.

දේශපාලනය කියන්නෙ මිනිස් ජීවිතයක් ඉතා ඉක්මණින් කිබිසිනි කරන්නට සමත්වෙන්නක්. ඒත් ඛේදනීය තත්වයක් කෙසේ සිද්ධ වූවා යැයි පහදාගන්න ඉතාමත් දීර්ඝ කාලයක් යන අවස්ථා තියනව. සමහර අයට කිසිත් ලෙසකින් පහදාගන්න බැරි අවස්ථා එමට. දැන සිටියත් නැතත්, කිසිත් ලෙසකින් මඟහැර යා නොහැකි වූවක් තමයි දේශපාලනය.

ග්‍රීක සහ රෝම ඉතිහාසය පසුබිම් කරගෙන හැදෙන ශේක්ස්පියර් නාට්‍ය අපිට වර්තමාන දේශපාලනය ගැනත් දැනුමක් ලබාදෙනව. වර්තමාන ලංකාවේ පමණක් නොව ලෝකය පුරා දකින්නට ලැබෙන දේශපාලන තත්වයන් ශේක්ස්පියර්ගේ නාට්‍ය වලින් කියවන්නට හැකි යැයි කිව්වොත්, ඔබ පිළිගනීවිද?

විලියම් ශේක්ස්පියර් 1598 දී ලියූ ‘පස්වැනි හෙන්රි’ නාට්‍යයේ, යුද පිටියක දී සිදුවන අපරාධ සහ කෲර දාමරික ක්‍රියා වලට වගකිව යුත්තේ කවුදැයි විමසන ප්‍රශ්නය සංවාදයට ගැනෙයි.

සටන් ඇරඹෙන්නට කළින් දින, සවස් කාලයේ පස්වැනි හෙන්රි රජු වෙස්වළා ගෙන (ඒත් කිසිත් ලෙසකින් හඳුනාගන්න නොහැකි ආකාරයෙන් නොවේ) යුද කඳවුරේ සිටින සොල්දාදුවන් අතරේ ගැවසෙයි. එහි දී ඉහත ප්‍රශ්නය අහන්නේ හෙන්රි රජුයි. වගකිව යුත්තේ අතපය කපන කොටන සොල්දාදුවන් ද, නැත්නම් යුද්ධයට යන්නැයි අණ දුන් රජ්ජුරුවන් ද?

බේට්ස් සහ විලියම් නමැති සොල්දාදුවන් දෙදෙනා යුද්ධයට යෑමේ ආචාර ධාර්මිකත්වය ගැන සිය අදහස් ප්‍රකාශ කරති. බේට්ස් කියා සිටින්නේ තමන් අවනත වූයේ රජුගේ අණ පිළිපැදීමට නිසා සියළු නීතිමය සහ ආචාර ධාර්මීය වගකීම් වලින් තමන් නිදහස් බවයි.

විලියම් නැමති සොල්දාදුවාගේ වදන් වලින් ශේක්ස්පියර් පාඨකයා වෙතට මෙම කියමන ගෙන එයි. “නමුත්, හේතුව හොඳ නොවේ නම්, එවිට රජුට දැඩි විනිශ්චයකට මුහුණ පාන්නට සිද්ධ වෙනු ඇත; …. යුද පිටියක දී මිය යන අය අතර හොඳින් මිය යන්නේ අල්පයක් යැයි මට කණගාටුවෙන් කියන්නට සිද්ධ වෙනව; ඔවුන්ගේ තර්කය ලේ වෙද්දී ඔවුන් පරිත්‍යාගශීලී ලෙස කිසිවක් අයින් කර දමන්නේ කෙසේද? දැන්, මේ මිනිස්සු හොඳින් මිය නොගියොත්, එය ඔවුන් ඒ තත්වයට යැවූ රජුට කළු පැල්ලමක්, රජුට අවනත නොවී ඉන්නට කිසිත් ලෙසකින් ඉඩකඩක් ඔවුනට නැති නිසා.”

ඒ විලියම් නමැති සොල්දාදුවාගේ විමසිල්ලට පස්වැනි හේන්රි සපයන සියල්ල කිසිත් ලෙසකින් සෑහීමකට පත්විය හැකි පිළිතුරු නොවෙයි.

ශේක්ස්පියර් එසේ ලියා වසර 421 ක් ගෙවී යද්දී පවා මේ පැනය සිය සොල්දාදුවන් යුද්ධයකට යවන්නට පෙර පාලකයෙකු විසින් විමසිය යුතු වූවක් නොවේද? එසේම රටවැසියන් සිය පාලකයා වෙතින් අහන්නට උවමනා පැනයක් නොවේද?

රජුට අනුශාසනා කරන අයළුවන් සම්බන්ධයෙන් එම පස්වැනි හෙන්රි නාට්‍යයේම එන, වර්තමානයට බලපාන තවත් වැදගත් සඳහනක් ඇත.

රජුගේ හමුදාව ප්‍රංශය අල්ලා ගැනීමට සටන් වදිද්දී, ඔහුගේ රටවැසියන් ස්වභාවයෙන් පිහිටා ඇති පරිද්දෙන් නොකඩවා මී මැස්සන් මෙන් වෙහෙසෙමින් ආර්ථික කටයුතු වල නියැලෙනු ඇතැයි කියමින් ඒ ගැන බියක් නොමැතිව ප්‍රංශය ආක්‍රමණය කළ යුතුයි කියා අවවාද අනුශාසනා සපයන්නේ රදළ සහ පූජ්‍ය පක්ෂයයි. මෙහි දී පස්වැනි හෙන්රි රජු යුද්ධයට නොයා මධ්‍යස්ථව සිටින්නට හදනවා ද නැත්නම් යුද්ධයකට යෑම සාධාරණීය කරන්නට ඔහු ඒ අවවාද අනුශාසනා වලට සවන් දෙනවාදැයි පාඨකයාට තර්ක කළ හැකි ලෙසින් ශේක්ස්පියර් එය ඉදිරිපත් කර ඇත.

සියළු අවවාද අනුශාසනා අසා අනතුරුව පස්වැනි හෙන්රි තීරණයක් ගනියි. ප්‍රංශයට එරෙහිව යුද ප්‍රකාශ කරන රජු ඔවුන් “අප වෙත භක්තියෙන් නම්වා ගන්නවා නැත්නම් එය කැබලි බිඳිති වලට කඩා දමනවා” යැයි පොරොන්දුවක් දෙයි.

යුද්ධයක් නිසා ආර්ථිකයක් කඩා වැටෙන්නේ නැතැයි මිථ්‍යාව තවත් කොතරම් කාලයක් තිස්සේ පැවතේවිද? එසේම යුද බලයට යටත් වූ ජනතාවක් තුළ සිය ආක්‍රමණිකයන් ගැන ගරුසරු ඇති බියක් හටගන්නවා ද?

බිලියනයක් ඉක්මවන ජනගහණයක් සිටිය ද, හොංකොං උද්ඝෝෂණ මර්ධනයට චීන සොල්දාදුවන් පෙළ ගස්වන චීනයේ පාලකයා වෙතින් මෙවැනි ප්‍රශ්න අහන්නට හැකියාව සතු ශේක්ස්පියර් කියැවූ අය එහි ඇති. ඒත් ඒ ගැන කතාබහට නිදහස් ඉඩකඩක් නොමැති වීම ඔවුන් මුහුණ දී සිටින ඛේදනීය තත්වයයි.

බලයේ සිටින අය කොතරම් යුහුසුළු ලෙසකින් දුෂ්ට කරත හැකියාව ඇත්දැයි පෙන්වන ශේක්ස්පියර් නාට්‍යය “මිම්මට මිම්ම” (Measure for Measure) යන නමින් වූවයි.

ඩ්‍යූක්වරයා විසින් තමන් නැති විට දී තීරණ ගැනීම සඳහා තමා යටතේ සිටි ඇන්ජලෝ වෙත බලය පවරා ඇත. නීතියේ පැවතුනත්, දීර්ඝ කාලයක් නුදුන් දඬුවමක් ක්‍රියාත්මක කරමින්, නීතිය අකුරට පිළිපදින බව පෙන්වන ඇන්ජලෝ විසින් ඔහු අකමැති ක්ලෝඩියෝ නැමැත්තාට මරණ දණ්ඩය නියම කරයි. ක්ලෝඩියෝගේ සහෝදරිය වූ ඉසබෙලා ඔහුට ජීවිත දානය දෙන්නැයි ඉල්ලා සිටිය දී, ඒ සඳහා ලිංගික අල්ලස් ලබාගෙන ඒත් ඇයගේ සහෝදරයාව ඇන්ජලෝ මරණයට පමුණුවයි.

මෙහි දී ඉසබෙලා විසින් ඇන්ජලෝ වෙත එල්ල කරන චෝදනා රාශිය අතර ඇති මේ කියමන අතිශය වැදගත්:
“ඉතින් ඔබට අවශ්‍ය මේ දඬුවම දෙන පළමුවැන්නා වීමට,
එයින් පාඩුව ඔහුටයි. අහෝ! එය විශිෂ්ටයි
යෝධයෙකුගේ ශක්තිය පැවතීම, ඒත් දුෂ්ටයි
එය යෝධයෙක් මෙන් භාවිතය.”

“රිදවන්නට බලය තිබුණත් එසේ කිසිවක් නොකරන ඒ අය,” යැයි ශේක්ස්පියර්ගේ අංක 94 පටන් ගන්නේ හොඳ පාලකයෙක් කිසිදා ඇන්ජලෝ වැනි අයෙක් නොවිය යුතුයි යන්න තව දුරටත් පහදන්නට වගේ.

සාරධර්මයෙන් පිරුණු මිනිස් ජීවිතයක් ගෙවීම සඳහා අවශ්‍ය දැනුම හැකි තරමින් මෙම බ්ලොග් එකට එකතු කරන්නෙ සිංහලෙන් පමණක් කියවන්නට සීමා වූ අය අතර කැමැත්ත නිෂ්පාදනයටයි. අනගිත්වයට ඇති ඉල්ලුම කොතරම්දැයි කියා දකින්න, අනගිත්වය කුමක්දැයි කියා දැන සිටිය යුතුයි නේද?

දීර්ඝ කාලීන වානිජ්‍ය ජනප්‍රියත්වය දක්වන්නේ කලා කෘතියක අනගිත්වයයි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 28, 2019

එනම්, පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ මිනිස්සු සිය කැමත්තෙන් සල්ලි දීලා ගන්න පොරකන නිර්මාණයක් යනු අනගි නිර්මාණයක්.

මෙය වටහා ගන්න වෑයමක් යොදවන්න බොහෝ අය සූදානම් නැහැ. සත්‍යය පරිසිද්ධි පෙන්නුවාට පිළිගන්න සූදානම් නැහැ. ඒ, මෙම නුහුරු අදහස ගැන කිසිම සමීප බවක් ඒ අයට දැනෙන්නෙ නැති නිසා.

අපි කැමති දුප්පත් කලාකරුවා, හිඟන්නෙක් හා සමානව ගෙවන දුක් කරදර මැදින් ඒත් කලාව අත්නොහැර ඊට කැපවීමෙන් ගෙනෙන නිර්මාණය අනගි යැයි සලකන්න. සමාජයේ හුරුව එයයි. ඒ හුරුව නිසා යම් අයෙක් තම කලා නිර්මාණ වෙළඳපොලට ඉදිරිපත් කරල එයින් හනිකට ඉහළ ආදායම් උපයන්න සමත්වෙද්දී ඒ කලා නිර්මාණ සමාන කරන්නෙ මහළු ආත්තම්මලා සහ කුඩා දැරියන් රවට්ටපු සේරිවානිජ එක්ක. සමාජයේ දැක්ම එයයි.

දැන් වෙළඳපොල කිව්වම, ඒ කියන්නෙ ඔය රජය මෙහෙයවන ‘විශේෂිත ආර්ථික මධ්‍යස්ථාන’ යැයි හිතන අය වැඩියි. රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් නැති වෙළඳපොලක් ලංකාවේ තියෙන්නෙ කොතැනක දැයි කියන්නත් බැරි තරම්. නමුත් ලංකාව තුල සමාජවාදී ආර්ථික ලක්ෂණ කොතරම් මුල් බැහැල තියෙනව ද කියල දකින්න බහුතරය සූදානම් නෑ.

උදාහරණයක් මේ. කමල් පී. අලහකෝන් මෙහෙම කියන ලදැයි දිනමිණ ඊ පේපර් එකේ සඳහන්: “ආවෘත ආර්ථිකයක් යටතේ වසර දාහතකුත් විවෘත ආර්ථිකයක් යටතේ වසර පනස් පහකුත් ජීවත් වූ මා තුළ මේ ක්‍රමය පිළිබඳව ආකල්පය ප්‍රකාශ කිරීමක් විදියට තමයි “උඩ ගිය දවස” නාට්‍යය මා බිහි කරන්නේ.”

ව්‍යාපාරයක් පටන් ගන්න, රටට යමක් ගෙනෙන්න සහ පිටරටට යමක් යවන්න, විදේශ මුදලක් රුපියලකට මාරු කරන්න, ඒ විතරක් නෙමෙයි නාට්‍ය ප්‍රදර්ශනයට පවා ප්‍රසිද්ධ රැඟුම් පාලක මණ්ඩලයක් මාර්ගයෙන් රජයේ අවසරයක් අවශ්‍ය ආර්ථිකයක් නේද අලහකෝන් විසින් වසර පනස් පහක විවෘත ආර්ථිකයක් යැයි සලකන්නේ? ඉතින් එවැන්නෙක් “හාස්‍ය නාට්‍ය ජාවාරමක්” ගැන කියද්දී, දිනමිණ පත්තරෙන් එය කියවද්දී, විවෘත ආර්ථිකයක් කුමක්දැයි දන්න අපි එය තුලින් සැපයෙන හාස්‍ය නිසා කොතරම් රසාස්වාදයක් ලබනවාද!

සමාජයේ බහුතරය තුල ජනිතව ඇති හුරුව ඉහළ කලාවක් ලැබෙන්නේ වෙළඳපොලේ ඉහළ අලෙවියක් නැති නිර්මාණ වලින් යැයි සිතීම වුවත්, අර ‘සේරිවානිජ’ යැයි ලේබල් අලවන ලද අයගේ නිර්මාණ මිල දී ගැනීමෙන් වැළකී සිටිනවා යැයි කියන්නත් බෑ, මොකද ඒවායේ ඉහළ අලෙවිය පෙන්නුම් කරන්නේ සොච්චමක් විතරක් ඊට දායකත්වය සපයන බව නෙමෙයි. ඉතින් බහුතරයට හුරු පුරුදු වූ දැක්ම සහ බහුතරය සිය කැමැත්තෙන් තමන්ගෙ මුදල් හුවමාරු කරගන්න අන්දම අතර ඇති විසංවාදය පෙන්නුම් කරන්නේ කුමක්ද?

බහුතරය විශ්වාස කරන්නේත් තමන් පාක්ෂික වූ දැක්ම නේද යැයි කියා, ජනප්‍රිය කලා නිර්මාණ යනු සේරිවානිජ වෑයම් යැයි හඳුන්වන අය දකින්නෙ නැහැ.

කලාව තුල පමණක් නෙමෙයි, බොහෝ ක්ෂේත්‍රයන් වල දී, අපි ඉදිරිපත් වෙන්නේ, දැනට නොම්මර එකේ ස්ථානය හොබවන්නා පරාජය සඳහා ඉදිරිපත් වෙන, මෙතෙක් එවැනි ජයග්‍රහණයක් නොලද්දෙක් ඒ සඳහා දැඩි වෑයමක යෙදෙනවා නම්, එයාගේ පැත්ත ගෙන ජයග්‍රහණය සඳහා සුබ පතන්නට එක්වීමයි. ඉතින් එයින් පෙන්වන්නේ මිනිසා සහජයෙන්ම ‘තරඟයට’ කැමති වූවෙක් කියායි. එනම් මිනිසා තරඟය තුලින් තමන්ට ඉහළම අනගිත්වය ලැබෙන බව විශ්වාස කරන්නෙක් යැයි කියායි.

එය සමාජයීය වූ හුරුවක් නොවේ, එය මිනිස් වූ සහජ ගතියකි. හුරුව යනු යම් දැක්මක් තුලින් ස්ථාපිත වූ හැදියාවකි. සහජ ගතියක් යනු විමර්ශනයකින් තොරව, පිටස්තර බලපෑමකින් තොරව පිහිටන ලද ස්වභාවයකි.

දායාද වී ඇති හුරුව වානිජ්‍ය සාර්ථකත්වය හෙළා දැකීමටයි. ඒත් සහජ ගතිය තරඟයෙන් ලැබෙන ප්‍රතිඵලය ඉහළ යැයි පිළිගැනීමටයි.

රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් අවම වූ වෙළඳපොලක පවතින ඉල්ලුම තුලින් අපිට දකින්න ලැබෙනව ලෝක මට්ටමින් සම්භව්‍ය ලෙසින් සැලකෙන කලා නිර්මාණ විශාල සංඛ්‍යාවක් බිහිවෙන හැටි. රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් නිසා, එනම් වාරණ, අතුරුදහන්වීම්, රාජ්‍ය සම්මාන යනාදියෙන් නියාමනය වෙලා බිහි වූ කලා නිර්මාණ එසේ ලෝක මට්ටමකින් දීර්ඝ කාලීන ජනාදරයට පාත්‍ර වෙලා නැහැ.

ජේ. බී. ප්‍රීස්ට්ලි ඉදිරිපත් කළ පොලිස් පරීක්ෂකයෙක් ඇවිත් (An Inspector Calls) නමැති නාට්‍යය ඇමෙරිකන් වෑයමක්. ඒත් පසුගිය දා මෙතෙක් ඉහළම වාර්තාගත ආදායම සටහන් කරන්නට සමත් වූයේ 1960 වසරේ දී හාපර් ලී ලියූ ‘මොකින්බර්ඩ් කුරුල්ලෙක් මරන්නට’ (To Kill A Mockingbird) යන වාර්තාගත අලෙවියක් ඇති පොතෙන්, 2018 දී නිමැවෙච්ච මේ වෙද්දී ඩොලර් මිලියනයක් ඉක්මවන ටිකට්පත් අලෙවිය ලැබූ වේදිකා නාට්‍යයයි.

තමන් පාක්ෂික වූ දැක්ම අනුව යම් කලා නිර්මාණයකට සමීප බවක් දැනුනාට, ඒ තමන් අල්ලාගත්තු දැක්ම නිවැරදිදැයි කියා විමර්ශනයක් පුද්ගලයා බොහෝ විට කරන්නේ නැහැ. ප්‍රීස්ට්ලි ලියූ කතාව ගැන මා ලියූ කෙටි විචාරයක් ඉහත සබැඳියෙන් කියවන්න පුළුවන්. එනමින්ම නාට්‍යය හැදෙන හාපර් ලී ලියූ පොත, සුදු කළු භේදය සහ සමාජ තරාතිරම ගැන පමණක් තේමා කරගත්තක් නොවේ. සැමට එකම නීතියක් සඳහා කැපවෙන නීතිවේදියා, ස්ත්‍රී දූෂණය, කුඩා ගමක ජන හැදියාව යනාදී තවත් කරුණු රාශියක් එහි අඩංගුයි. ඒ පොත ලෝක ජන ප්‍රසාදය දිනාගන්න තැනට එන්නෙ එහි විවිධ අංශ විවිධ ජනතාවගේ හදවත් තුල සමීපත්වයක් ඇති කරවන නිසයි. සියල්ලන්ටම එකම නීතියක් අවශ්‍ය යැයි කියද්දී, අනගිත්වය තීන්දු වෙන්නෙ එතැනින්.

ඒත් පාක්ෂික දැක්ම පමණින්, කලා කෘතිය තමන්ට ඕන විදියට පමණින් දකින්නා එහි ඇති කළු සුදු භේදය පමණක් දකිනව. අද ඇමෙරිකාවේ එවැනි අය, එහි සඳහන් සමහර වැකි, 1960 ගණන්වල භාවිතා වූ ව්‍යවහාර, කළු ඇමෙරිකන් අයගේ ඉතිහාසයට එකතුවීම නුසුදුසු යැයි කියා පොත පාසැල් අධ්‍යාපනයෙන් ඉවත් කරන්නට පවා වෙහෙසෙනව.

ඉතිහාසය වගේම, විවෘත ආර්ථික ක්‍රමය මෙයාකාර වූවක් යැයි පහදන වගකීම බාරගත් ගුරුවරු, මාධ්‍යවේදීන් සහ පාලකයන් බඩ තර කරගත්ත ද, වගකීම පැහැර හරින නිසා 90 ගණන්වල දී කඩා වැටිච්ච දේශපාලන ක්‍රමය ගැන වගේම ආවෘත සහ විවෘත ආර්ථික අතර ඇති වෙනස්කම් කොතරම්දැයි දකින්න හැකියාවක් බොහෝ අයට ලැබෙන්නෙ නැහැ.

නමුත් මිනිස් චින්තනය තුල පිහිටන ලද සහජ ගතියක් මිනිස් පැවැත්ම ආරක්ෂා කරගන්නට සහාය වෙනව. දක්ෂයා හඳුනා ගන්න, අනගිත්වය ඇති නිර්මාණය හඳුනාගන්න ඉතා සූක්ෂම ලෙසින් මිනිස් මොළය කටයුතු කරනව.

ඒ නිසා රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් අගයන, ගෙනෙන්නට දායක වෙන අය පවා අවසානයේ සිය කැමැත්තෙන් තෝරාගන්නෙ අනගි බැවින් යුතු වූ නිර්මාණයයි.

ඒ නිසා, වසර ගණනාවක් තිස්සේ වැරදි දැක්ම අල්ලා ගෙන සිටියත්, නැත්නම් ඒ යකඩින් බැඳි දම්වැලක එල්ලී එන දැවැන්ත ගල තවමත් අල්ලාගෙන සිටියත්, එයත් ඇදගෙන ඉදිරියට යන්න මිනිසා වෙහෙසෙනව.

ඒ අනවශ්‍ය බර පැත්තකට දැම්මොත්?!

ජනතාවට ඕනෑම නිර්මාණයක අගය තීරණය කරන්න නිදහස් ඉඩක් දුන්නොත්?!

නුහුරු පැත්තකින් කලාව විචාරය කිරීම

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 26, 2019

රමී මලෙක් පසුගිය වසරේ නිකුත් වූ “බොහීමියන් රැප්සඩි” සිනමා කෘතියෙන් ලෝකයේ බොහෝ දෙනෙක් දැන හඳුනාගත් නළුවෙක් වූයේය. ඊට පෙර ඔහු “මිස්ටර් රෝබොට්” ටෙලිනාට්‍ය වෙතින් මහත් ජනප්‍රියත්වයක් දිනාගත්තෙකි. එම ටෙලිනාට්‍යයේ දිග හැරෙන්නේ දුෂ්ට සමාගමට අයිති (ඔව්, එය හැඳින්වෙන්නේම Evil නොහොත් E Corporation කියායි) මහජනතාවගේ සියළු ණයබර මකා දමන්නට හොර රහසේ කටයුතු කරන සයිබර් හැකර් පිරිසකගේ ක්‍රියාවලියයි.

ලෝකයේ ‘හැකින්’ ගැන උනන්දුවක් වැඩිවෙමින් පැවති කාලයක දී ප්‍රේක්ෂකයන් මහත් රාශියක් එක්රැස් කරගන්නට එම ටෙලිනාට්‍ය සමත් විය.

සමාගම් දුෂ්ටයි යන සංකල්පය අද බහුතර දැක්ම වෙයි. එය සැබෑ විමර්ශනයකට භාජනය වූවා නම් ස්වාධීනව පවතින සමාගම් සහ රජයට හේත්තු වූ සමාගම් අතර වෙනස පැහැදිලි කරගන්නට ජනතාවට හැකියි. නමුත් මහජනතාවට තතු පැහැදිලි කිරීම සඳහා ආදායම් උපයන වෘත්තීයවේදීන් (ගුරු, ජනමාධ්‍ය, දේශපාලන) බහුතරය එය අපූරු ලෙසකින් මඟ හරිති. ඉඩෝරයක් පැවතීම නිසා ලැව් ගින්නක් පැතිර යාම ගැන හනිකට යමක් කියන්නට සමත් වෙන ඔවුන් දශකයකට ආසන්න කාලයක් පුරා මිනිස් ජීවිත අහිමිවෙන අර්බූදය එන්න එන්නම දරුණු වෙමින් පවතින අල්ලපු රට ගැන දැඩි සේ නිහඬයි.

කුතුහලය අවුස්සමින් පිරිනැමෙන ප්‍රබන්ධයක, කොතැනක දී හෝ තමන්ගේ ජීවිතයට යම් සුළු ආකාරයකින් හෝ සම්බන්ධයක් ඇතැයි දැකීම නිසා කලා නිර්මාණයක් මහජනතාවගේ හිත් දිනාගන්නට සමත් වේ.

කලා කෘතිය තුලින් තමන්ගේ ජීවිතයට බලපාන ලෙසින් දුටු සම්බන්ධය ගැන ඇති වැටහීම සහමුලින් වැරදි යැයි අයෙකුට පෙන්වා දෙන්නට ලෝකයේ සිටින්නේ ඉතා අල්ප පිරිසකි. කලා කෘතියක් ගැන විමර්ශනයට අයෙක් පෙළඹෙන්නේ කලාතුරකිනි. බහුතරයට අවශ්‍ය ඉන් ලැබෙන රසාස්වාදයෙන් තෘප්තිමත් වීම පමණි. එහි වැරැද්දක් නැත. ඒත් විචාරය නිසා ලැබෙන තෘප්තිය රසාස්වාදයටත් වඩා අනගි අපූරු වූවකි.

තතු විමසා බලන්නට නුහුරු සිත්වලට කිසිත් ලෙසකින් එහි ඇති දෝෂ සහිත දැක්ම හසු නොවේ. මහජනතාවට තතු පැහැදිලි කරන වෘත්තීන්හි නියැළෙන අය ඔවුන්ගේ වගකීම පැහැර හරිද්දී, ප්‍රේක්ෂකයන් දිගින් දිගටම විචාරයෙන් තොර වූ කලාත්මක ආශ්වාදයෙන් පමණක් තෘප්තිමත්වී සිටීම දකින්නට හැකියි.

උදාහරණයක් ලෙස, ක්‍රෙඩිට් කාඩ් ණයබර සමාජයේ ඉහළ මට්ටමකින් පවතිද්දී, එය මකා දැමිය හැකි සයිබර් හැකර් කල්ලියක් නරඹන්නට සිත ඇදී යාම, මෙහි දී ‘හැකින් සංස්කෘතිය’ ගැන කිසිත් නොදන්නා වුවද ක්‍රෙඩිට් ණයබර උසුලන්නාගේ තෘප්තියට හේතු වේ. ක්‍රෙඩිට් කාඩ් ණයබර යනු ඔහු විසින්ම ‘තෝරාගත්’ තීරණයක් යැයි කිසිවෙක් ඔහුට පැහැදිලි කර දී නැත. ඒ වගකීම් පැහැර හරින වෘත්තීයවේදීන් තව දුරටත් ‘දුෂ්ට සමාගම්’ යැයි කරන සඳහන, ඔහුගේ සිත පිනවයි.

තමන් කැමැත්තෙන් ‘තෝරාගත්’ තීරණයක් නොවන, එන්න එන්නම වැඩිවෙන ‘මහජන බදු’ ගෙවීම, තමනට පැහැර හරිනු නොහැකි ලෙසකින් උරුම වී ඇතැයි යන්න ගැනත් ඒ වගකීම් පැහැර හරින ලද වෘත්තීයවේදීන් දැඩිසේ නිහඬව සිටිති.

තවත් සාහිත්‍ය මාසයක් පටන් ගන්නට යද්දී, තවත් ජනාධිපති මැතිවරණයක් පැවැත්වෙන්නට යද්දී, මෙතෙක් නොදුටු, නුහුරු පැත්තකින් විචාරයක් ඇරඹෙන්නේ නම්, මේ තාක් කාලයක් ඒ නුහුරු පැත්ත ගැන කිසිත් ලෙසකින් දැනුමක්, සම්බන්ධයක් නොමැති වූවෙකට ඒ ගැන සමීප හැඟීමක් ඇති කරවන්නේ කෙසේද?

මා ඉදිරියේ පවතින අති දුෂ්කර වෑයම එයයි. එනම්, පසුබිම විකෘති කර පිළිගන්වා ඇති, තව දුරටත් ඒ සාවද්‍ය තොරතුරු පමණක් ඇත්ත යැයි විශ්වාස කරන සමාජයක් සඳහා ලියන්නේ කෙසේදැයි යන්නයි.

ජනප්‍රිය කලා නිර්මාණ යනු ජනතාව විසින් කැමැත්තෙන් තෝරාගන්නා ලද්දයි. ජනප්‍රිය දේශපාලනය ද එසේම ජනතාව විසින් කැමැත්තෙන්ම ඇදී යන්නයි. සියවස් ගණන් පසුවෙද්දී, වැඩියෙන්ම ජනප්‍රිය වූ කලා නිර්මාණ මොනවාදැයි දැනගන්නට ලැබේ. සියවස් ගණන් පසුවෙද්දී වැඩියෙන්ම ජනප්‍රිය දේශපාලනය කුමක්දැයි කියාත් දැනගන්නට ලැබේ.

කාලයේ විභාගයට ලක්වී දිගින් දිගටම ජනතාවගේ සිත් දිනාගන්නට සමත් වූ කලා නිර්මාණ ලොව ඇත්තේ අල්පයකි.

ඉතිහාසය දිහා බලද්දී ඒ ඒ කාලයන් තුල අතිශය ජනප්‍රිය වූ දේශපාලන මතවාද සහ ඒවා කරපින්නා ගත් දේශපාලනඥයන් මහත් සංඛ්‍යාවක් දකින්නට හැකියි. කාලයාගේ ඇවෑමෙන් ඔවුන් කවුදැයි හරිහැටියට හඳුනාගන්නට බහුතර ජනතාව සමත් වූහ. වර්තමානයේ දී වැඩිකල් නොයා දේශපාලකයාගේ කැරැට්ටුව කුමක්දැයි පෙනී යාම සිද්ධ වේ. ඒත් ඔහුගේ මතවාදය ගැන වැටහීමක් ලැබීමට හැකි මාර්ගයක් තවමත් හරි හැටියකට පෑදී නැත.

සිංහලෙන් කියවන පාඨක ඉතිහාසයේ කිසිදිනෙක ප්‍රසිද්ධ ප්‍රකාශන මාධ්‍යයකින් දැනගන්නට නොලැබුණු දේශපාලන දැක්ම මෙම බ්ලොග් අඩවියෙන් ඉදිරිපත් කෙරුණි. ඒත් තවමත් සිංහල බසට පමණක් සීමා වූ අයෙකු සඳහා කලා නිර්මාණ පැත්තෙන් එවැනි සංවාදයක් ඇරඹී නැත. ආදායම් උපයන වෘත්තීයවේදීන් නිහඬවත රකින පසුබිම පවා සපයමින් මෙම බ්ලොග් සටහන් තුලින් මම මෙතෙක් සිංහල බසින් පමණක් කියවන්නාට නොලැබුණු සාහිත්‍ය සහ කලාව ගැන විචාරයකට වෑයම් කරන්නෙමි.

මෙතෙක් සිංහලෙන් ලියන ලද කෘතියක් විවිධ භාෂා වලට පරිවර්තනය වෙමින් කෝටි ගණනින් ලොව පුරා පිටපත් අලෙවි නොවූයේ ඇයිදැයි කියා එවිට සැබෑ විමර්ශනයට රිසි වූවෙකුට පැහැදිලි වෙනු ඇත. සමහර විට නුදුරු අනාගතයක දී එවැනි නිර්මාණයක් බිහිවෙන්නටත් මෙයින් කිසියම් රුකුලක් ලැබේවි යන්න මගෙ ප්‍රාර්ථනයයි.