අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

ආසියානුවන් ශුද්ධකරණය සහ ඇමෙරිකන් සමාජය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ජූලි 15, 2021

මේ කියන ආකාරයේ ශුද්ධකරණය අහන්නට ලැබෙන්නෙ අපිට සෝවියට් ඉතිහාසය නැත්නම් මාඕ කාලයේ චීනයෙන්…ඊට පස්සෙ කාම්බෝජය වැනි රටවල් වලින්. දේශපාලන පක්ෂයේ සිටින ප්‍රතිවිරෝධී අදහස් ඇති අයගේ පටන් විවිධ ආකාර වලින් සමාජයක ඒ ඒ ජන කොට්ඨාශයක් ඉලක්ක කරගෙන ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් හිමිහිට උදුරා ගැනීමක් සිද්ධ වූ ආකාරය අපිට ඉතිහාසයෙන් පෙනී යනවා. ඒ ගැන අදහසක් ලබාගන්නට, තවමත් කියවලා නැති අයට කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළු පොත (දකුණු පැත්තෙන් PDF බාගත හැකියි) උපකාරී වේවි.

හොංකොං වැනි චීනයේ විශේෂ පරිපාලනය යටතේ පවතින්නක ජනතාව පහුගිය දිනවල දී සහ කියුබාවේ වැසියන් වර්තමානයේ දී නිදහස ඉල්ලා ඇමෙරිකන් කොඩි අරන් මහපාරට බහිද්දී, ඇමෙරිකාවේ සමහර ප්‍රාන්ත නිදහස අතිශයෙන් කප්පාදු කරන පිළිවෙත් ක්‍රියාත්මක කරනවා.

මේවා ඇමෙරිකාවේ වැසියන් බහුතරයක් පෙනී සිටින පිළිවෙත් කියල වරදවා වටහා ගන්න එපා. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ගැන මහත් උත්කර්ශවත් ලෙසින් වර්ණනා කරන අයම තමයි මේ නිදහස කප්පාදු කරන හැටි නොදැක්කා වගේ ඉන්නෙ. හිතන්න ඇමෙරිකාවට විරුද්ධ වෙමින් ඇමෙරිකන් කොඩිය පුච්චන සීන් එකක් හාවානා වලින් දකින්නට ලැබුණ කියල. එහෙනම් අපේ සිංහල පත්තරවල සහ අනෙකුත් සමාජ මාධ්‍ය වලින් ඡායාරූප එක්ක අපි කියුබාව සමඟ නැඟී සිටිමු කියල පුවත් දකින්නට තිබුණ. කියුබානු වැසියන්ට උද්ඝෝෂණයට අයිතියක් ඇතැයි කියල අහන්නට තිබුණ. ඒත් ඇමෙරිකන් කොඩිය උස්සන් කියුබාවේ අය නිදහස ඉල්ලා පාරට බහිද්දී ඒ අය ගොඩක් නිහඬයි.

පහත ලියන කොටස, 2021 ජූලි 13 වැනිදා වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල් පත්‍රයේ ඔපීනියන් කොටසේ පළ වූ විලියම් මැක්ගරන් ලියූ ලිපියක් අනුසාරයෙන්.

වර්ජීනියා ප්‍රාන්තයෙ ෆෙයාර්ෆැක්ස් කවුන්ටිය කියන්නෙ මෙරට ධනවත් අය බොහොමයක් ජීවත්වන නගරයක්. එහි පිහිටා ඇති මහජන පාසැල් මෙරට අනිකුත් එවැනි පාසැල් වගේම නඩත්තු වෙන්නෙ ඉඩම් හා නිවාස වලින් කවුන්ටියට ගෙවන බදු වලින්. ආසියාතිකයන් බොහොමයක් ජීවත්වන කවුන්ටියක්. ඒ වගේම ආසියාතික සම්භවයකින් එන ඇමෙරිකන් පාසැල් සිසුන් මෙහි පිහිටන විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය සඳහා වූ තෝමස් ජෙෆර්සන් හයි ස්කූල් නමැති උසස් පෙළ සිසු සිසුවියන් සඳහා වූ පාසැල රටේ සියළුම පාසැල් අතරින් අංක 1 ස්ථානයට ගෙනි යන්නට සමත්වෙලා තියනවා.

පහුගිය දෙසැම්බර් මාසයේ දී, පාසැල ගැන තීරණ ගන්න බලය පැවරිලා තියන කවුන්ටියේ පාසැල් මණ්ඩලය (මහජන චන්දයෙන් තේරී පත්වන අය) මෙතෙක් පැවති ජනවර්ගය ගැන නොසලකා හරින ඇතුල්වීමේ විභාගය වෙනුවට වෙනත් ක්‍රමයක් ගේනවා. ඒ තමයි ලකුණු වලට අමතරව ආසියාතික ළමයි අඩු කිරීමට ක්‍රමවේදයක්. පහුගිය වසරේ 73% ක් වෙච්ච ආසියාතික ළමයි සංඛ්‍යාව හා සසඳන විට මේ වසරේ ඇතුල්වෙන අය ප්‍රතිශතය 54% ක් දක්වා අඩුවෙලා. අනිත් සේරම ජනවර්ග, ලතිනෝ, සුදු සහ කළු අය වැඩිවෙලා. මේ අලුත් ක්‍රමයෙන් දක්වන්නෙ ආසියාතික පාසැල් දරුවන් සමඟ හුදු ලකුණු වලින් පමණක් තරග කරන්න අනිත් අයට හැකියාවක් නැතැයි කියා ඔවුන් සැලකීම. ඔවුන් කියලා කියන්නෙ බදු මුදල් වලින් සාධාරණත්වයක් ඉටුකරන්න කියල හැමදාම බංකොළොත් ප්‍රතිපත්ති හදන අයට!

පීඩකයන් සහ පීඩිතයන් කියන දෙවර්ගයක් හදාගන්න අයට ඕන. එහෙම හදාගෙන පීඩකයන් පරාජය කරන්නට ඔවුන් මහජනතාවගේ බදු මුදල් මෙහෙම මෙහෙම යොදවන්න ඕන කියල පිළිවෙත් හදනවා. වර්තමාන ඇමෙරිකාවේ පීඩකයන් කියල හැඳින්වෙන්න සුදු හම තියන අයව. පීඩිතයන් තමයි සුදු නැති අනිත් සියල්ලන්. ඒත් ඉතින් සුදු හමක් නැති කොට්ඨාශයට ආසියාතිකයන් වැටුනට, ඔවුන් ආර්ථික අතින් රටේ ඉහළ ආදායම් ලබන සහ උගත් කොට්ඨාශයක්. පීඩිතයන් කියල කියන්නම බැරි කොටසක්!

විවිධ ජනවර්ග කණ්ඩායම් වලින් හැදෙන (ලාංකික, ඉන්දියානු, දකුණු කොරියානු—ෆෙයාර්ෆැක්ස් නගරයේ ගොඩක් ඉන්නවා—පාකිස්ථාන, බංගලාදේශි, පිලිපීන, මැලේසියානු…) ආසියාතිකයන් කියන්නෙම තවත් අපූරු මිශ්‍රණයක්. ඉතින් මේ පීඩක සහ පීඩිත කියල දෙකකට බෙදාගන්න හදන අයට එක්කො ආසියාතිකයන් ජනවාර්ගික සුළු පිරිසක් කියල සලකන්නෙ නැතිව ඉන්න සිද්ධ වෙනවා, නැත්නම් ඔවුන් සුදු හමට ගෑවිච්ච කණ්ඩයාමක් කියල හඳුන්වන්න සිද්ධ වෙනවා. මොකද ඔවුන්ට පීඩිතයන් කියන්න බැරි නිසා.

ඇමෙරිකාවේ ජීවත්වන ආසියාතික අයට හැබැයි තෝරාගැනීමක් තියෙනවා. මේ වගේ කවුන්ටි අත්හැරලා ගිහින් ඔවුන්ට ජනවර්ගය නොසලකා ලකුණු පමණක් සලකා බඳවා ගන්නා අධ්‍යාපන ආයතන වෙතට යා හැකියි. ස්වොත්සාහයෙන් ඉහළ ආදායම් උපයන්නට සමත් පිරිසක් තම දූ දරුවන්ගේ අනාගතය ගැන සලකා වෙන කවුන්ටියකට යද්දී, ඔවුන්ගේ බදු මුදල් ද ඔවුන් සමඟ යනවා. එතකොට තව දුරටත් තෝමස් ජෙෆර්සන් උසස් පාසැල රටේ අංක 1 තැනේ ඉන්න එකකුත් නැහැ. සාර්ථක දෙයක් අසාර්ථක බවට හරවන ලද බංකොළොත් ප්‍රතිපත්තියේ ප්‍රතිඵලය නැවතත් දකින්නට ලැබේවි.

වෙනදා නායකත්වයේ සිටි රටවල් අද…

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ජූනි 13, 2021

බ්‍රිතාන්‍යයේ අගමැතිවරයා වන බොරිස් ජොන්සන් දේශපාලනයේ දක්ෂිණාංශ හෙවත් ටෝරි පක්ෂය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නා වෙයි. ඇමෙරිකාවේ ජෝ බයිඩන් ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයේ වඩාත්ම වමට බර වූ අයවළුන් හා අත්වැල් බැඳගෙන සිටියි. බෙන්ජමින් නතන්යාහු තව දුරටත් ඊශ්‍රාලයේ අගමැතිවරයා නොවේ. G7 හමුවේ දී එකතු වූ “නායකයන්” නව දෙනාම චීනයට තරවටුවක් කරන්නට මොහොතක් පෙනී සිටියහ.

ලෝක ඉතිහාසයේ විවිධ අවදි විවිධ පැතිකඩ වලින් කියැවීමට අතිශය කැමැත්තක් ඇති මට වර්තමානය යනු ලෝකය මුහුණ දෙන ඉතා අවදානම් කාලයක් යැයි හැඟෙයි. තනි දේශයක් හැටියට සැලකිය යුතු කිසිදු යුද්ධයක් ජයගෙන නැති ප්‍රංශයත්, රටේ ආර්ථික කටයුතු නැවත පටන් ගැනීම කල් යවන කැනඩාවත්, චීනය සමඟ ආරවුලක පැටලී සිටින ඔස්ට්‍රේලියාවත් ගැන ලෝක ජනතාවට විශ්වාසයක් තබා ගැනීමට හැකියාවක් තව දුරටත් ඇත්දැයි යන්න සැකයකි. ඇමෙරිකාව සහ බ්‍රිතාන්‍ය පැත්තකට වූ හෝ නැත්නම් පසුබට වූ හෝ අවස්ථාවන් හී දී ලෝකයම දුක්විඳින ලදහ.

වර්තමානයේ ලෝක නායකයන් එකා මෙන් කළ යුත්ත වෙනුවට කිසිත් ලෙසකින් වැදගත්කමින් අඩු වූ දේවල් ගැනම කටයුතු කරමින් සිටිති. ලෝක ජනතාවට ඔවුන්ගේ නායකයන් ගැන යාන්තමින් බලාපොරොත්තු තබාගැනීම වෙනුවට තම තමන්ගේ ප්‍රගතිය සහ ආරක්ෂාව ගැන දැඩි සේ වෙහෙසෙන්නට අනිවාර්යෙන්ම සිද්ධවෙන කාලයක් ළඟදීම ඇතිවෙන හැඩයි!

ආණ්ඩු එකතු වී නියැළෙන දුස්සන්ධානය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ජූනි 11, 2021

මේ දිනවල G7 රටවල්, එනම් ඇමෙරිකාව, කැනඩාව, ප්‍රංශය, ජර්මනිය, බ්‍රිතාන්‍යය, ජපානය සහ ඉතාලිය සමඟ යුරෝපා සංගමයේ නියෝජිතයන් ද එකතුව එම රටවල් අතර සමාගම් බදු මට්ටම් ගැන දුස්සන්ධානයක නියැළෙති. පෞද්ගලික සමාගම් අතර මිල ගණන් ගැන එවැනි සංවාදයක හෝඩුවාවක් හෝ දැනුනොත් ඒවායේ සේවය කරන අය සහ අයිතිකරුවන්ව දඟගෙයි දමන්නට හැකියාව නීතියෙන් ඇත.

ඒත් ආණ්ඩු අතර සිද්ධ වන්නට අර අඳින මෙවැනි දුස්සන්ධාන සංවාදයක් ගැන මෙතෙක් ඉතිහාසයේ සඳහන් නැත. මේ ගැන වාර්තා කිරීම අඩුවෙන් අහන්නට ලැබෙන අතර වෙනදා මෙන් ලෝක නායකයන්ගේ තීරණ ගැන විශ්ලේෂණ කරන අයත් (ඔස්ට්‍රියන් අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන් හැරෙන්නට) යම් නිහඬ පිළිවෙතක් අනුගමනය කරන බවක් පෙනී යයි.

රටවල් අතර බදු මට්ටම් එක හා සමානවීම නිසා අලුත් ආයෝජනවලට ව්‍යාපාරිකයන් පසුබට වෙද්දී පාඩු අත්විඳින්නට සිද්ධ වෙන්නේ නම් මුළු මහත් ලෝක ජනතාවටමයි. අලුත් නිර්මාණයක් ලොවට ඉදිරිපත් කිරීම නිසා මහා ධනකුවේරයෙක් හිටිහැටියේ දකින්නට ලැබීම සියල්ලන්ටම පෙනෙන සාධකයයි. ඒත්, ඒ නිසාම මහත් රැකියා ගණනාවක් බිහිවීම බොහෝ අයට නොපෙනෙන කාරණයයි. ආණ්ඩු මැදිහත්වීම් වැඩි වැඩියෙන් දකින්නට ලැබෙන ඉදිරි අවුරුදු මහජනතාවට කිසිසේත්ම සුවපහසු කාලයක් උදා නොකරනු ඇත.

වතුරට වඩා දියමන්ති මිල ඉහළ ඇයි?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 31, 2021

වතුර යනු ජීවත්වෙන්නට නැතිවම බැරි වූවක් වෙද්දී වතුරට වඩා දියමන්ති මිල ඉහළ ඇයි? මෙය දියමන්ති-වතුර විරුද්ධාභාසය (diamond-water paradox) නමින් ජනප්‍රිය වූවකි. එය මේ නමින් සඳහන් නොකර ඇඩම් ස්මිත් සිට සම්භව්‍ය අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන් විසින් කාලයක් තිස්සේ විසඳා ගන්නට උත්සාහ ගන්නා ලද විරුද්ධාභාසයකි.

දියමන්ති වලට වඩා වතුර නැතිවම බැරි වෙද්දී, ඇයි මිනිසුන් දියමන්ති වලට මේ තරම් මුදලක් ගෙවන්නටත්, වතුර වලට ඩිංගක්, සමහර විට කීයක් හෝ වැය කරන්නටත් අකමැති?

සම්භව්‍ය අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන්ට එය පහදා ගන්නට බැරි වීමට හේතුව වූයේ මිනිසුන් “වතුර” සහ “දියමන්ති” අතර දෙකෙන් එකක් තෝරා ගැනීමක් නොකරන බව ඔවුන් නොදැකීම නිසයි. වතුර යැයි අපි කියද්දී කිසිවෙක් ලෝකයේ පවතින සියළු වතුර එයට අඩංගු කරමින් සැලකිල්ලට පාත්‍රය කරන්නේ නැත. එසේම දියමන්ති යැයි අපි කියද්දී ද කිසිවෙක් ලෝකයේ පවතින සියළු දියමන්ති එයට අඩංගු කරමින් සැලකිල්ලට පාත්‍රය කරන්නේ ද නැත.

යමක් තෝරා ගැනීම යනු ක්‍රියාවකි. ප්‍රැක්සිස් (praxis) යන පුරාතන ග්‍රීක වචනයෙන් කියැවෙන්නේ නිදහස් පුද්ගලයෙක් විසින් ක්‍රියාවක නියැළෙන්නට කරන තෝරා ගැනීම යන්නයි. ප්ලේටෝ, ඇරිස්ටෝටල්, සෙන්ට් ඔගස්ටීන්, ඉමැනුවෙල් කාන්ට්, සොරෙන් කියකිගාඩ්, මාටින් හෛඩෙගර්, පාවුලෝ ෆ්‍රියෙර් හා ලුඩ්විග් වොන් මීසස් යනාදීන් මෙහි විවිධ අර්ථ කථනයන් දක්වා තිබෙන අය වෙති.

කාල් මාක්ස් සිය දාර්ශනික රචනා 11 කින් හැදෙන Theses on Feuberach හි නොකියා කියා ඇත්තේ “දාර්ශනිකයන් ඉටු කර ඇත්තේ ලෝකය විවිධාකාරයෙන් අර්ථ කථනය කර තිබීම පමණක් බවත්, එහෙත් කළ යුත්තේ ලෝකය වෙනස් කිරීම බවත් ය.” 19 වැනි සියවසේ සමාජවාදියෙක් වූ ඇන්ටෝනියෝ ලැබ්රියෝලා මාක්ස්වාදය යනු ප්‍රැකිස්ස් හි දර්ශනය ලෙසින් සැලකුවේය. නව සහශ්‍රසයේ දී ද මිනිස් ස්වභාවය කුමක් දැයි හඳුනා නොගත්තවුන්ට, නිදහස් පුද්ගලයෙක් විසින් ක්‍රියාවක නියැළෙන්නට කරන තෝරා ගැනීම අනේක විධ ආකාරයන් වලින් නිර්වචනය කරන්නට හැකි වූවාට, මාක්ස්ට හා අනෙක් සියළු මාක්ස්වාදීන්ට පවා එය වෙනස් කළ නොහැකි වූ බව ඔප්පු කර ඇත්තේ ලෝක ඉතිහාසයයි.

මාක්ස්ගේ ශ්‍රම න්‍යාය උත්සාහ කළේ යම් නිෂ්පාදනයක් කරන්නට කොතරම් ශ්‍රමයක් වැය වූවාදැයි අනුව භාණ්ඩයේ අගය කියන්නට ය. ශ්‍රම න්‍යාය මත පදනම් වූ මාක්ස්වාදී අදහස් නිසා තවමත් පොත් කියවන ලංකාවේ අය පොතක පිටු ගණන දිහා බලමින් සහ පොතක් අලෙවි කොමිස් මට්ටම් 20% හා 30% ක් වෙද්දීත් ලාබ උපයා ගන්නට හැකිනම් ඇයි පොතක් අඩු මිලකට දෙන්න බැරි යැයි අහමින් සිටින්නේ අගයක ප්‍රභවය සහ ස්වභාවය ගැන නොදන්නාකමෙනි.

අගයක ප්‍රභවය සහ ස්වභාවය ගැන කාල් මෙන්ගර් විසින් ලියන්නේ අර්ථ ශාස්ත්‍රයේ සිද්ධාන්ත (1871) නම් කෘතියේ තුන්වැනි පරිච්ඡේදයේය. සම්භව්‍ය අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන්ට එතෙක් විසඳා ගත නොහැකි වූ ගැටළුවක් විසඳන්නට හේ සහාය දෙන ලදි.

ක්‍රියාවක් කරන මිනිසෙක් නිශ්චිත ප්‍රමාණයන් වලින් යුතු භාණ්ඩ අතර තෝරා ගැනීමක් කරන්නෙකි. මෙය දියමන්ති-වතුර විරුද්ධාභාසය අනුසාරයෙන් පැහැදිලි කරන උත්සාහයක් හැටියට අප ඒ මිනිසාගේ තෝරා ගැනීම වතුර බැරල් එකක් සහ කැරට් දහයක දියමන්තියක් අතර වූවක් යැයි සලකා බලමු.

වතුර යනු දියමන්තියට වඩා ප්‍රයෝජනවත් වූවක් යැයි සෑම දෙනෙක්ම පිළිගනිති.

එහෙත් මෙතැන පිළිතුර වන්නේ, තෝරා ගන්නා අය විසින් එයට දෙන අගය මත ප්‍රයෝජනවත් බව පදනම් වෙනවා යන්නයි.

මිනිසෙක් පිරිසිදු වතුර උල්පතක් ඇති කන්දක් අසල වාසය කරන්නේ ද, වතුර බැරල් එකක් දෙන්නම් කිව්වොත් ඔහු ඔබ දිහා විමතියෙන් බලනු ඇත. මන්ද ඔහුට වතුර උල්පතෙන් පිරිසිදු වතුර නොමිලේ නිතිපතා ඕනෑ තරම් ප්‍රමාණයකින් ලැබෙන බැවිනි. සමහර විට වතුර බැරල් එකක් ලැබීම ඔහු ඍනාත්මක වූ ලෙසකින් ද සලකනු ඇත. ලස්සන පරිසරයේ සුන්දරත්වය බිඳ දමන බැරල් එකක් තමන් ළඟ තබාගැනීමට සිද්ධ වීම කරදරයක් යැයි හේ සිතනු ඇත.

එහෙත් මේ මිනිසාට දියමන්ති නැතැයි සිතමු. දියමන්තියක අයිතිය ඔහුට අනගි වූවක් විය හැකියි. ඔහුට එය වතුරට වඩා අගනා වූවක් ද විය හැකියි.

එහෙත් මේ මිනිසාම අපි හිතමු සහාරා කාන්තාරය තරණයට ගියා යැයි කියා. පිරිසිදු වතුර ඇති කන්ද අසල වාසයෙන් නික්ම වී එහි යෑම නිසා ඔහුගේ තත්වය වෙනස් වී ඇත. ඔහු සහාරා කාන්තාරය තරණය කරන්නේ ඔහු සතු දියමන්තිය ද පොකැට්ටුවේ දමාගෙන කියා යැයි ද අපි සිතමු. එසේ යද්දී ඔහු සතු බොන්නට තිබි වතුර සියල්ල ම අවසන් වී ඔහු පිපාසයෙන් පෙළෙන්නේ පමණක් නොව මරණයට ද ආසන්න වී ඇතැයි ද සිතමු. එවිට සමහර විට ඔහු එක වතුර කෝප්පයක් සඳහා සිය කැරට් දහයේ දියමන්තිය දෙන්නට ද ඉදිරිපත් වෙනු හැකියි. එහෙත් එසේම සමහර විට දියමන්තියට ඇති කෑදරකම නිසා මසුරු සිතක් ඇති ඒ මිනිසා තව දුරටත් වතුරට වඩා දියමන්තිය අගය කරමින් පිපාසයෙන් මිය යෑම වඩා හොඳ යැයි තෝරා ගන්නට ද ඉඩ ඇත.

භාණ්ඩයක අගය විෂයමූලික වූවකි. කැරට් දහයක දියමන්තියක් සහ වතුර බැරල් එකක් සඳහා විවිධ පුද්ගලයන් විසින් විවිධ අගයන් දෙන්නට පෙළඹෙනු ඇත. එසේම එකම පුද්ගලයෙක් විසින් වෙනස් අගයන් වෙනස් කාලයන් වල දී දෙන්නට ද පෙළඹෙනු ඇත.

මෙන්ගර් පැවසුවේ, “අගය ඒ නිසා භාණ්ඩයක නෛසර්ගික වූවක් නෙමෙයි. භාණ්ඩයේ ලක්ෂණයක් නෙමෙයි. අපේ උවමනාවන් තෘප්තිමත් කරගනු සඳහා අගය යනු අපි යම් භාණ්ඩයකට දෙන වැදගත්කම පමණකි.”

යම් උවමනාවක් තෘප්තිමත් කරගන්නට විවිධාකාර උත්සාහයන් හි යෙදෙන්නට හැකියාව මිනිසාට ඇත. අයෙක් මුලින් තමන් වැදගත් යැයි සිතන දේවල් සඳහා වතුර පාවිච්චියට ගන්නට සිය අතමිට වැය කරයි. මෙය තාර්කික අවශ්‍යතාවය මත එළඹෙන නිගමනයකි. අයෙක් මුලින් ම තෘප්තිමත් කරන්නේ එයා තමනට වැදගත්ම වූව යැයි සැලකෙන උවමනාවයි.

වතුර නැති අයෙක් වතුර මුලින් ම පානය පිණිස ගනියි. පිපාසයෙන් මැරෙන්නට සිද්ධ නොවන තරම් වතුර ප්‍රමාණයක් තමනට ඇතැයි දකිද්දී උයන්නට පිහන්නට වතුර පාවිච්චි කරගනු ඇත. එකිනෙකින් එකිනෙකට ලැබෙන අමතර වතුර බාල්දිය යනු වැදගත් යැයි නොසැලෙකන අනිකුත් දේවල් සඳහා යොදාගන්නා වතුර බවට පත්වේ. එහි දී කෙමෙන් ප්‍රයෝජනවත් බව යන්න අඩු වී යයි.

යමක අගය ගැන ගැටළුව තෝරාගැනීමක් ඉදිරියේ දී විසඳී යන්නකි. අවිනිශ්චිත ලෝකයක වැරදි සිදුවීම් නිතර දකින්නට හැකියි. තෝරාගැනීමේ ක්‍රියාවක් කරන්නා හැම විටම තීරණයක් ගන්නේ අවිනිශ්චිත අනාගතයක් ගැනයි. ඒ නිසා වැරද්දක් සිදුවීම නිරන්තරයෙන් අපේක්ෂා කළ යුත්තකි. නිශ්චිතව සිද්ධ වෙන්නේ මෙසේ යැයි දන්නා ලෝකයක අප ජීවත්වෙන්නේ නම්, එවැනි ලෝකයක යමක් තෝරාගැනීම නිසා ඇතිවන ප්‍රතිඵලය වෙනස් කරන්නට නොහැකි නම්, එවිට තෝරාගැනීම් කරන්නට අවශ්‍යතාවයක් නැත. එහෙත් එවැනි නිශ්චිත ලෝකයක අප ජීවත් නොවන නිසා අපට ක්‍රියාවන් තෝරාගන්නට සිද්ධ වී ඇත. අප අනුමාන කරන දේවල් මෙන් ම නොසිතු දේවල් ද සිද්ධ විය හැකියි. අයෙක් සතු වතුර වෙනත් අයෙක් සොරාගත්තේ ද නැවත ඒ ගැන තීරණයක් ගන්නට සිද්ධ වෙද්දී ඒ අය විසින් වතුර සඳහා දෙන අගය වෙනස් විය හැකියි.

අභිමත ඉලක්කය වෙනුවට එහි අනිත් පැත්ත සිද්ධ වෙන නීති පැනවීමේ අරමුණ කුමක් ද?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 26, 2021

කැලිෆෝර්නියාවේ මහජන අධ්‍යාපනය සඳහා ප්‍රමිති උපදෙස් සපයන කමිටුව එම ප්‍රාන්තය තුළ උගන්වන ගණිතය සඳහා නව නීති සංශෝධනයක් ඉදිරිපත් කර තිබේ. මැයි සහ අගෝස්තු මාස වල දී රැස්වීම් පවත්වා මෙම වසර අවසානයේ දී ප්‍රාන්ත අධ්‍යාපන මණ්ඩලය විසින් ඒ නීති අපරානුමතයට ඔවුන් සූදානමින් සිටිති.

ඔවුන් “සාධාරණ ලෙසින් ගණිතය උගන්වන මාර්ගයක්: ගණිතය ඉගැන්වීමේ දී වර්ගවාදය කඩා බිඳ දැමීම” නම් වූ අත්පොතක් ඒ සඳහා ඉදිරිපත් කර ඇත. සිසුන්ගේ වැරදි පෙන්වීම සඳහා මෙතෙක් කාලයක් ගුරුවරු අනුගමනය කරන ලද මාර්ගය සුදු අධිපතිවාදයක් යැයි ඒ අත්පොතේ කියැවේ.

නිවැරදි උත්තරය ලබා ගැනීම ඉලක්ක කරගෙන ඉගැන්වීම, ඔවුන් කරන ලද වැඩ ගුරුවරුන්ට පෙන්වීම, විෂයය ගැන දැනුම අනුව ලකුණු දීම යනාදී සියල්ලම සුදු අධිපතිවාදී සංස්කෘතිය අනුව ගණිතය ඉගැන්වීම යැයි අත්පොත කියා සිටියි.

සහමුලින්ම විෂයමූලික විෂයයක් ලෙසින් ගණිතය පවතිනවා යන සංකල්පය නිසැකයෙන්ම වැරදි යැයි කියන ඒ අත්පොත ගණිතයේ දී හරි සහ වැරදි උත්තර ඇතැයි කියන අදහස නිසා මේ “විෂයමූලික” බව දිගින් දිගටම පවත්වා ගෙන යන්නට හැකියාව පෑදෙනවා යැයි දක්වයි.

එසේම මේ අත්පොත විසින් “සහජයෙන් පිහිටි හැකියාවන් සහ ස්වභාවයෙන්ම කුසලතා ඇති” යන අදහස ද ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලබයි. එය අසාධාරණ බව කියමින් පංතියේ දී එවැනි දරුවන්ට වෙනස් ලෙසින් සැලකීම ද නුසුදුසු යැයි කියා සිටියි. මෙතෙක් කාලයක් කැලිෆෝර්නියාවේ මෙන්ම අනෙක් ඇමෙරිකන් ප්‍රාන්ත වල දී ද, සෙසු දරුවන්ට වඩා මහත් සෙයින් විශේෂ දස්කම් දක්වන දරුවන්ට ඔවුන් ඒ දස්කම් දක්වන විෂයයන් සඳහා ඉහළ පංති වලින් දැනුම ලබාගන්නට අවස්ථාව ලැබුණි. අට හෝ නවය වසරේ සිටින දරුවෙක් විශ්වවිද්‍යාලයක ප්‍රථම උපාධි මට්ටමකින් ඉගෙනීමට අවසර ලබා සිටීම සාමාන්‍යයක් විය. නමුත් දැන් මෙම අලුත් සංශෝධන සම්මත වුවහොත් සිද්ධ වෙන්නේ එවැනි අවස්ථා “සාධාරණත්වයේ” නාමයෙන් අහිමි වීමයි.

ඔව්, මේ නිතර රොකට් යවන, ඉලෙක්ට්‍රික් වාහන සහ ස්වයංක්‍රීය වාහන නිපදවන, වසරකට අඩු කාලයක දී වසංගතයකට එන්නතක් සොයාගන්නට සමත් වූ රටක වැසියන්ට කැලිෆෝර්නියා ප්‍රාන්තයේ නිලධාරීන් බෙදන අදහස් තමයි.
මෑත කාලයේ දී කැලිෆෝර්නියා ප්‍රාන්තය හැර දා ගියවුන් කොතරම්දැයි කිවහොත් එම ප්‍රාන්තයට ඉදිරියේ දී කොංග්‍රසයේ නියෝජිත ධූරයක් ද අහිමි වන්නට නියමිතයි.

අද ඇමෙරිකන් වාමාංශිකයන් සාධාරණත්වය ගැන කියද්දී කතා කරන්නේ කළු හමැති අය ගැන පමණකි. ආසියානු ජාතිකයන් අතර බහුතරය ඇමෙරිකාවට පිවිසි පසුව ඔවුන්ගේ උත්සාහයෙන් ආර්ථික වාසි ලබන්නට සමත්වීම නිසා ඔවුන් ගැන කැක්කුමක් මේ සාධාරණත්වය නාමයෙන් බෙදන පිළිවෙත් ගෙනෙන අයට නැත. වාම දැක්ම ඇති ඇමෙරිකන් විශ්වවිද්‍යාල තුළ ආසියාතික සම්භවයක් ඇති සිසුන්ට අධ්‍යාපනය සඳහා ප්‍රවේශය ලැබෙන මට්ටම් කෙමෙන් කෙමෙන් අඩු වී යෑම නිසා දැන් ඒ ගැන නඩු මාර්ගයෙන් විසඳුම් ඉල්ලා සිටීම සුපිරි උසාවිය දක්වා ළංවෙමින් පවතියි.

ඉතින් ඔබ උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා ඇමෙරිකාවට එන්නට අදහස් කරන අයෙක් නම්, තමන් අධ්‍යාපනයෙන් ගත් ලකුණු වලට තැනක් ලැබෙන ප්‍රාන්තයකින් විශ්වවිද්‍යාලයක් තෝරා ගැනීමට කටයුතු කළ යුතුයි.

මෙම අලුත් සංශෝධන අනුව ඉගැන්වීම නිසා කළු ඇමෙරිකන් අයට දැනුම අතින් ආපස්සට නොව ඉදිරියට යන්න ලැබේවි යැයි කියා සැබැවින්ම විශ්වාස කරන්නේ කවුද? සැබෑ ඉතිහාසය සොයා බලන්නෙකුට, මෙවැනි ප්‍රතිපත්ති වරින් වර ගෙනෙන ලද්දේ වාමාංශිකයන්ම විසින් බව දැනගන්නට හැකියි. කළු ඇමෙරිකානුවන් පීඩිතයන් ලෙසින් තියාගන්නට ඉතිහාසය පුරා ම වැඩියෙන් නීති ගෙනැවිත් තියෙන්නේ ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයයි. එත් එදා මාධ්‍යය මෙන්ම අද මාධ්‍යය තුළින් ද පහසුවෙන් එම විස්තර සොයා පහදා ගන්නට කෙනෙකුට නොහැකියි.

විවේචනාත්මක ජනවාර්ගික න්‍යාය නොහොත් ක්‍රිටිකල් රේස් තියරි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 10, 2021

ඇමෙරිකාවේ අධ්‍යාපනික සහ රාජ්‍ය ආයතන ඇතුළත මෙන්ම පෞද්ගලික ව්‍යාපාරික ස්ථාන ඇතුළත ද අද දකින්නට ලැබෙන මේ අලුත්ම මතවාදය “විවේචනාත්මක ජනවාර්ගික න්‍යාය” (Critical Race Theory -CRT) නමින් වූවයි.

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට අලුත් මතවාදයක් වුවත්, මෙය ලෝකයට අලුත් වූවක් නොවේ. වෙනත් නම් වලින් සහ වෙනත් අරමුණු දක්වමින් වෙනත් ජන කොට්ඨාශ ඉලක්ක කරගත් මෙහි අඩංගු ලක්ෂණ මීට කලින් කිහිප වතාවක් ලෝකයේ දකින්නට ලැබුණි. අනුන්ගේ වෙහෙසේ ඵලදාවට තමන්ට අයිතියක් ඇතැයි සිතන පුද්ගලයන් අදත් සිටිති.

CRT යන්න පැහැදිලි කරන්නට මාක්ස්වාදයේ ඉතිහාසය සිහි කළ යුතු වෙයි. මාක්ස්වාදීන් දේශපාලන ක්‍රමයක් ගොඩ නැඟුවේ පංති ගැටුම යන න්‍යායය මතයි. ධනවාදීන් (මාක්ස් ඉදිරිපත් කළ වචනය) සහ වැඩ කරන ජනතාව අතර පවතින අසමතුලිත වූ බලය කාර්මික සමාජයන්හි ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් යැයි මාක්ස් විශ්වාස කළේය. මේ අසමතුලිත බවට මාක්ස්ගේ විසඳුම වූයේ කුමක් ද? වැඩ කරන ජනතාව විසින් ඔවුන්ව සූරා කන හැටි හඳුනා ගෙන ධනවාදී පංතිය පෙරළා, නිෂ්පාදන ක්‍රම අල්ලාගෙන නව සමාජවාදී සමාජයක් හැදීම ඒ විසඳුම හෙවත් විප්ලවයයි.

20 වැනි සියවසේ මාක්ස්වාදී විප්ලවයන් රටවල් ගණනාවක දී දකින්නට ලැබිණ. මිලියන 100 ක් පමණ මරුමුවට ගෙන යන ලද ඒ විප්ලව ගැන ඔබට කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළු පොත කියවා දැනගන්නට පුළුවනි.

ඒ විප්ලවයන්හි අසාර්ථකත්වය 1960 ගණන් මැද දී ගුලාග්, සාගත, බොරු නඩු ප්‍රදර්ශන පැවැත්වීම සහ සංස්කෘතික විප්ලවයන් හරහා බටහිර රටවල විසූ මාක්ස්වාදීන්ට පිළිනොගෙන ඉන්නට බැරි වූහ.

ඇමෙරිකාවේ මෙන්ම බටහිර යූරෝපීය රටවල්වල ද විශාල මැද පංතිය ඉතාමත් ඉක්මණින් ඉහළ යන ජීවන මට්ටම් වල සිටියහ. ලංකාවේ සමාජවාදී ප්‍රතිපත්ති 70 ගණන් වල දී යාන්තම් ටිකක් ලිහිල් වෙද්දී හනිකට පහළ මැද පංතියක් හැදුන හැටි දකින්නට ලැබිණ.

ඇමෙරිකාවේ වැසියන් පංති අරගලය යන්න කුමක්දැයි කියා පවා නොදැන සිටීම විශේෂයකි. අධ්‍යාපනය, වෙහෙස වීම, හොඳ පුරවැසිකම හරහා තමන් උපන් ජීවන මට්ටමෙන් ඉහළට යෑමට සෑම අයෙකුටම අවස්ථාව ලැබෙන බව ඔවුන් එකා මෙන් අත්දුටු ප්‍රතිඵලයයි.

ඒත් මාක්ස්වාදීන් ඔවුන්ගේ වාමාංශික දේශපාලනය අත් නොහැරියහ. 1960 ගණන් වල පැවති සමාජ අර්බූදයන් (දකුණු ප්‍රාන්තවලට ජිම් ක්‍රෝ නීති ගෙනාවේ වමට බර දේශපාලනඥයන් විසිනි) ඔවුන් ඔවුන්ගේ විප්ලවීය න්‍යායයට යොදා ගත්හ. ධනවාදීන් සහ වැඩ කරන ජනතාව අතර ගැටුම හෙවත් මාක්ස්ගේ ආර්ථික දයලෙක්තිය මේ ඇමෙරිකන් මාක්ස්වාදීන් විසින් වර්ගවාදය හා ජනවාර්ගික වූ විප්ලවීය ගැටුමක් යැයි කියන්නට පටන් ගත්හ.

1960 ගණන්වල පැවති සමාජ අර්බූද කාලයේ මාටින් ලූතර් කින්ග් ජූනියර් වැනි අය ඉස්මතු වූහ. ඔවුන් පෙනී සිටියේ සියල්ලන්ට එක සේ බලපාන නීතිය යටතේ නිදහස සහ සාමානාත්මතාවය යන ස්ථාවරයන්ටයි. ඒ හෙයින් පංති භේදය වාර්ගික භේදයක් කරන්නට ගිය අයට තැනක් නොලැබුණි.

අසාර්ථක වුවත් එය අලුත් සළුපිලි වලින් පොරවා ගෙනෙන වෑයම වාමාංශිකයන් අත්හැර නොදැමූහ. ජනවාර්ගික ගැටුම් ලෙසින් භේදය ඉදිරිපත් කිරීම 1990 ගණන් වල දී විශ්වවිද්‍යාල මට්ටමෙන් ඇරඹිණ. ඒවා බොහෝ කාලයක් යනතුරු විශ්වවිද්‍යාල වලට පමණක් සීමා වූහ.

CRT ඉගැන්වීම් සහ පුහුණු වැඩ සටහන් ඉතා කෙටි කාලයක දී රජයේ සහ පෞද්ගලික ආයතන ඇතුළත පැතිර ගියේය. හිටපු ජනාධිපති ට්‍රම්ප් විසින් මෙයාකාර ජනවාර්ගික සංවේදීත්වයෙන් යුතු පුහුණු රජයේ වියදමින් රජයේ ආයතන (විශේෂයෙන්ම යුදහමුදාව) තුළ පැවැත්වීම තහනම් කරන විධායක නියෝගයක් අත්සන් කළේ ජනාධිපතිවරණයෙන් පරදින ලද පසුවයි. පුටුව බාරගත් වහාම ජනාධිපති බයිඩන් එය යළිත් ස්ථාපිත කළේය.

මෙම CRT වෙනුවෙන් පෙනී සිටින අය එය විස්තර කරන්නට යොදා ගන්නේ අන්‍යාර්ථයන් දැක්වෙන “සංස්කෘතික ප්‍රතිචාරමය ඉගැන්වීම්” (culturally responsive teaching), “සමාජ යුක්තිය” (social justice), බහුවිධත්වය සහ අන්තහ්කරණය (diversity and inclusion), සාධාරණතාව (equity) යනාදී පදවහරයි. මාක්ස්වාදය යැයි කිව්වොත් ඇමෙරිකාවේ බහුතරය එහි ඉතිහාසය ගැන දැනුවත් නිසා පිළිනොගන්නා බැවින් මෙවැනි අපූරු බස් වහරක් භාවිතය ඔවුන්ගේ අදහස් බෙදා හැරීමට පහසු විය.

සමානත්වය නොහොත් equality යන්න රට ආරම්භයේ පටන් පැවති මූල ධර්මයකි. ඉතින් ඒ නිසා ඒ හා සමාන හඬකින් යුතු ඊකුවිටි (සාධාරණතාවය) එතරම් තර්ජනයක් නොවන පදයක් හැටියට පිළිගැනීම දකින්නට ලැබිණ. නිදහස් ප්‍රකාශනයේ සඳහන්, එහි ආරක්ෂාව සඳහා සිවිල් යුද්ධයේ සටන් වැදුණ, 14 වැනි සහ 15 වැනි ව්‍යවස්ථා සංශෝධන වලට ඇතුළත්, 1964 සිවිල් අයිතීන් පනත සහ 1965 ඡන්ද අයිතීන් පනත හරහා නීතිගත වූ “සමානත්වය” මේ CRT වාදීන් ප්‍රතික්ෂේප කරති.

සුදු අධිපතිත්වය, පුරුෂෝත්තමවාදය, සහ පීඩනය වසන් කරගන්නටත් අවිචයනය (nondiscrimination) සඳහා පමණක් සමානත්වය නියෝජනය කරනවා යැයි ඔවුන් කියා සිටිති. CRT වාදීන් ගෙනෙන සමානත්වයට වෙනස් සාධාරණතාවය යනු අලුත් සළුපිළි පොරවන ලද මාක්ස්වාදයයි.

CRT න්‍යායවාදිනියක් සහ කැලිෆෝනියා ලොස් ඇන්ජලීස් විශ්වවිද්‍යාලයේ නීති මහාචාර්යවරියක් වන ෂෙරිල් හැරිස් (Cheryl Harris) විසින් පෞද්ගලික දේපල අයිතිය අත්හිටවා දැමිය යුත්තක් බව යෝජනා කරන්නේ සාධාරණතාවයේ නාමයෙනි. ඉඩම් සහ ධනය රජයට පවරාගෙන වාර්ගිකත්වය අනුව නැවත බෙදිය යුතු යැයි ඇයගේ විද්වත් ලිපිය දක්වයි.

බොස්ටන් විශ්වවිද්‍යාලයේ පිහිටන වර්ගවාදී-විරෝධී පර්යේෂණ සඳහා වූ කේන්ද්‍රයේ CRT න්‍යායවාදියා වන ඉබ්‍රම් ක්සොලානි කෙන්ඩි විසින් වර්ගවාද-විරෝධය සඳහා වූ ෆෙඩරල් දෙපාර්තමේන්තුවක් පිහිටුවා ගැනීම යෝජනා කළේය. එය, ඕනෑම මට්ටමක ආණ්ඩු තනතුරකට ඡන්දයකින් තෝරා පත්වන අයට යටත් නොවූ ස්වාධීනව පවතින දෙපාර්තමේන්තුවක් විය යුතු යැයි යැයි හේ කියා සිටියි. එසේම නිසි පමණින් “වර්ගවාදී-විරෝධී” නොවනවා යැයි සිතන අය සහ දේශපාලන නායකයන්ගේ ප්‍රකාශන අයිතිය කප්පාදු කරන්නටත් එයට බලය ලැබිය යුතු යැයි යෝජනා කළේය. ආණ්ඩුවේ සෑම මට්ටමකින්ම ගෙනෙන ඕනෑම නීතියක් ශුන්‍ය කරන්නට, නිෂේධනයට, හෝ මූලෝත්පාටනයට පරිපූර්ණ වූ බලයක් ද සතු විය යුතු යැයි ද හේ යෝජනා කළේය. ටයිම්ස් සඟරාව පළ කරන 2020 වසරේ වඩාත්ම බලපෑම් කළ හැකි 100 දෙනා අතරට කෙන්ඩි ද ඇතුළත් වීම ඉතින් පුදුමයක් නොවේ.

කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළු පොත කියවා ඇති අයෙකුට මෙවැනි දෙපාර්තමේන්තුවක් පිහිටුවීමෙන් ලැබෙන ප්‍රතිඵල ගැන කියන්නට අනවශ්‍යයයි.

මේ අයගේ “සාධාරණතාව” යන අර්ථය මත පදනම් වන රජයක් යනු පෞද්ගලික දේපල අයිතිය, ඒකීය පුද්ගල අයිතිය, නීතිය යටතේ සියල්ලන්ටම එක හා සමාන ලෙසින් සැලකිල්ල, ෆෙඩරල්වාදය, සහ නිදහස් භාෂණ අයිතිය යනාදී සියල්ල එකවර අහෝසි කර දමන්නට හැකියාව ඇති රජයකි.

එයාකාර ආණ්ඩුවකට ජනවර්ගයට අනුව ධනවස්තු නැවත බෙදන්නට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායමට අනුව අයිතීන් තීන්දු කරන්නට, විචයනය පවත්වාගෙන යන්නට, සර්වබලධාරී නිලධාරිවාදී අධිකාරියක් සඳහා ඉඩකඩ පෑදේ.

“සැබැවින්ම වර්ගවාදී-විරෝධියෙක් වන්නට නම්, ඔබ සැබැවින්ම ධනවාදී-විරෝධියෙක් ද විය යුතුයි.” ඉබ්‍රම් ක්සොලානි කෙන්ඩි

මේවා ඇහෙද්දී ලංකාවේ වාමාංශිකයාගේ කටට කෙළ උණනු ඇත! එවැනි යෝජනාවක් කොමියුනිස්ට්/සමාජවාදී රටක දී ඉදිරිපත් කර ජීවිතය අහිමි නොවූ අයෙක් සිටීද?! එවැනි යෝජනාවක් පවා ගෙනෙන්නට සැබැවින්ම නිදහසක් ඇත්තේ තවමත් නිදහස් වෙළඳාමට සහ පෞද්ගලික අයිතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින අය ජීවත්වන රටක් තුළ දී පමණි.

මහජන පාසැල් බොහොමයක් වැසී ගිය පසුගිය අවුරුද්ද තුළ දරුවන් සිය පංති කාමරයේ ඉගෙන ගන්නේ මොනවාදැයි කියා දැනගන්නට දෙමව්පියන්ට ඉඩකඩ පෑදිණ. බොහෝ දෙමව්පියන් තම නිවාස බදු වලින් පෝෂණය වෙන පාසැල් අධ්‍යාපනයේ ඇති අඩුපාඩුකම් සැබැවින්ම දකින්නට ගත්තේ ඒ කාලයේ දී ය.

බොස්ටන් නගරයේ මවක් සිය දරුවාගේ රසායන විද්‍යාව පංති කාලයේ දී එයට පිවිසි වැඩිමහල් සිසු සිසුවියන් ඉදිරිපත් කළ ක්‍රිටිකල් රේස් තියරි ඉදිරිපත් කිරීමක් ගැන ප්‍රශ්න කළේ රට පුරා ඒ ගැන අවධානය යොමු වෙමින් පැවතිය දී ය. ඇය තම නගරයේම සිටින කෙන්ඩිගේ යෝජනා ගැන කුමක් සිතනවා ඇතිද?

වර්තමාන බයිඩන් රජය මේ CRT මතවාදය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නකි.

පසුගිය මාස කිහිපයේ දී ෆ්ලොරීඩා, අයිඩහෝ, අයෝවා, ලුයිසියෑනා, මිසූරි, නිව් හැම්ප්ෂයර්, ඔක්ලොහෝමා, රෝඩ් අයිලන්ඩ්, ටෙනසි, ටෙක්සාස්, වෙස්ට් වර්ජිනියා යනාදී ප්‍රාන්ත එක්කෝ CRT පාසැල් තුළ ඉගැන්වීම තහනම් කර ඇත, නැත්නම් තහනම් කරන්නට පනත් සකසමින් සිටිති.

ඇමෙරිකාවේ වාසය කරනවා නම් ඔබ මේ අලුත් මුහුණවරකින් එන මාක්ස්වාදය ගැන ඉගෙන ගන්නට හොඳම කාලයයි. කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළු පොත කියවන්නට ඉතාමත්ම සුදුසු කාලයයි.

ග්‍රීක සංස්කෘතියෙන් දායාද වූ සමාජමය මතවාද තුනක්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මැයි 2, 2021

ලෝකය ඉදිරියට යද්දී තත්වයන් වෙනස් වෙන ආකාරය අපිට දකින්නට හැකි වූවකි. යෞවනයේ දී අපි මුහුණ දෙන අලුත් තත්වයන් මහා වෙනස්කම් ලෙසින් දුටුවත් කාලයාගේ ඇවෑමෙන් වයසින් මුහුකුරා යද්දී, අපි දුටු වෙනස්කම් එතරම් අමුතු අපූරු වෙනස්කම් නොවන බව අපි වටහා ගනිමු.

හිටිහැටියේම අපේ නිවසේ සිටින සුරතල් බල්ලා සුරතල් පූසෙක් බවට හැරී නැත. හිටිහැටියේම කාමරයේ දොරෙන් එළියට නොයා බිත්තියෙන් අනිත් කාමරයට යන හැකියාවක් අපිට ලැබී නැත. හිටිහැටියේම ඔළු ගෙඩි හතරක් වර්ධනය වූ කෙනෙක් ගැන අපි දන්නේ නැත.

ඉතින්, අපි මුහුණ දෙන වෙනස්කම් යනු අපිට හුරුපුරුදු වූ වෙනස් නොවන දේවල් මහත් රාශියක් ඇති වාතාවරණයක දී දකින්නට ලැබෙන හුරුපුරුදු වෙනස්කම් වෙති. මේ වෙනස් නොවන දේවල්, ස්වභාව ධර්මයේ නීති (laws of nature) කියා බටහිර දර්ශනයේ දී හඳුන්වනු ලැබේ.

අපි යම් කටයුත්තක් කරද්දී අපේක්ෂා කළ යුතු දැය කුමක්දැයි යන්න අපි දැන සිටිමු. විවෘත දොරකින් අපිට එළියට යා හැකියි. බිත්තියක් හරහා අපිට ගමන් කරන්නට නොහැකියි. අපි ඒ දැය කරන්නට යද්දී ස්වභාව ධර්මය විසින් ප්‍රතිඵලය වෙනස් කරන්නේ නැත.

මේ ගැන විමසා බලන්නට අපට හැකියාව දෙන්නේ මිනිස් මොළයක ස්වභාවයෙන්ම පිහිටා ඇති අපෝහන (reason) කුසලතාවයයි. එය ස්වභාවයෙන් පිහිටන්නකි. ඒත් මිනිසා විසින් උවමනාවෙන් වර්ධනය කරගත යුත්තකි.

ස්වභාවික නීතිය (natural law) යන සංකල්පය ලෝකයේ ප්‍රථම වරට බිහිවෙන පුරාතන ග්‍රීසියේම ඒ ගැන මතවාද දෙකක් හට ගැනුණි.

(a) ස්වාභාවික තත්වය (state of nature) සමඟ මෙන්ම නිදහස් ලෙසින් එකඟ වන්නට හැකි සමාජ ගිවිසුමක් හා බැඳී පවතින ඒකීය පුද්ගල වූ ස්වභාවික නීතිය.

(b) ස්වභාවික නීතිය ප්‍රදානය කරන ලද්දා හැටියට දෙවියන්වහන්සේ සලකන පාරභෞතිකවාදය තුළ පදනම් වන ස්වභවික නීතිය.

ප්ලේටෝට කලින් විසූ සෝෆිස්ට් නොහොත් විතණ්ඩවාදීන් අතර මුල් කාලීන අය අතර සිට හෙරක්ලයිටස් තුළින් ද මේ මතවාද දකින්නට ලැබුණි.

“සියල්ල ප්‍රවාහය වෙති, කිසිවක් එලෙසින්ම නොපවතී,” එය හෙරක්ලයිටස්ගේ දර්ශනයයි. මේ නොනැවතී වෙනස්වන තත්වය යනු වෙනස් නොවන තත්වයක් යැයි ඔහුගේ නිගමනය විය. මූලික ස්වභාවික නීතිය එයයි.

එය අහඹු නොවන්නකි. අවිචාරී වෙනස්කම් හෝ අවනීතියක් ඇති කරන්නක් නොවේ. එය විශ්ව අපෝහනයයි. ස්වභාවික ලෙසින් සිදුවන වෙනස්කම් යනු අපෝහනයෙන් පාලනය වෙන සම්මත ක්‍රමයයි. ඒ නිසා, මිනිසාගේ ස්වභාවය සහ මිනිසාගේ ඒකීය පුද්ගල වූ සහ මිනිසාගේ සමාජ ජීවිතයේ ඇති ආචාර ධාර්මීය ඉලක්කයන් ද විශ්වයේ පවතින මෙම පොදු නීතිය යටතේ පවතින්නකි.

බෞද්ධාගමේ එන පළමු චතුරාර්ය සත්‍යය “දුක්ඛ අරියසච්චං” යන්න ද එවැනි වෙනස් නොවන තත්වයකි, නැතහොත් ස්වභාවික නීතියකි. එය දුක යන සරල සිංහල වචනයෙන් දැක්වීම නිසා එහි අඩංගු වන අසම්පූර්ණ, අනිත්‍ය, අප්‍රමාණවත් යනාදී අර්ථ රාශියක් මඟහැරී යයි. නමුත් එය සදාතනික සත්‍යයයකි.

හෙරක්ලයිටස්ගේ දර්ශනය මෙන්ම බෞද්ධ දර්ශනයේ ද ප්‍රායෝගික ඉලක්කයක් ඇත. නීතියන්හි අගය පැහැදිලි කරන්නටත්, අපෝහනය භාවිතා නොකරන මහජනතාවගේ චපල ස්වභාවය හමුවේ ඔවුන්ව මෙල්ල කරන්නටත් එය අදහස් කරයි. තෝරා බේරාගන්නට අපෝහන හැකියාවක් නොසතු මහජනතාව විවිධාකාර මත පැතිර යද්දී ඒවාට පහසුවෙන් ගොදුරු වෙති.

වර්තමානයේ දකින්නට ලැබෙන පරිදි කුටිල ජනනායකත්වයක් පුරාතන ග්‍රීසියේ ද පැතිර ගියේය. ඒ විතණ්ඩවාදීන් (සෝෆිස්ට්) වෙතිනි. විරුද්ධාභාස කියමන්, සරල ලෙසින් දක්වන සටන් පාඨ වලින් ජනප්‍රියත්වයක් සහ ආදායම් උපයන්නට හැකියාව පාදා ගත් විතණ්ඩවාදීන් යථාර්ථවාදී විප්ලවීය දර්ශනයක් ඉදිරිපත් කළ අය හැටියට ජනප්‍රිය වූහ.

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වූ නීති යනු ග්‍රීක නගර රාජ්‍යයයේ ආඩම්බරයයි. හෙරක්ලයිටස් ඒ නීති යනු නගරය වටකර බැඳ ඇති තාප්ප තරම්ම වටිනා යැයි සලකන ලද්දෙකි. දාර්ශනිකයන් නීති (nomoi) ගැන කතාබහ කළේ අතිශය ගෞරවයකිනි. තමනට වැනි නගර රාජ්‍යයක් නොමැති අයව ඔවුන් ම්ලේච්ඡයන් යැයි සැලකූහ.

“දෙවියන් විසින් සියළු මිනිසුන් නිදහස් ලෙසින් නිර්මාණය කරන ලදි; ස්වභාව ධර්මය කිසිදු මිනිසෙක් වහලෙක් කර නැත,” -ඇල්සිඩාමස් (විතණ්ඩවාදියෙක්)

“නීතිය ඉදිරියේ ඔවුන් එසේ නොවූවත් ස්වභාව ධර්මයට අනුව සියළු මිනිසුන් ඥාතීන් සහ එක හා සමාන පුරවැසියන් වෙති.” -හිපියාස් (විතණ්ඩවාදියෙක්)

ග්‍රීක සමාජ සහ ආර්ථික ක්‍රමය ගොඩනඟන ලද වහල් ක්‍රමය සඳහා වූ ආචාර ධාර්මික සහ නීතිමය පදනම ඒ අනුව සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කරත හැකියාව ලැබිණ.

පළමු මතවාදය:

එය සම්ප්‍රදාය වූ නිසා හෝ සමාජයේ පැවැත්මට ඒවා සුදුසු යැයි ඔප්පු වීම නිසා හෝ පමණින් ඒ නීති වැදගත් වේ කියා විතණ්ඩවාදීන් සැලකුවේ නැත. පාලකයන්ගේ වාසියට හදාගෙන ඇති ඒ නීතිවල නෛසර්ගික අගයක් නැතැයි කියන ලද විතණ්ඩවාදීන් එහි දී ස්වභාවයෙන් නිවැරදි වූ නීතිවල පමණක් එවැනි අගයක් අඩංගු යැයි කියා සිටියහ.

දෙවැනි මතවාදය:

ස්වභාවික නීතියෙන් ලැබෙන නිදහස, සියළු මිනිසුන් එක හා සමානය යන්නත්, ඒ නිසා මිනිස් අයිතීන් සහ මිනිස් සංහතිය ගැන අදහසක්, එනම් නගර රාජ්‍යයට වඩා සුපිරි වූ ලෝක ප්‍රජාවක් (civitas maxima) යන්න ඊළඟට දකින්නට ලැබෙන මතවාදයයි.

තෙවැනි මතවාදය:

රාජ්‍යය හෝ නගරය යනු අත්‍යාවශ්‍යය වූවක් නොවන්නේය, එහි පටන් ගැන්ම යම් අවශ්‍යතාවයක් නිසා නොව, නිදහස් මිනිසා විසින් ගන්නා ලද තීරණයක් නිසා යන මතවාදය අනතුරුව දකින්නට ලැබුණි.

දේශපාලන අභිලාෂයන් මුදුන්පත් කරගැනීම සඳහා නැවත නැවත ප්‍රතිසංස්කරණ යෝජනා කරමින් මේ මතවාදයන් යළි යළිත් විප්ලවීය චින්තකයන් විසින් විප්ලවීය ආවේගයන් වලින් ඉදිරිපත් කරති.

යථානුභූතවාදය නොහොත් ධනීයවාදය (ධනාත්මක චින්තනය නොවේ) ලෙසින් පසුකාලීන ලෝකයේ දී වර්ධනය වෙන්නේ මේ මුල් කාලීන විතණ්ඩවාදීන් විසින් පෙනී සිටින ලද ස්වභාවික නීතිය යන සංකල්පයේ ඉහළින් සඳහන් කරන ලද පළමු මතයයි (a).

ස්වභාවික තත්වය අනුව, එය ශුභවාදී හෝ අශුභවාදී යැයි දක්වන ආකාරය අනුව, මිනිසාව දේශපාලනමය ලෙසකින් සංවිධානය කිරීම සිද්ධ වේ. ස්වභාවික තත්වය ගැන ශුභවාදී දැක්ම අනුව රජයකට මේ ස්වභාවික නීතීන් වෙනස් කරන්නට හෝ අවලංගු කරන්නට ඉඩක් ලැබෙන්නේ නැත.

ස්වභාවික තත්වය අශුභවාදී ලෙසින් දකින අය, එය රජයේ කැමැත්ත (will of the state) අනුව ඒකාබද්ධ කරගනිති. මෙහි දී ඔවුන් ධනීයවාදය (positivism) වෙත හැරෙති.

කලින් ලියූ සටහනක්: හෙරක්ලයිටස් කියූ වෙනස අදටත් ගැලපේ ද?

නූතන මනසට අතිශයෙන් නුහුරු මතියක්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 22, 2021

මතියක් (notion) කියන්නෙ තමන් දන්න, තමන් අත්දැකපු, හෝ තමන්ට පරිකල්පනය කළ හැකි (imagine) සංකල්පයක්, හැඟීමක්. දර්ශනය යන විෂයයේ දී සැබෑ වස්තු සහ ප්‍රපංඥ වල දී ඒවායේ ප්‍රධාන ලක්ෂණ පිළිබඳ සබඳතාවයන් වලින් මනසේ ඇති කරගන්නා වූ සංකල්පයක් නැත්නම් හැඟීමක් අපි මතියක් හැටියට සලකනවා.

මොකද්ද මේ නූතන මනසට අතිශයෙන් නුහුරු මතිය?

සද්ගුණය වනාහී එහි නෛසර්ගික වූ අරමුණ හා බැඳී පවතිනවා යන මතිය.

මේ විදියෙ වචන වලින් මේ විදියෙ අදහස් ගැන කතා කරන්න නොදන්න සමාජයක දී එහි පුරවැසියන් අතර රටේ නීති ගැන දැනුම අවම වෙනවා. එහි දී අලුතින් ගෙනෙන ඕනෑම නීතියක් දිහා බලන්න හුරුවෙන්නෙ එය පැනවීම සඳහා නීතිමය බලයක් පාලනයේ සිටින ආණ්ඩුවට ඇතැයි යන විශ්වාසයෙන්.

දකුණතින් බාගත කරගත හැකි “කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළු පොත” කියවලා ඇති අය දන්නවා කොමියුනිස්ට් රටවල්වල මිලියන 100 ක් පමණ ජනතාවක් මිය ගියේ ඒ රටවල බලයේ සිටි ආණ්ඩු විසින් පනවන ලද නීති නිසා කියල. සමාජවාදී ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කළ නාට්සීන් විසින් යුදෙව්වන්ව මරා දැමුවේත් ජනතාව පත්කරගත් ආණ්ඩුවක් විසින් ගෙනෙන ලද නීති අනුව.

ආණ්ඩුවකට ගෙනෙන්න හැකි නීතිය සහ ස්වභාවික නීතිය අනුව ආණ්ඩුවක් ගෙනෙන නීතිය අතර ඇති වෙනස ගැන පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබාගන්න පුළුවන් ඇමෙරිකන් විප්ලවය සහ ප්‍රංශ විප්ලවය අතර වෙනස දිහා බැලුවම.

ජෝන් ලොක් විසින් ඉදිරිපත් කරපු සිද්ධාන්ත, ඒ කියන්නෙ ඒකීය පුද්ගලයා සතු අයිතීන්, සමාජ සද්ගුණයක ඇති අගය, ඒකීය පුද්ගලයන්ගේ අයිතීන් ආරක්ෂා කරන විදියට සැකසුණ රාජ්‍ය පාලන ක්‍රමයක් යනාදිය ඇමෙරිකන් විප්ලවයෙන් දකින්න ලැබෙනව.

ඡෝන් ජාක් රූසෝ විසින් ඉදිරිපත් කරපු “පොදු කැමැත්ත” අනුව, ඒ කියන්නෙ පරණ විදියට හිතන පතන යදම් වලින් නිදහස් වෙච්ච, තවත් විදියකින් කිව්වොත් සද්ගුණයෙන් නිදහස් වූ අපෝහන (reason) ක්‍රමයක් අනුවයි ප්‍රංශ විප්ලවය හටගත්තේ. මේ පරණ විදියට හිතන එක අත් හරින්න කියන එක දේශපාලන ගුණ්ඩුවක් විතරක් නෙමෙයි. පරණ විදිය මොකක්ද කියා නොදන්නා අය ඒ තමන්ට දෙන එකම ක්‍රමය වූ අලුත් හිතන ක්‍රමය නිසා තමන්ගේ හෘද සාක්ෂිය කියන දේ මොකද්ද කියා වටහා ගන්න අසමත්. මිනිස් නිදහස යනු කුමක්ද කියා වටහා ගන්න අසමත්.

අපි ජීවත්වෙන්නෙ භෞතික ලෝකයක. ගස් ගල් කඳු වනාන්තර වැනි එක එක දේවල් පිරිච්ච, ඒ වගේම පරිසිද්ධි (facts) බහුල ලෝකයක. ගහක් ගලක් කියන්නෙ හොඳ හෝ නරක දෙයක් නෙමෙයි, ඒක ගහක් නැත්නම් ගලක්. ඉපදුනාම මැරෙනවා. ඒක පරිසිද්ධියක්. ඒකෙන් අගැයුමක් ලැබෙන්නෙ නැහැ. මෘග ආකාරයකින් පෙනෙන පරිසිද්ධි මහත් රාශියකින් අපි ජීවත්වන ලෝකය පිරිලා තියනව.

ඒ විදියට තමයි නූතන දාර්ශනිකයන් බොහොමයක් හිතන්නෙ.

ඇරිස්ටෝටල් වැනි ග්‍රීක දාර්ශනිකයන් සහ ඒ අනුව යන ජෝන් ලොක්, එංගලන්තයේ නීති ගැන අටුවා ටීකා බොහොමයක් ඉදිරිපත් කළ 18 වැනි සියවසේ විනිසුරුවෙක් වූ සර් විලියම් බ්ලැක්ස්ටොන්, දේශපාලන දාර්ශනිකයෙක් වූ ප්‍රංශ ජාතික මොන්ටෙස්ක්‍යු යනාදීන් ඒ විදියට නොහිතන ලද අයයි.

ස්වභාව ධර්මයේ යම් අරමුණක් හොයාගන්න වෑයමක් ඔවුන් අතින් සිද්ධ වෙනව. ස්වභාව ධර්මය හුදු ස්වභාව ධර්මය පමණක් නොවේ. එහි යම් සද්ගුණයක් අඩංගු වෙනව කියල ඔවුන් මතියක් ගොඩනඟා ගන්නව.

ලෝකයේ නැත්නම් ස්වභාව ධර්මයේ ඇති සෑම වස්තුවක් තුළම යම් අරමුණක් සාක්ෂාත් කරන ධාරිතාවක් අඩංගු යැයි ඔවුන් අදහස් කරනව. එනම් ලෝකයේ ඇති සෑම වස්තුවක්ම යම් අවසානයක් ඉලක්ක කරගත්තක්, එයට ඔවුන් යොදා ගන්න ග්‍රීක වචනය ටෙලොස් (telos).

යම් වස්තුවක නෛසර්ගික වූ අගය යනු එහි අරමුණ සාක්ෂාත් කරගත හැකි ධාරිතාවේ පවතින්නක්.

උදාහරණ විදියට ගත්තොත්, මුරුංගා ගහක් ගත්තොත් එයින් මුරුංගා ලැබෙනවා නම්. මල් පැලයක් ගත්තොත් එහි මල් පිපෙනවා නම්. ඔරලෝසුවකින් හරියට වේලාව කියන්න පුළුවන් නම්. එළදෙනක් නම් කිරි එරෙනවා නම්, යනාදී වශයෙන් අරමුණ සපුරනවා නම් එය සද්ගුණවත් වස්තුවක්.

මිනිස් සත්වයා කියන්නෙත් ටෙලොස් අඩංගු වූවෙක්. සතෙක්, මෘගයෙක් විදියට කටයුතු කරන්නෙ නැතිව මිනිස් විදියට කටයුතු කරන හැකියාව සතු වූවෙක්. ඒ කියන්නෙ අපෝහනය (reason), විනිශ්චය කරත හැකියාව (judge), සහ විචාරවත් ලෙසින් සලකා බැලිය හැකියාව (deliberate) යනු මිනිසා තුළ පවතින ටෙලොස් කියා ප්ලේටෝ සහ ඇරිස්ටෝටල් යන දෙන්නාම එකඟ වෙනවා. මේ අවසාන අරමුණ සද්ගුණය හා බැඳී පවතින්නක් මිසෙක එයින් නිදහස් වූවක් නොවේ.

අපේ අපෝහන හැකියාව භාවිතා කරල අප අවට ඇති සියළු දැයේ අරමුණ තීරණය කරන්න හැකියාවක් මිනිසා යන සත්වයාට තියෙනවා යැයි ඇරිස්ටෝටල් පෙන්වා දුන්නා.

අද අපි ඒ සද්ගුණය හා බැඳී පවතින අපෝහන (reason) හැකියාව ගැන ඉගෙනීම අත්හැරලා. ඒ නිසා වියවුල් මතවාද බොහොමයක පැටලිලා. හිතන්නෙ තනිකරම හැඟීම් වලින් මිසක් බුද්ධිය භාවිතයෙන් නොවේ. එහි දී සද්ගුණය තවත් පිරිහෙනවා. පුද්ගලික අයිතීන් ආරක්ෂා නොකර පොදු කැමැත්ත ඉටු කරන්න හැකි යැයි විශ්වාස කරනවා.

මිනිස් සත්වයා කියන්නෙ උපන්නාට පසුව තමන් විසින් සියල්ල ඉගෙන ගන්න ඕන සත්වයෙක්. මිනිස් සත්වයාට කියල දෙන්න කවුරු හරි කෙනෙක් ඉන්නත් ඕන. දැනුම කියන්නෙ අපි පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ගෙන යා යුත්තක්. අපි යම් පරම්පරාවකට දැනුම ලබා දීම අමතක කරල, අතපසු කරලා දානවා නම්, එහි දී ඵලවිපාක විඳින්නෙ ඒ පරම්පරාව විතරක් නෙමෙයි.

ප්ලේටෝ සහ ඇරිස්ටෝටල් දක්වන මිනිසා තුළ පවතින ටෙලොස් අනුව තමයි ස්වභාවික නීතිය ඇතිවෙලා තියෙන්නෙත්. ඉතින් එයට පටහැනි නීති පැනවීමේ දී, එනම් යම් සමාජයක් මිනිසා මෘගයෙක් විදියට සලකනවා නම්, අපිට එහි දී අත් විඳින්න ලැබෙන ප්‍රතිඵලත් අමානුෂික වෙනවා.

ග්‍රීක සහ රෝම ඉතිහාසය වර්තමානයට ප්‍රයෝජනවත් ද?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 10, 2021

මම ලංකාවේ දී උසස් පෙළ පංතියේ ඉගෙනගත් තරම් “මෑත කාලය” දක්වා ග්‍රීක සහ රෝම ඉතිහාසය විෂයයක් වූයේය. මා ඉගෙන ගත් පාසැලේ එම විෂය හදාරන්නට හැකි වූයේ ඉංග්‍රීසියෙන් පමණකි. අද එය විෂයයක් හැටියට ලංකාවේ කිසිදු හෝ පාසැලක උගන්වනවාදැයි කියා මම නොදනිමි. ඉතිහාසය, භූගෝලය, දේශපාලන විද්‍යාව යන විෂයයන් එකතු කර සමාජ අධ්‍යයන හැටියට ඉදිරිපත් වූ පසුව අද ඒ එකක් හෝ ගැන හරි හැටියට නොදන්නා අය වැඩි බවක් පෙනී යයි.

පුරාතන ග්‍රීකයන් මිනිස් ශිෂ්ටාචාරයට අවශ්‍ය මූලධර්ම තුනක් ඉදිරිපත් කළා යැයි කිව හැකියි. ස්වභාව ධර්මය දෙස අවධානය යොමු කරමින් අපේ ජීවිතයේ අරමුණ ගැන සොයා යන්නට අපිට හැකියාවක් පුරාතන ග්‍රීකයන් පාදා දුන්හ. ස්වභාව ධර්මය ගැන ඉගෙන ගැනීම සඳහා අපිට අපෝහන (reason) හැකියාව යොදාගත හැකි ආකාරය පුරාතන ග්‍රීකයන් පහදා දුන්හ. ඒ බුද්ධිමය විචාරාත්මක හැකියාව තව දුරටත් වැඩි දියුණු කරගන්නා ආකාරය පුරාතන ග්‍රීකයන් අපට පහදා දුන්හ.

කෙටියෙන් කිව්වොත්, පුරාතන ග්‍රීකයන් විසින් අපට ස්වභාවික නීතිය, විද්‍යාව සහ ආගමික නැඹුරුවක් නොමැතිව ආණ්ඩුවක් හදන්නේ කෙසේ දැයි පෙන්වා දුන්හ.

බොහෝ රටවල්වල වර්තමානයේ දකින්නට ලැබෙන පුරවැසියන් වෙත පැනවී ඇති සිවිල් නීති පද්ධති සඳහා පදනම පුරාතන රෝම නීතියෙන් දායාද වූවයි. පුරාතන රෝමයේ නීති ක්‍රමය වසර 1,500 ක කාලයක් පුරා පැවතෙන ලද්දකි.

පුරාතන රෝමය යැයි සලකන යුගය ක්‍රි. පූ. 600 දී පටන් ගන්නා ලද්දයි. එට්රුස්කන්ස් (Etruscans) රජවරුන් ලෙසින් බලය අල්ලාගත් කාලයයි. ප්‍රජාපීඩක රජුන්ට එරෙහිව කැරලි ගැසූ රෝමානුවන් එට්රුස්කන්ස් රජවරුන් පරාජය කර රෝම ජනරජය පිහිටුවා ගත්හ. ජනරජයක දී පුරවැසියන්ට තම නායකයා තෝරාගැනීමේ ඡන්දයක් හිමිවේ. නායකයා ජනතාවගේ නියෝජිතයෙක් වෙයි. අලුත් නීති යෝජනා කරන්නට සහ සම්මත කරන්නට රෝම ජනරජයේ සෙනෙට් සභාවක් පැවතිණ.

රෝම නීතියේ පදනම යැයි සැලකෙන්නේ දොළොස් පුවරුව (Twelve Tablets) ය. දොළොස් පුවරුවේ නීතිය (Law of the Twelve Tablets) යැයි ද කියැවෙන එය පුරාතන රෝමයේ නිර්මාණය වූයේ ක්‍රි. පූ. 451 සහ 450 දී ය. ඒවා ඒ වෙද්දී රටේ පැවති නීති වූහ. ඒවායෙන් නීති සංග්‍රහය සැකසීම සඳහා කමිටුවක් (decemviri) පත් කෙරිණ. එසේම ප්‍රථම වරට ආණ්ඩුවක් විසින් සම්මත කරන ලද නීති සංග්‍රහය යැයි ද එය සැලකේ.

සියළු පුරවැසියන්ට එක හා සමාන ආකාරයෙන් සලකන්නට යැයි එහි ලියැවී තිබුණි. සියළු වැසියන් නොව සියළු පුරවැසියන් යන්න මෙහි දී වැදගත්කමකින් යුතුයි. රෝමයේ වාසය කළ සියළු වැසියන් රෝම පුරවැසියන් නොවූ බව සිහි කළ යුත්තකි. රෝම අධිරාජ්‍යයේ සියළු නිදහස් වැසියන් පුරවැසියන් බවට පත්වෙන්නේ ක්‍රි. ව. තුන්වැනි හතරවැනි සියවස්වල දී ය. රට රටවල් කෙමෙන් කෙමෙන් බටහිර අර්ථයෙන් නිදහස් වැසියන් හැටියට තම රටවැසියන්ට සලකන්නට එකතු වූහ. එහෙත් උතුරු චීනයේ මිලියන 12 ක් පමණ සිටිනවා යැයි කියන මුස්ලිම් වීගර් (Uighurs) වැනි ජන කොට්ඨාශයකට වෙනස් ආකාරයෙන් සැලකීම වර්තමානයේ පවා දකින්නට හැකියි.

සාමාන්‍ය ජනතාව (plebeians) ගේ හිතසුව පිණිස යැයි කියන ලද මෙම නීතිවල අරමුණ ධනවත් වංශවතුන් (patricians) සහ පැවිද්දන් (pontifices) විසින් අනිසි ලෙසින් කරන බලපෑම් අවම කිරීම යැයි කියැවිණ. දැඩි අවශ්‍යතාවයක් ඇති සහ වඩාත්ම ප්‍රයෝජනවත් යැයි සැලකෙන නීති ලැයිස්තුව සම්පාදනයට බලය (imperium) පැවරුනේ වංශවතුන් දහ දෙනෙකු වෙතයි.

එහි නීති අනුව උසාවියක දී පෙනී සිටින්නට යැයි පුරවැසියෙක්ව කැඳවන්නේ නම් ඔහුට උසාවියේ පෙනී සිටින්නට සිද්ධ විය. උසාවියක දී බොරු කියන ලද්දේ නම්, යම් ගොඩනැඟිල්ලකට ගිනි තැබුවේ නම්, එසේම වගා කටයුතුවල දී මැජික් භාවිතා කරන්නේ නම් යනාදී අපරාධ සඳහා මරණ දඬුවම ලැබිණ. ව්‍යාපාරික හෝ දේශපාලනික රැස්වීම් රාත්‍රියේ පැවැත්වීම තහනම් වූහ. රෝමයෙන් නෙරපා හැරීම, දේපල පවරා ගැනීම මෙන්ම වන්දි ගෙවීම ද දඬුවම් හැටියට දකින්නට ලැබිණ.

මේ නීති බොහොමයක් එවක සමාජයේ පැවතී නීති වූහ. ඒවා ආණ්ඩුව හරහා සම්මත වීමත් සමඟ නීති මොනවාදැයි කියා ප්‍රථම වරට සාමාන්‍ය වැසියන්ට පැහැදිලිවම දැනගන්නට ලැබුණි. ක්‍රි. පූ. 449 දී සාමාන්‍ය ජනතාව අතරෙන් මතු වූ විරෝධතාවයක් නිසා නීති කමිටුවට විසුරුවා හැරිණ. නීතිය සඳහන් කරන සැබෑ ලෝහ පුවරු සියළු පුරවැසියන්ට දැකිය හැකි සේ ඉදිකරන ලදි.

වංශවතුන් සහ සාමාන්‍ය ජනතාව අතර විවාහ තහනම්වීම වැනි මුල්ම පුවරුවල පැවති සමහර නීති පසුව ක්‍රමයෙන් ප්‍රතිසංස්කරණය වූහ.

ක්‍රි. ව. 814 දී සිදු වූ ශුද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යයේ එම්ප්‍රදෝරුවා වූ ශාර්ලමන්‍ය (Charlemagne) ගේ මරණයෙන් පසුව බටහිර සහ මධ්‍යම යුරෝපයේ හැම අත පටන් ගත් කුඩා රාජධානි සමඟ බිහිවෙන වෝහාර නීතිය (common law) සඳහා පදනම වූයේ ද පුරාතන රෝමානු නීතියයි. කලින් නඩු සහ ඒවායේ දී විනිසුරුවන් ගත් තීන්දු මතින් අලුත් නඩු විසඳීමේ ක්‍රමය හැටියට එය සැලකේ.

මෙසපොටේමියාව යුද ජයකින් අල්ලා ගත් පාලකයා, බැබිලෝන අධිරාජ්‍යය නිර්මාණය කළ බැබිලෝන පළමු රජු හෙවත් හමුරාබි රජු සාධාරණ නීති සහ සාධාරණ පාලනයක් ගෙන ගිය අයෙක් යැයි කියැවේ. දඬුවම් ලැබේවි යන බියට නොව නීතියට ඇති ගෞරවය නිසා පුරවැසියා ලවා නීතිය රැකීම ඔහු විසින් අපේක්ෂා කරන ලද්දේ ය. තම රාජධානියේ පවතින නීති පැහැදිලිව ලියමින් ඒවා ජනතාව දැන සිටින නීති බවට හරවමින්, එසේම උස් පහත් හෝ ධනවත් දුප්පත් භේද නොමැතිව සියල්ලන්ම එකසේ නීතිවලට වගකිව යුතු අය ලෙසින් සලකන ලද ලෝකයේ ප්‍රථම පාලකයා ලෙසින් ඔහුව හැඳින්වේ.

බ්‍රිතාන්‍යය සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිතයන් පුරාතන රෝමානු නීතිය අනුව නීති සකස් කරද්දී ඇමෙරිකාවේ නීති පද්ධතියේ ප්‍රභවය පුරාතන ග්‍රීසියේ නීතිය අනුව සැකසිණ.

පුරාතන ග්‍රීසියේ නීතිඥයන් කියා නීතිය උගත් වෘත්තීයවේදීන් සිටියේ නැත. විනිසුරුවන් කියා විශේෂ පිරිසක් නොසිටියහ. නීතීඥයන් පෙනී සිටිනවා වෙනුවට සාමාන්‍ය වැසියන් තම තමන්ගේ නඩුව වෙනුවෙන් පෙනී සිටියහ. නඩුවක තීන්දු විනිසුරු අත නොව ජූරියක් අත පැවතිණ. සමහර ජූරි සභා කොතරම් විශාල වූවාදැයි කියතොත් ඒවායේ 500 ක් තරම් පිරිසක් සිටියහ. එසේම ඒ නඩු විභාග වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඇදගෙන යන නඩු නොවූහ. නඩු විභාගයක දී ඒ ඒ අයට තමන්ගේ තර්ක ඉදිරිපත් කරන්නට ඉඩදෙන කාලය මනාව හසුරුවා ගත් පුරාතන ග්‍රීකයන් ජූරිය ලවා දවසේ අවසානය වෙද්දී නඩු තීන්දුව ඉදිරිපත් කරන්නට කටයුතු කළහ.

ක්‍රි. පූ. 800 ගණන්වල දී වංශවතුන් සහ හමුදා පාලකයන් විසින් නායකත්වය දෙන ලද නගර-රාජ්‍ය (city-states නැත්නම් polis) යන සංකල්පය ග්‍රීසියේ දකින්නට ලැබිණ. සොලොන් (Solon) නම් ඇතීනියානු නායකයා විසින් ක්‍රි. පූ. 594 දී නීති සම්පාදනය කරමින් ආණ්ඩුව සහ ආර්ථිකය ප්‍රතිසංස්කරණය කළේය. වහලුන් නිදහස් කරන ලැබූ අවස්ථා දකින්නට ලැබුණත් ඒ ඇතීනියානු සමාජයේ පුරවැසියෙක් හැටියට සැලකෙන ලද්දේ රටවැසියන් අතර සෑම පහකින්ම එක් අයෙක් පමණකි.

දෙවියන් වෙතින් ප්‍රදානය වූවා යැයි සැලකෙන, ආගමික නායකයන් හරහා පැමිණෙන ලද, අනතුරුව ජනතා නියෝජිතයන් වෙතින් සංශෝධනයට ලක්වෙන නීතිය මුල්ම වතාවට දාර්ශනික වූ විචාරයට ලක්වෙන්නේ පුරාතන ග්‍රීසියේ දී ය. පුරාතන ග්‍රීකයන් වෙතින් ලැබෙන පළමු දායාදය ස්වභාවික නීතියේ දර්ශනයයි.

ලෝකයේ ආශ්චර්යයමත් බවක් ඇතැයි කියා ඔබ දකිනවා ද?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මාර්තු 26, 2021

හිතා බැලීමට කාලයක් මිඩංගු කළ නිසා මිනිස් සත්වයා තමන් ඉදිරියේ පැවති මූලික අභියෝග ජයගත්හ. යමක් කරන්නට පෙර ඒ ගැන හිතා බලන්නට තත්පර කිහිපයක් හෝ වැය කිරීම අතපසු කරන අය අද අපිට නිතර දකින්නට ලැබෙති. ඒත් ඔවුන්ගේ ජීවිත පවා ආරක්ෂා කරන්නට වර්තමානයේ දී ද හිතා බලන්නට කාලයක් මිඩංගු කරන අය නිසා හැකියාව පෑදී ඇත.

මිනිසා යන අපූරු සත්වයා මුලින්ම කල්පනා කරන්නට පටන් ගත්තේ තමන් ඉදිරියේ පවතින අභියෝග ජයගන්නටයි. ජීවිතය රැකගන්නට හැකියාව ලැබෙද්දී මිනිසා ඉර හඳ හා තරු ගැන කල්පනා කරන්නට විය.

නීතියක් පැනවීමෙන් සියල්ලන්ගේම යහපත උදෙසා කටයුතු කළ හැකි යැයි විශ්වාස කරන අය අද බොහෝ වෙති. එහෙත් ඒ ගැන ඔබ කොතරම් දුරට කල්පනා කර තිබෙනවා ද? ඒ ගැන හිතාබලන්නට ඔබට ඇත්තේ කුමන පසුබිමක් ද?

ලෝකයේ ආශ්චර්මයයමත් බව, ඒ ගැන ඇති කුතුහලය නිසා දර්ශනය බිහිවිය. ස්වභාවික නීතිය ද දර්ශනය තරම්ම පැරණි වූවකි. පෙරදිග දර්ශනය තුළ ස්වභාවික නීතිය දකින්නට ලැබෙනවා ද යන්න විසංවාදයට ලක් වූවකි. මින්ග් සම්ප්‍රදායයේ කොන්ෆියුසියානුවාදී දාර්ශනිකයෙක් වූ වැන්ග් යැන්ග්මින්ග් (Wang Yangming 1472-1529) ස්වභාවික නීති න්‍යායයක් ඉදිරිපත් කළ අයෙක් හැටියට සැලකේ.

නීතියක් ස්ථාපිතය, එනම් නීති සම්පාදනය කිරීම හිතාමතා කරන්නකි. මිනිසාගේ සියළු නවෝත්පාදන අතර මහත්ම ව්‍යසනයක් ගෙනෙන (ගින්නට සහ වෙඩි බෙහෙත් වලටත් වැඩියෙන්) සොයා ගැනීම නීති සම්පාදනයයි.

ඒ අර්ථයෙන් ගනිද්දී නීතිය (law) යන්න කිසිවෙක් විසින් “සෙයාගනු ලැබූවක්” නොවේ.

නීති සම්පාදනය (legislation) යන්න මිනිසාගේ මෙතෙක් ඉතිහාසය ගත්විට එහි මෑතක දී දකින්නට ලැබෙන්නක් යැයි කිව හැකියි.

එයින් යම් හොඳ තත්වයක් සාක්ෂාත් කරගන්නට අවශ්‍ය වූ මහා බලයක් සපයන උපකරණයක් මිනිසුන් අතට පත්විය. එහෙත් තිබුණාටත් වැඩි දුෂ්ටත්වයකට නොහැරෙන ලෙසින් එය පාලනය කරගන්නට මිනිසා තවමත් නොදනියි.

නීති සම්පාදනය යන බලය නිසා මිනිසාට අලුත්ම අවස්ථා පෑදිණ. මේ නීති සම්පාදන බලය කා අත තිබිය යුතු ද? වැඩියෙන් අවධානය එයට යොමු වූ නිසා නීති සම්පාදනයේ බලය කොතරම් පුළුල් ලෙසකින් යොදා ගත යුතුද යන්නට වැඩි අවධානයක් යොමු වූයේ නැත.

නරක මිනිස්සු අතට ඒ බලය පැවරුනොත් පමණක් එයින් හානියක් වේ යැයි කියා අප විශ්වාස කරනවා නම් එවිට එය අතිශය අනතුරුදායක බලයක් කියා අපි හඳුනාගන්නේ නැත.

සමාජයක බලාත්මක කරන මේ මේ විදියට කටයුතු කළ යුතුයි කියා දක්වන රීති යන අර්ථයෙන් සැලකෙන නීති සමාජය තරම්ම පැරණි කාලයක දී පටන් ගැනුණ ලද ඒවා වෙති. සමාජයක ඒකීය පුද්ගලයන්ට සාමකාමීව වාසය කරන්නට ඉඩකඩක් පෑදෙන්නේ මේ පොදු රීති අනුව කටයුතු කිරීමෙන් පමණකි.

සියල්ලන්ටම බලපාන පරිද්දෙන් නියෝග නිකුත් කරන්නට හැකි තරමකට භාෂාව දියුණු වන්නට පෙර පටන්ම ඒකීය පුද්ගලයෙකුව යම් කල්ලියක සාමාජිකයෙක් ලෙසින් එකතු කර ගත්තේ ඒ කල්ලියේ රීති වලට අනුකූලව ඔහු කටයුතු කරනවා නම් පමණි. එවැනි රීති අද වුවත් හරියට වචන වලින් කියන්නට නොහැකියි. කණ්ඩායමකට එකතු වෙන අලුත් පුද්ගලයා එයට අනුකූලව ක්‍රියා කරන්න නොදන්නේ නම් කණ්ඩායම හිමිහිට ඒ පුද්ගලයා වෙතින් ඈත් වෙති. නැත්නම් මඟ හරිති. එසේ සිද්ධ වෙන්නේ බලාත්මක බවක් නොමැති කැමැත්ත අනුව එකතුවෙන්නට හැකි කණ්ඩායම් තුළ පමණක් බව කිව යුතු නැතැයි සිතමි.

රීති (rules) සහ නීති (laws) මිනිස් කැමැත්තෙන් ස්වාධීනව පවතින්නක් හැටියට ඒ ගැන හැදැරීම පටන් ගැනෙද්දී සලකන ලදි. අභූත බලයක් විසින් නීති හැදුවා යන්න, නැත්නම් දෙවියන් වහන්සේ ප්‍රදානය කරන ලද සදාකාලීන සත්‍යයන් හැටියට ඒවා සැලකෙන ලද කාලයේ ඒවා මිනිසාට වෙනස් කරත නොහැකි ඒවා යැයි ද සැලකිණ.

සියළු නීති මිනිස් ක්‍රියාවන් පාලනය කරන්නට නීති සම්පාදනය තුළින් ගෙනෙන ලදැයි කියා අනෙක් අතට නූතන මිනිසා විශ්වාස කරයි.

ඒත් නීතිය යනු නීති සම්පාදනයට වඩා බෙහෙවින් පුරාතන වූවකි. මිනිසාට නීතිය වෙනස් කරන්න අවශ්‍ය යැයි සිතෙන්නට පෙර ලෝකයේ නීතිය පැවතිණ.

නීතිය වෙනස් කරන්න හැකියාව මිනිසාට ඇතැයි කියන විශ්වාසය දකින්නට ලැබෙන්නේ සම්භව්‍ය ග්‍රීසියේ දී ය. එ්ත් ග්‍රීසියේ ද එය ඵල දැරුවේ නැත. යළිත් එය දකින්නට ලැබෙන්නේ මධ්‍යතන යුගයේ හිමිහිට කළඑළි බැස වැඩි වැඩියෙන් පිළිගැනීමකට පාත්‍ර වෙද්දී ය.

සියළු නීති යනු නීති සම්පාදකයාගේ නිදහස් කැමැත්ත අනුව සිද්ධ වූ නවෝත්පාදනයක් ලෙසින් අද ඇති පිළිගැනීම ඒ නිසා පරිසිද්ධිමය ලෙසින් වැරදි වූවකි.

සෑම ශිෂ්ටාචාරයකම මුල් කාලීන සිරිත් විරිත් සහ නීති යනු දෙවියන් නැත්නම් ආගම් විසින් තීන්දු කරන ලද ඒවා හැටියට සැලකුණි. ජනතාව ජීවත් වූයේ දෙවියන් අතින් හැඩ ගැසුණු සමාජ පිළිවෙලක් අනුව යැයි විශ්වාස කෙරිණ. සියළු නීති හැඩගැසෙන්නේ දේවත්වයේ අනුහසින් යන්න පුරාතන ග්‍රීසියේ ද පැවති විශ්වාසයයි. ජර්මානු ම්ලේච්ඡ යුගයන්හි විසූ ජන කණ්ඩායම් ද නීතිය යම් පූජනීය වූ ආකාරයකින් සැලකූහ. වර්තමාන ලෝකයේ නීතිය හැඩගසන්නට පුරෝගාමී වූ රෝමානුවන් අතර පවා එවැනිම වූ ආකල්පයක් පැවති බව දකින්නට හැකියි. රෝමයේ ද මුලින්ම පැවති නීති දිව්‍යමය අනුහසින් ගෙනෙන ලද නීති යැයි සැලකිණ. නිවැරදි වූව, දිව්‍යමය නීතිය, දිව්‍යමය වදන්, නැත්නම් “ධර්මය” යැයි හඳුන්වන්න අර්ථවත් වෙන පූජනීය නීති (fas) සහ ලෞකික නීති (ius) යැයි ද්විත්වයක් පසුකාලීන රෝම යුගයේ දී දකින්නට ලැබේ. අනතුරුව පූජකයන්ගේ (පැවිද්දන්ගේ) රහස් නීති වලින් විමුක්තිය ලබමින් රෝම නීතිමය විචාරාත්මක බුද්ධියක් ඇති විය. එය හටගත්තේ ලෝකයේ ආශ්චර්යයමත් බවක් ඇතැයි දකින ලද අය ඒ ගැන දිගින් දිගට හිතාබලන්නට වෑයමක් ගත් නිසයි.