අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

කවුද දිනුවේ?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on නොවැම්බර් 9, 2020

මෙය ලියද්දී 2020 ඇමෙරිකන් මැතිවරණයේ ඡන්ද ප්‍රතිඵල නිල වශයෙන් නිකුත් කර නැත. ඒ ඒ ප්‍රාන්ත සහ නගර විසින් ඡන්ද ප්‍රතිඵල දක්වද්දී ඒවා අනුසාරයෙන් ‘විය හැකි ජයග්‍රහණ’ දැක්වීම මාධ්‍යය විසින් කරනු ලබයි.

දිනුවා යැයි නිල දැනුම් දීම සිදුනොවී ඒත් සෝෂල් මීඩියා මාර්ගයෙන් ජයග්‍රහණයේ පණිවිඩය බෙදාගැනීම පුවත්පත්කලාවේදීන් සහ මාධ්‍යවේදීන් යැයි කියාගන්නා අය අතර වෙනදා මෙන්ම අදත් සිද්ධ වෙමින් පවතී. මෙවර ඒ රැල්ල පටන් ගත්තේ AP, ABC, CNN, සහ NBC යන මාධ්‍යය විසින් පෙන්සිල්වේනියාවේ ‘දිස්ත්‍රික්ක චන්ද’ 20 ජනාධිපති අපේක්ෂක හිටපු උප ජනාධිපති ජෝ බයිඩන් වෙතට ‘විය හැකි’ යන ප්‍රදානය කිරීමත් සමඟයි.

ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ මැතිවරණ කමිටුව විසින් වංචා සිද්ධ වූ ප්‍රාන්ත සඳහා නඩු පවරා ඇත. නඩු 10 ක් තරම් සංඛ්‍යාවක් ගොනු කරන්නට ඔවුන් සූදානම් වෙමින් සිටිති. ඒ නඩු සියල්ලම දෙසැම්බර් 14 වැනිදාට පෙර විභාග කර අවසන් වීමට නියමිතය. ඒවායෙන් ‘විය හැකි යැයි දක්වන ලද ප්‍රතිඵලයේ’ වෙනසක් සිදු නොවෙන බව බහුතරයේ මතයයි.

ඇමෙරිකන් මහ මැතිවරණයක දී මහජනතාව ප්‍රකාශ කරන ඡන්ද සංඛ්‍යාව අනුව ඒ ඒ පක්ෂයෙන් ‘දිස්ත්‍රික්ක නියෝජිතයන්’ (electors) දෙසැම්බර් 14 වැනිදා ඔවුන්ගේ ප්‍රාන්ත අගනගරයේ දී මුණ ගැසී, මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵලය අනුව අපේක්ෂකයා තෝරා ගැනීම සඳහා ඔවුන් තම ඡන්දය දෙනු ලබයි. එම ප්‍රතිඵල එවිට කොංග්‍රසය වෙත ඉදිරිපත් කර කොංග්‍රසය වෙතින් සම්මත වෙයි.

අපේක්ෂා නොකළ තරම් සෙනඟක් ලවා ඡන්ද ප්‍රකාශ කරවන්නට සමත් වූයේ වෙන කවුරුත් නොව ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසිනි. ඔහුගේ පාක්ෂිකයන් මෙන්ම ඔහුව දැඩි සේ නුරුස්සන අයත් ඡන්දය ප්‍රකාශ කරන්නට මෙවර එක්රොක් වූහ. දැනට ඇති දත්ත අනුව, 66.8% ක් ඡන්ද දායකයන් ඡන්දය ප්‍රකාශයට ඉදිරිපත් වූ බව කියැවේ. එය 1900 න් පසුව දකින ඉහළම ප්‍රතිශතය බවට පත්වනු ඇත.

සාමාන්‍යයෙන් තැපෑලෙන් ඡන්දය ප්‍රකාශයට අවසර ලබාගැනීමට විශේෂ හේතු අවශ්‍යයයි. හමුදා සේවය, ලෙඩ ඇඳේ සිටීම යනාදී හේතු දක්වා එවැන්නකට අවසර ගැනීම දුෂ්කර වූවකි. කෝවිඩ්-19 වසංගතය නිසා ඉල්ලන්නේ නැතිවම ගෙදරටම ඡන්ද පතක් ගෙන්වා ගැනීමට සියල්ලන්ටම අවස්ථාවක් 2020 දී පෑදිණ. ඒ අනුව මෙවර තැපැල් ඡන්ද ප්‍රකාශ කරන ලද සංඛ්‍යාව ඉතා ඉහළ වීම සතුටට මෙන්ම වියවුල් තත්වයට ද ඉඩ පාදන ලද්දයි. එහි දී බොරු ඡන්ද ගැන වියවුලක් ඇතිවේ යැයි ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් කලින්ම කියද්දී මාධ්‍යය එය විහිළුවකට ගත් හැටි කැමති අයට සොයා ගත හැකියි.

මම එදා උදේ පාන්දර 5:30 ට ඡන්ද මධ්‍යස්ථානය වෙත ගියෙමි. ඒ වෙද්දී කාන්තාවන් දෙදෙනෙක් දොර අසල බිම වාඩිවී සීතලට ගුලි ගැසී සිටියහ. අපේ මධ්‍යස්ථානයේ 20 ක් පමණ ස්වේච්ඡා සේවකයන් වැඩට වාර්තා කරද්දී පෝලිම ද දික් වන්නට පටන් ගැනිණ. උදෑසන 7 ට ඡන්ද ප්‍රකාශය සඳහා දොර අරිද්දී දෙතුන් සියයක පිරිසක් පෝලිමට එකතු වී සිටියහ.

සාමාන්‍යයෙන් වාහනයෙන් ගොස් දොර අසලින්ම එය නවතා ඇතුළට ඇවිද ගොස් ඡන්දය ප්‍රකාශ කර එළියට එන්නට මිනිත්තු පහක් නොයන ගමේ ඡන්ද මධ්‍යස්ථානය මෙවර පැය එකහමාරක් දෙකක් අතර කාලයක් පෝලිමේ සිටින්නට සිද්ධ වූ තැනක් බවට පත්විය. සවස 8 ට දොර වහන තෙක්ම තත්වය එසේ පැවතියේය. අපේ කටයුතු නිමා වූයේ රාත්‍රී 10:30 ටයි.

මා වාසය කරන Sussex දිස්ත්‍රික්කයේ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට ලැබුණ චන්ද ප්‍රමාණය 71,196 ක් වූ අතර ජෝ බයිඩන්ට ලැබුණු ඡන්ද ප්‍රමාණය 56,657 ක් සහ ජෝ ජෝගන්ස්න්ට ලැබුණු ඡන්ද ප්‍රමාණය 1,003 ක් විය. නමුත් ප්‍රාන්තයක් හැටියට සමස්ත වැඩි ඡන්ද ප්‍රමාණය ජෝ බයිඩන්ට ලැබීමත්, ඒ නිසාම දිස්ත්‍රික්ක ඡන්ද 3 ද ඔහුටම ලැබෙනු ඇත.

කෝවිඩ්-19 සඳහා පනවන ලද තහනම් නිසා තමන් විසූ නගර අත්හැර ගමේ පදිංචියට පැමිණි සංඛ්‍යාව මෙහි දී ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම මෙවර ඡන්දයේ දී දකින්නට ලැබෙන විශේෂ ලක්ෂණයක් වූයේය. ඒ අය අතරින් කොතරම් දෙනෙක් ප්‍රාන්ත දෙකක දී ඡන්දය දුන්නාද, එනම් තැපැල් මඟින් නීති විරෝධී ලෙසින් දෙවරක් ඡන්දය දුන්නා දැයි යනාදී විමර්ශන පසුව පැවැත්වෙනු ඇත. ඒත් එයින් මැතිවරණ ප්‍රතිඵල වෙනස් වේයැයි අපේක්ෂා නොවේ.

රිපබ්ලිකන් පක්ෂයට මහ පුටුව අහිමි විය හැකි වුවත්, නිල් රැල්ලක් එනවා යැයි අනාවැකි කියූ අය බොරුකාරයන් කරවමින් මේ වෙද්දී සෙනෙට් ආසන සහ කොංග්‍රස් ආසන වැඩි කරගන්නට රතු පක්ෂයේ අය සමත්ව සිටින බව පෙනී යයි. එසේම ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුකාරවරුන් මෙන්ම ප්‍රාන්ත ආණ්ඩු තුළ ද යම් තරමකට ආසන වැඩි කරගන්නටත් රිපබ්ලිකන් පක්ෂය සමත් වෙමින් සිටින බව පෙනී යයි.

ඊ ළඟ කොංග්‍රසයෙන් සහ සෙනෙට් සභාවෙන් ලබන වසර දෙක තුළ දී පහසු සහායක් බයිඩන් හැරිස් දෙපළට ලබාගත හැකිවේවිද යන්න මෙන්ම ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂය විසින් මෑත කාලයක දී දැඩි සේ නැඹුරු වූ වමෙන් යාන්තමකට හෝ හැරවේවිදැයි යන්නත් ගැන දකින්නට හැකිවනු ඇත.

ලිබටේරියන් පක්ෂයේ ඡන්ද ප්‍රමාණය රිපබ්ලිකන් පක්ෂයට වැටුනේ නම් කරට කර දුවන ලද ජනාධිපති පුටුවේ ජය රිපබ්ලිකන් පක්ෂයට පහසුවෙන් ලැබේ යැයි සමහර අයගේ මතයයි. තවමත් නිල වශයෙන් ප්‍රතිඵල නිකුත් කර නොමැති ඇරිසෝනා, ජෝර්ජියා, නෙවාඩා, සහ පෙන්සිල්වේනියා යන ප්‍රාන්තයන්හි ජෝ ජෝගන්සන් දිනාගත් ප්‍රතිශතය යනු ට්‍රම්ප්ට වැඩියෙන් බයිඩන් ලබා ඇති සමස්ත ප්‍රතිශතයට වඩා වැඩි වූවකි.

වෙනසක් නොකළ හැකි පක්ෂයක් ලෙසින් ලිබටේරියන් පක්ෂය දිහා බලන ආකාරය 2020 න් පසුව වෙනස් වේවිද?

සාර්ථක ප්‍රතිපත්ති සහ අසාර්ථක ප්‍රතිපත්ති

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 30, 2020

තෙවැනි කාර්තුවේ දී ඇමෙරිකාවේ දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය 33.1% ක වාර්ෂික වේගයකින් කඩිනම් ඉහළ යෑමක් දකින්නට ඇතැයි වානිජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව වාර්තා කරන ලදි. එයට බෙහෙවින් දායක වී ඇත්තේ ව්‍යාපාර සහ ගෙවල් හැදීම සඳහා ආයෝජන මහත් ලෙසින් වැඩි වීමත්, එසේම දෙවැනි කාර්තුවේ ඉතාමත් පහළ ගිය පාරිභෝගිකයන් භාණ්ඩ මිල දී ගැනීම යළි ඉහළ යෑමත් නිසයි.

සෞඛ්‍ය ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් කියා සමහර ප්‍රාන්ත සහ නගර දැඩි නීති රෙගුලාසි ගෙනෙන ලදි. එහි දී සැබැවින්ම සෞඛ්‍ය ආරක්ෂාව සලසන ලද ප්‍රතිපත්ති නැති තරම්. කුඩා ව්‍යාපාර මුලින්ම නැතිවී ගියහ. කලා ක්ෂේත්‍රයේ, විශේෂයෙන්ම නිව් යෝර්ක් නගරයේ බ්‍රෝඩ්වේ සංදර්ශන අපි එදා නරඹන්නට ගිය මට්ටමින් යළි කවදා දකින්නට ලැබේවිදැයි කිව නොහැකියි.

නිව් යෝර්ක් සහ චිකාගෝ වැනි විශාල නගරවල වාසය කළ අභිවාහ්‍ය කලා (performing arts) වෘත්තියේ සිටින තරුණ පිරිමි කණ්ඩායමක් මට පසුගියදා ටෙක්සාස් ප්‍රාන්තයේ ඔස්ටින් නගරයේ දී හමුවිණ. වයස 18-26 ත් අතර සිටි ඔවුන් සිය කුසලතා දක්වන්නට සහ ප්‍රගුණ කරන්නට නොහැකියාව නිසා මානසිකව වැටී සිටියහ. එසේම වෙනත් රැකියා වලින් මුදල් උපයමින් ඔවුන්ගේ සතුට වූ කලාවේ යෙදීමට නොහැකියාව නිසා ආර්ථික අතින් ද අසරණ වී සිටියහ. ඔවුන් ඔස්ටින් නගරයට ඇදී ආවේ එහි දී ඔවුන්ගේ කුසලතා දක්වන්නට සහ ප්‍රගුණ කරන්නට විවෘත ස්ථාන ඇති බව දැන ගනිද්දීය.

ඒ තරුණ අය බොහොමයක් තමන් දන්නා කියන අයගේ නිවහන් තුළ ජීවත් වෙති. මන්ද, මාර්තු මාසයේ සිට ඔවුනට ඔවුන්ගේ වෘත්තියෙන් හෝ අමතර රැකියා වලින් ආදායම් කිසිවක් නොලැබුණු නිසයි. මාර්තු මාසයේ සිට අහිමි වූ ‘නැටුම් පංති’ ගැන කියද්දී එක් තරුණයෙක්ගේ ඇස් වලට කඳුළු උනනවා බලා සිටියෙමි. වයස 18 ක් පමණ වූ ඒ තරුණයාට මාර්තු මාසයෙන් පසුව තමන්ට සහභාගී වන්නට ලැබෙන ලද ප්‍රථම නැටුම් පංතිය ලැබෙන්නේ ඔක්තෝබර් අග දී ය. පංතිය අවසන් වෙද්දී ඊට පෙර එකිනෙකා නොදැන සිටි ඒ තරුණ පිරිමි කණ්ඩායම අලුත් නගරයක දී අලුත් සහෝදරත්වයක් ගොඩනඟා ගෙන තිබුණහ.

අභිවාහ්‍ය කලා සඳහා එක් ප්‍රාන්තයක තහනම් වුවත් තවත් ප්‍රාන්තයක ඊට ඇති ඉඩකඩ ගැන කිසිවෙක් ප්‍රසිද්ධියේ කතා නොකළ ද කලාකරුවා ඒවා සොයාගෙන ඒ වෙත ඇදී යන ආකාරයත් දැකගන්නට ලැබිණ.

ඇමෙරිකන් රජය විසින් කලාව සඳහා යැයි ඇමෙරිකන් ඩොලර් මිලියන 75 ක හදිසි සහනාධාර වෙන් කරනු ලැබුවත්, ඒවා ගියේ ‘අභිවාහ්‍ය කලා උදෙසා වූ ජෝන් එෆ්. කෙනඩි කේන්ද්‍රයට’ ඩොලර් මිලියන 25 ක් යනාදී වශයෙන් මිසක තමන් විසින් තම හැකියාවන් දියුණු කරගන්නට තනිවම වෙහෙසමින් කාටවත් බරක් නැතිව කටයුතු කරන ලද මිලියන ගණනක කලාකරුවන්ට නොවේ.

මේ දිනවල විශාල නගර වලින් අපේ ගම පැත්තට ඇදී ආ ජනතාව කොතරම් දැයි කිවහොත්, විකිණීම සඳහා උදේ ඉදිරිපත් කරන නිවාස හවස හය වෙද්දී විකිණී අවසන් වෙති. ඩොලර් ලක්ෂ තුනක නිවසක් අද ඩොලර් ලක්ෂ පහකට විකිණීම පහසු වී ඇත. අලුත් නිවාස ඉදිකිරීම සඳහා ‘බිල්ඩින් පර්මිට්’ ඉල්ලුම ඒවා නිකුත් කරන කාර්යාලයට හසුරුවා ගත නොහැකි තරමට වැඩි වී ඇත. ගොඩනැඟිලි ඉදි කිරීමට භාවිතා කරන දැව හිඟය තවමත් පවතියි.

නිවහන් අලංකාර කරන්නට මිල දී ගන්නා විසිතුරු භාණ්ඩ එවැනි කඩ වලින් පිටවී යන්නේ රාක්ක වල බඩු අහුරන්නටත් කළින්. එැවනි කඩ තුළ සැරිසැරීමේ දී නත්තල් කළින් ඇවිත් යන හැඟීම ඇතිවේ.

නිදහස් ඉඩකඩක් නැතිවීම නිසා සමහර නගර පරිහානියට යද්දී නිදහස් ඉඩකඩක් පැවතීම නිසා තවත් නගර දියුණු වෙන ආකාරය මේ කාලයේ දී පැහැදිලිවම දැක ගන්නට හැකියාව ලැබේ.

කෝවිඩ්-19 වසංගතය කියමින් කර්කශ නීති ගෙනෙන ලද ප්‍රාන්ත, නගර වලින් ඉවත්ව ගියේ නිදහස් වෙළඳපොල අගයන අය පමණක් නොවේ. ඉතාමත් දැඩි වාමාංශික මතධාරීන් පවා තමන්ගේ පෞද්ගලික වත්කම් අඩුවෙන බව දකිද්දී, තමන්ගේ ජීවිතයේ සුවපහසුවට අවස්ථා අඩු වී යන ආකාරය දකිද්දී, ඒ කර්කශ නීති ගෙනන ලද පැති අත්හැර දමා ගියහ. කිසිදාක ‘බිග් ඇපල්’ අත්හැර යන්නේ නැතැයි තරයේ කියන ලද අය අද වෙළඳපොල නිදහස ඇති පැතිවලට ඇදී යාම දකිද්දී ඔවුන් පාඩමක් ඉගෙන ගත්තා යැයි අයෙක් වරදවා සිතිය හැකියි.

වෙළඳාමට නිදහස නොමැතිකම නිසා හැමදාම දුප්පත් බැවින් සිටින රටවල් වලින් ජීවිතය සමෘද්ධිමත් කරගන්නට අවස්ථා නැතිකම නිසා වෙළඳාමට නිදහස ඇති සමෘද්ධිමත් රටවල් වෙත ඇදී එන ජනකායෙන් සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් ඒ තමන්ගේ පෞද්ගලික ජීවිතය සමෘද්ධිමත් වෙන්නේ ඇයි දැයි කියා නොදනිති. ඇමෙරිකාවේ කර්කශ නීති පැනවූ නගර වලින් පිටමං වී යන වැසියන් ද එසේය. ඔවුන් තමන්ට උන් හිටි තැන් අත්හැර දමා එන්නට සිද්ධ වූයේ කුමන නරක ප්‍රතිපත්ති නිසාදැයි කියා වැඩි අවබෝධයක් නැත. ලංකාවෙන් ඇමෙරිකාවට, කැනඩාවට සහ බ්‍රිතාන්‍යයට ඇදී යන මෙන්ම ඔවුන්ද ලංකාවේ අසාර්ථක ප්‍රතිපත්ති මේ රටවල දී සාර්ථක වේ යැයි විශ්වාස කරති.

ඒත්, වෙළඳපොල ආශ්චර්යය එයයි. සමෘද්ධිමත් වීමට හෝ ජීවිතය සාර්ථක කරගැනීමට වෙළඳපොල වැඩ කරන ආකාරය හඳුනාගැනීම අවශ්‍ය නොවේ. දන්නා අයගේ මෙන්ම අගයන අයගේ මෙන්ම, වෙළඳපොල කිසිවෙකුට විශේෂයෙක් නොදක්වා එය හැමදාම කටයුතු කරන ලෙසින් කටයුතු කරයි. එනම් වෙළඳපොලට බාධක අඩුවෙද්දී නිෂ්පාදකයන්ගේ සහ පාරිභෝගිකයන්ගේ ජීවිත සමෘද්ධිමත් කරයි, වෙළඳපොලට බාධක වැඩිවෙද්දී සියල්ලන්ගේම ජීවිත පරිහානියට පත් කරයි. මැදිහත්වීම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින අයව ද කරපින්නාගෙන යමින් ඔවුන්ගේ ජීවිත ද සමෘද්ධිමත් කරයි.

ඒබ්‍රහම් ගිවිසුම් සහ ලැප් ටොප් ගිවිසුම්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 29, 2020

දේශපාලනඥයෙක් නොවූ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් වෙනත් කිසිදු පහළ මට්ටමක දේශපාලන නිලයක් නොදරා රටේ ඉහළම වූ දේශපාලන තනතුර වන ජනාධිපති පුටුව දිනා ගැනීම ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් දේශපාලනයේ යෙදී සිටි ලෝකයේ බොහෝ අයට දරාගත නොහැකි තරම් සිත් කැළඹීමක් ඇති කරන ලදි. ලෝකයේ බොහෝ තැන් වලින් තවමත් ට්‍රම්ප් වෙත දක්වන ප්‍රතිචාර වලින් එය පැහැදිලිව පෙනී යයි. ජනාධිපති නිවහන වන වයිට් හවුස් හි පැවැත්වෙන මාධ්‍ය සාකච්ඡා වල දී ඔහුට “මිස්ටර් ප්‍රසිඩන්ට්,” කියා ඇමතීම සමහර මාධ්‍යකරුවන්ට දුෂ්කර වීම නිසා බොහෝ විට “මිස්ටර් ට්‍රම්ප්,” යැයි ඇමතීමත්, පිළිතුරු වලට නිති බාධා කිරීමත් දකින්නට හැකියි. එසේම, තමන්ගේ පණිවිඩය ජනමාධ්‍ය හරහා නොයවා ට්විටර් හරහා ඔහු ජනතාවට ඍජුවට දැන්වීම ගැන ද නොමනාපය අතිශය වුවත් දැන් වෙනත් රටවල නායකයන් පවා එම පිළිවෙතට බැස සිටිති.

බරක් ඔබාමා ‘කරන්නට යන දේවල්’ සඳහා නෝබෙල් තෑග්ගක් ලබාගත්තෙකි. පිටරට යුද්ධ නතර කරනවා යැයි චන්ද අපේක්ෂකයෙක් හැටියට කියා සිටියත් ඒත් ඔහුගේ පාලන කාලයේ දී යුද්ධ නතර නොවීය. බොහෝ දෙනෙක් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් යුදකාමී නොවේ යැයි සලකති. ඒත් ඔහු විසින් ද කිසිදු යුද්ධයක් නිමා කර නැත. ඉරාන ජනරාල්වරයා ඝාතනය සඳහා ඩ්‍රෝන් ප්‍රහාරය ට්‍රම්ප් විසින් අනුමත කරන ලදි.

ට්‍රම්ප් විසින් උතුරු කොරියාවේ නායකයා හමුවීම් ගැන බයිඩන් විසින් දෙවැනි ජනාධිපතිවරණ විවාදයේ දී හාස්‍යයට ලක් කළේය. ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂය යුද්ධයට අකමැති පක්ෂයක් ලෙසින් හුවා දැක්වීම පරිසිද්ධි වලින් ඔප්පු නොකරන්නකි.

එසේම නෝබෙල් තෑග්ග දිනූ ඔබාමා කළ කී දෙයක් නැතත්, ට්‍රම්ප්ගේ මහා හපන්කම, එනම් ඊශ්‍රායෙල් සමඟ බහ්රේන්, එක්සත් අරාබි එමයිරේට්ස්, සහ සූඩානය සමඟ අත්සන් කරන ඒබ්‍රහම් ගිවිසුම් ගැන ඇමෙරිකන් හෝ ලෝක මාධ්‍ය වැඩි ප්‍රසිද්ධියක් නොදීම නම් අරුම පුදුම හැසිරීමකි.

2009 සිට 2016 දක්වා කාලයේ දී ඔබාමා පාලනය විසින් ඇමෙරිකාවෙන් 3,066,457 ක් (මිලියන 3.2 ක්) සංක්‍රමණික නීති කඩ කිරීම යටතේ රටින් පිටකර ඇත. විසිවැනි සියවසේ දී සංක්‍රමණික නීති කඩකළ අය හැටියට වැඩියෙන්ම සංඛ්‍යාවක් රටෙන් ඉවත් කරන ලද්දේ ඔහු විසිනි. මායිම් ගැන දැඩි ලෙසින් කටයුතු කරනවා යැයි කියන ට්‍රම්ප් පාලනය යටතේ පසුගිය වසර හතරේ දී පිටමං කර ඇත්තේ 551,449 කි.

වාර්තා තබා ගැනීම ආරම්භ වීමත් සමඟ 1892 සිට 2018 දක්වා වසර 60 ක් බලයේ සිටින ලද්දේ ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයේ ජනාධිපතිවරුන් විසිනි. ඔවුන් වසරකට සාමාන්‍යයක් හැටියට 76.635 ක් සංක්‍රමණික නීති කඩ කිරීම යටතේ රටෙන් පිටමං කරමින්, මිලියන 4.6 ක් ඇමෙරිකාවෙන් පිටමං කර ඇත. 1892 සිට 2018 දක්වා කාලයේ දී වසර 67 ක් බලයේ සිටින ලද රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ ජනාධිපතිවරුන් විසින් ඇමෙරිකාවෙන් පිටමං කර ඇත්තේ මිලියන 3.7 ක ජනතාවකි, එනම් වසරකට සාමාන්‍යයක් හැටියට 54,670 කි.

ඇමෙරිකන් මෙන්ම ලෝක ජනමාධ්‍ය විසින් ද ඇමෙරිකන් ජනතාවට මෙන්ම ලෝක ජනතාවටත් පෙන්වන්නේ රිපබ්ලිකන් පක්ෂය සංක්‍රමණිකයන්ට සහ සංක්‍රමණික නීති කඩකරන අය ගැන දැඩි ලෙසින් කටයුතු කරන බවයි. නමුත් දත්ත පෙන්වන්නේ වැඩියෙන්ම රටින් පිටමං කිරීම් සිද්ධ වී ඇත්තේ ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයේ පාලන කාලයන් තුළ දී කියාය.

ජෝ බයිඩන් ඩෙලවෙයාර් විශ්වවිද්‍යාලයේ ෆුට්බෝල් ක්‍රීඩකයෙකු සහ සිසුවෙකු ලෙසින් සිටින ලද කාලයේ දී ඔහු විසින් කරන ලද අපරාධයක් ගැන හිටපු FBI ඒජන්ත සහ පොලිස් නිලධාරියෙක් විසින් මෙතෙක් දැරූ නිහඬ බවින් එළියට පැමිණ තතු හෙළිකරන ලදි. සංඥා පුවරු හොරාගෙන ඒවා තම ශිෂ්‍ය කාමරයේ තබාගැනීම නිසා ජෝ බයිඩන් නැමති තරුණ සිසුවාට විශ්වවිද්‍යාලයෙන් නෙරපා හැරීමටත්, සිරබන්ධනය මෙන්ම කිසිදා මහජන තනතුරකට පත්වීමේ හැකියාවත් අහිමි වී යා අවස්ථාවකට මුහුණ දෙන්නට සිද්ධ විය. එහි දී බයිඩන්ගේ අත්වලට මාංචු දමා ඔහුව අත් අඩංගුවට ගත් පොලිස් නිලධාරියා වෙනත් ඉහළ නිලතල දරන ලද අයගේ මැදිහත්වීම සමඟ, තරුණ සිසුවාට හොඳ පුරවැසියෙක් වීම සඳහා යළි අවස්ථාවක් ලබා දීම සඳහා එම චෝදනා ඉවත් කරගන්නා ලදි. එසේම ජෝ බයිඩන් උප ජනාධිපති වෙද්දී ඒ ගැන මහජනතාවට නොකියා සිටින්නත් හේ පොරොන්දු වී ඇත. එම පුද්ගලයා ස්වාධීන පක්ෂ සාමාජිකයෙකි. නමුත් පසුගියදා සිදු වූ හන්ටර් බයිඩන්ගේ ලැප් ටොප් වලින් බයිඩන් පවුලේ දේශ ද්‍රෝහී භාවය හෙළිවීමත් සමඟ මේ හිටපු FBI ඒජන්ත සහ පොලිස් නිලධාරියා ඉදිරියට පැමිණ ඇත. ජනාධිපති තනතුරට පත් වුවත්, බයිඩන් පවුල චීනයෙන් මුදල් ලබාගත් බව ඔප්පු වෙන සාධක එන්න එන්නම වැඩිවෙමින් පැවතිය දී, බයිඩන් විසින්ම ගෙනෙන ලද නීති නිසා, දීර්ඝ කාලීන සිරබාරයට කෙසේ වෙතත්, ජනාධිපති වුවහොත් ඔහුව විශ්වාස භංග යෝජනාවකින් නිලයෙන් පහ කිරීමට හැකියාව පවතී.

හන්ටර් බයිඩන්, ජිම් බයිඩන් සහ ජෝ බයිඩන් විසින් හවුලේ කරන ලද චීන ගණුදෙනු ගැන ප්‍රවෘත්තිය පළ කිරීම නිසා නිව් යෝර්ක් පෝස්ට් පුවත්පතේ ට්විටර් ගිණුම අක්‍රිය කර ඇත. ජනාධිපති ට්‍රම්ප්ගේ ට්විටර් ගිණුම ද අක්‍රිය කළ අවස්ථා තිබුණ රටේ මෙය පුදුමයක් නොවේ. ට්විටර් CEO ජැක් ඩෝර්සි විසින් බයිඩන් ප්‍රවෘත්තියේ නොමඟ යවන තොරතුරු ඇතැයි කියා සාක්ෂි තමන් සතුව නැතැයි ද පිළිගෙන ඇත. මෙය ජනාධිපතිවරණයටත් වඩා අතිශයෙන් කුතුහලය දනවන ප්‍රවෘත්තියක් වුවත් ඇමෙරිකාවේ මෙන්ම ලෝකයේ ද ප්‍රධාන මාධ්‍යයන් ඒ ගැන තව දුරටත් නිශ්ශබ්දව සිටිති.

ජෝ සහ ජො

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 28, 2020

ජෝ බයිඩන් (Joe Biden) වසර 8 ක් ඇමෙරිකාවේ උප ජනාධිපතිවරයාව සිටියේය. 1973 සිට ඩෙලවෙයාර් ප්‍රාන්තයෙන් පත්ව උප ජනාධිපති තනතුර තෙක් වසර 35 ක් ඔහු සෙනෙට් සභිකයෙක් ලෙසින් කටයුතු කරන ලද්දේය.

ජො ජෝගන්සන් (Jo Jorgensen) IBM කොම්පැණියේ අලෙවි නියෝජිතවරියක් ලෙසින් වෘත්තීයට පිවිසීය. අනතුරුව ඇය මෘදුකාංග අලෙවි කරන ව්‍යාපාරයක් 1983 දී දකුණු කැරලයිනාවේ ඇරඹීය. ඇය ක්ලෙම්සන් විශ්වවිද්‍යාලයේ මනෝවිද්‍යාව පිළිබඳ ජ්‍යේෂ්ඨ කථිකාචාර්යවරියකි. 1992 දී දකුණු කැරලයිනාවේ 4 වැනි දිස්ත්‍රික්කයේ ලිබටේරියන් නාම යෝජනාවෙන් තරඟ කර පරාජය වූවාය. 1996 දී උප ජනාධිපති හැටියට ලිබටේරියන් පක්ෂයෙන් නාම යෝජනා ලද්දා වූ ද ජෝගන්සන් 2020 දී ලිබටේරියන් පක්ෂයෙන් ජනාධිපතිවරණයට පෙනී සිටින අපේක්ෂිකාවයි. ඔව්, 2020 ජනාධිපතිවරණයේ කාන්තාවක් තරඟ කරනවා, නමුත් දේශපාලනයේ කාන්තා නියෝජනය වෙනුවෙන් පෙනී සිටිනවා යැයි කියන ලෝකයේ බහුතරය ඇය ගැන සඳහනක් කරනවා දකින්නට නැහැ.

කළු හමැති අය දීර්ඝ කාලීන සිරබාරයට යැවෙන ලද ‘ප්‍රචණ්ඩ අපරාධ පාලනය සහ නීතිය බලාත්මක කිරීමේ 1994 පනත” ගෙනෙන සෙනෙට් කමිටුවේ ප්‍රධානියා ජෝ බයිඩන් වූයේය. එවක දී බයිඩන් එය “1994 බයිඩන් අපරාධ පනත” යැයි හැඳින්වීය. ජනාධිපති හැටියට බිල් ක්ලින්ටන් රට වටා යද්දී මේ පොලිස් නිලධාරීන් ලක්ෂයක් අලුතින් බඳවා ගැනීමට හැකියාව ලැබුණා වූ, සහ ඇමෙරිකන් ඩොලර් බිලියන 8.7 ක් වසර හයක් තුළ ප්‍රාන්ත වලට සිරගෙවල් වැඩියෙන් හැදීම සඳහා ෆෙඩරල් රජයෙන් වෙන් කරන ලද පනත, තමා කළ හපන්කමක් යැයි කියන ලදි.

වැඩියෙන් සිරගෙවල් හදන්නට මුදල් වෙන්කර තිබිය දී, සිරගෙදරට යවත හැකි අපරාධ ද වැඩි වූහ. එපමණක් නොව දත්ත පෙන්වන්නේ ඒ වෙද්දී අපරාධ ඉහළින්ම දැකිය හැකි වූ කාලය 1991 දී සිද්ධ වී ඇති බවත්, 1994 වෙද්දී එය පහළට යමින් පැවති බවත්ය.

හිලරි ක්ලින්ටන් ජනාධිපතිවරණයට තරඟ කරද්දී, 2015 දී බිල් ක්ලින්ටන් විසින් එම පනත අත්සන් කිරීමෙන් තත්වය නරක අතට හරවන්නට තමන් දායක වූවා යැයි NAACP වාර්ෂික රැස්වීමේ දී කියා සිටියේය. 2016 දී බිල් ක්ලින්ටන් නීතියේ වරද බයිඩන් පිට පැටවීය.

1990 සිට 2005 දක්වා සිරගෙවල් සංඛ්‍යාව සියයට 43 කින් වැඩි විය. සිරබාරයේ සාමාන්‍යයෙන් රඳවා ගන්නා කාලය සියයට 35 කින් ඉහළ යන ලද අතර, ප්‍රාන්ත කිහිපයක එය සියයට 50 කින් ඉහළ යන ලදි. වර්තමානයේ ඇමෙරිකාවේ සිරගෙවල් තුළ සිටින සංඛ්‍යාව ලෝක ජනගහණයෙන් සියයට 5 ක් බවට පත්ව ඇත.

නොමිලේ සපයන සෞඛ්‍ය සේවය ගැන පුරසාරම් දොඩමින් ඒත් හැමදාම මුදල් ගෙවා දොස්තරවරු වෙතට යන ලංකාවේ වාසය කරන අය පවා ඔබාමා සෞඛ්‍ය පනත එද්දී එය අගයන ලදි. රජය මාර්ගයෙන් බෙදන්නට යෑම නිසා අද බ්‍රිතාන්‍යයේ සෞඛ්‍ය අංශය වැටී ඇති දුර්වල තත්වය ගැන සංවාද කරන අය වැඩියෙන් ඉන්නේ එරට ඇඩම් ස්මිත් ආයතනයේය. ඔබාමා සෞඛ්‍ය පනත ගෙනෙන ව්‍යසනය මම මේ බ්ලොග් අඩවියේ එදා ලියා ඇත. අද ජෝ බයිඩන් විසින් සෞඛ්‍ය සඳහා ‘බයිඩන් පනත’ ගෙනෙනවා යැයි කියයි. ට්‍රම්ප් තුළ ඇති මමංකාරය ගැන විවේචන නිතර අහන්නට ලැබුණත්, පනතක් තමන්ගේ නමින්ම හඳුන්වද්දී එය මමංකාරයක් හැටියට වමේ අය කිසිවිටෙක නොදකින්නේ ඇයි?

වෙළඳපොලට රාජ්‍ය මැදිහත්වෙද්දී ප්‍රතිඵලය ව්‍යසනකාරී යැයි කියද්දී එය මෙසේ යළි යළිත් ඈත ඉතිහාසයෙන් සහ මෑත ඉතිහාසයෙන් උදාහරණ සපයනවා වුවත් ඒවා පිළිගැනීමට අකමැති අය බොහෝ වෙති. ඔවුනට අනුව පහළ යමින් පවතින ප්‍රචණ්ඩ අපරාධ මැඬලීම සඳහා සිරගෙවල් වැඩියෙන් හැදීමෙන්, ඊට කළින් දීර්ඝ කාලීන සිර දඬුවම් නොලැබෙන අයත් සිරගත වීම කමක් නැත. ඔවුනට අනුව ඔබාමා සෞඛ්‍ය පනත අසාර්ථක වුවත් බයිඩන් සෞඛ්‍ය පනත සාර්ථක විය හැකියාව ඉහළයි.

විසල් ආණ්ඩු බලයෙන් ස්ථාපිත කරන ලද මේ පනත් සහ වැඩ සටහන් නිසා ගැටළු නිර්මාණය කරන ලදැයි ද, ඒවා විසඳන්නට නම් ආණ්ඩුව කුඩා, ඉතාමත්, ඉතාමත්, කුඩා තත්වයකට ගෙන යා යුතු යැයි ජෝ ජෝගන්සන් පෙනී සිටියි.

සෞඛ්‍ය සේවය තුළ රාජ්‍ය සහ රක්ෂණ සංස්ථා ලියකියැවිලි අඩු කිරීමෙන් සහ සැබෑ මිල ගණන් තරඟයක් තුළින් වැය 75% කින් අඩු කරන්නට හැකි යැයි ඇය කියන්න අහන්නට කැමැත්තේ සැබෑ වෙළඳපොල තරඟයට කැමති අල්පය පමණි.

බයිඩන් සහ ට්‍රම්ප් දෙදෙනා වෙනුවට කදිම විකල්පයක් ජෝ ජෝගන්සන් විසින් ඉදිරිපත් කළ ද, පසුගිය මැතිවරණ වලටත් වැඩියෙන් මෙවර මැතිවරණයේ දී විකල්ප අපේක්ෂකයන් වෙත යන චන්ද බාගයකින් අඩුවී ඇතැයි කියැවේ. එනම්, 2% ක් ලබාගත් විකල්ප අපේක්ෂකයන් වෙත මෙවර චන්ද යන්නේ 1% ක් පමණක් යැයි කියැවේ. බයිඩන් වමට වඩාත්ම බර වූ අපේක්ෂකයා හැටියට දැකීම ඊට හේතුවකි. ට්‍රම්ප් රිපබ්ලිකන් පක්ෂය බේරා ගන්නට පැමිණි ජනතාවගේ නායකයෙක් හැටියට දැකීමත් තවත් හේතුවකි. ජෝ ජෝගන්සන් පෙනී සිටින සියළු දේශපාලන ස්ථාවරයන්ට දක්ෂිණාංශයේ චන්දදායකයන් බොහොමයක් වැඩියෙන් කැමැත්ත දැක්වූවත්, තව දුරටත් වමට බරවීම වළක්වා ගැනීම සඳහා ට්‍රම්ප්ගේ මමංකාරය සහ නිව් යෝර්ක් උඬඟු හැදියාව පිළිබඳව නැහැය වසාගෙන චන්දය දෙන්නට යනු ඇතැයි පෙනී යයි.

හැම මැතිවරණයක්ම අතිශයෙන් තීරණාත්මක වූ ලෙසින් පිළිගැන්වීම දේශපාලන පක්ෂවල ගතියකි. පක්ෂයෙන් ඉදිරිපත් කරන අපේක්ෂකයා කවුරු වුවත් පක්ෂයට චන්දය ලබාගැනීම සඳහා රට මුහුණ දිය හැකි අනතුරුදායක තත්වය ගැන පමණක් දේශපාලන පක්ෂය විසින් උලුප්පා දක්වයි. ඒත් රටේ සමෘද්ධිය සිද්ධ වෙන්නේ කුමන ප්‍රතිපත්තිවල නියැළීම නිසාදැයි පෙන්වා දෙන දේශපාලන පක්ෂයක් ඇත්නම්, එයින් රටේ පාලන බලය ලබාගන්නා අය කවුරුන් වුවත්, ඔවුන් වෙත යම් බලපෑමක් කරන්නට හැකියාවක් ලැබේවිද? තවත් විදියකින් කිව්වොත්, රේගන්, බුෂ් තාත්තා, බුෂ් පුතා යනාදී ආණ්ඩුව විසල් කරන්නට සහ යුද්ධ වලට හනිකට ඇදී ගිය ජනාධිපතිවරුන් වෙනුවට පළමුවෙන් රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ අය විසින් සහ දෙවැනුව රටේ ජනතාව විසින් ට්‍රම්ප් තෝරා ගැනීම පෙන්වන්නේ අනතුරුව අත් වූ පරාජයන් වලින් පක්ෂයක් හැටියට ඔවුන් යමක් ඉගෙන ගත්තා කියාද?

පැත්තක් නොගෙන ප්‍රවෘත්ති ප්‍රචාරය වීමක් ලෝකයේ කවදා හෝ සිද්ධ වූවාද?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 27, 2020

අදහස් උදහස් වලින් අයෙක් එල්බ ගත් මතවාදය හඳුනාගන්නට නම් ඔවුන් පක්ෂපාතී වෙන සහ විරෝධය දක්වන සිද්ධීන්, කරුණු, සංකල්ප දිහා අවධානය යොමු කළ යුතුයි. ලිබටේරියන් යැයි කියා ගන්නා අයෙක් රාජ්‍ය බලය වැඩි කරන කටයුතු සඳහා පෙනී සිටිනවා නම් ඒ පුද්ගලයා ලිබටේරියන් මතවාදය අගයන අයෙක් නොවේ.

දැඩි වාම අදහස් ඇති අය පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකි වුවත් වමට බර, මධ්‍යස්ථ, සහ දකුණට බර යැයි කියාගන්නා අයව තෝරා බේරා ගැනීම අපහසු වූවකි. මධ්‍යස්ථ මතවාදීන් යැයි කියාගන්නා අය දකුණේ සහ වමේ අදහස් පොදු මතයක් බවට හැරෙන තෙක් ඒ ගැන අදහස් දැක්වීමට පසුබට වෙති. මධ්‍යස්ථ ප්‍රවෘත්ති ප්‍රචාරයේ යෙදෙනවා යැයි කියාගත් ජනමාධ්‍ය ද එසේම කටයුතු කරති. උදාහරණයක් හැටියට විසිවැනි සියවස පුරාම සමරිසියන්ගේ පැත්තෙන් තතු වාර්තා කිරීමෙන් මධ්‍යස්ථ ප්‍රවෘත්ති සේවා අයින් වී සිටියහ.

ලෝකයේ සැබැවින් දිග හැරෙන්නේ කුමන තත්වයක් දැයි හඳුනාගැනීම අතපසු කරන්නට නොහැකි පුද්ගලයා ව්‍යාපාරිකයාය. මන්ද, අනාගත වෙළඳපොල තුළ ඇතිවන තත්වයන්ට මුහුණ දෙනු පිණිස දැන් තීරණ ගත යුතු නිසයි. ඉතින් අනාගතය සඳහා තීරණ අද ගත යුතු අය වම, වමට බර, මධ්‍යස්ථ, දකුණට බර, දකුණ, යන පැති වලින් ඉදිරිපත් කරන තොරතුරු ගැන අවධානය යොමු කළ යුතුයි.

තමන් වාසය කරන රටේ ඇති ජනමාධ්‍ය බෙදාහරින ප්‍රවෘත්ති වලින් තමන්ගේ සිතට සතුටක් ඇති කරන නිසා පමණින් විශ්වාස කිරීමෙන්, එනම් පැත්තේ මතවාදයට පමණක් සවන් දීමෙන් අවසානයේ අමාරුවේ වැටෙන්නේ තමන්මයි. හැම පැත්තක්ම ගෙනෙන තොරතුරු සොයා බැලීමෙන් පසුව පමණක් තමන්ගේ මතය හදා ගැනීම නිසා තමන් සඳහා වඩාත්ම නිවැරදි තීරණ ගැනීමට පුද්ගලයාට හැකියාව ලැබේ.

2020 ඇමෙරිකන් ජනාධිපතිවරණයේ දී, ජෝ බයිඩන්ගේ පවුලේ ව්‍යාපාර ගැන ජනාධිපතිවරුන් අතර පැවති දෙවැනි විවාදයේ දී සඳහනක් සිදු විය. ඒත් ඒ හා දිග හැරෙන ලද ප්‍රවෘත්ති බොහොමයක් ට්විටර්, ෆේස්බුක්, ඉන්ස්ටග්‍රෑම් යනාදියෙන් අවහිර වූහ. ෆේස්බුක් හරහා ඒ ගැන දක්ෂිණාංශ ‘ඇමෙරිකන් ස්පෙක්ටේටර්’ විසින් හෙළිකරන ලද කිසිවක් බෙදා ගැනීම මුළුමනින්ම අවහිර කෙරුණි. විවාදයෙන් පසුව ජෝ බයිඩන්ගේ පුතා වූ හන්ටර් බයිඩන් විසින් හෙරොයින් උරමින් ළාබාල කාන්තාවක් මෙන් පෙනෙන අයෙක් සමඟ හැසිරෙන ලිංගික විඩියෝව දකින්නට ජනතාවට ලැබිණ. ජෝ බයිඩන් සහ චීන අගමැතිවරයා පෙනී සිටින ඡායාරූප ද දවස් දෙකක් යනතුරු ෆේස්බුක් හරහා කිසිවෙකුට බෙදාගන්නට නොහැකි තත්වයක් ඇති විය.

රුසියාව සමඟ කූට ගණුදෙනු කරන ලදැයි ට්‍රම්ප් බලයෙන් පහකරන්නට ගෙනෙන ලද සියළු වෑයම් අසාර්ථක වීම දිගින් දිගටම ඇමෙරිකන් ජනමාධ්‍ය සහ සෝෂල් මීඩියා වලින් ප්‍රචාරය වුවත්, මැතිවරණයට සති කිහිපයක් තිබිය දී සොයා ගැනෙන බයිඩන් පවුල විසින් චීනයේ අතකොළු බවට පත්ව ඇතැයි යන ප්‍රවෘත්ති දැනගන්නට ලැබෙන්නේ ප්‍රවෘත්ති බෙදා හරින තැන් අල්පයකින් පමණි.

ඇමෙරිකාවේ ඕනෑම සේවා ස්ථානයකට යමක් අලුත්වැඩියා කිරීම සඳහා බාර දෙන විට ලැබෙන ගිවිසුමක් ඇත. නියමිත කාලය ඇතුලත දී එහි වැය ගෙවා ආපහු ලබා නොගත්තේ නම් ඒ භාණ්ඩය අලුත්වැඩියා කරන ස්ථානයේ අයිතියට පත්වේ. ජෝ බයිඩන්ගේ පුත් හන්ටර් බයිඩන් විසින් කොම්පියුටර් ලැප් ටොප් එකක් ඩෙලවෙයාර් හි කඩයකට දී එය නැවත ලබාගැනීම අත්හැර දමා තිබුණි. කඩේ අයිතිකරුවා එය පිරික්සා කර බලද්දී එහි ඇති තොරතුරු පිළිබඳව පොලීසිය සහ FBI දැනුවත් කර ඇත. එපමණක් නොව, ඔහු තම ආරක්ෂාව සඳහා කොපි තබාගෙන ඇත.

ට්‍රම්ප් සහ බයිඩන් අතර පැවත්වෙන දෙවැනි විවාදයට පෙර, හන්ටර් බයිඩන් සමඟ හවුලේ ව්‍යාපාර කටයුතු කළ අයෙක් තමන් සතු මොබයිල් ෆෝන් සහ ඊමේල් ඉදිරිපත් කරමින් හන්ටර් කරන ලද සියළු දේවල් ගැන ඔහුගේ පියා වූ ජනාධිපති අපේක්ෂක ජෝ බයිඩන් හොඳින් දැන සිටියේ යැයි මාධ්‍ය ප්‍රකාශයක් ඉදිරිපත් කළේය. පසුගියදා අපේ පළාතේ සිටින ට්‍රම්ප් පාක්ෂිකයෙක්, පළාත් සංවිධායක, සහ ප්‍රාන්ත කොංග්‍රස් සභිකයෙක් මාධ්‍ය හෙළිදරව්වකින් කියා සිටියේ බැංකු ගණුදෙනු ගැන, එනම් චීනයෙන් එවන ලද විශාල මුදල් ප්‍රමාණයන් ගැන ඇසින් දුටු සාක්ෂිකාරියක් ඉදිරියට පැමිණ සිටින වගයි.

ඩෙලවෙයාර් ප්‍රාන්තයේ බැංකු ඒවායේ පෞද්ගලික ගිණුම් කටයුතු දැඩි රහසිගත බවකින් ආරක්ෂා කරති. ස්විට්ස්සර්ලන්තය හා සමාන නීති ඇති නිසා ඩෙලවෙයාර් ප්‍රාන්තය බොහෝ සාමාගම් විසින් බැංකු කටයුතු සඳහා ප්‍රිය කරන්නකි.

මේ තොරතුරු හෙළිදරව් වන්නට පටන් ගත් පසුව රස්මූසන් ජනමත විවරණ අඩවිය අලුත් මත විමසීමක් ඉදිරිපත් කරමින් 2020 මැතිවරණයේ ප්‍රථම වතාවට ට්‍රම්ප් ඉදිරියෙන් සිටිනවා යැයි දක්වන ලදි.

කෙසේ නමුදු, මේ නිසා ට්‍රම්ප් සැබැවින්ම ඉදිරියට ඇවිත් සිටිනවාද, නැත්නම් පසුගිය මැතිවරණයෙන් පසුව එදා සිටි ‘නිහඬ බහුතරය’ වෙතට තවත් පිරිසක් ඒ වන විට ද එකතු වී සිටියාද, ඒ ගැන ජනමාධ්‍ය ප්‍රචාරය කිරීම හැකි තාක් කල් කල් යවමින් සිටියා ද, යනාදී ප්‍රශ්න මතුවේ. ට්‍රම්ප් සැබැවින්ම ඉදිරියෙන් සිටිනවාද යන ප්‍රශ්නයට පිළිතුර තව දින කිහිපයකින් දැනගන්නට ලැබුණත්, අනෙක් ප්‍රශ්න සඳහා පිළිතුරු අපිට දැනගන්නට හැකියාවක් නැත.

2020 ඇමෙරිකන් ජනාධිපතිවරණය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 26, 2020

මම ඇමෙරිකාවට පැමිණියේ 1989 ගිම්හානයේ දී ය. එවක දී රොනල්ඩ් රේගන්ගේ උප ජනාධිපති ලෙසින් කටයුතු කළ ජෝර්ජ් එච්. ඩබ්ලිව්. බුෂ් රටේ ජනාධිපතිවරයා ලෙසින් වැඩ පටන් ගෙන තිබුණි. ඔහුට දෙවැනි වාරයක් නොලැබෙන හේතුව, රහස් පරීක්ෂක කතාවක් මෙන් ලියන ලද බදු අබිරහස, කළින් දවසක මම පරිවර්තනය කළෙමි. බිල් ක්ලින්ටන්ගේ පළමු වාරය පටන් ගනිද්දී මට ඇමෙරිකන් පුරවැසිභාවය ලැබී තිබිණ. ඔහුගේ දෙවැනි වාරය සඳහා ටෙනසි ප්‍රාන්තයේ නොක්ස්විල් නගරයේ පැවැත්වෙන ලද චන්ද රැළියකට ගිය මට (හමේ පාට නිසා යැයි සිතමි) සභාවේ ඉදිරියෙන්ම අසුන් ගන්නට පුටුවක් සහ ක්ලින්ටන් සහ ගෝර් දෙදෙනාට අතට අත දෙන්නටත් අවස්ථාව ලැබිණ.

ඊ ළඟට පත් වූයේ ජෝර්ජ් ඩබ්. බුෂ් විය. ඔහු නොක්ස්විල් නගරයේ ගුවන්තොටුපොළට පැමිණ, කිසිදු හැඟීමක් ඇති නොකරන කතාවක් පවත්වා නික්ම ගියේය. බහුතරයට වැඩි එක ‘දිස්ත්‍රික්ක චන්දයකින්’ බුෂ් ජනාධිපතිවරයා වෙන්නේ අනෙක් අපේක්ෂකයා වූ ගෝර් වෙත වක්‍ර ආකාරයකින් ක්ලින්ටන්ගේ අනියම් පලහිලව්ව ඇඳී තිබුණ හෙයිනි. 22 වියැති මොනිකා ලුවින්ස්කි සමඟ “කිසිදු ලිංගික සම්බන්ධයක් නැතැයි,” දිවුරුම් යටතේ ක්ලින්ටන් කියන ලද බොරු ප්‍රකාශය නිසා නියෝජිත සභාවෙන් ඔහුව “විශ්වාස භංගයට” පත්ව සිටියේය.

හිලරි ක්ලින්ටන් ඉහළින්ම දිනන බවත් ඇය පහසුවෙන්ම ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයේ නාම යෝජනාව ලබාගන්නා බවත් මාධ්‍ය විසින් කියද්දී කිසිවෙක් නම හෝ අසා නොතිබුණ බරක් ඔබාමා නාම යෝජනාවත්, 2008 ජනාධිපතිවරණ ජයත් ලබාගන්නට සමත් විය. ඒ වසරේ මම ප්‍රථම වරට චන්ද පොළක වැඩට ගියෙමි. ඔබාමාගේ දෙවැනි ජනාධිපතිවරණයට ජනතාව සහභාගී වූයේ වැඩි උනන්දුවක් නැතිවයි. 2012 දී මම රොම්නි රැළිය නරඹා පැමිණ වෙන අයෙකුට චන්දය දුනිමි. 2014 දී මම නැවතත් චන්ද පොළක වැඩට ගියෙමි.

2016 දී ද හිලරි ක්ලින්ටන් දිනන බවට කල් තියාම පැවති පොදු මතය වූයේය. ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් දිනාවි යැයි ප්‍රසිද්ධියේ කියූ අය අතලොස්සක් වූවා පමණක් නොව “නිහඬ බහුතරය” යන වචනය එදා අද තරම් අහන්නට නොතිබුණකි. CNN හි මැතිවරණ ප්‍රතිඵල ඉදිරිපත් කරන ලද ස්වරය වෙනස්වීම බලා සිටිය දී පැහැදිලිවම ඔවුන්ව ද පුදුමයට පත් කරන ලද බව පෙනිණ. එදා මම ඩෙලවෙයාර් ප්‍රාන්තයේ චන්ද පොලේ වැඩට ගිය බැවින් ගෙදර එන්නට පෙර නියම වූ කර්තව්‍යයක් හැටියට අපේ දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රතිඵලය වූ ට්‍රම්ප් ජයග්‍රහණය චන්ද ස්ථානයේ දොරේ අලවා ආවෙමි.

තව සතියකින් පැවැත්වෙන්නට නියමිත 2020 ඇමෙරිකන් ජනාධිපතිවරණයේ දී ඩෙලවෙයාර් ප්‍රාන්තයේ වාසය කරන, ඔබාමාගේ උප ජනාධිපති හැටියට කටයුතු කළ ජෝ බයිඩන් තරඟ කරයි. ඔහු පහසුවෙන්ම දිනන්නට නියමිත යැයි ප්‍රධාන මාධ්‍ය විසින් කාලයක් තිස්සේ ස්ථාවරයක සිටිය දී “නිහඬ බහුතරය” ගැන කසුකුසුවක් පැත්තකින් දිගින් දිගටම අහන්නට ලැබිණ.

අවුරුදු 30 ක් ඇමෙරිකාවේ මැතිවරණ ගැන යම් අවධානයක් දක්වන ලද මට මෙවර මැතිවරණය අරුම පුදුම මැතිවරණයක් ලෙසින් පෙනී යයි.

ප්‍රාන්ත සහ ජනාධිපතිවරණ මුල් මැතිවරණ දෙකක් සඳහා දැනටමත් මම චන්ද පොලට වැඩට ගියෙමි. කෝවිඩ්-19 වසංගතය මැද්දේ එක් වතාවක් කල් දමා වෙනත් දිනයක පවත්වන ලද්දා වුවත් ඒ මුල් මැතිවරණ දෙකේ දී ම මෙතෙක් දකින්නට නොලැබුණු තරම් ජනකායක් චන්දපොල වෙත ඇදී ඒම දකින්නට හැකියාව ලැබිණ. එසේම තැපෑලෙන් යවන ලද චන්ද සංඛ්‍යාව මේ වෙද්දී වාර්තාගත ලෙසින් ඉහළ ගොස් ඇත.

යම් පක්ෂයක යැයි කියාගන්නා අය සියල්ලන්ම චන්ද පොලට ගියොත් ඒ පක්ෂය අනිවාර්යෙන්ම ජයග්‍රහණය ලබයි. නමුත් ඇමෙරිකන් චන්ද බලය ඇති අයගෙන් සාමාන්‍යයෙන් චන්දය ප්‍රකාශ කරන්නේ බාගයකට යාන්තම් වැඩි සංඛ්‍යාවක් පමණි. ජනාධිපතිවරයා හැටියට කවුරු පත් වුවත් රටේ ව්‍යවස්ථාව සියල්ලන්ටම සාධාරණයක් ඉටු කරන නිසා රට එතරම් වෙනසකට භාජනය නොවෙනවා යැයි දැඩි විශ්වාසය ඊට ප්‍රධාන හේතුවයි.

වාර්තා තබාගන්නට පටන් ගත් පසුව එනම් 1828 සිට අද දක්වා පැවති ඇමෙරිකන් මැතිවරණ ඉතිහාසයේ 80% කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් චන්ද පොළට යන ලද අවස්ථා තුනක් ඇත. පළමුවැන්න, ”1837 භීතිය” න් පසුව ආර්ථිකය නැවත ස්ථාවරයකට පත් නොවී තිබිය දී ය. දෙවැන්න, සිවිල් යුද්ධයට උත්ප්‍රේරකයක් වූ ඒබ්‍රහම් ලින්කන් ජනාධිපති තනතුරට පත්වෙන ලද 1860 නොවැම්බර් 6 වැනිදා මැතිවරණයයි. වාර්තාගත ඉහළම සංඛ්‍යාවක් චන්ද පොළට යන්නේ 1876 නොවැම්බර් 7 වැනිදාය. මැතිවරණ ප්‍රතිඵල ගැන වැඩියෙන්ම වියවුල් ඇති ඇමෙරිකන් ජනාධිපතිවරණය එයයි. අද දක්වාම, අඩුම ‘දිස්ත්‍රික්ක චන්ද’ වාර්තා වූ ඒත් ජනතාව 81.8% ලෙසින් වැඩියෙන්ම චන්දය ප්‍රකාශ කරන ලද මැතිවරණය එයයි. අවසානයේ දී, රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ රුතෆෝර්ඩ් බී. හේස් ජනාධිපති යැයි පිළිගැනීම සිදු වූයේ ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂය විසින් ‘ප්‍රතිසංස්කරණ” නවත්වා දැමීමත් සහ දකුණේ ෆෙඩරල් හමුදා භටයන් ඉවත් කිරීමත් සඳහා කේවල් කිරීමෙන් පසුවයි.

ඉතාමත් තියුණු ලෙසකින් දේශපාලන පක්ෂ දෙක අනුව රට බෙදී ඇති 2020 දී ඒත් චන්දදායකයන් අතරින් 80% ක් චන්දය ප්‍රකාශ කරාවි යැයි අපේක්ෂා කළ නොහැකියි.

2016 දී ට්‍රම්ප් වෙත අප්‍රසාදය දක්වන ලද්දේ ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයේ අය පමණක් නොවේ. පසුගිය මැතිවරණයේ දී රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ බොහොම දෙනෙක් ඔහුට චන්දය දී නැත. ඒත් මෙවර ඔහුට රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ වැඩි පිරිසක් චන්දය දෙන්නට ඉදිරිපත්ව සිටිති.

නොවැම්බර් 3 වැනිදා මමත් නැවතත් චන්ද පොලේ වැඩට යමි. අපේ ප්‍රාන්තයේ ජනාධිපතිවරණ ‘දිස්ත්‍රික්ක චන්ද’ 3 ක් ඇත. ජෝ බයිඩන්ට ජය ගනීවිද?

වසංගතයේ දී සෞඛ්‍යය සහ ආර්ථිකය යන දෙකම ආරක්ෂා කරගත් රටවල් මොනවාද?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 12, 2020

දේශපාලනීයකරණය වෙද්දී බෝවෙන රෝගයකින් පවා වැඩියෙන් බැට කන්නේ පුද්ගලයාගේ සෞඛ්‍යය නොව පුද්ගලයාගේ ආර්ථිකයයි. තවත් විදියකින් කිව්වොත්, වැඩියෙන් සෞඛ්‍ය අනාරක්ෂිත තත්වයකට ජනගහණයක් පත්වීම වෙනුවට වැඩියෙන් ආර්ථික අනාරක්ෂිත තත්වයකට මුහුණ දීමට ජනගහණයට සිදුවේ. එහි දීර්ඝ කාලීන ඵලවිපාකය වැඩියෙන් අනාරක්ෂිත සෞඛ්‍යය තත්වයන් ඇතිවීමයි. ලංකාව ස්වයංපෝෂිත කරන්නට කියා ‘පස් අවුරුදු සැලසුම්’ ගෙනන ලද කාලය ලංකා ඉතිහාසයේ සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රය දැඩි ලෙසකින් පරිහානියට ගිය කාලය වූයේය.

කෝවිඩ්-19 වසංගතය නිසා සිදුවෙන මරණ සංඛ්‍යාවන් මෙපමණක් මෙපමණක් යැයි ප්‍රධාන සිරස්තල ලෙසින් වාර්තා කිරීම දැන් නැවතී ඇත. ඒත්, බෝවී ඇති අයගේ සංඛ්‍යාවන් වාර්තා කිරීම ජයටම සිදුවේ. වසංගතය බෝවූ අයගෙන් මිය ගිය හෝ යළි සාමාන්‍ය තත්වයකට එන්නට නොහැකි ලෙසින් අබල දුබල වූ ජන සංඛ්‍යාව කොතරම් දැයි දක්වන්නේ නැතිව වසංගතය බෝවෙන අය මේ මේ ගණන් යැයි වාර්තා කිරීම “විද්‍යාත්මක ක්‍රමයක්” නොවේ. කෝවිඩ්-19 වසංගතය වාර්තා කිරීම ආරම්භයේ සිට ම දේශපාලනීයකරණය වූවා මිසෙක කිසිදු ලෙසකින් විද්‍යාත්මක වූයේ නැත.

ලැබී ඇති නවතම දළ ජාතික නිෂ්පාදිතයේ දත්ත ඇසුරින් රටවල් 38 ක ආර්ථික පරිහානිය දක්වන ප්‍රස්ථාරයක් පහත මූලාශ්‍රය ඇති ලිපියේ අඩංගුයි. 2020 වසරේ අප්‍රේල් සිට ජූනි දක්වා, එනම් දෙවැනි කාර්තුව යැයි සැලකෙන්න, පසුගිය වසරේ එම දෙවැනි කාර්තුව හා කරන සංසන්ඳනයක් අනුව එම ලිපිය සකස් වී ඇත.

ස්පාඤ්ඤය, මහා බ්‍රිතාන්‍යය, සහ ටියුනීසියාව දැඩි හානිකර වූ ආර්ථික අවපාතයන් අත්විඳ ඇත. අනෙක් අතට තායිවානය ඒ සලකා බලන ලද කාලයේ දී අත්විඳ ඇත්තේ සියයට 1 කටත් වඩා අඩු ආර්ථික අවපාතයකි. ෆින්ලන්තය, ලිතුවේනියාව, දකුණු කොරියාව යනාදිය ද සියයට 5 ක් හෝ ඊට අඩු දළ ජාතික නිෂ්පාදිතයක අවපාතයක් අත්විඳ ඇත.

ආර්ථිකය පාවා දීමෙන් සෞඛ්‍යය ආරක්ෂා කරගන්නට හැකියාවක් ලැබුණාය යන මිථ්‍යාව වෙනුවට එහි අනෙක් පැත්ත සිද්ධ වී ඇතැයි මේ ලිපියෙන් දක්වයි. වඩාත්ම දරුණු ආර්ථික අවපාත වලට ලක්වී සිටින රටවල් තුළ වඩාත්ම ඉහළ කෝවිඩ්-19 මරණ අනුපාතිකයන් දකින්නට ලැබේ. උදාහරණ ලෙසින් පෙරූ, ස්පාඤ්ඤය, සහ මහා බ්‍රිතාන්‍යය දක්වා ඇත.

අනෙක් අතට, තායිවානය, කොරියාව සහ ලිතුවේනියාව යන රටවල් මරණ අනුපාතිකය අඩුවෙන් පවත්වා ගන්නට සමත් වූ අතර ඒවායේ ආර්ථිකයට සිද්ධ වූ හානිය ද මධ්‍යස්ථ ලෙසින් පවතී.

එසේම එක හා සමාන ලෙසින් දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය අඩු වූ රටවල් අතර විවිධ මරණ අනුපාතිකයන් දකින්නට ලැබේ. මෙහි දී ඇමෙරිකාව සහ ස්වීඩනය සමඟ ඩෙන්මාර්කය සහ පෝලන්තය සසඳා බැලිය හැකියි. මේ රටවල් හතරේම ආර්ථිකයන් සියයට 8-9 අතර අඩුවීමක් දකින්නට ලැබුණත් මරණ අනුපාතිකයන් සැලකිය යුතු ලෙසින් වෙනස් වෙති.

එම ලිපිය පෙන්වා දෙන වැදගත්ම කාරණය වන්නේ ජනතාවගේ සෞඛ්‍යය ආරක්ෂා කරගන්නට නැත්නම් ආර්ථිකය ආරක්ෂා කරගන්නට කියා දෙකෙන් එකක් බිල්ලට දීමෙන් අනෙක ආරක්ෂා කරගන්නට හැකි වූ රටක් නැති බවයි. දැනට ඇති දත්ත පෙන්වන්නේ ජීවිත බේරා ගැනීම සහ වසංගතය පැතිරීම පාලනය කරගන්නට සාර්ථකව සමත් වූ රටවල් හොඳම ආර්ථික උපායමාර්ගයන් ද යොදාගන්නා ලද රටවල් බවයි.

පහත මූලාශ්‍රයේ දත්ත දක්වන්නේ කැනඩාවට වඩා, ජර්මනියට වඩා, ජපානයට වඩා, ප්‍රංශයට වඩා, සහ මහා බ්‍රිතාන්‍යයට වඩා ආර්ථිකයෙන් යහපත් තැනක සිටින්නට ඇමෙරිකාව සමත්ව ඇති බවයි. මහා බ්‍රිතාන්‍ය සමඟ සසඳන විට ඇමෙරිකාවේ ආර්ථික අවපාතය සහ මරණ අනුපාතිකය යන දෙකම අඩුවෙන් පවතී.

ඇමෙරිකාවේ පාලන බලය බෙදී පවතින ආකාරය වටහා ගැනීමට අද ඇමෙරිකාවේ වාසය කරන බොහෝ පුරවැසියන්ට මෙන්ම සමහර පාලකයන්ට ද නුහුරු වූවකි. ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුකාරවරුන් වැඩ වරද්දා ගත් හැටි ගැන දැනටමත් උවමනාවක් ඇති අයෙකුට සොයා ගැනීම ඉතා පහසුයි.

වසංගතය නිසා සිද්ධ වූ මරණ ඉතාමත් අඩු මට්ටමකින් පවතින රටක් විසින් ආර්ථික බාධක මහත් රාශියක් සීඝ්‍රයෙන් ගෙනැවිත් රටේ ආර්ථිකය තවත් දශක ගණනාවක් යන තුරු අනතුරුදායක තත්වයකට ඇද දමා ඇති ආකාරය ගැන කතා කරන්නට ඉදිරිපත් නොවී එවැනි රටක වාසය කරන අය ඇමෙරිකාවේ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් හාස්‍යයට ලක් කරමින් සතුටු වෙන ආකාරය දැකීම දුකකි.

ඇමෙරිකන් ජනතාව ණය කරවන්නට ට්‍රම්ප්ට හෝ ඕනෑම ඇමෙරිකන් ජනාධිපතිවරයෙකුට ඇති හැකියාව අඩාල කරන්නට ප්‍රාන්ත 50 ක්, කොංග්‍රසයක්, සෙනෙට් සභාවක්, සහ සුප්‍රීම් උසාවියක් ඇත. ඒත් එයාකාර ලෙසකින් බලය බෙදී යන යාන්ත්‍රණ නැති රටවල ජනතාව තම “ජාතියේ පියා” විසින් “රට බේරාගන්නා ආකාරය” දකිද්දී මුලාවෙන් රැවටී සිටින්නන් සැනසුම් සුසුම් හෙළති, ආර්ථිකය තවත් විනාශයට ඇද වැටීම කල් තියා දකින්නට හැකි අය පශ්චාත්තාපයේ සුසුම් හෙළති.

ඉංග්‍රීසි ලිපිය මෙතැනින්:
Which countries have protected both health and the economy in the pandemic? By Joe Hasell, September 01, 2020

පාන් හැදීම, පරිවර්තන වෑයම්, සහ බයිසිකල් සවාරි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 8, 2020

ජීවිතයේ තවත් දශකයක ආරම්භය අත ළඟ එද්දී, වේගය අඩු කළත් ජයගත යුතු දේවල් එමට ඇතැයි පෙනී යයි.

පාන් සම්බන්ධයෙන් ලෝක ඉතිහාසයේ උද්ඝෝෂණ පෙළපාලි බොහොමයකි. ඒ සෑම එකක්ම වෙළඳපොලට ආණ්ඩුවක් මැදිහත්වීම නිසා හට ගැනුණු අර්බූදයකි.

රුසියන් ආණ්ඩුව (ස්වීඩනයට අලෙවි කළ) ධාන්‍ය තොග වශයෙන් මිල දී ගැනීම නිසා පාන් විකුණුම් මිල ඉහළ යෑමෙන් 1650 දී හටගත් ‘නොව්ගොරොඩ් අරගලය’ මුල්ම සටහන් ගත වූවයි.

බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත ආණ්ඩුවට එරෙහිව ඇමෙරිකා යටත් විජිතයේ මැසචූසෙට්ට්ස් ප්‍රාන්තයේ 1710 සහ 1713 අතර ඉහළ ගිය පාන් මිල ගැන පවත්වන ලද ‘බොස්ටන් පාන් උද්ඝෝෂණ’ කිහිපයක් සහ ප්‍රංශයේ 1775 දී සිද්ධ වූ ‘පාං පිටි යුද්ධය’ ඇතුළුව පාන් අර්බූදයන් ලෝකයේ විටින් විට එළිදැක ඇත.

1953 නැගෙනහිර ජර්මනියේ මාර්ක්-එංගල්ස් ප්ලාට්ස් හි දී “අපිට නිදහස ඕනෑ, අපිට පාන් ඕනෑ, අපිට සියළු රුසියානුවන්ට ගහලා මරා දමන්න ඕනෑ,” යැයි කියමින් නැඟී සිටි අරගලයේ දී ජර්මානුවන් 513 ක් මිය ගියහ. සමාජවාදී ක්‍රමය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින අය අසාර්ථකත්වය හමුවේ හැමදාම කරන්නේ වෙන කවුරුන් පිට හෝ වරද පැටවීමයි. බර්ටෝල්ට් බ්‍රෙෂ්ට් ‘වෙනත් ජනතාවක් පත්කර ගැනීම,” විසඳුම හැටියට ලියුවේ එහි දී ය. එහෙත් ආණ්ඩුවට වැරදුනා කිව්වට, ක්‍රමය අසාර්ථක යැයි කියා නම් බ්‍රෙෂ්ට් පවා කිසිදා පිළිගත්තේ නැත.

1977 ‘ඊජිප්තු පාන් උද්ඝෝෂණය’ එරට ප්‍රධාන නගර කිහිපයක් පුරා පැතිර යන ලද්දකි. රජයේ සේවකයන්ගේ බෝනස් සහ දීමනා අඩු වෙන පාටක් පෙනෙද්දී, මුලින්ම පාරට බහින්නේ ‘රට වෙනුවෙන් වැඩ කරනවා’ කියන රජයේ සේවකයන්මයි.

කෝවිඩ් වසංගතයේ සත්‍යය තත්වයන් කණපිට හරවමින් තම බලය පෙන්වන්නට පටන් ගත් පාලකයන් අඩු වැඩි වශයෙන් ලෝකයේ නන් දෙසින් දැකගන්නට හැකිවිණ. වමට කොතරම් නැඹුරුදැයි අනුව ඒ ඒ දේශපාලකයන් බලාත්මක බලය යොදවා ජනතාවට තහනම් වැඩි කිරීම දකින්නට ලැබීම පුදුමයක් වූයේ කාටද?

කෝවිඩ්-19 නිසා පාන් හිඟයක් ඇමෙරිකාවේ පැවතියේ නැත. ඒත් නිවාස අඩස්සියට දමන ලද ජනතාව පාන් හැදීමට පුහුණුවන අත්හදා බැලීම් කරන්නට පටන් ගැනීම නිසා පාන් පිටි සහ යීස්ට් හිඟයක් ටික කලක් පැවතිණ.

ඒ ගෙදර දී ම පාන් හැදීමේ අත්හදා බැලීම් පසුගිය දිනවල මම ද කරගෙන ගියෙමි. අති සාර්ථකව මගේම රෙසිපි හදා ගන්නට හැකි තත්වයකට එන්නට හැකි තවත් කුසලතාවයක් එකතු කර ගැනීමේ සතුට මෙසේ බෙදා ගනිමි.

මේ නිවාස අඩස්සිය නිසා යළි පටන් ගත් පරිවර්තන වෑයම දැඩි සේ දුෂ්කර වූවකි. දත්ත සහ මූලාශ්‍ර දක්වමින් සටහන් ගත කරන්නක්, විශේෂයෙන්ම එය මහා ඛේදවාචකයක් වෙද්දී, එය කියවන්නට වෑයමක් ගන්නා අයෙක් සිටිවීදැයි යන්න පවා ගැන සැක සහිතව පටන් ගත්තකි. ඒත් එය කියවන්නට ඩවුන්ලෝඩ් කරගන්නා අය එන්න එන්නම වැඩි වී ඇතැයි දකින්නට ලැබීම මා දිරිමත් කරන ලදි.

ආණ්ඩුවේ මැදිහත්වීම් නිසා ශාරීරික සහ මානසික සෞඛ්‍යය මෙන්ම ආර්ථිකය ද ඇතුළුව මිනිස් ජීවිතයේ අනාගත මෙන්ම එදිනෙදා කටයුතු සියල්ල වෙතම දැඩි සේ අහිතකර බලපෑම් ඇති කරමින් පැවතීම ඇස් පනා පිට ඔප්පු වෙන 2020 අවුරුද්ද තුළ දී ලෝකයේ සෑම පුරවැසියෙක් විසින්ම තදින් ඉල්ලා සිටිය යුත්තේ ආණ්ඩුවේ මැදිහත්වීම් අඩු කළ යුතුයි කියා මිසෙක ඒවා සාධාරණීය කරන්නට හේතු සෙවීම නොවේ.

මගේ නිවහන අවට ඇති බයිසිකල් සවාරි යා හැකි, ඒ සඳහාම ඉදිකරන ලද, අතුරුපාරවල් සොයා ගැනීමට කාලයක් තිස්සේ අරමුණු කරගෙන සිටියෙමි. ඔව්, මේ ඇමෙරිකාව නිසා ඒ සඳහා ඉදිකරන ලද රජයේ නොවන පෞද්ගලික භූමි තුළ හදා ඇති ගෙවීමක් නොකර යා හැකි බයිසිකල් මාර්ග ද ඇත. ගිම්හානය ගෙවී ගියේ අලුත් ඉතා සුන්දර බයිසිකල් මාර්ග සහ කෝපි කඩ ගණනාවක් සොයා ගැනීමෙනි. බයිසිකල් සවාරි නිසාම අලුතින් මිතුරු කැළක් ද එකතු කරගැනීමේ භාග්‍යය ලද්දෙමි.

සමාජවාදී නොවන අපි, පොදු යහපත නොව පෞද්ගලික යහපත උදෙසා පෙනී සිටින අපි, ව්‍යසනකාරී තත්වයන් ගෙනෙන්නට රජයක් වෑයම් කරද්දී පවා අපේ යහපත සලසා ගත හැකි ක්‍රම සොයා යමු. අපේ කුසලතාවයක් දියුණු කරගත හැකි අවස්ථාවකින් ප්‍රයෝජන ගනිමු. අධ්‍යාත්මික ප්‍රබෝධය වෙනුවෙන් කටයුතු කිරීම පමණක් නොව ශාරීරික උන්නතිය සඳහා ඇති ඉඩකඩකින් ද ප්‍රයෝජනය ගනිමු. අපි එසේ කරන්නේ යැයි ලොවට හඬ ගා කියමු. සමාජවාදීන්, අනෙක් අතට, පොදු යහපත වෙනුවෙන් පෙනී සිටිනවා යැයි ලොවට හඬ ගා කියමින්, අනුන්ට තහනම් පැනවීම ගැන නොපැකිළව පෙනී සිටිමින්, ඔවුන්ගේ පෞද්ගලික යහපත උදෙසා කැපවීමෙන් වැඩ කරමින් සිටිති!!!!!

‘කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළු පොත’ පරිවර්තනය කිරීම අවසන්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 5, 2020

කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළු පොත පරිවර්තනය කිරීම අවසන් කළෙමි. එහි පස්වැනි මෙන්ම අවසාන කොටස මෙතැනින්.

සෑම පරම්පරාවකටම කොමියුනිස්ට්වාදයේ බියකුරු අතීතය ඉක්මණින් දැනගන්නට සැලැස්වීමෙන් බියකුරු වර්තමානයක ජීවත්වෙන්නට සිදුවීම වළක්වාගත හැකි වෙනු ඇත. මෙය පරිවර්තනය කිරීමෙන් ඒ උදෙසා මට කළ හැකි වූ ඇබිත්ත ගැන ඇත්තේ ඉමහත් සතුටකි.

90 ගණන්වල දී සෝවියට් කොමියුනිස්ට්වාදය කඩා වැටීමත් සමඟ රාජ්‍ය පාලනය භීෂණයෙන් සිද්ධ කිරීම ලෝකයේ බොහෝ තැන්වල නිමාවක් දුටුව ද, ජන ජීවිතය අඳුරු කරන, ජීවිත අහිමි වෙන සමාජවාදය නිසා ඇති වී ඇති වාතාවරණයන් මුළුමනින් ලොවෙන් මැකී ගොස් නැත.

අතීතයක දී, වෙනිසියුලාවේ පැට්‍රෝල් සමාගම බොරතෙල් බැරල් මිලියන 1.3 ක් එක දිනයක දී පිරිපහදු කරමින් සිටියේය. ඒත් රට ස්වයංපෝෂිත කරනවා යැයි පොරොන්දුවෙන් ආනයන තහනම් කරමින් රාජ්‍ය පාලනයෙන් වෙළඳපොල හසුරවන්නට පටන් ගෙන වැඩි කල් නොගිහින්, දැන් ඉරානයෙන් තෙල් බැරල් 820,000 ක් ගෙන්වන්නට සිද්ධ වී ඇති රටක් බවට වෙනිසියුලාව පත්ව සිටියි.

ආර්මිනියා සහ අස්රාබජාන් යනු සෝවියට් යුනියනය යටතේ පැවති රටවල් දෙකකි. සමාජයේ මිනිසුන් හිතුමතය අනුව වර්ගීකරණය කරමින්, ඔවුන්ව තිරිසන් තත්වයට පත් කිරීම ආණ්ඩුව විසින් නිර්දේශ කිරීම සිද්ධ වූ ආකාරය මේ ‘කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළු පොත’ කියවන්නාට දැනගත හැකියි. ඒ වර්ගීකරණයන් ගෙනෙන ලද දේශපාලන ක්‍රමය “විද්‍යාත්මක” මෙන්ම “දේව වදන්” ලෙසින් පිළිගැන්වීම නිසා අද තවමත් උනුන් එකිනෙකා අතර ජනසංහාර සහ යුද්ධ සිද්ධ වෙති.

සමෘද්ධිය ගැන ද්වේෂ කරන්නේ දුප්පතුන් නම් නොවේ

Posted in Uncategorized by arunishapiro on සැප්තැම්බර් 13, 2020

දෙවැනි ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව සෝවියට් ගුලාග් වලට යවන ලද කාන්තාවන්ගේ අත්දැකීම් රැගත් ප්‍රබන්ධයක් Cilka’s Journey නමින් හෙදර් මොරිස් විසින් ලියා ඇත. එහි සිංහල පරිවර්තනයක් චන්දන ගුණසේකර විසින් “සිල්කාගේ දිවිසැරිය” නමින් අලුතින්ම වෙළඳපොලට ඉදිරිපත් කර ඇත. සෝවියට් ගුලාග් පසුබිමක දිග හැරෙන සිංහල බසින් කියවත හැකි ප්‍රථම ප්‍රබන්ධය මෙය දැයි මම නොදන්නෙමි. ඒ කෙසේ වුවත්, ‘කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළුපොත’ කියවමින් සිටින ඔබට සයිබීරියාවේ සහ චෙකොස්ලෝවැකියාවේ පැවති භීෂණ ගැන සෑහෙන තොරතුරු කියවන්නට ලැබී ඇති නිසා මේ නවකතාව කියවද්දී පසුබිම හුරු පුරුදු ලෙසකින් දැනෙනු ඇත.

මෙහි දී එකතු කරන්නේ ‘කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළුපොත’ පරිවර්තනයේ හතරවැනි කොටසේ දෙවැනි බාගයයි. උතුරු කොරියාව, වියට්නාම් සහ ලාඕස්, කාම්බෝජය යන ආසියාවේ රටවල් තුළ කොමියුනිස්ට් වෑයම් කළ විනාශය මෙහි දී කියවන්නට ලැබේ.

‘කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළු පොත’ මුල සිට කියවන්නට එන අයට මෙහි දකුණත පැත්තේ අගට පිළිවෙලින් එකතු කරන ලද PDF වලින් පුළුවනි.

ඊ ළඟට ගෙනෙන V වැනි කොටස තුන්වැනි ලෝකයේ කොමියුනිස්ට්වාදය ගැනයි. එයට ලතින් ඇමෙරිකාව, අප්‍රිකාවේ ඉතියෝපියාව, ඇන්ගෝලා සහ මොසැම්බික් සහ ඇෆගනිස්ථානය අඩංගුයි. එම කොටසේ පරිවර්තනය නිමා වූ පසුව සියල්ලම එකතු කර මුළු පොතම එක PDF එකක් හැටියට එකතු කරන්නෙමි.

උතුරු කොරියාව මරණයට පමුණුවන්නට “නරක වැසියන්” සොයද්දී හරකුන් ඝාතනය කළ අයවත් අපරාධකාරයන් හැටියට වර්ගීකරණය කළහ. කුසගින්න නිසා ගවයෙක් ඝාතනය කිරීම යනු කාම්බෝජයේ ද සිරගත විය හැකි වරදක් වූයේය. පොල් පොට්ගේ කාම්බෝජයේ දී කුසගින්න නිවාගන්නට තමන් විසින් වටපිටාවෙන් අල මුල් පළතුරු වැනි ආහාර සොයා යෑමත් සිරගත විය හැකි, ඒ නිසාම නියත මරණයක් අත්විය හැකි තත්වයක්ව පැවතිණ. ඒ හරකුන්ට ඇති විශේෂ ළැදියාවක් හෝ ආගමික නාමයෙන් ආරෝපණය කරන ලද සංස්කෘතික සද්ගුණයක් නිසා නොවේ. හරකෙක් මැරීම නිසා ලැබෙන මස් වලින් මහත් විශාල පිරිසකට එක වේලකින් වටිනා පෝෂණයක් ලැබීමට අවස්ථාවක් පෑදීම වාමාංශික රජයකට ඉවසා දරා ගත නොහැකියාව නිසයි.

කාම්බෝජය ගැන පරිච්ඡේදයේ දී ලංකාවේ නමක් ද හමුවේ. දිවිගලවාගෙන අවුත් ඇමෙරිකාව වාසස්ථානය කරගත් කාම්බෝජ වැසියන් නම දෙනෙක් හමුවී සම්මුඛ සාකච්ඡා වලින් Beyond the Killing Fields නමින් පොතක් සම්පාදනය කර තිබෙන්නේ ඌෂා වේලාරත්න විසිනි.

ඊළාම් කොටි ගැන ආසියාව ගැන ලියන පරිච්ඡේදයේ එක වාක්‍යයක පමණක් සඳහන් කර ඇති නමුත් මෙහි සඳහන් අනෙකුත් රටවල් වල දී සේ ම වාමාංශිකයන් විසින් වාමාංශිකයන්ව මරන ලද 1987-1989 ජවිපෙ භීෂණය ගැන කිසිවක් කොමියුනිස්ට්වාදයේ කළුපොත තුළ සඳහන් කර නැත.

වියෙට්නාම් යුද්ධය ගැන ලෝකයේ බොහෝ රටවල වැසියන් දන්නේ ඇමෙරිකාව ඒ හා සම්බන්ධ වූ තැනේ දී පටන් පමණි. ඇමෙරිකාව පරාජය කළා යැයි කියා (ඇමෙරිකන් වැසියන්ගේ උද්ඝෝෂණ මත ඇමෙරිකන් ආණ්ඩුව අනුන්ගේ යුද්ධයකට මැදිහත්වීමෙන් අයින් වූ බව නොතකා) වියෙට්නාමයට ප්‍රශංසා කරන අය සිටින නමුත් ඇමෙරිකන් හමුදා ඉවත් වී ගිය පසු වියෙට්නාමය ඔවුන්ගේම රටවැසියන්ට සැලකුවේ කෙසේදැයි කියා සැබැවින්ම විමසන ලද අය ඉන්නේ කොපමණ සංඛ්‍යාවක් ද?

පොඩි මිනිහා වෙනුවෙන් කැප වෙනවා කියන වාමාංශිකයන්ට රැවටී කොමියුනිස්ට්වාදී වූ රටවල් තුළින් පැහැදිලිවම පෙනෙන පරිදි වැඩියෙන්ම මිය ගියේ වාමාංශික සටන්කාමීන්ම සහ දුප්පතුන්ම වීම මුලින්ම ප්‍රශ්න කළ යුත්තේ වාමාංශිකයන්ම නොවේද?

ක්‍රමයෙන් රජයේ මැදිහත්වීම් වැඩි වීමටත්, එතැනින් සමාජවාදය වෙතටත්, අනතුරුව කොමියුනිස්ට්වාදය ආසන්නයටත්, තවමත් විවිධ රට රටවල ජනතාව ඇදී යාම කාලයෙන් කාලයට දැකිය හැකියි. වාමාංශික පැත්තට වැඩියෙන් පිවිසෙද්දී ආර්ථිකයට හානි සිද්ධ වීම ක්ෂණිකව සහ පැහැදිලිව පෙනෙන්නට පටන් ගැනෙද්දී බොහෝ රටවල් කෙටි කාලයකට හෝ ලිහිල් ආර්ථික පිළිවෙත් ඇති දක්ෂිණාංශයට නැවතත් හැරීමක් දකින්නට ලැබේ. ඒත් යළිත් සමෘද්ධිමය වාතාවරණයක් යාන්තමින් හෝ ඇතිවෙද්දී, ආර්ථිකය යාන්තමින් හෝ වැඩෙද්දී, ඒ යල්පැන ගිය අදහස් නැවතත් දිග හැරෙන ආකාරය දකින්නට හැකිවෙයි.

යාන්තමින් හරි ඉඩක් දෙන විට සමාජයේ සියල්ලන්ටම එක සේ පෑදෙන සමෘද්ධියට ද්වේෂ කරන්නෝ කවුරුන්ද? ඉතිහාසයෙන් ලැබෙන මේ තොරතුරු වලින් පෙනී යන්නේ ඒ අය කිසිත් විටෙක දුප්පතුන් නම් නොවූ බවයි.