අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

ටියෙටාගේ 3D හොට

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 28, 2015

toucan

ටූකැන් කුරැල්ලාගේ සුවිශේෂිතම අංගය තමයි ලස්සන පාට වලින් හැදෙන විශාල හොට. පහුගිය දවසක ටූකැන් කුරුල්ලෙක් නීති විරෝධී ලෙසින් විකුණන්නට ගිය වෙළෙන්ඳෙක් ළඟ හොට කැඩුණ කුරැල්ලෙක් දැකල ඌව ගලවා ගෙන ඌට 3D ප්‍රින්ටින් වලින් හොටක් ලබාදෙන්නේ වනජීවි සංරක්ෂණ සමූහයක් වූ Instituto Vida Livre විසින් සහ රියෝ ද ජැනයිරෝ හි ෆෙඩරල් විශ්ව විද්‍යාලයෙන්. සටහනේ ටූකැන් පින්තූරයෙන් උගෙ කැඩුන හොට සහ හැදුව හැටි පින්තූර කිහිපයක් බලන්න පුළුවන්.

අලුත් හොට දැම්මට පස්සේ ඌට පළතුරු කන්න දුන්නම ඌ අලුත් හොට පාවිච්චියට අරගෙන නැහැ. ඒත් කැරපොත්තෝ පණුවෝ වගේ කෑම දුන්නම ඌ හොටෙන් කෑම කන්න පටන් ගෙන.

ටියෙටාගේ හොට නැතිවුනේ කොහොම ද කියන එක කවුරැත් දන්නේ නැහැ. සමහර විට නිදැල්ලේ සිටිය දී හොට කැඩුන නිසා කෑම හරියට ලැබුනේ නැතිකමෙන් ඌව අල්ලගන්න වෙළෙන්ඳන්ට පහසු වෙන්නත් ඇති. එහෙමත් නැත්නම් වනජීවීන් නීති විරෝධීව විකුණන අය අතින් කැඩෙන්නත් ඇති. කොහොම වුනත් දැන් අලුත් හොටක් ලැබිල ටියෙටා වනජීවි සංරක්ෂිතයක ජීවත්වෙන්නට භාග්‍යය ලබනව.

ඌට පස්සෙ කාලෙක දී මේ 3D හොටෙන් පැටවුන්ට කන්න ගෙනැත් දෙන්නත් පුළුවන් වේවි කියල තමයි ඒක නිර්මාණය කරපු අයගේ මතය.

කුරැල්ලන්ට විතරක් නෙමෙයි මිනිසුන්ගේ අවයව ගැනත් මෑතක දී සතුටුදායක පුවතක් අහන්න ලැබුණ.

මේ වසරේ එංගලන්තයේ ජේම්ස් ඩයිසන් තෑග්ග දිනාගෙන තියෙන්නේ අත් විශසනය? (amputee) කරන අයට ඉක්මණින් හා ලාබයට පාවිච්චියට ගත හැකි අත් හදලා දෙන 3D ප්‍රින්ටින් පිළිවෙතකට. මේ 25 වියැති තෑග්ග ලබන Open Bionics හි නවොත්පාදක ජොයෙල් ගිබාඩ් කියන්නේ ලබන වසරේ දී පටන් මේවා වෙළඳපොලට ගෙනෙන්නට හැකිවෙයි කියායි.

දැනට බ්‍රිතාන්‍ය පවුම් විසිදාහ සහ හැටදාහ අතර විකිණෙන කෘතිම අත් වෙනුවට මේ 3D ප්‍රින්ටින් වලින් හදන බයෝනික් අතක්, පවුම් දෙදාහකට පමණ විකුණන්නට හැකි යැයි ඔහු අදහස් කරන බව ඒ ගැන සබැඳිය අමුණන වාර්තාවේ සඳහන් වෙනව. රැපියල් ලක්ෂ හතරකට විතර බයෝනික් අතක්! සෑම නව නිපැයුමකම වගේම මේකේ ගුණාත්මක බව අනාගතයේ තව වැඩි වී එහි මිල අනාගතයේ දී තව අඩුවේවි. හැබැයි ඒ ආණ්ඩුවෙන් විශේෂ බද්දක් ගැහැව්වෙ නැත්නම් විදේශයෙන් වෛද්‍ය පහසුකම් ලබාගන්න එකට!!!!

පුද්ගලික මුදල් වලින් හදන විශාලතම වනජීවී උද්‍යානය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 26, 2015

APR -Photo Gallery

යුරෝපීයයන් ඇමෙරිකාවට ගොඩබහින විට කෝටි ගණනක බයිසන් ගවයන් මොන්ටෑනා පැත්තේ නිදැල්ලේ හැසිර ඇත. 1805 දී සුප්‍රසිද්ධ ගවේෂකයෙක් වූ මෙරිවෙදර් ලුවිස් (ලුවිස් ඇන්ඩ් ක්ලාක් ගවේෂණ වල දී) ඇමෙරිකන් බයිසන්, ගෝනුන්, මුවන්, සහ ඇන්ටිලෝප් (කුරංග මුවන්) යනාදී සත්වයන්ගෙන් සෑදුන විශාල කණ්ඩායම් ගැන සටහන් තැබීය. ඒ අවුරැදු 200 කට පෙර ඔවුන් දුටු තැනිතලා බිම් වූහ.

පුද්ගලික සංවිධානයක් හැටියට 2004 දී වෙනසකට භාජනය වූ ඇමෙරිකන් මහා තැනිතලා සංරක්ෂිතය නොහොත් American Prairie Reserve විසින් 2005 දී බයිසන් ගවයන් සිය රක්ෂිතයට ගෙනෙන ලදි. මේ වෙද්දී ඔවුන්ගේ සංඛ්‍යාව 600 ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. ගෝනුන් 3,500 ක් පමණ එහි වාසය කරති. මොවුන් ආරක්ෂා කරගනිමින් බයිසන් ගහණය දහ දාහක් දක්වා ද, ගෝනුන්ගේ ගහණය 15,000 ක් දක්වා ද වර්ධනය කරන්නට ඔවුන් සූදානමින් සිටිති.

විවිධ මුව වර්ග, විශාල අං ඇති බැටළුවන්, අඳුන් දිවියන්, තණබිම් වාසස්ථානය කරගන්නා කුරැල්ලන් ඇතුළු ඒ පැතිවල වාසය කරන ලද සත්වයන් ගණනාවකගේ ගහණය වර්ධනයට ඔවුන් කටයුතු කරති.

පුද්ගලික ඉඩම් හා කුලියට ගත් මහජන ඉඩම් වලින් සැකසෙන, දැනට අක්කර ලක්ෂ තුනක් ඉක්මවන භූමි ප්‍රමාණයක් බලාකියාගන්නා ඔවුන්ගේ අරමුණ මේ වනජීවි සංරක්ෂිතයේ ඉඩම් ප්‍රමාණය අක්කර මිලියන 3.5 ක් දක්වා නඩත්තු කිරීමයි.

වසර 200 කට පෙර එහි විසූ සත්ව වර්ග තවමත් එහි වාසය කරන නිසා ඔවුන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි කිරීමට හිතදායක ලෙස පරිසරය රැකීම පහසු වූවකි.

හේමන්තය ගෙවී යද්දී දස දහස් ගණනින් කැනඩාව බලා වාර්ෂිකව සංක්‍රමණික මාර්ගයක දුවන කුරංග මුවන් වර්ගයක් (pronghorn antelope) දැනටමත් මේ සංරක්ෂිතයේ ඉඩම් වල ජීවත්වෙති. පළාතේ වැසියන් වෙතින් තව ඉඩම් මිල දී ගෙන වනජීවි නිලධාරීන්ගේ අවසරය ඇතිව මේ මුවන් වර්ගය දඩයම් කර ජීවත්වෙන අළු වෘකයා සහ ග්‍රිස්ලි වහලා හඳුන්වා දෙන්නට ද අර අඳිති.

ඔවුන්ගේ අභිප්‍රාය මායිම් සීමා ඉක්මවා යමින් සතුන්ට නිදැල්ලේ හැසිරෙන්නට හැකි වනජීවි සංරක්ෂිතයක් නිර්මාණයටයි. ඒ මායිම් ඉක්මවා යන සතුන්ව දඩයම් නොකරන හෝ පීඩා නොකරන බවට අසල්වැසි ඉඩම් හිමියන්ව කැමති කරවා ගැනීමටයි. රාජ්‍ය ආයතනයකට වඩා පුද්ගලික ආයතනයකට එය පහසුවෙන් කරත හැකි බව ඔවුන් කියන්නේ මෙතෙක් ඉඩම් මිල දී ගන්නට හා කුලියට ගන්නට පළාතේ වැසියන් විසින් දෙන ලද සහාය දක්වමිනි.

එපමණක් නොව පළාතේ වාසීන්ට වාසිදායක වූ වැඩ සටහනක් ලෙසින් ඔවුන් වයිල්ඩ් ස්කයි ගවමස් ව්‍යාපෘතිය දියත් කර ඇත. ඒ පැතිවල මස් පිණිස ගවයන් ඇති දැඩි කරන අය වනජීවීන්ට කරදරයක් නොවන ලෙසකින් පිළිවෙත් අනුගමනය කරන්නේ ද, ඔවුන්ට ලාබ වලින් කොටසක් ලැබෙන ක්‍රමයකි. දැනට එම ව්‍යාපෘතිය යටතේ විකිණෙන ගවමස් ඒ පිළිවෙත් සියල්ලම අනුගමනය නොකරන ලද ඒවා වුවද නුදුරු අනාගතයක දී එහි ආර්ථික වටිනාකම හඳුනාගෙන ඔවුන් ඒ පිළිවෙත් අනුගමනයට කැමති කරවා ගැනීම සංවිධානයේ බලාපොරොත්තුවයි.

වයිල්ඩ් ස්කයි වැඩසටහනෙන් මුදල් ලබාගන්නා හරක් ගොවිපල අයිතිකරැවන් තම ඉඩම්වල කම්බි වැටවල් ගහද්දී අඩියේ අඟල් 18 ක හිස් ඉඩක් තිබිය යුතුයි. ඒ අර කුරංග මුවන් වර්ගයට එය යටින් රිංගා යෑමට හැකිවන පරිදිය.

මහා තැනිතලා බිම්වල මස් පිණිස ඇතිදැඩි කරන ගවයෙක්ට වෙළඳපොල මිලට අමතරව සියයට තුනක සිට අටක් අතර ගණනක් සංවිධානය විසින් ගෙවනු ලැබේ. ඒ වැඩ සටහන සතියකට ඩොලර් හැත්තෑදහසක ගවමස් විකුණන බව කියති.

ඇමෙරිකන් මහා තැනිතලා සංරක්ෂිතය මේ වෙද්දී ඩොලර් මිලියන 75 ඒකීය පුද්ගල පරිත්‍යාග වලින් එකතු කර ඇත. මේ සංරක්ෂිතය සම්පූර්ණ කරන්නට අවශ්‍ය මුදල් ප්‍රමාණය මිලියන 500 ක් යැයි ද, එයින් මිලියන 125 ක් එහි අරමුදලක් හැටියට වෙන්කර තබන බවත් ඔවුන් කියති. 2006 වසරේ මා නොක්ස්විල් නගරයේ ජීවත්වෙද්දී එහි තෙල් ධනවතෙක් වූ ජිම් හැස්ලම් ටෙනසි විශ්ව විද්‍යාලයට ඩොලර් මිලියන 32.5 ක මුදල් තෑග්ගක් දුන්නේය. ඉතින් මෙවැනි ඉලක්කයක් සාක්ෂාත් කරගැනීම හිතාගන්නටත් බැරිතරම් දුෂ්කර නොවූවකි.

එය සංචාරයට යන මහජනතාවට විවෘත වූ ස්ථානයකි. ගංඟා වල පාරැ පැද, දහවල් කාලයේ මුවන්, ගෝනුන්, වලසුන් හා කුරැල්ලන් නරඹා (සමහර විට වෘකයන් කණ්ඩායමක් බයිසන් පැටියෙක් ද දඩයම් කරගන්නවා දකින්නටත් හැකිවේවි) රෑට බයිසන් මස් කෑල්ලක් බැබළෙන තරැ අහසක් යට සිට රස බලන්නට හැකි ස්ථානයකි. බයිසන් ගවයන් සම්පූර්ණයෙන් වඳ වී යනවාට ද කැමති? නැත්නම් ඔවුන් ඇතිදැඩි කරමින් කැමති අයට අනුභවයට නීතිමය ඉඩක් පෑදෙනවාට ද කැමති?

ජාන දැනුම සහ සත්ව කරැණාව

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 24, 2015

IMG_5424

සත්ව කරැණාව සහ සත්ව අයිතීන් ගැන දැඩි ලෙසකින් හඬ නඟන බහුතරය එහෙම කරන්නේ විසල් ව්‍යාපාරවලට සහ ඒකීය පුද්ගල තෝරාගැනීම් සඳහා ඉඩක් ලැබෙනවාට විරැද්ධත්වය දක්වන්නට.

සත්ව පරිපාලනය නිසා ලෝකයේ කොතරම් ජනතාවක් කුසගිනි නිවාගැනීම පමණක් නොව නිරෝගීව වැඩෙන්නට පෝෂ්‍යදායක ආහාර පහසුවෙන් ලබාගත හැකිදැයි ගැන මේ අය විමසා බලන්නේ නැහැ. හැමෝටම තමන්ගෙ වත්තෙ වවාගත්තු ආහාර වලින් නිරෝගීව වැඩී ජීවත්වෙන්නට තරම් ලෝකයේ භූමි ප්‍රමාණාත්මකව ඉඩ නැතිකම එක සාධකයක් විතරයි.

ආහාර පිණිස වූ සත්වයන් කෝටි ප්‍රකෝටි ගණනකින් ලොව බිහිකරලා, වනයේ වාසය කරන සත්තුන්ට වඩා නිරෝගී ජීවිත ගත කරන්නට අවස්ථාව පාදල දීලා, ආහාර දාමයේ තමන්ට වඩා ඉහළින් ඉන්න සතෙකුගේ ගොදුරක් නොවී වැඩිවියට පැමිණිලා, කෲරත්වයෙන් තොර වූ මරණයකින් මිනිසාගේ ආහාරයක් වෙන දියුණු ලෝකයකට අපි පිවිසිලා ඉන්නේ.

ආහාරයට සතෙක් මැරීම පවක් ද නැද්ද යන්න ඒකීය පුද්ගලයාගේ තෝරාගැනීමක්. ලෝක ජනගහණයෙන් පිරිසක් මස් කන නිසා අනිත් අයට ප්‍රමාණවත් තරමට අනෙකුත් තෝරාගැනීම් ලැබෙනවා යැයි ඕනෑ නම් අයෙකුට තර්ක කරන්න පුළුවන්.

කිරි හා මස් පිණිස ඇතිදැඩි කරන ගවයන්ට අං වැඩෙන්න ඉඩ නොතැබීම උන්ගේම ආරක්ෂාවට (අං කැඩිලා ලේ ගැලීම සහ ලෙඩ බෝවීම), උන්ව ඇතිදැඩි කරන අයගේ ආරක්ෂාව සහ ගොවිපොලේ ආම්පන්න වලට හානි නොවීමත් සඳහා කරන වැඩක්. උන්ට ලාඩම් ගහන්න, ලෙඩක් හැදුනම ප්‍රතිකාර කරන්න, පැටවුන්ට කිරි දෙන්න වැනි අවස්ථාවල දී ගවයාටත් මිනිසාටත් උවදුරැ නොපැමිණෙන්න දාන කොටු වල දී මේ අං නිසා සත්වයාටත් මිනිසාටත් තුවාලවීම වළක්වා ගැනීමට කරන වැඩක්. සමහර අවස්ථාවල දී අං විශාල නිසා උන්ට කෑමට ළංවිය නොහැකි වීමත් සහ අං විශාල ගවයන් සඳහා විශාල භූමි ප්‍රදේශයක් අවශ්‍ය වීමත් තවත් හේතු.

ස්වභාවයෙන්ම අං නැති සත්ව වර්ග ඉන්නව. ඒත් කිරි ගවයන් අතර ඉන්න ඒ අය කිරි වැඩියෙන් නිපදවන්න සමත් වර්ගය නොවේ. ඉතින් පුංචි කාලේ ඒ කිරි ගවයන්ගේ අං ඉවත් කරල දාන පිළිවෙතක් ගවයන් ඇතිදැඩි කරන අය අනුගමනය කරනව. උන්ට වේදනා නාශක බෙහෙත් දීලා කළත් ඒ වැඩේ කරන්න අකමැත්ත දක්වන අය ලොව වැඩියි.

අර විසල් සමාගම් තියෙන්නේ, ඒවා හදන දේවල් කන බොන ඒත් ගොඩක් දෙනා ඒවා විසල් නිසාම අකමැති සමාගම්, ජෙනරල් මිල්ස් සහ නෙස්ලේ වැනි, අන්න ඒවත් කිරි ගොවියන්ට කියනව මේ අං අයින් කරන වැඩේ නවත්තලා දාන්න, අං නැති සත්තු ඒ වෙනුවට කිරි නිෂ්පාදනයට යොදාගන්න කියල.

ස්වභාවයෙන්ම අං නැති සත්ව වර්ගයන්ගෙ ජාන සහ කිරි වැඩියෙන් නිපදවන්න සමත් අං ඇති සත්ව වර්ගයන්ගේ ජාන වලින් දැනුම අරන් අං නැති කිරි වැඩි ගවයන් බිහිකරන ජානමය හැඩගැස්මක වෑයමක් (මිනෙසෝටා විශ්ව විද්‍යාලයේ ශාස්ත්‍රීය ලිපියට සබැඳියෙන් යන්න) පටන් ගන්නේ Recombinetics නිර්මාතෘ ස්කොට් ෆාරෙන්කෘග් විසින්.

තමන්ගෙ තනපුඩුව තම දරැවටත් එළුවෙකුටත් දෙන මවකගේ පින්තූර මහා සත්ව කරැණාවක් හැටියට බෙදාගන්න අයව මම දැකලා තියෙනව. ඒක අගයමින් ඒත් කිරි ගවයන්ගෙ කිරි ඒ එළදෙනගෙ පැටියට විතරක් ප්‍රමාණවත්ව නිපැදෙනව කියල හිතන අයත් ඉන්න බව දකිනව. මේ සටහන ලියන්නේ ඒ අයට නෙමෙයි. දැනුම මට්ටම ඊට වඩා වැඩියෙන් තියන අයට.

උණුසුම් වෙන ලෝකයක ගවයන්ට වැඩියෙන් උෂ්ණත්වය දරාගන්න හැකියාවත් අර ජානමය වෙනස් හැඩගැසීමෙන් පිළිගන්වන්න පුළුවන් ක්‍රමයක් ස්කොට් ෆාරෙන්කෘග් සොයාගන්නව.

ලෙඩ රෝග වැළඳීම අඩු කරගත ඌරැ පැටව්, වැඩියෙන් මස් ඇති එළුවන් එහෙම ඔහුගේ අනිත් නිර්මාණ අතර පවතින ඒව.

මස් පිණිස ඌරන් ඇතිදැඩි කරද්දී පිරිමි සතා කරාඹන්නේ උන් වැඩිවියට පත්වෙද්දී උන්ගෙ මස් ගඳ ගහන්න පටන් ගන්න නිසා. ඒකත් සත්වයන්ට වේදනාව ගෙනෙන (වේදනා නාශක දෙන්නේ ඒ නිසා) වැය අධික පිළිවෙතක්. ඉතින් විස්කොන්සින් ගොවිපොලක හදන පිරිමි ඌරැ පැටවුන්ගේ ලිංගික වර්ධන හෝර්මෝන පාලනය කරලා උන් වැඩිහිටි වෙද්දී අර මස් ගඳ ගහන්නේ නැතිවෙන්න ජානමය හැඩගැසීමට ඔවුන් සමත් වී සිටිනව. ඒ විතරක් නෙමෙයි උන් අඩුවෙන් කාලා ඉක්මණින් වැඩියෙන් මස් පිරෙන වර්ගයක්.

තාක්ෂණය ආරක්ෂිත වූවත්, විද්‍යාව දන්න අයට වටහා ගත හැකි තරම් සරල වූවත්, අනෙක් සෑම ප්‍රගතියක් වගේම එවැනි දියුණුවකට ඉඩදෙන්න තරම් ලෝකය හැඩගැසිලා නැහැ.

ජාන ඉංජිනේරැ දැනුමෙන් හැඩ ගැසුණු සත්වයෙක්, ජීව තාක්ෂණයෙන් දියුණු වෙච්ච සතෙක්, ආහාර වෙළඳපොලට ඉදිරිපත් කරන්නට ඇමෙරිකන් ආණ්ඩුව තවම කිසිදාක අනුමැතිය දීලා නැහැ. තෝරාගත් වර්ගයන් උනුන් අතර මුහුන් කරමින් බෝ කරගත්තු ආහාර සත්තු මෙයින් වෙනස්. මේ කියන්නේ ස්වභාවයෙන්ම ඇති අංගයක් අයින් කරලා ස්වභාවයෙන් නැති අංගයක් එකතු කරලා සත්ව වර්ගයක් බිහි කිරීම.

ජානමය වෙනස් කරන ලද බෝග වගාවක් වුවත් වෙළඳපොලට ගෙනෙන්නට දශකයට වඩා කාලයක් සහ ඩොලර් මිලියන 136 ක් යන්නේ සොයා ගැනීමට, වර්ධනයට සහ ඒකට 70 ගණනකට වඩා වැඩියෙන් ලොව ඇති අනේක විධ රෙගුලාසි ආයතන වලින් අවසර ලබාගන්නට.

කැනඩාවේ තියන ගුඑල්ෆ් විශ්ව විද්‍යලයේ විද්‍යාඥයන් පිරිසක් පරිසරය රකින ඌරෙක් නිර්මාණයට සමත් වෙලා ඉන්නව. මීයෙක්ගේ ජාන සමඟ ඌරෙක් එකුතු කරලා නිර්මාණය කරන ලද මේ “එන්වයිරෝපිග්” මළපහ කරද්දී වතුර අපවිත්‍ර කරන ෆොස්ෆේට් අඩුවෙන් පිට කරන්නෙ. රෙගුලාසි අනුමැතිය ගන්න බලාගෙන ඉන්න කාලය දිගින් දිගට ඇදිලා ගිහින් වෑයමට සල්ලි නැවතිලා යද්දී ඒ වර්ගයේ අන්තිම ඌරා මරණයට පත් කරල තියෙන්නේ 2012 දී.

ලෝකය දියුණු වෙන්නේ කෙසේදැයි වටහා ගන්න බැරි අය, කැමැත්තෙන් නියැළෙන මිනිස් තෝරාගැනීම් සඳහා අනුන්ට තහනම් ගෙනෙන්නට නිති ඉදිරිපත් වෙන අය, ලෝකයේ ආහාර වැය ගැන, පරිසර දූෂණය ගැන, ඉහළ යන ජීවන වියදම ගැන දොඩමින් මේ ආණ්ඩුව වෙනස් කර වෙන ආණ්ඩුවක් පත් කරගත්තාම බඩු මිල අඩුවේ යැයි හිතන අය ….. තමයි කිසිම හේතුවක් නැතිව මෙවැනි උත්සාහ නවත්වන්නට කැමති අය. රෙගුලාසි වැඩි වුනාම පාරිභෝගික භාණ්ඩ අඩු වැයකින්, බහුලව සහ ආරක්ෂිතව ලැබෙනව කියල හිතන අය. ඒ අය වෙනෙසියුලාවේ අද තත්වය ගැන නිශ්ශබ්දයි. මම හැරැණු විට, මෑතක දී සිංහලෙන් වෙනෙසියුලාවේ තත්වය ගැන දැකපු එකම සටහන කියන්නේ ඒ තත්වය ඇතිවෙලා තියෙන්නේ සමාජවාදය නිසා නෙමෙයිලු!!!!

සටහන Daniel Brier විසින් FEE අඩවියට ලියන ලද Scientists Could End Animal Cruelty -Unless the FDA and Anti-GMO Activists Stop Them ඇසුරෙනි.

කොච්චර සරල දැයි කිව්වොත් වටහා ගැනීම අසීරැයි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 21, 2015

IMG_3448

නවසීලන්තයේ කිරි ගොවියන් දුෂ්කර කාලයකට මුහුණ දෙමින් සිටිති. නැහැ වරදවා වටහා ගන්න එපා. ඒක ලංකාවේ කට්ටියක් “වසවිෂ පිරි” ෆොන්ටේරා කිරිපිටි වර්ජනය කරපු නිසා නෙමෙයි. කොහෙත්ම නැහැ!

වසරකට ඉහත දී නවසීලන්තයේ කිරිපිටි ඉල්ලුම නැඟලා ගියේ චීනයේ ආර්ථිකය නඟිද්දී. ඒ වගේම යුරෝපීය යුනියනය තම රටවල කිරි නිෂ්පාදනයට කෝටා නියම කරල තියෙද්දී. රැසියන් හමුදාව ක්‍රයිමියාව අල්ලන්න යද්දී (වාමාංශිකයන් කරද්දී ඒවා අධිරාජ්‍යවාදී උත්සාහයන් නෙමෙයිලු) ඒකට විරෝධය පාන්න යුරෝපීයයන් රැසියාවට සම්බාධක ගෙනෙද්දී, රැසියාව කළේ යුරෝපීය ආහාර නිෂ්පාදන තහනම් කිරීම. යුරෝපීය කිරි ආහාරත් ඒ ආනයන තහනමට ලක් වූ නිෂ්පාදනයක්. ඉතින් ඔය වගේ හේතු නිසා වසරකට පෙර නවසීලන්තයේ කිරිපිටි වල ඉල්ලුම සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගියා. සුදු රත්තරන් සොයා යෑම (white-gold rush) යැයි සැලකෙන්න පටන් ගත්ත. චීන ආයතන නවසීලන්තයට ගිහින් කෘෂිකාර්මික ඉඩම් මිල දී ගන්නයි කිරිපිටි හදන කම්හල් මිල දී ගන්නයි පොරකෑව.

වසරක් ගෙවී යද්දී, චීනයේ දියුණුව හිතපු වේගයෙන් යන්නේ නැති බව පෙනෙද්දී, ඒ අස්සේ ඔවුන් චීනයේම කිරිපිටි නිෂ්පාදනය වැඩි කරද්දී, අද නවසීලන්තයෙන් ගෙන්වන කිරිපිටි පරිභෝජනය චීනයේ අඩු වී ගිහින්.

නවසීලන්තය “සුදු රත්තරන්” හොයන බව දැක්ක යුරෝපීය යුනියනය එහි කිරි ගොවියන්ට දාලා තිබ්බ කෝටා ක්‍රමය අහෝසි කරනවා. ජර්මනියේ, නෙදර්ලන්තයේ (මැදිහත්වන රෙගුලාසි අඩුම යුරෝපීය රටවල්) කිරි නිෂ්පාදනය ඉක්මණින් ඉහළ යනව. රැසියාවට විකුණපු කිරි නිෂ්පාදන යවන්න වෙන රටවල් හොයාගන්නත් යුරෝපීය ගොවියන් සමත් වෙනව. රැසියාවට කිරිපිටි යවන්න චීනය සමත්වෙනව. ඉතින්, නවසීලන්තයේ කිරිපිටි ගොවියන්ට දැන් අර මොනා කළත් නැතිකරන්න බැරි වෙළඳපොල තරඟයට මුහුණ දෙන්න වෙලා.

ලෝකයේ විශාලතම කිරි ආහාර අපනයන ආයතනය වූ ෆොන්ටේරා කියන නවසීලන්තයේ කිරි ගොවියන්ගේ සමූපාකාරයට, වසර දෙකකට පෙර එහි සාමාජිකයන්ට ගෙවූ මුදලෙන් (NZ$8.40) අඩකටත් අඩුවෙන් තමයි (NZ$2.55) මේ කන්නයේ ඝන කිරි කිලෝවකට බැගින් මුදල් ගෙවීම සිද්ධ වෙන්නේ. ඒ කියන්නේ නිෂ්පාදනයට යන වැය කපාගන්නවත් බැහැ.

බඩු මිල ඉහළ යද්දී පාරිභෝගිකයා රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් ඉල්ලනව. බඩු මිල පහළ යද්දී නිෂ්පාදකයා රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් ඉල්ලනව. පාරිභෝගිකයන් සහ නිෂ්පාදකයන් වෙතින් හැදෙන, බුද්ධිමත් වෙන්නට ඉඩ නොදෙන ලෙසකට බෙදූ අධ්‍යාපනයෙන් පෝෂණය වූ ජනතාව මේවට මැදිහත්වෙන්න කියල රජයක් පත්කරගන්නේ රජයක් යනු දෙපැත්තටම වාසි වෙන පරිදි හසුරැවන්න දැනුම ඇති පද්ධතියක් කියල හිතන වැරදි විශ්වාසය නිසා. අන්තිමේ දී හැම විටකම බරපැන ගෙවන්නේ තමන්ම බව පාරිභෝගිකයා පිළිගන්නේ නැහැ.

ෆොන්ටේරා ආයතනයේ බොස්, තියෝ ස්පියරින්ග්ස් නවසීලන්ත රජයෙන් ඉල්ලනවා යුරෝපයේ වගේ මිල-මැදිහත් වන ප්‍රතිපත්තියක් ගෙනෙන්න කියල. බටර්, කිරිපිටි වැනි දෑ මිල පහළ යද්දී යුරෝපීය යුනියනය විසින් ඒවා මිල දී ගෙන ගබඩා කරන ප්‍රතිපත්තිය. සීඝ්‍රයෙන් ඉල්ලුම වැඩිවෙද්දි එය අඩුවෙන දවසකුත් එනවා යැයි හිතන්න ෆොන්ටේරා සමූපාකාරයේ ගොවියන්ව දැනුවත් නොකළේ නැත්දැයි අහන්න කවුරුත් එතැන නොසිටීමේ වරදට වන්දි ගෙවීම, මෙවැනි මැදිහත්වීමක් ගෙනාවොත්, බදු ගෙවන ජනතාව පිට පැටවෙනව.

ඒත් මැදිහත්වීම් ඉල්ලන ලෝක ජනතාවක් එයින් පාඩමක් ඉගෙන ගනියි ද? නැහැ, චීන රජය රැසියාවට විකුණන සිය කිරිපිටි නිෂ්පාදන වැඩි කරන්නට, රැසියාවේ මායිම්බඩ Mudanjian නගරයේ කිරි හරක් ලක්ෂයක ගොවිපොලක් පටන් ගෙන!!!!! චීනයේ රටේ ඇතුලත කිරිපිටි ඉල්ලුම අඩුවෙමින් යන කාලයක.

රජයක් මිල පාලනය දන්නෙ නැහැ. පාරිභෝගිකයා වෙනුවෙන් බඩු මිල අඩු කරන සත්‍ය හැකියාව ඇත්තේ වෙළඳපොල තරඟයට යැයි අවබෝධයට කරුණු කාරණා හොයාගන්න ජනතාවක් බුද්ධිමත් වෙන්න ඕන. ඒ වගේම ආණ්ඩුවක් නිෂ්පාදකයන් බේරාගනිද්දී සල්ලි අඩුවෙන්නේ තමන්ගෙ පොකැට් එකෙන්මයි කියන අවබෝධයටත් කරුණු කාරණා හොයාගන්න ජනතාවක් බුද්ධිමත් වෙන්න ඕන.

ගොවියන් අතර බම්පර් ඵලදාව (bumper crop) කියන්නේ වගාවකින් අනපේක්ෂිත ලෙසින් වැඩියෙන් ඵලදාවක් ලැබීම.

මම ඉන්න පැත්තේ ගොවියන්ට බම්පර් ඵලදාවක් ලැබෙන වගා සමයක් දැන්. නිසි කලට පාත්වුනු වැස්ස හා අව්ව නිසා ඩෙල්මාර්වා හි තිරිඟු, සෝයා, සූර්යාකාන්ත මල්, වීට් වර්ග ගොවිතැන් අතිශය සරැ ලෙස වැඩී තියෙනව. මේ දිනවල ඛනිජ තෙල් මිල සෑහෙන්න පහළ ගිහින් නිසා වගාව වෙළඳපොලට ගෙනියන වැයත් අඩුයි.

මේ පැත්තේ වැවෙන තිරිඟු සහ සෝයා සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ මේ පැත්තේ විශාල පරිමාණයෙන් ඇතිදැඩි කෙරෙන කුකුලන්ගේ ආහාරයටයි ගැනෙන්නෙ. ඛනිජ තෙල් මිල අඩුවීමත්, කුකුල් ආහාර මිල අඩුවීමත් යනු කුකුලන් නිෂ්පාදනය කරන අයටත් වැඩි ලාබ ලැබෙන කාලයක්. අර රටේ අනිත් පැතිවල ගිය කුරුළු උණ මේ පැත්තට පාත්වුනේ නැත්නම්.

ඉඩෝරයක්, සුළි සුළඟක් එද්දී පමණක් ගෝලීය උණුසුම මතක් කරමින් වාර්තා ලියන මාධ්‍යවේදීන් දැක්කෙ නෑ වගේ හිටියට ගොවියන්, අක්කර සිය ගණන් වලට වතුර දාන්න සිද්ධ නොවෙච්ච නිසා, ඉතුරැ කරගත්තු සල්ලි වලින් බම්පර් ඵලදාව විකුණගත්තට පස්සේ මිල දී ගන්න ගොවි ආම්පන්න සහ ගෙනෙන පරිභෝජන භාණ්ඩ ගැන කතාබහ දැනටම පටන් අරන්. මේ පැත්තෙ ඉන්න අය අතර නම් රජය මැදිහත්වෙලා ඵලදාව වැඩිවුන නිසා අඩුවෙන බඩු මිලට සහතික මිලක් ඉල්ලන කතා නැහැ.

කිරිපිටි මිල පහළ යෑමේ අර්බූදයට මුහුණ පා සිටින නවසීලන්තයටත් බම්පර් වසරක් උදාවෙනවා වෙන පැත්තකින්. ඒ සිනමා කර්මාන්තයෙන්. ඩේව් ගිබ්සන් නම් සිනමා ‘කොමිස්සාර් සහෝදරයා’ කියන්නේ ආණ්ඩුව විසින් නියම කරපු සහනාධාර තොගයක් නිසා දේශීය සහ විදේශීය සිනමා උත්සාහයන් ගලා ඇවිත් 2015 ඔවුනට බම්පර් වසරක් වෙන බවයි.

පොඩ්ඩක් හිතන්න. දිනන්නේ සහ පරදින්නේ කවුදැයි තීරණය කරන්න (දන්නවා යැයි කියාගත්තට ඒත් නොදන්න බව හැම විටම ඔප්පු කරන) සහනාධාර, සහතික මිල, කෝටා, බේරාගැනීම් යනාදිය සපයන්නට ආණ්ඩුවක් මැදිහත්වෙන්නේ නැත්නම්? අවදානම් ගන්න අය ඒවායෙන් ලාබ ලබද්දී ඒවා තියාගන්නටත්, පාඩු විඳිද්දී ඒ බරපැණ දරන වගකීමටත්, ඉඩ දීලා ආණ්ඩුවක් පැත්තකට වුනොත්? කාට ද වාසි?

කොච්චර සරල දැයි කිව්වොත් මෙය වටහා ගැනීම ඉතා අසීරැයි!!!

දාස භාවයට යන පාරෙන් අයින් වෙමු ද?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 15, 2015

හෙට අනිද්දා ලංකාවේ පැවැත්වෙන මහා මැතිවරණයෙන් වෙනසක් බලාපොරොත්තු වෙන අය ඉන්නව. රටවැසියන්ට යහපතක් උදාවෙන වෙනසක් ඇතිවෙන්නට නම් වැදගත් වෙනස්කම් රාශියක නියැළෙන්නට අවශ්‍ය රටවැසියා නියෝජනය කරන තම තමන්.

ඉතින් මොනව ද මේ තම තමන්ට නියැළෙන්නට හැකි වෙනස්කම්:

1. පුද්ගලික අයිතිය කුමක්දැයි තමන් හඳුනාගත යුතුයි. ඊට ගරු කරන්නට හැකියාව පෑදෙන්නේ එය කුමක්දැයි අවබෝධය ලද විටයි. පුද්ගලික අයිතිය හඳුනා නොගන්නේ ද, ඊට ගරැ කරන්නට නොදන්නේ ද, පුද්ගලයාගේ දියුණුව එතැනින් එහාට නොයන නිසා පුද්ගලයන් රාශියක එකතුවකින් හැදෙන රටේ දියුණුවක් ද ඇති නොවේ.

2. මහජන චන්දයෙන් තේරී පත්වෙන අයව ඒ තනතුරු වලින් ඉවත් කර ගෙදර යවන්නට හැකියාව තම චන්ද බලය නිසා තමනට ඇතැයි සිතන අය, තමන් විසින්ම පත්කරගත් ඒ අය වෙතින් “ලොකු උදව්” හෝ “පොඩි උදව්” ඉල්ලීමෙන් වැළකී සිටිය යුතුයි. මහජන සේවයේ තනතුරු දරන අය ඔවුන්ගේ පුද්ගලික වාසි තකා කටයුතු නොකළ යුතු යැයි තමන් පිළිගන්නේ නම් තමන්ගේ පුද්ගලික වාසියක් පිණිස ඒ අය වෙතින් උදව් බලාපොරොත්තු වෙන්නේ ඇයි?

3. සමාජ සාධාරණයක් සිද්ධ වෙන ආකාරයකින් බෙදන්න කිසිම ආණ්ඩුවක් දන්නේ නැහැ. හැම පක්ෂයකම ඉන්නෙ එහෙම දන්නවා කියාගත් අය වුනාට. මුළු මහත් මිනිස් ඉතිහාසය පුරා මහජනතාවගේ යහපත සලසා ඇත්තේ බෙදන්න දන්නවා කියාගත් දේශපාලනඥයන් විසින් නොව බෙදන්නට දේවල් නිර්මාණය කරන ලද පුද්ගලයන් විසින් යැයි අවබෝධ කරගත යුතුයි. ඒ අනුව බෙදන ක්‍රම හොඳයි ද නරකයි ද, බෙදන්නේ කොහොම ද යන කතාබහට කාලය වැඩියෙන් වැය නොකර බෙදන්නට හැකි දේවල් නිර්මාණයට කාලය වැඩියෙන් වැය කළ යුතුයි.

4. බහ තෝරන වයසේ පටන්, එනම් ‘මම’ යැයි සංකල්පයක හැඟීම් සහජයෙන් ඇතිවෙද්දී, මිනිස් සත්වයා යනු තරඟකාරී සත්වයෙකි යන සත්‍යය තමන් විමර්ශනය කළ යුතුයි. මිනිස් ස්වභාවයක් වූ තරඟකාරීත්වයට ඉඩ දී විශිෂ්ඨ ප්‍රතිලාභ භුක්ති විඳින්නට හැකියාව පෑදෙන්නේ එවිටයි.

5. අනිත් අය රටේ නීති කඩන නිසා තරඟය ජයගන්නට නම් තමන් ද නීති කැඩිය යුතුයි යන චින්තනයෙන් වහාම අයින් විය යුතුයි. මිනිස් මනස වනාහී අපූරු අංගයකි. නීති නොකඩා තරඟය ජයගන්නට මාර්ග සොයාගත හැකි මොළය පාවිච්චිය ගත යුතුයි. නව නිර්මාණ බිහිවෙන්නේ එවිටයි.

නමුත් මේ කිසිවක් නොකරන තෝරාගැනීම ද ඔබ හමුවේ පවතින්නකි. තව දුරටත් දාස භාවයට යන පාරේම ගමන් කරමින් සිටිය හැකි එය ද ඔබ සතු තෝරාගැනීමකි.

අයින් රෑන්ඩ් ලියූ පළමු නවකතාව “අපි ජීවත්වන්නෝ” නමින් 1936 දී ප්‍රකාශනය වූවයි. එය සිංහලට පරිවර්තනය කරමින් 2011 වසර පුරා මම මගේ සිංහල කෙටිකතා බ්ලොග් අඩවියේ එය සම්පූර්ණයෙන්ම පළ කරන ලද්දෙමි. එදා එය දිනපතා කොටස් වශයෙන් පළවෙද්දී කියවන්නට පැමිණි සියල්ලන්ටම ඉතාමත් ස්තූතියි. අද මෙය සම්පූර්ණ නවකතාව හැටියට PDF මාර්ගයෙන් ඔබට කියවන්නට පුළුවනි.

මේ කතාව රැසියාවේ 1922 සිට 1925 දක්වා කාල පරාසය පසුබිම් කරගත්තකි. එහෙත් එය එවක රැසියන් ඉතිහාසය ගැන නොවේ. එය රැසියන් අරගලය ගැන කතාවක් ද නොවේ.

එහෙත් එය ඕනෑම රටකට, ඕනෑම කාලයක දී උදා විය හැකි තත්වයකි.

ස්වභාවික නීති වලට පිටුපා මිනිසෙක් හෝ මිනිසුන් පිරිසක් විසින් සමාජයක් නිර්මාණයට දන්නවා යැයි උද්ධච්ච ලෙසින් විශ්වාස කරද්දී, අභිප්‍රාය හා හැදියාව කොපමණ උත්කෘෂ්ට වුවත් ඒවා සාර්ථක නොවන්නේ මන්දැයි අවබෝධයට ඉඟියක් ලබාදෙන්නකි. එය ආඥාදායකත්වයක් ගැන කතාවකි.

එහෙත් එය සමාජ දේශපාලන දර්ශනයක් ගැන කතාවක් නොවේ.

කීරා ආර්ගුනෝවා, ලියෝ කෙවොලැන්ස්කි සහ අන්ද්‍රෙ ටැගනොව් තිදෙනාගේ ආදර වෘත්තාන්තය දිග හැරෙන මේ කතාවෙන් අරීනා සහ සාෂා, වික්ටර් සහ මාර්ෂා, පවෙල් සහ සෝනියා යනාදීන්ගේ ජීවිත වලට එබී බලන්නට හැකියාව පෑදේ.

දුෂ්ට මිනිසුන් ඉහළම තැනට නැඟ ගන්නේ කෙසේදැයි අපිට මැනවින් පහදා දුන්නේ “දාස භාවයට යන පාර” ලියූ එෆ්. ඒ. හයෙක් විසිනි. අයින් රෑන්ඩ් ලියූ මේ පොත ඒ ප්‍රස්තුතය ප්‍රබන්ධයකින් පෙන්වයි.

දුෂ්ට මිනිසුන් ඉහළම තැන් වලට පත් නොවන එකම ක්‍රමය තමන් කැමති දේවල් ලබාගන්නට තමන් කැමති අය වෙතින් ගණුදෙනු කරන බලය තමන් සතුව තබාගැනීමයි. ඒ බලය වෙන අයෙකුට පවරන සෑම අවස්ථාවක දී ම දුෂ්ට මිනිසුන්ට ඉහළම තැන්වලට යන්න පාර කපා දෙන්නේ ඔබ විසින්මයි.

මුහුදු නගරයේ වයිට් මාර්ලින් තරඟය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 10, 2015

White Marlin Open

මේ කියන මුහුදු නගරය හෙවත් ඕෂන් සිටී තියෙන්නේ අල්ලපු ප්‍රාන්තයේ. වැඩි දුරක් නැහැ අපි මායිම් අසබඩ වාසය නිසා. පහුගිය දවස් කිහිපය පුරා එහි පැවැත්වුනා මාළු අල්ලන තරඟයක්. ලෝකේ විශාලතම Billfish තරඟය යැයි කියලත් හැඳින්වෙනවා. බිල්ෆිෂ් කියන මාළු වර්ගයේ සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් තමයි මාළුවාගේ කට උල් කූරක් වගේ හැඩයකින් යුතු වීම. ඒ කූරෙන් ඇනලා අනෙක් මාළුවව තොන්තු කරල නැත්නම් තුවාල කරල තමයි ඌව ආහාරයට ගන්නෙ. ෆුඩ් චේන් එකේ උඩින්ම ඉන්න නිසා බිල්ෆිෂ්ව මරන වෙන ලොකු මාළුවන් නැහැ.

ලොව විශාලතම බිල්ෆිෂ් මාළුවා යැයි සැලකෙන්නේ අත්ලාන්තික් නිල් මාර්ලින් මාළුවාව. මේ කියන මුහුදු නගරය තියෙන්නේ අත්ලාන්තික් වෙරළබඩ. ඒත් ඒ මාළුවා අත්ලාන්තික් සාගරයේ විතරක් නෙමෙයි ඉන්දියන් සහ ශාන්තිකර සාගරයේ ද වාසය කරනව. අර්න්ස්ට් හෙමින්ග්වේ ලියපු “මහල්ලා සහ මුහුද” කතන්දරයේ කියුබාව පැත්තේ දී සැන්තියාගෝ නම් මසුන් මරන්නා දවස් තුනක් නිල් මාර්ලින් මාළුවෙක් එක්ක හෙට්ටු වෙලා තියනව.

දැන් මේ තරඟයේ දී සුදු මාර්ලින්, නිල් මාර්ලින් දෙවර්ගයත් බලමාළු වැනි තවත් මාළු වර්ග එහෙම ඒ ඒ වර්ගය අනුව වැඩියෙන්ම බරැති මාළුවා අල්ල ගත්ත අයට තමයි තෑගි මුදල් දෙන්නෙ. එසේ මෙසේ ගානක් නෙමෙයි. ඩොලර් මිලියන හතරකට ආසන්න මුදල් තෑගි මල්ලක් තියෙන්නෙ. දැන් මේ ලියද්දී, ලොකුම සුදු මාර්ලින් මාළුවා හැටියට ලීඩර්බෝඩ් එකේ සටහන් වෙලා තියෙන්නේ රාත්තල් 94 ක මාළුවෙක්. එයාට ලැබෙන තෑගි මුදල හැටියට සඳහන් වෙලා තියන්නේ $1,176,113/- ක්. දෙවැනි ස්ථානයටත් මිලියනයකට එහා ලැබෙනවා. උඩ පින්තූරේ ඉන්න නිල් මාළුවාට ලැබෙන තෑග්ග $778,728/- යැයි සඳහන්.

තරඟයට ඇතුල්වීම සඳහා එක බෝට්ටුවකින් අය කරන්නෙ ඩොලර් දාහක ගාස්තුවක් ජූනි 1 දාට පෙර. ඊට පස්සේ ගාස්තුව ඩොලර් 250 කින් ඉහළ යනවා. හැබැයි ඉතින් තරඟෙට යන්න බෝට්ටුවක් තිබුණට මදි. මාළුන්ට දෙන ඇම සහ බෝට්ටුවට වැයවන ඉන්ධන ගාස්තු එහෙමත් ඕනෑ. ඉන්ධන ගාස්තුව වැඩිවෙන්නේ තරඟය පටන් ගත්තම හැකි තරම් ඉක්මණින් මාළු වැඩියෙන්ම ඇම කනවා කියල ඔත්තු එවන තැන් වලට යා ගන්න අවශ්‍ය නිසා. උන්ව අල්ලගන්න ගැඹුරැ මුහුදට යන්න ඕන.

ගිම්හාන මාස වල දී සංචාරය පිණිස මේ නගරයට මිලියන 6-7 ක් සෙනඟ එනව. ඒ අය අතර විනෝදයට මාළු අල්ලන සංචාරයන් සඳහා යන අයත් ගොඩක්. පළාතේ රේඩියෝ වලින් දවසේ ප්‍රවෘත්ති වලට අමතරව මාළු වාර්තා ගැන අහන්නත් පුළුවන්. කොයි මාළු වර්ගය කොයි ඇම කාල ද වැඩියෙන්ම කොයි පැතිවල දී අහුවුනේ වැනි විස්තර හොයලා වාර්තා හදන අය ඉන්නව. මාළු අල්ලන අය සඳහාම විකුණන පත්තර සඟරා තියෙනව.

මේ තරඟයේ අල්ලන ගොඩක් මාළු, ජයග්‍රාහී මාළු පවා නතර වෙන්නේ පළාතේ දුප්පතුන්ගේ ආහාර හැටියට. තරඟයේ දී මේ ලීඩර්බෝඩ් එක නිතරම වාර්තා කරන නිසා දිනන බර ප්‍රමාණයට ළඟින් නොයන මාළු අල්ලපු ගමන් මුහුදට ආයි විසිකරන අයත් ඉන්නවා. ඒ වගේම අත්ලාන්තික් මුහුදේ මාළු ගැන පර්යේෂණ කරන විද්‍යාඥයන්ට සහ පරිසරවේදීන්ටත් ඒවා ගැන සොයා බලන්න සාම්පල් එහෙම ගත හැකිවන පරිදි මේ තරඟයේ සංවිධායකවරැ පහසුකම් සලසනවා.

ඇල්ඩෝ ලියොපෝල්ඩ් කියන්නේ ඇමෙරිකන් කතුවරයෙක්, විද්‍යාඥයෙක්, පරිසරවේදියක්. පරිසරය ආරක්ෂා කරගන්න ව්‍යවසායකත්වය අවශ්‍ය යැයි දැකපු අයෙක්. දැන් සමහරැ ඔය Enviro-capitalists කියල හඳුන්වන්නෙ එහෙම අයව. ඔවුන් කරන්නේ මහජනතාවට විවෘත භූමිය සංරක්ෂණය, වනාන්තර ජනජීවීන් සඳහා ඉඩකඩ හදා දීම, වඳ වී යාමේ අවදානම් වලට මුහුණ දෙන සත්ව වර්ගයන් බේරා ගැනීම වගේ පරිසරයේ ගුණාත්මක බව වැඩි දියුණු කරන කටයුතු.

ආණ්ඩු වලින් ආරක්ෂා කරනවා කිව්වට ආණ්ඩු වලින් තමයි කාටවත් හොරෙන් ඉඩම් එහෙමත් විකුණලා දාන්නෙ. මෙහෙත් එහෙමයි. ඊයේ පෙරේදා කොලරාඩෝ ප්‍රාන්තයේ සිමෙන්ට් ක්‍රීක් සහ ඇනිමාස් ගඟ යන දෙකටම වතුර ඔරේන්ජ් පාට වෙන විදියට අත්හැර ගිය පතලකින් අපද්‍රව්‍ය යැවෙන විදියට වැඩ කළේ පරිසර ආරක්ෂාව සඳහා වූ ඒජන්සිය. ඒ විතරක් නෙමෙයි වසවිෂ කොච්චරක් එකතු වෙලාද කියන තොරතුරු හෙළි කරන්නත් ෆෙඩරල් නිලධාරින් දැන සිටියාට ඒක කරන්නෙ නැහැල්ලු!!!

ඒත් ඉතින් හැමදාම ආණ්ඩුව යමක් කරන තෙක් බලාගෙන ඉන්නෙ නැති මිනිස්සු ලෝකෙ ඉන්නවානේ. ආණ්ඩු අර සංරක්ෂණය මේ සංරක්ෂණය කියල සල්ලි වැය කරද්දී මේ අය, අර මී මැසි පාලනයේ යෙදිච්ච බර්ට් ෂැවිට්ස්ගේ ආදරවන්තිය වගේ අය, තමන්ගෙ සල්ලි වලින් ඒවා සංරක්ෂණයට කටයුතු කරනව.

දඩයමේ යන අයට බලපත්‍රයක් මිල දී ගන්න අවසර දීමෙන් ඒ පළාතේ වන සත්තුන්ට ජීවත්වෙන්නට හැකි පරිසරයක් රැක ගන්න ඉඩම් හිමියන්ට වාසියක් සිද්ධ වෙනව. වාසි ලැබෙන නිසා ඉඩම් හිමියන් ඒවා ආරක්ෂා කරන නිසාම ඒ සත්තුන්ට ජීවත්වෙන්නට භූමියක් ලැබෙනව.

පුද්ගලික කළමනාකරණයෙන් සිද්ධ වෙන දඩයම් කැලෑවන් නිසා සත්වයන් බෝ වීම වැඩි වී උන්ට ජීවත්විය හැකි වනාන්තර ද වැඩි වී යන හැටි දකින්න පුළුවන්.

ඒත් සත්වයන් ගැන අනුකම්පාවෙන් කතා කරන අය අලි ඇතුන් සිංහයන් ව්‍යාඝ්‍රයන් හා ජීවත්වන්නට සිද්ධ වෙන මිනිසුන් ගැන වැඩිය කල්පනා කර බලන්නේ නැත.

සිම්බාබ්වේ අපි සිංහයන් වෙනුවෙන් නොහඬමු, මැයෙන් සටහනක් නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතේ පළවුයේ සෙසිල් නම් සිංහයා මරා දැමීමත් සමඟ. ඒ සටහන ලියන්නේ සිම්බාබ්වේ ගමක ජීවත් වී අද ඇමෙරිකන් විශ්ව විද්‍යාලයක ඉගෙන ගන්නා ශිෂ්‍යයෙක්. සෙසිල් ගැන දුක්වෙන අය වනජීවි සංරක්ෂණ පෙදෙස් වලින් වටවී ඇති ගම්මාන වල ජීවත්වෙන මිනිසුන්ව මරා දාන සිංහයන් ගැන දන්නවාදැයි ඔහු විමසයි.

ඔහුගේ ගමේ දී සිංහයා යනු ජීවිතය අහිමි විය හැකි භයංකර සතෙකි. භෝග වගාවන් ආරක්ෂා කරගන්නට, පාසැල් යන්නට, සෙල්ලම් කරන්නට නැතහොත් නිදහසේ ජීවත්වෙන්නට ඉඩක් නොදෙන්නෙකි. ඉතින් සිහිවටන සොයන සුද්දෙක් ඇවිත් ඌ මැරැවා ද, නැත්නම් පළාතේ අයෙක් මැරැවා ද නැත්නම් නීත්‍යානුකූල නොවන ආකාරයෙන් මැරැවා ද යන්න වැදගත් නොවන සාධකයක් යැයි ඔහු පෙන්වා දෙයි.

සිංහයන් වෙතින් මරැමුවට පත් වූ අය ගැනත්, උන් නිසා බඩගින්නේ සිටින්නට වූ අය ගැනත්, දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් බැට කෑ අය සහ හාමතේ සිටීමට සිද්ධ වූවන් ගැනත් ඒ සමඟම කණගාටුව ප්‍රකාශ කරන්නට බැරි නම් ඔහු ඉල්ලා සිටින්නේ සෙසිල් නම් සිංහයා මිය යාම ගැන කණාගාටුව ප්‍රකාශ කරන්න එපා යැයි කියායි.

අල්ලගත්ත කකුළුවන් උයාගත්ත හැටි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 2, 2015

IMG_0798

මේ විදියට කකුළුවන් උයන රෙසිපිය ලැබුනේ අපිව කකුළුවන් අල්ලන්න එක්කන් ගිය යාළුවාගෙන්ම තමයි. මේ පින්තූරයත් එයා උයපු, අපි අල්ලපු කකුළුවන්ගෙ තමයි.

ඇපල් සයිඩර් විනාකිරි කොටස් තුනකට, බාල වර්ගයක බියර් හෝ වතුර කොටසක් එකතු කරලා ස්ටීමර් භාජනයක පහළ කොටසේ උතුරවන්න ඕන. කකුළුවන් තියන්න ඕන ස්ටීමර් එකේ උඩ කොටසේ. යහමින් ඕල්ඩ් බේ කකුළුවන් උඩට දාලා ස්ටීමර් එකේ පියන වහලා එය උතුරන පහළ කොටස මතින් තියන්න ඕන.

මිනිත්තු විස්සක් හුමාලයෙන් උයාගෙන, උඩ කොටසේ පියන අයින් කරලා මිනිත්තු විස්සක් විතර නිවෙන්න තියන්න. ඊට පස්සේ කකුළුවන් අරගෙන කට්ට උඩට ආයෙත් යහමින් ඕල්ඩ් බේ ඉහලා කන්න ගන්න.

මේ කකුළුවන්ට දාන Old Bay නම් කුළුබඩු මිශ්‍රණය නිෂ්පාදනය වෙන්නෙත් මේරිලැන්ඩ් ප්‍රාන්තයේ චෙසපීක් බොක්ක ආශ්‍රිතවම තමයි. මුලින්ම එය නිර්මාණය කරලා තියෙන්නේ 1939 දී ගස්ටාව් බෘන් (Gustav Brunn) නැමති ජර්මන් සංක්‍රමණිකයෙක්. මේ මිශ්‍රණයට අබ, පප්රිකා මිරිස්, සෙලරි ලුණු, බේ කොල, ගම්මිරිස්, කෑලි රතු මිරිස්, කරාබු නැටි, එනසාල්, සාදික්කා යනාදි කුළුබඩු රාශියක් ඇතුලත් වෙනව. කකුළුවන් උයද්දී දාන්න හදපු එකක්. අදත් හදන්නේ එය නිර්මාණයේ දී හැදුනු ආකාරයටමයි.

කුළුබඩු මිශ්‍රණයට මුලින් දාල තියෙන නම “ඉස්සන් හා කකුළුවන් සඳහා රසැති සන්නම් නාමය”. රසට ආස වුනාට නමට කවුරැත් ආස වෙලා නැහැ.

Old Bay නම වැටිල තියෙන්නේ 1900 ගණන් වල දී මේ පැත්තෙන් මගී ප්‍රවාහනයට දාපු හුමාලයෙන් දුවපු නැව් මාර්ගයක නමෙන්, එනම් Old Bay Line වලින්. නාට්සි ජර්මනියෙන් පලා ඇවිත් කොළ පාට ටින් එකක මේ කුළුබඩු මිශ්‍රණය අසුරලා විකුණන ව්‍යාපාරය පටන් ගනිද්දී ගස්ටාව් තමන්ගේ උත්සාහයට දාපු නම තමයි ඕල්ඩ් බේ කොම්පැණිය.

1990 දී ඕල්ඩ් බේ මිශ්‍රණය විකුණලා දානව මැක්කෝර්මික් කොම්පැණියට. දැන් විසල් සමාගම් විසින් පුංචි ව්‍යාපාරයක් ගිලිනවා කියල කෑ ගහන අය පරල වෙන්න ඉස්සර මතක් කරන්න ඕනෑ 25 වියැති විලබි එම් මැක්කෝර්මික් 1889 දී එය ඇරඹුවේ එක කාමරයක් සහ සෙලර් (cellar) එකක කියල. ගෙයින් ගෙයට බඩු විකුණල තමයි එයා දියුණු වෙන්නෙ. මැක්කෝර්මික් කොම්පැණියත් පහුගිය වසරේ දී මෙරිලන්ඩ් වල නීති රෙගුලාසි වැඩියි කියල වෙන ප්‍රාන්තයක් බලා යන්න ලැහැස්ති වුණා.

චෙසපීක් බොක්කේ නිල් කකුළුවන් ඇල්ලුවෙමි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 2, 2015

IMG_2724

අප්‍රේල් 1 දා සිට දෙසැම්බර් 15 දක්වා හිරැ උදාවෙන්න පැයකට කළින් පටන් ගැනීමට අවසර ඇති සහ හිරැ අවරට ගිහින් පැයක් තුල දී අවසන් කළ යුතු නීතියක් අපි කකුළුවන් අල්ලපු පැත්තේ තියනව. ඒ කකුළුවන්ගේ හිතසුව පතා නොව කකුළුවන් අල්ලන අයගේ ආරක්ෂාව උදෙසා, සමහර විට නීතිය නියාමනය කරන අයගේ පහසුව පිණිසත් වෙන්නත් ඇති, දාගෙන තියන නීතියක්. ඒ නීතිය වානිජ අරමුණින් මෙන්ම විනෝදය අරමුණු කරගත් අයටත් එක සේ බලපානව.

වානිජ අරමුණින් කකුළුවන් අල්ලන අයට වැඩියෙන් ගෙවන අවසර පතකින් වැඩියෙන් කකුළුවන් අල්ලන හැකියාව ලැබෙනව. ඒත් දහසක් නීති.

විනෝදය අරමුණු කරගෙන වුනත් කකුළුවන් අල්ලද්දී නීති බලපාන හැටි පහදගන්න නීතීඥයෙක් අවශ්‍ය වෙන තරම් ඒවා සංකීරණයි!!!!

දුසිම් දෙකකට අඩුවෙන් කට්ට ඝනකම පිරිමි කකුළුවන් වතුරට අතින් දාන කුඩා නෙට් එකකින් හෝ අතින් දෙපැත්තක ගැටහලා අදින ලණු වල උන් එල්ලෙද්දී අල්ලනවා නම් අවසරපතක් අවශ්‍ය නැහැ. ඒ වගේම අත්ලාන්තික් මුහුදේ, මුහුද පැත්තේ තියන බොක්කවල් හි සහ ඒ පැත්තෙ තියන අතු ගංඟා වල දී අල්ලනවා නම් ද අවසරපත් අවශ්‍ය නැහැ.

විනෝදය පිණිස වූ අවසරපතක් ඇත්නම් කකුළුවන් බුසල් දෙකක් අල්ලන්න පුළුවන් එක් අයෙකුට. එක බුසලක මේ වර්ගයේ කකුළුවන් 60 ක් පමණ. විනෝදයට අල්ලන්න අවසරපත් ඇති අයට ඒවා විකුණන්න තහනම්.

IMG_2707

IMG_2751

අපි ගියේ අත්ලාන්තික් මුහුදෙන් ඇතුලට ඇදී ගිය චෙස්පීක් බොක්කට. අවසරපත් අවශ්‍ය පැත්තට. කකුළුවන් වැඩියෙන් ඉන්න පැත්තට!!! ඒ වගේම උදෑසනින්. මොකද දවස පටන් ගනිද්දී තමයි උන් වැඩියෙන්ම ඇම ගිලින්නෙ.

මේ පැත්තේ වතුරෙන් ජීවිකාව උපයන අයට වැටිලා තියෙන නම තමයි වෝටර්මන්. ඔවුන් මාළුන් සහ කකුළුවන් අල්ලනවාට අමතරව බෙල්ලෝ වගාව එහෙම මුහුදේ අතු ගංගා ආශ්‍රිතව පවත්වාගෙන යන අය. මේ පැත්තෙන් යන මගී නැව් පදවන සහ බත්තල් ප්‍රවාහනයට සහාය දීලත් මුදල් උපයන අය. ඒ අයව බහුල වශයෙන් යොදාගන්නේ පරිස්ථානිය දැනුම තියෙන්නෙ ඔවුනට නිසා.

කවුරැ හරි දාලා තියෙන කකුළුවන් අල්ලන ලණු හෝ පෙට්ටි උඩින් වෙන කවුරැත් කපාගෙන යන විදියට (විනෝදයට හෝ වානිජ්‍ය) බෝට්ටු නොපැදීම හැමෝම අනුගමනය කරන චාරිත්‍රයක්. මහජන අයිතිය ඇති ජලයේ පුද්ගල අයිතියට ගරැ කිරීම.

මුලින්ම කරන්නේ දැනට කවුරැත් පෙට්ටි දාලා නැති තැනක් සොයා ගැනීම. අඩි හතරත්-හතත් අතර වතුර ගැඹුරැ තැන් තමයි වැඩියෙන්ම හොඳ. එක දිග ඉරක් විදියට තැනින් තැන පෙට්ටි වතුරට දාලා ගිහින් පටන් ගත්තු තැනට ආපහු එනව. මුල ඉඳන් දාපු එක එක පෙට්ටිය වතුරෙන් උඩට ඇදලා අරගෙනයි කකුළුවන් ඉන්නව ද බලන්නෙ.

පෙට්ටිය පියන් හතර අතට ඇරෙනව. ඒකෙ මැද රඳවන්නේ හරක් දිව, කවටි, කුකුල් බෙල්ල, ලුණු දාපු ඊල් මාළු වගේ දෙයක් ඇමට. ඊට පස්සේ පෙට්ටිය පතුලට වැටුනම ඇරෙන විදියට වතුරට දානව. පෙට්ටිය තියෙන තැන සලකුණු කරන්නෙ බෝයාවකින් (buoy). දැන් ඒක වතුරෙන් එළියට ගන්න කොට ලණුව ඉක්මණින් සහ ඍජුව උඩට ඇදෙන විදියට අදින්න ඕන. නැත්නම් දුන්නු කෑම වලට බොහොම ස්තූතියි කියල කකුළුවන් විගසින් පැනලා යන නිසා.

කකුළුවන් අල්ලන පෙට්ටි විස්සක් තිහක් දාන්න පුළුවන් විනෝදයට අල්ලන අයට. පෙට්ටි ටික වතුරට දාලා ආයේ පටන් ගත්ත තැනට එද්දී කකුළුවන් ඇවිත්. ඒක නිසා ඒවා දැම්මට පස්සෙ උන් ඇම කාලා යන්න කළින් අල්ල ගන්න ඕන. මුලින් දාපු පැත්තෙන් පටන් ගෙන අන්තිම එක දක්වා යද්දී හැම පෙට්ටියකින්ම වගේ කකුළුවෙක් දෙන්නෙක් බැගින් අල්ල ගන්න පුළුවන්. සමහර අවස්ථාවල දී පෙට්ටියක ඇම ඔක්කොම කාලා ගිහින් නම් අලුතින් ඇමක් දාන්නත් වෙනව.

තවත් ක්‍රමයක් තමයි දිග ලණුවක තැන තැන ඇම එල්ලලා ඒක වතුරේ දාලා තියන එක. එක පැත්තක සිට අනිත් පැත්තට බෝට්ටුවෙන් යන ගමන් අර ලණුවේ එල්ලිලා ඇම කන කකුළුවන්ව අතින් ගත්තු නෙට් එකකින් අල්ලගන්නව.

ජූලි 15 සිට දෙසැම්බර් 15 දක්වා අල්ලන පිරිමි කට්ට ඝනකම කකුළුවන් තියාගන්න පුළුවන් දිග අඟල් 5.25 ක් හෝ ඊට වඩා ලොකු නම් විතරයි. ඉතින් බුසල් බාස්කට් දෙකක් තියෙන්න ඕන බෝට්ටුවේ. එකක් අල්ලන අයව දාන්න. අනික මැනලා බලලා තියාගන්න අයව දාන්න. පෙට්ටි උඩට අරගෙන අල්ලන අතරේ දී මනින්න වේලාවක් නැති නිසා ඒක කරන්නේ අල්ලන එක නැවැත්තුවාට පස්සෙ.

සුක් යැයි මේ පැත්තේ අය හඳුන්වන සම්පූර්ණයෙන් වැඩුණු ගෑණු කකුළුවන් යම් අවම ප්‍රමාණයක් විය යුතු යැයි නීතියක් නැහැ. ඒත් ගෑණු කකුළුවෙක් අල්ලගන්න ලැබෙන්නේ කලාතුරකින්. පැය දෙකක දී අපිට අහුවුනේ එකෙක් පමණයි. සැලි යැයි හැඳින්වෙන්නේ තාම වර්ධනය හරියට සම්පූර්ණ වුනේ නැති ගැහැණු කකුළුවෙක්ව. උන්ව ආපහු වතුරට දානව.

පුරහඳ කාලයකට උන්ගේ කට්ට අලුත්වෙලා ඊට පස්සෙ අලුත් සෞම්‍ය කට්ටේ ප්‍රමාණයට මස් පිරෙන්න පටන් ගන්නව.

රතු ඇඟිලි තුඩු තියෙන්නේ ගෑණු කකුළුවන්ට. ගෑණු කකුළුවා හඳුනාගන්නේ උගේ යටිපැත්තේ ඇමෙරිකාවේ කැපිටල් ගොඩනැඟිල්ලේ වගේ පළල් බඩක් (ඒප්‍රනය) තියෙනවා නම්. ඒක චෛත්‍යයක හැඩයක්. ජිමි යැයි හැඳින්වෙන පිරිමි කකුළුවා හඳුනාගන්නේ යටිපැත්තේ බඩ වොෂිංටන් මොනියුමන්ට් එක වගේ පටු ඒප්‍රනයකින් යුතු නම්.

ක්‍රම ක්‍රමයෙන් වැඩිවෙන නීති රෙගුලාසි නිසාත්, ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුවේ සහනාධාර බෙදීම නිසාත්, මේරිලැන්ඩ් පැත්තෙ කකුළුවන් ඇල්ලීම පහළ ගිහින්. ඒත් ලුයිසියානා ප්‍රාන්තයේ අල්ලන කකුළුවන් ගොඩක් මෙහෙ දී පරිභෝජනයට ගැනෙනවා. ඇමෙරිකාවේ ජීවත්වෙන වාසියක් එතැන දී දකින්න පුළුවන්. එක ප්‍රාන්තයක නීති රෙගුලාසි වැඩි කරද්දි තවත් ප්‍රාන්තයක් නීති සහ රෙගුලාසි අඩු කරලා යම් භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් වෙළඳපොලට ඉදිරිපත් කිරීම. ෆෙඩරල් නීතියක් ගෙනාවේ නැත්නම් හරියට දේශීය විදේශීය තරඟයක් වගේ පාරිභෝගිකයාගේ වාසියට අනගි හා අඩුමිලට භාණ්ඩ ලැබෙනව. අනික, ඒ විතරක් නෙමෙයි වර්තමානයේ දී ධනවාදයෙන් සශ්‍රීක වෙන වියට්නාමයේ ද මේ වර්ගයේ නිල් කකුළුවන් වගාවක් දාන්න මේ පැත්තේ වෝටර්මන් කෙනෙක් ගිහින්. මේ දවස්වල ඒ ඒකීය පුද්ගලයාගේ පුද්ගලික උත්සාහය අති සාර්ථක ව්‍යාපාරයක් හැටියට කරගෙන යන බව අහන්න ලැබුණ. සමහර විට ඉතින් මෙහෙ අවන්හලක දී අයෙක් “මේරිලන්ඩ් කකුළුවෙක්” කියල කන්නේ වියට්නාමයේ කකුළුවෙක් වෙන්න පුළුවන්!!!

IMG_2646

IMG_2666

IMG_2670

IMG_2684

IMG_2717

IMG_2722

නීති නියාමනය සහ ප්‍රචාරණයේ මිථ්‍යාවන් -ක්‍රිෂ්ණ රාමනායක ලියයි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ජූලි 30, 2015

Abstract clockwork

නීති නියාමනය සහ ප්‍රචාරණයේ මිථ්‍යාවන්!!!

නිදහස් වෙළඳපොල සංකල්පය ගැන කතා කිරීමේ දී තවමත් සමහරු පැහැදිලි කර නොගත් දෙයක් නම් නීති නියාමනය පිළිබඳ නිරවුල් භාවයයි. මෙහි දී වෙළඳපොලට කරන මැදිහත්වීම සහ පොදු නීති ගැන පුළුල් අවබෝධයක් ලබාගැනීම ඒ නිසා අතිශය වැදගත්. යමෙකු කතා කරන්නේ “කාටත් පොදු” නීති ගැන ද? එසේ නම් සරලව කිව යුත්තේ එහි කිසිදු ගැටලුවක් නැති බව. එහි අරුත නම් කාටත් පොදු නීති රැකීමට අපි ද බැඳී සිටිනවා යන්නයි. නමුත් ගැටලුව ඇත්තේ වෙළඳපොලට කරන නියාමනයන් සහ මැදිහත් වීම් ගැනයි.

නීති

කාටත් පොදු නීති රැකීම විනා කැඩීම යනු පැහැදිලිවම බරපතල තත්ත්වයකි. එය නීතිවිරෝධීය! සාහසිකය! ශිෂ්ට කිසිවකු ඒවා උල්ලංඝණය කිරීමක් අනුමත නොකරයි! උදාහරණයක් ලෙස ළමා අපචාර ගනිමු. ලිංගික ක්‍රියා සඳහා ළමුන් යොදා ගැනීම බරපතල අපරාධයකි. ඊට ඒකීය පුද්ගල නිදහස තුල මෙන්ම නිදහස් වෙළඳපොල සංකල්පය තුල කිසිදු ඉඩක් නැත. බීමත්ව රිය පැදවීම, ළමුන්ට දුම්වැටි, මත්පැන් විකිණීම ද, එසේම පොදු නීතියකින් පාලනය විය යුතු දේවල් වෙති. මේවා නිසි පරිදි සොයා බලා දඬුවම් ලබාදීම පොලිසිය, උසාවිය විසින් කල යුතු රාජකාරියක් වන අතර ඒවා කිසිදු දාර්ශනික වචන හරඹයකින් සාධාරණය කල නොහැක. මෙවැනි පොදුවේ කාටත් බලපාන සීමාවන් නීති ලෙස ගැනීමත්, ඒවා රැකීමත්, ලිබටේරියන්වාදීන් අකුරක් නෑර ඒකමතිකව පිළිගන්නා බව යළිත් සිහිපත් කරමු.

වෙළඳපොල නියාමනය

වෙළඳපොල නියාමනය යන්න පොදු නීති වලට වෙනස්ව වෙනම කතා කල යුතු මාතෘකාවකි. යම් පාරිභෝගිකයන් සහ විකුණන්නන් සිය කැමැත්තෙන් වෙළඳපොලක් තුල කරන ගණුදෙනු වලට එරෙහිව පවතින නීති සහ රෙගුලාසි නියාමනයන් ලෙසට සරලව දැක්විය හැකිය. උදා. වැඩිහිටියන්ට මිල දී ගැනීමට ඇති දුම්වැටියේ සිට ගුවන් යානයක් මිල දී ගැනීම දක්වා විවිධ භාණ්ඩ සහ සේවාවන් ද ඊට අයත් වේ.

පැහැදිලිවම අප වෙළඳපොල නියාමනය ලෙස අදහස් කරනුයේ මෙවැනි භාණ්ඩ හා සේවා සහිතව වෙළඳපොල තුල වැඩිහිටියන් සිය කැමැත්තෙන් කරන ගනුදෙනු වලට අදාළව ඊට එරෙහිව පවත්නා නීති සහ රෙගුලාසියන්ය. පරිප්පු විකිණීමට නැති නීති මත්පැන් වලට ඇත. මත්පැන්වලට නැති නීති, වී වලට ඇත. වී වලට නැති නීති, බේත් වලට ඇත. එකිනෙකට වෙනස් වෙනස් මෙම නියාමනයන් අතිශය විකාර සහගත සේ ම පුද්ගලික නිදහස ද වල දමනු ද ලැබේ.

බරපතලම කරුණ නම් වෙළඳපොල සහ ආර්ථිකයෙහි ස්වභාවය යන්න එහි දී සහමුලින්ම අමතක කර එය අවුල් ජාලාවක් බවට පත්කර දැමීමයි. වෙළඳපොල යනු එකිනෙකට දම්වැලක් සේ බැඳී පවතින්නක් මිස තැන තැන හිට වූ පොල් ගස් සහිත වත්තක් නොවන බැව් අපි දැඩිව අවධාරණය කරමු. දැති රෝද රාශියකින් සමන්විත වූ ආර්ථිකයක විවිධ දැති රෝද වලට විවිධාකාරයෙන් සැලකීම මුලු පද්ධතියම මාරක දෝෂයකින් විනාශ වී අර්බුදයට යවන ක්‍රමයයි.

ප්‍රචාරණයේ මිථ්‍යාව

නිදහස් වෙළඳ පොලක කොහෙද නිදහසක්!! බහු ජාතික සමාගම් ප්‍රචාරණය තුලින් බූවල්ලෙක් වගේ පාරිභෝගිකයා අල්ලගෙන!! පාරිභෝගිකයා රවට්ටනව! මිනිස්සු අහුවෙනව! වෙළඳ දැන්වීම් වලින් බොරු ප්‍රචාරය කරනව!!

ප්‍රචාරණය ගැන කතාවේ දී මෙවැනි තවත් දෝෂාරෝපණයන් අපට නිතර හමුවේ. ප්‍රචාරණය යනු කුමක් ද? කිසියම් භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් විකුණා ගැනීමට නිෂ්පාදකයන්, වෙළෙන්ඳන් අදාළ භාණ්ඩය හෝ සේවාව සඳහා කරනු ලබන වෙළඳ දැන්වීම් වැනි දේවල් මේ ප්‍රචාරණය යන්නෙන් අදහස් වේ.

ප්‍රචාරණ තුලින් උත්සාහ ගන්නේ අදාළ භාණ්ඩය වැඩි වැඩියෙන් විකුණා ගැනීම බව සත්‍යයකි. එය බොරුවක් නොවේ. එසේම, අදාළ ප්‍රචාරණයන් කෙතරම් දුරට සත්‍යය ද යන්න එම ප්‍රචාරණයන් තුලින් අපට සොයාගත නොහැකි බව ද සත්‍යයකි. එහෙනම් භාණ්ඩයක් පිළිබඳ නිවැරදි දැනුම දැනගත හැක්කේ කෙසේද? මෙයයි ගැටලුව.

නියාමනය තුලින් අදාළ භාණ්ඩයේ සත්‍ය තොරතුරු පාරිභෝගිකයාට ලබා ගැනීමට හැකියි යන්න බලවත් මිථ්‍යාවකි. ගුණාත්මක භාණ්ඩ රජය විසින් තෝරා දිය යුතුයි පිළිගැනීම නිසා, ඒ බලය පැවරෙන්නේ ද නිෂ්පාදකයන්, වෙළන්ඳන් නියෝජනය කරන “මිනිසුන්ටම” බව අමතක කර, නීති සහ නියාමනයන් දැමීම තුලින් නරක සහ ගුණාත්මක නොවන භාණ්ඩ වෙළඳපොලට පැමිණීම සීමා කරනු ඇතැයි පාරිභෝගිකයා විශ්වාස කරයි. මෙයයි ජනප්‍රිය මතය!! දිගින් දිගටම විමසන්නට නොහැකි අයට තහවුරු කර ඇති මතය!! බොහෝ දෙනෙක් හිතන්න ඇබ්බැහි වී ඇති චින්තනය!! ඇත්තෙන්ම නියාමනයකින් සිද්ධ වනුයේ තොරතුරු වසං කිරීමට සුළු පිරිසකට මහත් බලයක් ලැබීමයි. නැත්නම් ව්‍යාජ තොරතුරු සැපයීමට බලයක් සුළු පිරිසකට ලැබීමයි. කිසිදු ආකාරයක වාසියක් ඉන් පාරිභෝගිකයාට නොලැබේ.

මේ ගැන අපි උදාහරණයකින් පැහැදිලි කර ගනිමු.

ප්‍රචාරණයේ බොරු වලවල් හාරන්නේ නියාමනයයි

ලංකාවේ කිරිපිටි ආනයනය සැමටම විවෘත නොවූ සමහර අයට පමණක් කල හැකි දැඩි ලෙස නියාමනය වූ ක්ෂේත්‍රයකි. ගෙන්වන අය දෙන දේ ගැනීමට පාරිභෝගිකයාට සිදුව ඇත. ශරීරයට අහිතකර ද්‍රව්‍ය ඇත්තේ කුමක ද යන්න ගැන සාමාන්‍ය රටවැසියන් වූ අප කිසිවක් නොදනී. ගෙන්වන්නට අවසර දුන් අය සහ විකුණන්නන් කියන දේ අපි අසමු.

නිදහස් විවෘත වෙළඳපොලක දී අසත්‍ය ප්‍රචාරණයෙන් කෙටි කාලීන වාසියකුත් සත්‍ය ප්‍රචාරණය තුල දීර්ඝ කාලීන වාසියකුත් නිෂ්පාදකයා සහ වෙළෙන්ඳා ලබයි. ලාබ ඉපැයීම දීර්ඝ කාලීනව පවත්වා ගන්නට නම්, සත්‍ය ප්‍රචාරණයට ඒ නිසා නිෂ්පාදකයාව සහ වෙළෙන්ඳාව යොමු කරවයි. තමන් විශ්වාස කරන සහ ඒවා පරිහරණය කරන ලද අයගෙන් අසා දැන ගැනීම හැරෙන්නට සැකයෙන් තොරව බාරගත හැකි තොරතුරු ලබා ගැනීමේ වෙන මගක් පාරිභෝගිකයාට කිසිවිටෙක නැත.

ආණ්ඩුවක් මැදිහත්වෙද්දී හැම විටම ආණ්ඩු පක්ෂයේ අය කිරිපිටි වසවිෂෙන් තොර යැයි ද විපක්ෂයේ හෝ ආණ්ඩුවේම බලවත් වෙන්නට පොරකන අය කිරිපිටි වසවිෂෙන් යුතු යැයි ද ජනතාව රවටන්නට කටයුතු කරනු දකින්නට ලැබේ.

ලංකාවට කිරිපිටි ගෙන්වීම කිසිදු ආකාරයකින් විවෘත වෙළඳපොල සංකල්පයට අනුව සිදු නොවේ. එය සිදුවන්නේ කිහිප දෙනෙක් අතර පවතින බලයක් සේ රජයෙන් පිරිනමන ලද ඒකාධිකාරයක් ලෙසට.

අපි හිතමු මේ තත්ත්වයට වෙනස්ව වෙළඳපොල විවෘත ලෙසට ඉඩ තිබෙන තත්ත්වයක් තුල කිරිපිටි ආනයනය සිදුවන්නේ යැයි කියා. අවම මිලක් හෝ සහතික මිලක් රජය මැදිහත්වීමක් තුල සිදු නොවන්නේ යැයි කියා. එවිට පළමුව මිල තීරණය වෙන්නේ තරඟකාරීවයි. එනම් වෙළඳපොල ඉල්ලුම සහ සැපයුම අනුව සිදුවේ. විවෘත වෙළඳපොල තුල නිදහස් වෙළඳාමක් පවතින නිසා යම් හෙයකින් ඒකාධිකාරයක් ගොඩ නඟන්න ඇතැමුන් කැමති වුව ද ඊට ඉඩක් නැත. මන්ද වෙනත් අයත් එවිටම උත්සාහ කරන්නේ තමන්ගේ ඒකාධිකාරයක් හදාගන්නයි. අනෙකාගේ ඒකාධිකාරය බිඳදැමීමට උත්සාහයයි. නිදහස් වෙළඳපොලක් ඒ අයිතිය දෙයි. ඊට හැකියාව පාදයි. ඒ නිසා කිරිපිටි වල මිල හි වාසියක් සහ වැඩියෙන් අනගි භාණ්ඩයක් නිසැකවම පාරිභෝගිකාට ලැබේ.

අනෙක් කරුණ නම් මුලින් සඳහන් කල ආකාරයේ සිරුරට අහිතකර කිරිපිටි විකිණිමේ ජාවාරමයි. ප්‍රචාරණ තුලින් මෙවැනි ජාවාරම් පවත්වාගෙන යා හැක්කේ තරඟයක් නැති තැන පමණි. තරඟකාරීත්වය තුල තමන්ගේ කිරිපිටි වල මිල අඩු සහ තත්ත්වය උසස් බව පෙන්වීම ද තරඟකාරීත්වයේම කොටසක් බැවින් නිවැරදි තොරතුරු පාරිභෝගිකයන්ට ලබාදීම ද තරඟකාරීව සිදුකරන්නට නිෂ්පාදකයන්ට සහ විකුණන්නන්ටම සිදුවේ.

සමහරුන්ගේ මතය වන්නේ තරඟකාරීත්වය තුල මිල ඉහල දැමීමේ සහ ඕනෑම ජරාවක් විකිණිමේ හැකියාව ඇති බවයි. නමුත් ඔවුන් මෙහි දී අමතක කරන ප්‍රධාන සාධක කිහිපයකි. ඒ කාටත් පොදු නීතිය!! විවෘත!! සහ නිදහස්!! යන අති වැදගත් සාධක!!!

ඒකාධිකාරයක් පවත්වාගෙන යන්නට කාටත් පොදු නීතිය රකින විවෘත වෙළඳපොලක අවකාශයක් නැත. ඒ වෙනුවට ඕනෑම අවස්ථාවක අලුත් අයෙකුට තරඟයට පිවිසීමේ හැකියාවක් නිදහස් වෙළදපොළ තුල ඇත. යම් හෙයකින් ඒකාධිකාරයක් පවත්වාගෙන යන්න කැමැත්තක් ඇතිව කොටසක් විසින් අලුත් තරඟකරුවන් වළක්වන්නේ නම් එවිට ඊට රජය මැදිහත් වී නීතියේ පොදු මූලධර්ම ආරක්ෂා කල යුතු වන්නේය.

විවෘත වෙළඳපොළ තුල පමණක් සෑම විටෙකම අලුතෙන් එන තරඟකරුවාගේ පැමිණීම ආරක්ෂා කරයි. ඇතුල්වීම වළක්වාලීම නොකරයි. විවෘත වෙළඳපොල ධනවාදය නම් නිසැකවම එයයි. විවෘත තරඟකාරීත්වය!! කැමති කෙනෙකුට කැමති ව්‍යාපාරයක් කිරීමේ ඇති ඒකීය පුද්ගල නිදහස!! ඊට ඇති අයිතිය. නිදහස් වෙළඳපොලක් යනු මෙයයි.

මාෆියාවන් ඇත්තේ රජයේ නියාමනයන් තුලය.

බොහෝ දෙනෙක් මෙය පටලවා ගන්නේ පවතින රජය කිසියම් මැදිහත්වීමක් කරන විට ඇතිවන ඒකාධිකාරය දෙස බැලීමෙනි. මාෆියාවක් ලෙසට වෙළඳපොල තුල සුළු පිරිසක් බලය පත්වෙන්නේ පවතින රජය කරන නියාමනයක හේතුවෙන් මිස නිදහස් තරඟයක පවතින විවෘත භාවය තුලින් නොවේ.

රජය සිය නියාමනය තුල සීමිත පිරිසක් රකින අතර නිදහස සීමා කරන නියාමනයන් (පුද්ගලික බස් ව්‍යාපාරය/ ලංකාවේ කිරිපිටි ආනයනය/ ඖෂධ ආනයනය) කරයි. එහෙත් නිදහස් විවෘත වෙළඳපොලක් ඒ වෙනුවට කරනුයේ සීමිත පිරිසකට වාසි ලැබෙන මාෆියාවක් නීතිගත නොකර එය කාටත් විවෘතව පවතින අවස්ථාවක් ලෙසට ඇති කිරීමයි. එසේම එය කාටත් පොදු නීතියන් එම විවෘත නිදහස ආරක්ෂා කරයි. ක්ෂේත්‍රයේ සිටින අයෙක්ට තවත් තරඟකරුවකු වැලැක්වීමේ හැකියාවක් නැත. කොටින්ම ඊට ඉඩක් කිසිම විදිහකින් නැත!! එහි අනුලංඝනීය නීතිය වනුයේ නිදහස් විවෘත බවයි. එය කඩන්න ඉඩක් නොදීමයි. තරඟකරුවකු තවත් තරඟකරැවෙක් වළකාලීමට ඇති කෑදර කැමැත්ත රජය සහ නීති මඟින් වළකාලනුයේ පුද්ගල නිදහස සහ විවෘත බව යන පොදු නීතිය ආරක්ෂා කිරීමෙනි.

වෙළඳපොල එය විසින්ම නියාමනය කරගන්නා වූ මේ එකම සාර්ථක ක්‍රමය ස්වභාවික පොදු නීතිය ආරක්ෂා කිරීමයි!!

එහෙත් රජය කරන වෙළඳපොල නියාමනයන් තුලින් සිද්ධ වනුයේ කිසියම් ඒකාධිකාරියකට බලයක් යම් පාක්ෂික පිරිසකට පවරා දීමයි. එය තුලින් වෙනත් කෙනෙකුට වෙළඳපොලට පැමිණීම නීතියෙන්ම අහුරා දැමේ.

ඇතැම් විට පාරිභෝගියන්ගේ කැමැත්ත මත කිසියම් ව්‍යාපාරක් නිදහස් වෙළඳපොල තුල ද කැපී පෙනෙන්නට ඉඩ ඇති නමුත් එය නීති හෝ නියාමනයකින් සිදුවන්නක් නොවේ. හුදෙක් පාරිභෝගික කැමැත්ත නිසාම වන්නක් විය යුතුය. මන්ද එම කැපී පෙනෙන ව්‍යාපාරයට පවා තව කෙනෙකු වෙළඳපොලට පැමිණීම වැළැක්වීමේ හැකියාවක් හෝ නීතියක් නැත. ඔවුන් කැමති වුවත් නීතිය ඇත්තේ ඊට එරෙහිවය.ඒ නිසා ඒකාධිකාරයක් හෝ මාෆියාවක් නිදහස් වෙළඳපොළ සංකල්පය තුල පවතින්නට කිසිසේත්ම ඉඩක් නැති බව මින් පැහැදිලි වනු ඇතැයි සිතමි.

ලංකාවේ පවතින විවිධ ව්‍යාපාර දෙස බලා සමහරු චෝදනා කරනුයේ!! අර බලන්න ගසා කන හැටි! මිල ඉහල දාන හැටි! ප්‍රචාරණයෙන් මිනිස්සු මුලා කරන හැටි!! මෙවැනි චෝදනා කරන්නවුන් ඒ තත්ත්වයන් සිදුවන්නේ පවතින නියාමනයන් නිසා බවක් නිකමටවත් නොසිතයි. වෙනස්ව හිතන්න පුරුදු නැති එවැනි අය ඒ සියල්ල දැක, මෙන්න නිදහස් වෙළඳපොල ධනවාදයේ හැටි!! කියා තුමූම සතුටට පත්වෙති. එහෙත් එය කුමක්දැයි නිකමටවත් හොයා බලන පුරුද්දක් ඔවුන්ට නැත. තරඟකාරීත්වය නැති තැන ධනවාදයක් කෙසේ පවතින්නේ දැයි ඒ අයට වැටහෙන්නේ නැත්තේ කුමක් නිසාදැයි යන්න සෙවීම අපගේ කාලය අපතේ යැවීමකි. ඒ වෙනුවට අපි අපේ හැදෑරීම් කරගෙන යාම වැදගත්ය.

වන් මෑන් ෂෝ… ඇත්තේ නියාමනයේය

යම් භාණ්ඩයක් ගැන ගුණ අගුණ පිළිබඳව ප්‍රචාරණය තුලින් නිවැරදි තොරතුරු ලැබීම සිද්ධ නොවනුයේ ද මෙම නියාමනයන් නිසාමය. මන්ද නීති සහ නියාමනයන් තුල විවෘත සහ නිදහස් වෙළඳාම වළකා ඇති විටෙක පවතින ඒකාධිකාරී තත්ත්වයන් තම ප්‍රචාරණය කරනුයේ ඒකපාර්ශවීයවය. තරඟයක් වෙළඳපොල තුල නොපවතින නිසාම පාරිභෝගිකයා රවටන ප්‍රචාරණයන්ට ඇති තරම් ඉඩක් රජයේ නීති සහ නියාමනයෙන් සම්පාදනය කර දි ඇත. හොඳම එක තමයි .. අපේ එක!! යැයි කී විට ඊට අභියෝග කරන්නට කෙනෙක් නියාමනයක් සහිත වෙළඳපොලක් තුල නැත. එය වන් මෑ ෂෝ එකකි. මැච් එක ගහන්නේ තනියෙන් නිසා ඔහු ජයගන්නේ නිතැතිණි. එහෙත් නිදහස් වෙළඳපොලක් තුල පවතින තරඟකාරීත්වය නිසා හොඳ දේ අපේ එක යැයි එක්කෙනෙකුට කියන්න සින්නක්කර අයිතියක් නීතියෙන් ලබා නොදේ. එය පාරිභෝගික කැමැත්ත මත සහ වෙළඳපොල ගණුදෙනු අතර ස්වේච්ඡාවෙන් සිදුවන මැනීමකින් පමණක් සිදුවන්නකි.

අපේ එක තමා හොඳම එක

අපේ භාණ්ඩය තමා හොඳම එක!! යන්න නිදහස් වෙළඳපොල තුල පවතින ප්‍රචාරණයේ ද අහෝසි වෙන දෙයක් නොවේ. නියාමනය සහිත වෙළඳපොලක එය කීමට, එනම්!! අපේ එක තමා හොඳම එක!! යන්න කිව හැක්කේ රජය අවසර දුන් එක් අයෙකුට හෝ කිහිප දෙනෙකුට පමණි. මොකද රජය වෙලඳපොලට විවිධ සීමා සහ නීති දමා ඇති නිසාවෙනි. එහෙත් නිදහස් වෙළඳපොලක එම තරඟයට එකතු වෙන කැමති තරම් ගණනකට කිව හැක. එය නීතියෙන් හෝ නියාමනයන්ගෙන් කිහිප දෙනෙකුට පමණක් සීමා කර නොමැත. එවැනි තත්ත්වයකදී හොදම එක!! විකුණා ගැනීමේ තරඟයට විකුණන්නන් සියලුම දෙනාටම තරඟයට අවතීර්ණ වීමට සිදුවේ. මොකද එහි වන් මෑන් ෂෝ නැති නිසා.

නොන්ඩි ගගහ හොරාට දුවපු අය පළමුවෙනියා වෙන්නේ එවැනි අයට පමණක් දුවන්න ඉඩ දීම තුලයි. ඒ වෙනුවට විවෘත තරඟයකට කැමති අයට සහභාගී වෙන්න ඉඩ දුන හොත් ජය ගන්නේ සුසන්තිකා මිස හොරාට දුවල කප් එක ගත්ත නොන්ඩි නැත්නම් ඇමෙරිකන් වුවත් තහනම් උත්තේජක ගත් රනර්ලා නොවේ!!!

බාල බඩු වලට පැවැත්මක් නෑ

භාණ්ඩයක් ගැන නිවැරදි තොරතුරු දැනගැනීමට අවශ්‍ය නම් ඒ ගැන වැඩියෙන්ම අවස්ථාව ලැබෙනුයේ එම භාණ්ඩ වලට නිදහස් වෙළඳපොලක් තුල සැරිසරන්න ඉඩ දීමෙන් පමණි. රජයක් එම භාණ්ඩ වලට කරන නියාමනයෙන් අපිට ව්‍යාජ තොරුතුරු ප්‍රචාරණය වීමට වැඩි ඉඩක් ඇති අතර ඇත්ත තොරුතුරු වසං වීමේ අනතුර ද වැඩි බව මෙහිදී යළිත් සිහිපත් කරමු.

මේ නිසා ප්‍රචාරණය යන්න තුල පාරිභෝගිකයන් ගසාකෑම කරන්නට පුලුවන් වන්නේ මැදිහත් වීමක් ඇති විටෙක මිස නිදහස් වෙළඳපොල තුල යන්න මිථ්‍යාවකි. ව්‍යාජ තොරතුරු සහිත ප්‍රචාරණය නිදහස් වෙළඳපොලක ද පැවතිය හැකි නමුත් තරඟකාරීත්වය තුලින් අදාළ භාණ්ඩයේ පැවැත්ම ඉක්මණින්ම අහෝසි කර දමනු ලබයි. මන්ද පාරිභෝගිකයාට වෙනස් විකල්ප බොහොමයක් ඇති විට එකම දේට දෙපාරක් රවට්ටන්න නුපුළුවන් වීමයි.

මෙහි දී ජීවිතයට එක් වරක් පමණක් ගන්නා භාණ්ඩයක් ගැන කෙනෙකු ප්‍රශ්න කිරීමට පුළුවන. ඔව්, තොරතුරු සහ දැනුම යනු එක් අයෙක් පමණක් භාවිතයෙන් ලබාගන්නා එකක් නොවේ. කලින් ගත් අය රැවටුන දෙයක් ඊට පසු මිල දී ගන්නට බලගෙන ඉන්න අයට අදාළ භාණ්ඩය ගැන දැනුමක් ලබා නොදේද? එම නිසා නිවැරදි දැනුමක් ලැබීමට නම් වෙළඳපොල විවෘත භාවය පැවතිය යුතුය යන අතිමූලික කරුණ යන්න එහිදී තවදුරටත් ඔප්පු වේ.

වෙළඳපොල අනතුරැදායක බව නියාමනයෙන් වැළැක්වීම

වෙළඳපොලක් නිදහස් නොවී නියාමනයක් සහිත විට අනතුරක් නැත යන්න තවත් මුල් බැස ගත් බරපතල මිථ්‍යාවකි. ඇත්තෙන්ම වෙළඳපොල තුල සැම විටම සෑම භාණ්ඩයකම අනතුරක් ද ඇත!! ඇත්ත කතාව නම් එයයි!!

අප මිල දී ගන්නා භාණ්ඩයේ කිසිදු ආකාරයක දෝෂයක් නැත යන්න තුල පවතිනුයේ සම්භාවිතාවයකි. පාන් ගෙඩියක් වැනි ඉතා සරල දෙයක් මිල දී ගන්නා විටත් එය 100% ක් පිටි, ලුණු, යීස්ට් යනාදියෙන් වූ මිශ්‍රණය හරි ද? බර හරි ද? වසක්විසක් වැටුනා ද? සහ වෙනත් කරුනු 100% ක් හරි ද යන්න ගැන ඇත්තේ යම් ආකාරයක අනතුරකි. කිරිපිටි හෝ වෙනත් දේ වලට මෙන්ම සංකීර්ණ දේවල් සම්බන්ධයෙන් ද තත්ත්වය එසේමය.

නමුත් මෙය නියාමනය තුලින් නැති කල හැකි ද?

මුලින් සඳහන් කල කිරිපිටි උදාහරණයම යළිත් මතක් කලොත් අපිට පැහැදිලි වනුයේ නිදහස් නොවූ නියාමනය තුල අපට ශරීරයට වඩාත් හිතකර කිරිපිටි ලැබී නැති බවයි. එහි දී ප්‍රචාරණය තුලත් රාජ්‍ය මැදිහත්ව පවරන ලද ඒකාධිකාරය තුලත් අපට තෝරාගැනීමේ නිදහස අහිමි කර ඇත. නියාමනය නිසා කිරිපිටි ගෙන්වන්න බලය දුන්න කිහිප දෙනා දෙන දේ ගන්න වෙලා තියෙනව මිස අප කැමති දේ ගන්නට ඉන් නිදහසක් ලබා දී නොමැත. මේ තමයි නියාමනයක මහිමය!!!

එහෙත් නිදහස් වෙළඳපොල තුල පවතින විවෘත බව තුල අපට තොරතුරු ලබාගැනීමේ ද නිදහස පවතින නිසා මෙන්ම තරඟකාරීත්වය ද පවතින හෙයින් තෝරාගැනීමේ කැමැත්ත සේ ම වඩාත් නිවැරදි සහ වඩාත් හොඳම දේ කුමක්ද යන්න දැන ගැනීමට පුලුවන.

දැන් අපි අපෙන්ම අප ඇසිය යුතු ප්‍රශ්නය වනුයේ නියාමනය තුලින් ද අපට වඩාත් නිවැරදි දේ මිල දී ගත හැක්කේ? නැත්නම් නිදහස් වෙළඳපොල තුලින් ද? යන්නයි.

වෙළඳපොල අනතුර අඩුවෙන් ඇත්තේ නිදහස් බව තුල ද? නියාමනය තුල ද? යනුවෙනුත් එම ප්‍රශ්නයම වෙනස් විදිහකින් ඇසිය හැක.

අවංකව නිදහස් චින්තනයෙන් යුතුව මෙම ප්‍රශ්නයට පිලිතුරු සොයන්නට යමෙක් උත්සාහ කරන්නේ නම් ඔහු හසරක් නොදැන අතරමංවීමක් කිසිසේත්ම සිදුවීමට ඉඩක් නැත.

බර්ට් ෂැවිට්ස්ගේ මී මැස්සෝ

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ජූලි 27, 2015

presents_burt-s-buzz-ch1-meet-burt

“පවතින්නේ ලුහුබැඳ යන අය සහ ලුහුබැඳ යෑමයි, ලැබෙන්නේ කාර්යබහුලත්වය සහ වෙහෙස පමණයි.” එෆ්. ස්කොට් ෆිට්ස්ජෙරල්ඩ් එසේ ලියන්නේ ශ්‍රේෂ්ඨ ගැට්ස්බි පොතේ. සබැඳියෙන් මම ගැට්ස්බි පොත සහ ෆිට්ස්ජෙරල්ඩ් ගැන කළින් ලියූ සටහනක් කියවත හැකියි. ඉහත උපුටා දක්වන වගන්තිය වෙන්න ඕනෑ, සිංහලට පරිවර්තනය වෙලා තියෙනව දැක්ක මෙහෙම: “අන්තිමේ දී අපි හඹාගෙන ගිහින් තියෙන්නේ එකම දෙයයි. ඒ කාර්යබහුලත්වය සහ වෙහෙස පමණයි.”

ලුහුබැඳ යන්න සුදුසු අන්න අහවලා යැයි තීරණය කරන උදවිය ඉන්නව. නමුත් මිනිස් ස්වභාවය විවිධ විෂම වූ නිසා, ලුහුබැඳ යන්න තරම් වැදගත් කිසිවෙක් නැහැ යැයි තීරණය කරන උදවියත් මේ ලෝකයේ ඉන්නව.

ඉතින් අර සිංහලට පරිවර්තනය වෙච්ච පින්තූරය දැකල මම මෙහෙම ලිව්ව:
ඕනෑම වේලාවක දී අයෙකුට කාර්යබහුලත්වයෙන් සහ වෙහෙසෙන් සමුගන්න පුළුවන්. හැබැයි එයින් ලැබෙන ප්‍රතිඵල වලටත් සමුදෙන්න වෙනව. අනෙක් සෑම තෝරාගැනීමක දී වගේම එකක් තෝරාගනිද්දී අනෙක් දේවල් අත්හරින්නත් වෙනව. මුදලට කෑදර යැයි බනින මිනිස්සු මුදල්ම තෝරා ගනිමින් බනින්නේ තමන් කරන ලද තෝරාගැනීමට නොව එහි ඵලවිපාකයන්ටයි.

නිව්යෝර්ක් නගරයේ ජීවත්වෙච්ච බර්ට් ෂැවිට්ස් මේ මාසේ මුල දී වයස 80 දී මිය ගියා. එයා කිසිවෙක් හඹා නොගිය, ඒ වගේම කාර්යබහුලත්වය ප්‍රතික්ෂේප කළ, ජීවිතයේ වෙහෙසට පත් නොවූ අයෙක්.

එයා නිව්යෝර්ක් නගරයේ උපන් කෙනෙක්. එහි ඡායාරෑප ශිල්පියෙක් හැටියට රැකියාව කරන්නේ 1960 ගණන් වල දී. පොත් ටිකකුයි අශ්ව කෙස් වලින් හදපු මෙට්ටෙකුයි පටවාගෙන වාසය කළ හැකි වෑන් එකකින් උතුරැ පළාත බලා යන්නේ නගරයේ ජීවිතය තව දුරටත් නීරස යැයි දැනෙද්දී.

මේන් ප්‍රාන්තයට එද්දී වැටක මී මැස්සෝ පොරකන හැටි බර්ට් දකිනව. කවුදෝ යාළුවෙක් දුන්නු මී මැසි පෙට්ටියක්, අත්වැසුම්, මූණ ආවරණයක් සහ දුම් ගහන භාණ්ඩයක් ඔහු සතුව තිබුණ. ඒ යාළුවම කියා දුන්නු මී මැසි පාලනය මතකයේ තිබ්බ. ඉතින් මෙයා ඒ කැලෑව අසල මී මැසි පාලනය පටන් ගන්නේ කැලෑවේ හිටපු ඒ මී මැස්සන් ගෙන්.

මී පැණි බෝතල් හදලා ගිම්හාන කාලයේ සංචාරයට යන අයට පාර අයිනේ දී විකුණලා තමයි බර්ට් අවුරැද්දේ ඉතිරි කාලය ගෙවන්න වියදම හොයාගන්නෙ.

1984 දී බර්ට් පාර අයිනේ ඉඳලා නඟ්ග ගත්තු රොක්සෑන් කුවිම්බි කියන හිපි කාන්තාවක්ව එයාගේ කහ පාට කබල් පිකප් රථයෙන් ගිහින් ඇරලුවා. දෙන්නාගේ ඇසුර පටන් ගන්නේ එතැන් පටන්. බර්ට් පදිංචි වෙලා හිටියේ අඩි විස්සයි විස්සේ ලී ගෙයක. එතැන ඉඩ තිබ්බෙ නැහැ දෙන්නෙක්ට පදිංචි වෙන්න. ඒ නිසා දෙන්න යාළුකමක් පටන් ගත්තට එක ගෙදරක වාසය කළෙත් නැහැ.

හැබැයි බර්ට් ළඟ මී ඉටි රාත්තල් දෙසීයක් ගොඩ ගැහිලා තියෙනව දැකලා රොක්සෑන්ට අදහසක් පහළ වෙනවා ඒවයෙන් මොනව හරි කරන්න ඕන කියල. එයා ඉටිපන්දම් හදනව. නත්තල් ගස්වල එල්ලන මෝස්තර හදනව. ලී බඩු පොලිෂ් හැදුවට ඒ වෑයම හරි ගියේ නෑ. අත් වලට ගාන්න ක්‍රීම් එක්ක වැඩියෙන්ම සුප්‍රසිද්ධ වෙන නිෂ්පාදනය තමයි තොල් වලට ගාන බාම් කූර.

ඒවා අරන් මේන් ප්‍රාන්තයේ තියන ස්වයං නිෂ්පාදන පොළක් තියෙන තැන් හොයාගෙන ඒවයේ බඩු විකුණන්න යන්නේ රොක්සෑන්.

1991 වෙද්දී දෙන්න එක්ක එකතු වෙලා Burt’s Bees කියල කොම්පැණියක් පටන් ගන්නව. “බර්ට්ගේ මී මැස්සෝ” තමයි අර කැලෑවේ මී මැස්සෝ හදන්න පෙට්ටි දාද්දී අනික් අය හොරකම් කරගෙන යයි කියල තමන්ගේ අයිතිය පෙන්වන්නට ලියපු නම.

2000 වෙද්දී බර්ට්ගේ මී මැසි කොම්පැණියේ වාර්ෂික ආදායම ඩොලර් මිලියන 23 ක්.

රොක්සෑන් ඒ වෙද්දී දකුණු කැරලයිනාව පැත්තේ කම්හලක් පටන් ගෙන. මේන් ප්‍රාන්තයට වඩා බදු අඩු නිසා, වෘත්තිය සමිති බලය අඩු නිසා!!! රොක්සෑන් එක්ක එහෙ ගියාට බර්ට් කැමති නැහැ වානිජ ලෝකයක් ජයගන්න වෙහෙසෙන්න. ප්‍රසිද්ධියට එච්චර ආශාවක් දක්වපු අයෙකුත් නෙමෙයි. එයාට යන්න කිව්වම තායිවානයේ බර්ට්ගේ මී මැසි නිෂ්පාදන ප්‍රචාරය කරන්න එයා ගිහින් වැඩේ කරලා එනව. ඒත් වැඩියෙන්ම ආස මේන් ප්‍රාන්තයේ තමන්ගෙ කැලෑවේ කාලය ගෙවන්න. දකුණු කැරලයිනාවත්, කම්හලත් ඒ වගේම රොක්සෑන්වත් දාලා බර්ට් ආපහු යනවා, තනියම, මේන් ප්‍රාන්තයට.

2003 දී කොම්පැණියේ වටිනාකම තක්සේරැ වෙන්නේ මිලියන 77 කට. එයාට තුනෙන් එකක කොටසක් අයිතිය තියෙද්දී ඒ අයිතිය එක් ලක්ෂ තිස්දාහක ඉඩමක් ගන්න මාරැ කරගන්නව. ඒ හැරෙන්නට මිලියන හතරක් මුදල් ලැබෙනව.

2007 දී ක්ලෝරොක්ස් කොම්පැණිය බර්ට්ගේ මී මැස්සෝ මිල දී ගන්නව ඩොලර් මිලියන 925 කට. ඒත් එයා ඒ ගැන වැඩිය උනන්දුවක් දක්වන්නේ නැහැ. එයාට අවශ්‍ය තමන්ගෙ ඉඩමේ නිදහසේ අතපය දිග හැරලා තමන්ට ඕන විදියට ජීවත්වෙන්නට.

රොක්සෑන් කුවිම්බි මේන් ප්‍රාන්තයේ අක්කර ලක්ෂයක් වනාන්තර මිලට ගෙන එය වනාන්තර හැටියටම තියන්න කටයුතු කළ අයෙක්.

Burt’s Buzz (2014) මේ කතාව අනුසාරයෙන් හදන ලද වාර්තාකරණයක්.

ඩේසිලා පස්සෙ හඹා යන ගැට්ස්බිලා හිටියට බර්ට් වැනි අයටත් ඇමෙරිකාවේ ඉඩ තියෙනවා කියන්නයි මේ සටහන දැම්මෙ.

පසුහඹන්න

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 257 other followers