අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

මැද මැතිවරණයෙන් ආණ්ඩු බලය නැවතත් බෙදී ගියේය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on නොවැම්බර් 7, 2018

ඇමෙරිකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව හැදූ අයගේ දූරදර්ශී දැක්ම ප්‍රංශසා කරත හැකි තවත් මැතිවරණයක් ඊයේ නිමා විය. ජනතාව විසින් ජනතාව පාලනය කරගන්නා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් ඒ ආදී පීතෘවරුන් යැයි අද හැඳින්වෙන පිරිස හදද්දී එවැන්නක් ලොව කොතැනකවත් නොවීය.

රජෙකු නොවන ලෙසින් අඩු බලතල සහිතව පාලනයේ මුලසුනට පත්වන ජනාධිපතිවරයා මෙන්ම මෙතෙක් කාලයක් ඉතාමත් සුළු වෙනස්කම් වලට භාජනය වූ ඇමෙරිකන් ව්‍යවස්ථාව සම්පූර්ණයෙන්ම ගත්කළ උලුප්පා පෙන්වන ලක්ෂණය නම් ජනතාවගේ ජීවිතයට බලපෑම් එල්ල කරන්නට රජය සතු අඩු බලයයි.

ව්‍යවස්ථාව සම්මතයේ දී ඇමෙරිකාවේ දේශපාලන පක්ෂ නොතිබුණි. දේශපාලන පක්ෂ ගැන කිසිදු සඳහනක් එහි නොමැත. දේශපාලන පක්ෂ නිසා සිද්ධ වන හානිය ගැන ජේම්ස් මැඩිසන් මෙන්ම ඇලෙක්සැන්ඩර් හැමිල්ටන් ද ෆෙඩරලිස්ට් පත්‍රිකා වලින් සිය මත දක්වන ලදහ. ආරවුල් සහ වැඩ ඇණහිටුවන තත්වයන් ඇති කරවන දේශපාලන පක්ෂ බිහි නොවේවා යැයි ප්‍රථම ජනාධිපතිවරයා හැටියට පත්වූ ජෝර්ජ් වොෂිංටන් සිය සමුගැනීමේ ඇමතුමේ දී සඳහන් කළේය. ඒත් ඊ ළඟට පත්වූ ජනාධිපතිවරයාට දේශපාලන පක්ෂයක් තිබුණි.

දේශපාලන පක්ෂ බිහි වූවද ඇමෙරිකන් ව්‍යවස්ථාවේ ප්‍රධාන අරමුණ වූ රාජ්‍ය බලය අවම ලෙසින් භාවිතයට සීමා කිරීමට ව්‍යවස්ථාව තවමත් සමත්වේ. තවත් විදියකින් කිව්වොත් ඇමෙරිකාවේ විධායක, නියෝජිත සහ අධිකරණ බලය එක දේශපාලන පක්ෂයක වාසියට හසු වූ සියළු අවස්ථා ඉතා සීමිත වූහ.

2017 දී ජනාධිපතිවරයා වූ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මැද මැතිවරණයට මුහුණ දෙන්නේ විධායක, අධිකරණ සහ නියෝජිත යන අංශ තුනේම වාසිය රිපබ්ලිකන් පක්ෂයට තිබිය දී ය. ඒත් ඊයේ පැවති මැද මැතිවරණයෙන් පසුව නියෝජිත සභාවේ බලය ඩෙමොක්‍රැටික් පක්ෂයට ලැබිණ. ඉතින් නැවතත් සෙනෙට් සභාව සහ නියෝජිත සභාව පක්ෂ දෙකක් විසින් මෙහෙයවද්දී රාජ්‍ය බලය බෙදී යෑම සිදුවේ.

අද උදෑසන විවිධ ඇමෙරිකන් මාධ්‍ය තුලින් ජනතාව විසින් තමන්ව නියෝජනය කරන්නට මෙපමණක් කාන්තාවන්, මෙපමණක් ජනවාර්ගිකයන්, මෙපමණක් සමරිසියන් තෝරාපත් කරගෙන ඇතැයි කියන වාර්තා අහන්නට ලැබිණ. ඒ අය පත් වූ පමණින් එදිනෙදා ජීවිතයේ පුරවැසියෙක් මුහුණ දෙන ගැටළු විසඳී යනු ඇතැයි සිතන අය විශාල සංඛ්‍යාවක් සිටිනවා ද නැත්නම් එසේ පෙන්වන්නට තෝරාපත්වන්නට දඟලන අය උත්සාහ කරනවාද?

කවුද පාලන බලයට තෝරා පත්වෙන්නේ යන්න ගැන හිතන්නට යන කාලය සහ ජවය තමන්ගේ එදිනෙදා ජීවිතයේ කටයුතු කාර්යක්ෂම කරගන්නට යොදවන්නේ නම් එයාගේ අනාගතය කොතරම් දියුණුවේදැයි සිතන්න.

ඔබ දන්නා හඳුනන අය මුහුණ දෙන ගැටළු විසඳන්නට “පමණට වැඩියෙන් ඇති අයෙකුගෙන් සොරකම් කළ මුදල් බෙදන්න,” යැයි දේශපාලනඥයෙකු වෙතින් ඉල්ලා සිටිනවා වෙනුවට ඔවුන්ගේ සහායට හැකි පමණින් ඔබ ඉදිරිපත් වෙන්නේ නම් සියල්ලන්ගේම අනාගතය කොතරම් දියුණුවේදැයි සිතන්න.

“ආහ් .. දොම්නසින් ඉන්නා සත්වයෙනි! ඉතා ශ්‍රේෂ්ඨ යැයි සිතාගෙන ඉන්නා ඔබටයි! මිනිස් සංහතිය ඉතා පහත් වූ ලෙසින් සලකන ඔබටයි! සියල්ල ප්‍රතිසංස්කරණය කරන්නට දැඩි කැමැත්තක් ඇති ඔබටයි! ඇයි ඔබ ඔබව ප්‍රතිසංස්කරණය කරගන්නේ නැත්තේ? ඒ වෑයම පමණක් සෑහෙන්නට ප්‍රමාණවත්ය.”

ඉතින්, නීතිය නම් සටහනේ ඉහත වගන්තිය ලියූ ෆෙඩරික් බැස්ටියාට් රසිකයෙක් වූ ද, ඇමෙරිකන් ව්‍යවස්ථාව ලොව අගනා ලියැවිල්ලක් යැයි විශ්වාස කරන්නා වූ ද, මගේ සිත අද සතුටින් උද්දාමයට පත් කරන්නේ ඊයේ ඇමෙරිකන් මැද මැතිවරණයෙන් නැවතත් වරක් රාජ්‍ය බලය බෙදී යෑමයි.

ලෙල්ලාගේ කෑම

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 25, 2018

<p> <font size=”3″> නිව් යෝර්ක් නගරයේ විලියම්ස්බර්ග්‍ නම් පෙදෙසේ එක් පැත්තක ඉතාලි ආහාර පාන පිරිනමන අවන්හල් කිහිපයක් පිහිටයි. “ද ගෝර්ඩ්ෆාදර්” චිත්‍රපටිය මතකයට නංවන්නට සමත්වනුයේ පාරේ යද්දී ඇහෙන ඉතාලි සහ එහි හුරුවට ඉංග්‍රීසි බසින් සිද්ධවෙන කතාබහ නොවේ. තඩි සුරුට්‍ටු මුව රඳවාගත් මාලන් බ්‍රැන්ඩෝ සහ රොබට් ඩුවාල් මෙන් පෙනුමැති වයසක ඇත්තෝ සිසිරයේ හමන සුළං මැද්දේ එළිමහනේ ඇති යකඩ පුටුවල වාඩිගෙන සිටිනු දකිද්දීය.

රාත්‍රියේ දී හමා එන බේකරි සුවඳ උදෑසනින් ඒ පැත්තට යා යුතු යැයි මට පමණක් දන්වා එවන රහස් පණිවිඩයක් වැනිය.

ලෙල්ලා එලිමෙන්ටේරි හෙවත් ලෙල්ලාගේ කෑම කඩය ඒ ඉතාලි කෑම කඩ අතර උදෑසන කෝපි සහ කෑම සොයා ජනතාව ඇදෙන ජනප්‍රිය ස්ථානයකි. ඉතා කුඩා වූ මෙහි විසිපහකට වඩා වැඩි දෙනෙකුට එකවර අසුන් ගන්නට ඉඩකඩක් නැත. කඩයේ පැත්තකින් පාරට විවෘතව ඇති කවුන්ටරයෙන් විකිණෙන ආහාර පාන ඔවුන්ගේ මුළු අලෙවියේ ලොකු කොටසක් යැයි පෙනී යයි.

තක්කාලි සෝස්, මැකරෝනි සහ පස්තා වැනි ටින් හා පැකට් කළ ආහාරවල සිල්ලර වෙළඳාම එක පැත්තකින් ද, කෝපි පාන හා බේකරි කෑම තවත් පැත්තකින්ද මෙන්ම ටී-ෂර්ට් ද විකුණන්නට තබා ඇත.

කඩයේ ජනප්‍රියතම වූව පැන්ඩියෙලා නම් ලෙල්ලිගෙ ඉතාලි ගමෙන්ම එන පාන් වර්ගයකි. තුන් හතර දෙනෙක් ඉදිරිපිට වූ පිඟන් ඒ පාන් තීරුවකින් සහ තම්බපු බිත්තර හෝ ස්මෝක් සැමන් සමඟ දකින්නට ලැබුණි.

නිව් යෝර්ක් නගරයේ හිඟන්නන් ගැන පසුගිය දවසක ෆේස්බුක් වලින් හුවමාරු වූවක් දැක්කෙමි. ලෝකයේ විවිධ රටවල් වලින් පැමිණි බහුතර ජනතාව තම බස සහ තමන්ගේ හුරුවට ආහාර පාන හුවමාරු කරගැනීම තුලින් ජීවිතය සතුටින් ගෙවනා අන්දම හිඟන්නන් දිහා පමණක් බලන අයට නොපෙනේ. එසේම, දේශපාලන බලය යොදා ඇති නැති පරතරය අඩු කරන්නටැයි මූලිකත්වය ගන්නා බිල් ඩ’බ්ලාසියෝ වැනි නගරාධිපතිවරුන් මැතිවරණය ජයගත් පසු ධන වස්තු වැඩි කරගන්‍නට සමත් වූයේ කෙසේදැයි කියා ද විමසන්නට ඒ අයට කිසිදු උවමනාවක් නැත. ඔවුන්ගේ අභිප්‍රාය වෙහෙස වී ධනය උපයන්නට සමත් වූ ලොකු සල්ලිකාරයාගේ සහ පාරේ හිඟන අයෙකුගේ නැතිකම ගැන හූල්ලන්ට පමණි.

දිනපතා වෙහෙස වීම නිසා කන්න අඳින්න හා දරුවන්ට උගන්වන්නට හැකියාවක් ලැබෙන ආකාරය ගැන පහදාගන්නට ඉඩක් ලැබෙන තුරු සමාජයක් හැටියට දියුණුවක් නොලැබේ. එවැනි සමාජයක තෙල් නිධි තිබුණත් ඔවුන්ගෙ දේශපාලනඥයන් සුපිරි සැප විඳිනා අතරේ බහුතර ජනතාව කුසගිනි නිසාම රට හැරදා යන අකාරය දකිද්දී ඊට හේතුව තමන් පෙනී සිටින ක්‍රමය නිසා නොවේ යැයි කියමින් සිටිති.

අවන්හලක් වූ පමණින් ආහාර පාන සොයා පාරිභෝගිකයා ඇදෙන්නේ නැත. තමන්ගේ අවන්‍හල අනිකුත් අවන්හල් අතර සුවිශේෂී වනුයේ මන්‍දැයි පැහැදිලි නම් ඊට කැමති අය එහි ඇදෙති. නොදන්නාකම නිසා මිල පමණක් අගය තීන්‍දු කරතැයි සිතන්නේ ද එහි දී ඒ පුද්ගලයාට තරඟකාරීත්වය යන්න වැටහෙන්නේ ද නැත.

ලෙල්ලාගේ කුඩා කඩය ජනප්‍රිය තැනක් බවට පත්ව ඇත්තේ ඒ අම්මා ඇයගේ ඉතාලියෙ කුඩා ගමේ පරිසරය නිව් යෝර්ක් නගරයට ගෙනෙන්නට සමත්වීම තුලිනි. එහි සේවය කරන අය කඩේ කවුන්ටරයෙන් බඩු ගන්න අය මෙන්ම එහි ඇතුලට එන සෑම අයෙකුවම ගමේ කෙනෙකු දැක්කා මෙන් සාදරයෙන් පිළිගැනීම බලා සිටිය දී සිත පිනවන්නකි. ගමක වාසයක් කිසිදා අත්විඳ නැති නිව් යෝර්ක් වැසියන් මේ ආශ්වාදය ලබන්නනටම එහි එනවා ඇත්දැයි මට සිතුණි.

</font>

ද ෂෙඩ් ඇට් ඩලිච්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on ඔක්තෝබර් 13, 2018

තමන් කැමති දේ අනිකාටත් නිර්දේශ කිරීම මිනිස් ස්වභාවයයි. මම අහවල් කඩේ කෑම ගත්තා, හරිම රසයි. මම අහවල් පංතිවලට ගියා, ඒ නිසයි විභාගෙ සමත් වුනේ. මම අහවල් දොස්තර ළඟට ගියාට පස්සෙ තමයි මෙච්චර කාලයක් විඳවපු ලෙඩේ හොඳ වුනේ. මෙයාකාරයෙන් අපිට හරි ගිය අනේක විධ දේවල් ගැන අනුන්ට පැවසීම නිරන්තරයෙන් අප අතින් සිද්ධ වෙන්නකි.

සමහර අවස්ථාවක දී ඒ ගැන දැනගන්නට දැඩි උවමනාවක් ඇති අයෙක් හමුවේ. තවත් අවස්ථාවක දී, අයෙක් එයාගෙ විසඳුම පුන පුනා කීම අනෙක් අයට කන්දොස්කිරියාවක් වේ. එසේම සමහර අයට හරි යන ඒත් හැමෝටම හරි නොයන දේ අනිවාර්යෙන්ම කළ යුතු යැයි කියන අයව වහාම මඟහැර යන්නටත් පටන් ගැනේ. ඉතින් තමන් ලැබූ සාර්ථක ප්‍රතිඵල බෙදාගන්නට උවමනා නම් එය කළ යුත්තේ ඊට කැමැත්ත ඇති අය පමණක් අතර බව පැහැදිලියි.

අයෙක් කැමති දෙයක් තමන්ටද සුදුසුදැයි සොයා බැලීමට ද මිනිසා තුල සහජ වූ හැදියාවක් ඇත. හරියන දේවල් බාරගෙන හරි නොයන දේවල් වලින් ඈත් වීමෙන් පමණක් ජීවිතය පවත්වාගත හැකි වූ බැවින් එය මිනිස් හැදියාවේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයකි. කුඩා දරුවා තමන් ඇතිදැඩි කරන වැඩිහිටියන් වෙතින් මෙය මුල්වරට ඉගෙන ගනියි.

අයෙක් තමන් අගය කරන්නක් ගැන වර්ණනා කරද්දී අපි එයට අවධානයක් යොමු කරන්නේ හිතාමතා ගන්නා තීරණයක් නිසා නොවේ. සැබෑ අගැයුමකට පාත්‍ර වීම ලෙහෙසි පහසු කාර්යයක් නොවන නිසා බොහෝ දෙනෙක් අගය කරන්නක් දෙසට ඉබේම මෙන් කෙනෙකුගේ අවධානය ඇදී යන්නේ වැළැක්විය නොහැකි ලෙසකිනි.

ඒත්, සෙවීමක් බැලීමක් නොකර බහුතරයක් වර්ණනා කරන දැයක් බාර ගැනීම නම් තමන් හැදුන වැඩුණ පරිසරය අනුව දායාද වූවකි. යමක ඇත්ත නැත්ත ගැන කල්පනා කර බලන්නට හුරුවක් නැතිකම නිසා බොරු පතුරුවන අයට රැවටෙන හුරුව පුද්ගලයෙකුට දායාද වේ. වැඩිහිටියන් කියන නිසා, ගුරුවරුන් කියන නිසා, ආගමික නායකයන් කියන නිසා යනාදී වශයෙන් තමන්ට වැඩියෙන් දැන උගත් අයගේ නිර්දේශ එලෙසින්ම බාරගත යුතු යැයි හුරුවකට සමහර පිරිසක් ලක්වී සිටිති.

ඔවුන් තුල හිතන්නට හැකි ශක්තිය තිබුණ ද එය භාවිතයට ගැනීමේ හුරුවක් නැත. ඉන්ටනෙට් තුලින් මහා බොරු විස්මයෙන් බෙදා හරින මේ අය තමන් එය බෙදා හරින ඉන්ටනෙට් ප්‍රයෝජනයෙන්ම එහි සාවද්‍යතාවය සොයා බලන්නට වෑයමක් නොගනිති. තායිලන්තයේ නාරිලතා මල් ඊට කදිම උදාහරණයකි.

සමහර අවස්ථාවල දී සිතන්නට හැකියාව මනාව පිහිටා තිබුණ ද, සිත ප්‍රිය කරන අදහසක්, සාවද්‍ය දැයි සොයනවා වෙනුවට එය මුළුමනින් විශ්වාසයට හිත නැමී යයි. ආතර් කොනන් ඩොයිල් සුරංගනාවියන්ට රැවටීම ඊට කදිම උදාහරණයකි.

තනි වෑයමෙන් ලොව සියල්ලම සොයා බලන්නට කාලයක් නොමැති බැවින් අනුන් වෙතින් ලැබෙන නිර්දේශය අප ජීවිතයට අවශ්‍ය වූවකි. කල්පනා කරන්නට සහ සොයා බලන්නට හුරු වූ අයෙකුට නිරතුරුව සත්‍යය බෙදන්නේ කවුදැයි සහ අසත්‍ය පතුරුවා හරින්නේ කවුදැයි කියා තෝරා බේරාගෙන ජීවිතයට අගයක් එකතු කරන පිරිස හා සමීප විය හැකියි.

ඒත් කල්පනා කරන්නට සහ සොයා බලන්නට නුහුරු වූ හැදියාවෙන් යුතු අයට තමන් ඉදිරියේ ඇත්ත බොරු දෙකම තිබුණත් තෝරාගත හැකියාවක් නැත. ඒ නිසා ඔවුන්ගේ ජීවිතවලට අගයක් එකතු නොවේ. ඔවුන් උපන්දා පටන් මිය යනතුරු ලැග්ග තැනම ලැග සිටිති. කල්පනා කරන සහ සොයා බලන අය ඔවුන්ගේ පරිසරයෙන් නික්ම යද්දී එවිට ඔවුන්ගේ ජීවිත තවත් පරිහානියට පත්වේ.

පාරිභෝගිකයාට තමන් නොදන්නා අනිකුත් පාරිභෝගිකයන්ගේ කැමැත්ත සහ අකමැත්ත ඍජුව දැන ගන්නට ලෝක මට්ටමින් අවස්ථාවක් ඉන්ටනෙට් නිසා පෑදුණි. ට්විටර්, ෆේස්බුක් සහ ට්‍රිප් ඇඩ්වයිසර් වැනි තැන් වලින් යම් ව්‍යාපාරයක්, භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් ගැන දමා ඇති පාරිභෝගික ප්‍රතිචාර තුලින් යම් හෝඩුවාවක් ලබාගත හැකි වීම නොදන්නා නුහුරු පරිසරයකට යද්දී අයෙකුට බෙහෙවින් උපකාර වේ.

ප්‍රමිතිය සඳහා රජය විසින් නීති හා විධික්‍රම පවත්වාගෙන ගිය ද, නීතිය අකුරටම පිළිපදින වාතාවරණයක දී පවා ඒවායෙන් ගැනුම්කරුවන් ආරක්ෂා කරන්නට නොහැකියි. මෑත කාලයක දී වෝක්ස්වැගන් කොම්පැණිය ඇමෙරිකන් ඩීසල් පාරිභෝගිකයන් රවටන්නට සමත් වූහ.

ඉතින් ගැනුම්කරුවා පරිස්සම් විය යුතුයි යන්න සදා වලංගු වූවක් බව කිසිවිටෙක අමතක කළ නොයුත්තකි.

හුදු විහිළුව පිණිසම මහජනතාව රවටන ප්‍රයෝගයන් ලොව ඉමහත් වෙති. එදා ආතර් කොනන් ඩොයිල් රැවටුනේ ද එවැන්නකටයි. මෑතක දී ඌබාහ් බට්ලර් නැමැත්තා බොහෝ දෙනෙකු රවටන්නට සමත් වූයේ ඉහත කියූ මිනිස් ස්වභාවයන් උපකාරයෙනි.

ඔහු වයිස් මැගසින් නම් සඟරාවට ලිපි ලියන ලද්දෙක් සේ ම, මුදල් වලට නොයෙකුත් ඉන්ටනෙට් සයිට්වල දී ප්‍රතිචාර ලියන ලද මාධ්‍යවේදියෙකි. ඔහුට අවශ්‍ය වූයේ බොරු අවන්හලක් ඉදිරිපත් කර එය ට්‍රිප් ඇඩ්වයිසර් තුල අංක 1 තැනට ගෙනෙන්නට හැකිදැයි සොයා බලන්නටයි.

ඔහුගේ අවන්හලේ නම “ද ෂෙඩ් ඇට් ඩලිච්” විය.

කළින් මේසයක් වෙන් කරවාගෙන පමණක් ආ හැකි ඒ අවන්හල සඳහා ඔහු වෙබ් සයිට් එකක් පටන් ගෙන ඊට අඩු මිලට ගත් පිළියෙල කළ ආහාර වලින් ඉහළ මිලක් ගෙවා යන අවන්හලක දී දකින ආහාර බඳුන් ලෙසට ඡායාරූප සැකසීය.

අවන්හලක දී බුදින කෑම වෙනුවට, මෙතැන දී ලැබෙන්නේ තමන්ගේ “මූඩ්” එකට ගැලපෙන කෑම යැයි සඳහන් කරන ලදි. උදාහරණයක් හැටියට, ආදරය යටතේ ඇත්තේ හද පිරී යන කෑම වේලකි: ආර්ටිචෝක් සමඟ ලැබෙන ඌරු මස් රහස් සහ රතු වයින් ටැපියෝකා (මංඤොක්කා) ය. ඒ සමඟ පාර්සල් ලෙසට බේක් කරන ලද ලොකු බේකන් පිරිනැමේ.

අනතුරුව සිය සගයන්ට ඒ සයිට් එකේ, එතැන ආහාරවල රස ගැනත්, එය යා යුතුම වූ අනගි තැනක් හැටියටත් ප්‍රතිචාර ලියන්න යැයි ආරාධනා කළේය. විශේෂයෙන් වෙන්කරගත් දුරකතන අංකයක් ඒ සඳහා පාවිච්චි කරමින් සෑම විටෙකම “සම්පූර්ණයෙන්ම ආසන ඉවරයි” කියමින් එහි ආහාර බුදින්නට පොරකන අයට කියන ලදි.

එසේ පසුබිම හදා අවසන ඔහු ට්‍රිප් ඇඩ්වයිසර් තුල එම අවන්හලේ නම ක්‍රමයෙන් ඉහළට නඟින හැටි බලා සිටියේය. ට්‍රිප් ඇඩ්වයිසර් විසින් එම ප්‍රතිචාර අතරින් ඉවත් කරන ලද එකම ප්‍රතිචාරය වූයේ ඔහුගේ සගයන් නොව වෙනත් තරඟකාරී අවන්හල් අයිතිකරුවෙක් සැබෑවටම දැමූ අඩු ලකුණු සහිත වූ ප්‍රතිචාරයයි.

එය අංක 1 ට පැමිණි පසු ඔහු සිය සගයන් හා එකතු වී 2017 නොවැම්බර් මාසයේ එක් දිනයකට පමණක් අවන්හල විවෘත කළේය. ඒ ඔවුන් ඇමතූ අය අතරින් ආරාධිතයන් කිහිප දෙනෙක් තෝරාගෙනයි. ඒ අය හා සිය සගයන් සමඟ, මුදල් අය නොකර එම දිනයේ පමණක් අවන්හල පැවැත්වුණි. අනතුරුව සිය විහිළුව හේ හෙළිදරව් කළේය.

ඔහු ඉදිරිපත් කළ නුහුරු තැනක්, ආහාර සංකල්පය අනුව යමින් එවැනි අමුතු අවන්හල් පසුව සැබෑවටම බිහිවීම පෙන්වන්නේ එවැන්නකට පාරිභෝගිකයන්ගේ ප්‍රසාදයක් ඇති බවයි.

අපේ ගමේ ද ට්‍රිප් ඇඩ්වයිසර් හි ඉහළ ස්ථානයක් දරන අවන්හලක් ඇත. වෙනත් අවන්හල් ඉදිරිපිට පෝලිම් තිබෙද්දී එතැන කිසිවිටෙක සෙනඟ ගැවසෙන බවක් දකින්නට නැත.

තමන් ගන්නට යන දැයක් සඳහා තිබෙන්නේ සැබෑ කැමැත්තක් ද නැත්නම් ප්‍රයෝගකාරී ලෙසකින් ඉදිරිපත් කරන කැමැත්තක් දැයි සොයා බැලීම ගැනුම්කරුවාගේ වගකීමයි. ඒ සඳහා අපක්ෂපාතී වූ සෙවිල්ලක් බැලිල්ලක් තමන් විසින්ම කළ යුතුවේ. එකිනෙකා අතර අදහස් බෙදාගැනීමට ඉඩ පාදා ඇති මාර්ගයට බනිනවා වෙනුවට අප විමසිය යුත්තේ ඒවා මාර්ගයෙන් ජීවිතයට වටිනාකමක් එකතු කරගන්නේ කෙසේදැයි කියායි.

ඩිස්ටෝපියා, උටෝපියා සඳහා විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ගෙනෙන විසඳුම්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on සැප්තැම්බර් 28, 2018

“පෘතුවියේ සිට හඳට” යන නමෙන් විද්‍යා ප්‍රබන්ධයක් ජූල්ස් වර්නෙ ලියුවේ 1865 දී ය. ඒ 1961 දී යූරි ගගාරින් අජටාකාශ තරණයට සමත්වීමට කළින්. 1965 දී මිනිසා හඳ මත පා තබන්නට සියවසකට කළින්.

විද්‍යා ප්‍රබන්ධ තුලින් දක්වන ලද ආම්‍පන්න සහ තාක්ෂණය ලෝක ජනතාවගේ පරිහරණයට එකතුවීමට වැඩි කලක් ගත නොවුණි. එක් අයෙකුගේ ජීවිත කාලයක් තුල දී, එනම් වසර 60-70 ක දී බහුතරය සඳහා වෙනස් වූ පහසුකම් සැබැවින්ම අරුම පුදුම වනුයේ වසර සිය දහස් ගණනක් එවැනි වෙනසක් සිදු නොවූ ලෝක සමාජයක් කාර්මික විප්ලවයට පෙර තිබුණු බව පසක් වෙද්දීය.

ජේන් ඔස්ටන් ලියූ ‘එමා’ වැනි ප්‍රබන්ධ, එනම් අඩුවක් පාඩුවක් නැති තත්වයක් පසුබිම් කරගෙන දිග හැරෙන, හිතට කා වදින කතාවක් ලිවීම අතිශය දුෂ්කර වූ කාර්යයකි.

විද්‍යා ප්‍රබන්ධ අතර ද එවැනි අපූරු උත්සාහයන් දකින්නට ඇත. මෙතැනින් මම සිංහලට පරිවර්තනය කළ එවැනි රස කෙටි කතාවක් කියැවිය හැකියි.

ලොව අතිශය ජනප්‍රියත්වයක් දිනාගන්නට සමත් වූ ස්ටාර් ට්‍රෙක් ටෙලිවිෂන් නාට්‍ය දිග හැරෙන්නේ මුළු පෘතුවිය පුරාම සශ්‍රීක වූ වාතාවරණයක් පවතින පසුබිමක ය.

උතෝපියා ගැන ගෙතෙන විද්‍යා ප්‍රබන්ධ වලට වඩා වැඩියෙන් ඩිස්ටෝපියා තත්වයක් යටතේ කතන්දර ගෙතීම පහසුවන්නේ එහි දී මිනිස් ස්වභාවයන් ගැන පමණකට අවධානය අල්ලා තැබීමට හැකියාව ලැබීම නිසයි. පිටසක්වලින් ලැබෙන ප්‍රහාරයක් හෝ පෘතුවියේම සිටින දුෂ්ටයෙක් නිසා පවතින සමාජයේ තත්වයන් අවුල් වී යද්දී, එක්කෝ මිනිසුන් එකිනෙකා මරා ගනීවිදැයි නැත්නම් ඔවුන් එකිනෙකාට සහාය වේදැයි ගැන ප්‍රබන්ධය ගෙතීම බහුල වශයෙන් දැකිය හැකි වූවයි.

ඩිස්ටෝපියා තත්වයන් පසුබිම් කරගෙන ගෙතෙන විද්‍යා ප්‍රබන්ධ වල දී ඉන්ධන සහ තාක්ෂණ පහසුකම් නොනැවතී පැවතීම යම් ආකාරයකින් පැහැදිලි කර දීම සිදුවේ. ස්ටාර් ට්‍රෙක් තුල ද මිනිසාට අවශ්‍ය ආහාර සහ ඉන්ධන යන ප්‍රධාන අභියෝග දෙක විසඳන ලදි. ඉතින් මුදල් අවශ්‍ය නොවන පසුබිමක ඔවුන් නව දැනුම සොයා අලුත් වික්‍රමයන්හි නියැළෙති.

“නිදිගත්තා අවදිවෙයි” නමින් 1910 දී ඩිස්ටෝපියන් ප්‍රබන්ධයක් එච්. ජී. වෙල්ස් ගොතන්නේ 2100 දී ඇහැරෙන ලන්ඩන් වැසියෙක් ගැනයි. රිදී පැහැති සිලින්ඩර මතින් මේසය දිගේ ඇදී එන රසවත් පෙනුමැති ආහාර බඳුන් වලින් ආහාර ගන්නා අය තමන් කැමති ඒවා තෝරාගන්නා හැටි ගැන ඔහු එහි සඳහන් කරයි. කැමැත්තක් පමණක් ගන්නට හැකි වූ, එක විවරයකින් ඇතුල් වී වෙනත් කෙළවරකින් නොපෙනී යන එවැනි ආහාර බඳුන් අද ලොව අවන්හල් වල දී දකින්නට හැකියි.

ආතර් සී. ක්ලාක් ලියූ විද්‍යා ප්‍රබන්ධ වලින් ලෝක ජනතාවට ලැබුණු තාක්ෂණය සහ ආම්පන්න බොහොමයකි. අද මහජනතාවගේ පරිහරණයට ලැබී ඇති HAL මෙන් කටහඬෙන් මෙහෙයවත හැකි බලයක් සතු සිරී සහ ඇලෙක්සා මෙන්ම, ගුවන් ගමනක දී සිනමා නිර්මාණ නැරඹීමට ද බොහෝ දෙනෙකුට අවස්ථාව පෑදී ඇත.

සැත්කම් කරන රොබොටික් අත්, ලේසර් බීම් යනාදිය සැබෑ ලෝකයට දායාද වෙන්නට කළින් ඒවා ගැන විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ලියැවුන ද, එයාකාරයෙන් ආහාර සහ ඉන්ධන සියල්ලන්ටම පහසුවෙන් ලබාගත හැකි වූ පිළියමක් ගෙනෙන්නට විද්‍යා ප්‍රබන්ධකරුවන් අසමත්ව සිටිති.

ඒත් ජූල්ස් වර්නෙ විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ගෙතූ 1865 දී ට වඩා වැඩියෙන් අද සැබෑ ලෝකයේ බහුතරයට ආහාර සහ ඉන්ධන ලබාගැනීම පහසු වී ඇත.

ජීවිතය පවත්වාගන්නට අත්‍යවශ්‍යම වූ දේ දීර්ඝ කාලීනව බහුතරයකට ලබාගත හැකිවනුයේ යම් අයෙක් නිමවන ලද ආම්පන්නයකින් නොවේ. මිනිසුන් විසින් සාමකාමීව එකිනෙකා සමඟ හුවමාරුවෙන් පමණි. නමුත් එවැනි ක්‍රමවේදයක් විද්‍යා ප්‍රබන්ධයකට එකතු කිරීමෙන් රසවත් කතාවක් ගෙතීම ඉතා දුෂ්කර වූවකි.

ටින් ඔස්ටන්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on සැප්තැම්බර් 23, 2018

නුහුරු පරිසරයක්, සංස්කෘතියක් සහ ජීවන රටාවක් තේමා කරගෙන ජේන් ඔස්ටන් විසින් ගොතන ලද ප්‍රබන්ධ, විවිධ භාෂා වලට පරිවර්තනය වෙමින් සහ එයින් නව සිනමා කෘති නිමැවෙමින් තවමත් ලෝකයේ බොහෝ පිරිසකගේ ප්‍රසාදය දිනාගන්නට සමත් වී සිටිතැයි පෙනී යයි.

ජේන් ඔස්ටන් යන නම ලොව සුපතල වූවකි. සැමන් ටින් සහ ඔස්ටින් කූපර් ලියන විදියටම ඇයගේ වාසගමත් ඔස්ටින් කියා සිංහලෙන් ලිවීම බහුතර හුරුවයි. ඉතින් මාත් ලියන්නේ බහුතර හුරුවට මිසෙක නිවැරදි ආකාරයට නොවේ.

ජේන් ඔස්ටින් ගොතන කතන්දර වලට පසුබිම් වෙන්නේ 19 වැනි සියවසේ මුල් කාලයේ දී එංගලන්තයේ වූ ඉහළ මධ්‍යම පංතියේ ජීවිතයයි. එය තාත්විකව දැක්වීමට ඇය දක්ෂ වූවා යැයි ලොව පිළිගත් මතයයි.

එවක ඉහළ මධ්‍යම පංතියේ කාන්තාවක් නියැළෙන වැඩියෙන්ම සිරුර වෙහෙසන කටයුතු අතරට වැටෙන්නේ කකුල් දෙකම එක පැත්තකට වැටෙන සේ වාඩිවී අශ්වයෙක් පිට යෑමේ හැකියාව හෝ සාදයක දී සංකීර්ණ නැටුම්වල යෙදීමේ හැකියාව පමණකි.

කදිම ලෙසින් එම්බ්‍රොයිඩරි මැහීමට සමත්වීම හෝ දක්ෂ ලෙසින් පියානෝව වාදනය කාන්තාව සතු අගනා කුසලතා හැටියට ඇයගේ ප්‍රබන්ධ වලින් ඉස්මතු කර දැක්වේ. ඒ ගැන එම්බ්‍රොයිඩරි කෙසේ වෙතත් ඉඳිකට්ටක් පාවිච්චිය පවා නොදන්නා, ඒත්, ගණිතය, විද්‍යාව සහ පරිගණක දැනුමට සමත් කාන්තාවන් ද විරුද්ධත්වයක් නොදක්වන බව පෙනී යයි. ඇයගේ පොත් සහ එයින් හැදෙන සිනමා කෘති වලට තවමත් වැඩියෙන්ම ඇදී යන්නේ ගැහැණු අය වෙති.

පිරිමි පමණක් කතාබහේ යෙදෙන අවස්ථාවක් ඇයගේ ප්‍රබන්ධයන්හි දකින්නට නැත. ගැහැණු අයෙක් නැති තැනක දී පිරිමි එකිනෙකා සමඟ කෙසේ කතාබහේ යෙදෙනවාදැයි සමහර විට කතුවරියට හිතාගන්න නොහැකි නිසා වෙන්නැති යැයි එක් මතයකි.

ඇයගේ කතන්දරවල ඇක්ෂන් සහ ඇඩ්වෙන්චර් හැටියට දැක්වෙන්නේ මොර සූරන වැස්සක් මැදින් ඇවිදින්නට නොබිය වීම හෝ පරිස්සමට තවත් අයෙක් නොමැතිව කාන්තාවක් තනිවම විවෘත අශ්ව කරත්තයක යාම වැනි සිද්ධීන් ය. ඒ, තනිවම නුහුරු රටවල අධ්‍යාපනය, ක්‍රීඩා තරඟ, රැකියා මෙන්ම සංචාරය සඳහා ද යන කාන්තාවන් සිටින වර්තමානයේය.

19 වැනි සියවසේ මුල් කාලයට වඩා වර්තමානයේ පරිසරය සහ සමාජ තත්වයන් බොහෝ සෙයින් වෙනස් වී තිබුණ ද මිනිස් ස්වභාවය වෙනස් වී නැත. ඇයගේ කතන්දර සියල්ලේම පාහේ තේමාව වනුයේ ආදරය හා විවාහය ඉදිරියේ ඇතිවන බාධක ගැටළු හා පීඩනයයි.

ඉතින්, “ජීවිතය කෙටියි. අනියම් සබඳතාවයක නියැළෙන්න” යන්න ස්ලෝගන් එක කරගත් කැනඩාවෙන් ආ ඔන්ලයින් ඩේටිං සයිට් එක වූ ඈශ්ලි මැඩිසන් ජනප්‍රිය වූ වර්තමානයේ ජේන් ඔස්ටින් පොත් තවමත් ජනප්‍රිය ඇයි? කොතරම් රහස් ලෙසකින් අනියම් සබඳතා පවත්වන්නට ඉඩකඩ පෑදී තිබුණත් නිර්මල ආදරය සහ සමාජය පිළිගන්නා විවාහය සොයා යෑම බහුතරය අතර තවමත් වැඩි ජනප්‍රියත්වයක් ගන්නා නිසාද?

ඔස්ටින් සිය නවකතා වල දී විවාහයට සූදානම් වීම ඉදිරිපත් කරන්නේ ‘ගේම් තියරි’ අනුසාරයෙන් යැයි දක්වමින් පොතක් ලියුවේ Michael Suk Young Chw නම් වූ ලොස් ඇන්ජලීස් හි කැලිෆෝර්නියා විශ්වවිද්‍යාලීය අර්ථ ශාස්ත්‍ර මහාචාර්යවරයෙකි.

අපිට ජේන් ඔස්ටින් පොත් කියවන්නට ලැබෙන්නේ කතන්දරය ඉදිරිපත් කරන්නාගේ වචන වලිනි. කාගේ කතාව ද එය ඉදිරිපත්වෙන්නේ කෙසේදැයි කියා පාඨකයා දැනගන්නේ එසේය. කතාවේ සිද්ධීන් එසේ “පොතේ ගුරා” වෙතින් දැනගන්නට ලැබෙද්දී, දෙබස් දිග හැරීම කතා නායිකාව පෙනී සිටින “සජීවී” අවස්ථා වල දී පමණක් අප හමුවට ඒම ඇයගේ පොත් වල දැකිය හැකි අපූරු ලක්ෂණයකි.

ජේන් ඔස්ටින් පොත් වලින් දකින්නට නොලැබෙන දේ ඒ ඇසුරෙන් තැනෙන වර්තමාන සිනමා කෘති වලින් දැකිය හැකියි. ප්‍රයිඩ් ඇන්ඩ් ප්‍රෙජුඩිස් පොතේ පෙම්බර්ලි වතුකරය අයිතිකරුවා වූ මිස්ටර් ඩාර්සි ගම්මානය හැරදා ලන්ඩන් ගියාම මොනවා කරනවාදැයි අපිට පොතේ ගුරා කියන්නේ නැත. ඒත් ඒ අනුසාරයෙන් හැදෙන සිනමාව වෑයමක ඔහු ලන්ඩන් හි කඩු හරඹයේ යෙදෙන ජවනිකාවක් ඉදිරිපත් වීම ඊට උදාහරණයකි.

ඇයගේ කතා නායිකාවන් කතාබහේ දී සහ ලිවීමේ දී සුමට ලෙසින් බස් හරඹයේ යෙදෙන්නට බොහෝ සෙයින් අති දක්ෂ වෙති. ඒත් ඒ කතා නායිකාවන්ගේ දෙමව්පියන් එතරම් දක්ෂ අය ලෙසින් පිළිබිඹු නොවේ. එලිසබෙත්ගේ මෑණියන් වූ මිසිස් බෙනට් මෙන්ම එමාගේ පියාණන් වූ මිස්ටර් වුඩ්හවුස් ද ඊට උදාහරණ වෙති. ඉතින් වැඩියෙන්ම සුදුසු වූ විවාහයට සූදානම් වීම සඳහා කතා නායිකාවන් තනිවම ඔවුන්ගේ දක්ෂතා නිපුණ කරගත්තා ද?

ඇය සිය ප්‍රබන්ධ තුල සොල්දාදුවන් ඉදිරිපත් කළත් ඔවුන් අතර සිද්ධ වෙන ප්‍රචණ්ඩත්වයක් ඉස්මතු කර දක්වන්නේ නැත. එවක සමාජය තාත්විකව පිළිබිඹු කරන්නට සමත් වූවා යැයි සැලකෙන ඇය ලියූ තාත්වික බැවින් නොවන අංගය එයයි.

ආර්ටෙමීසියාගේ ලාලසාව

Posted in Uncategorized by arunishapiro on සැප්තැම්බර් 10, 2018

තේමාව ගැන හැඟීමක් නොදැනෙන හදවතකින් රස විඳිය හැකි කලා නිර්මාණයක් නිමැවේදැයි අහන්නේ “ආර්ටෙමීසියාගේ ලාලසාව” නමින් සූසන් ව්‍රීලන්ඩ් ලියූ ප්‍රබන්ධයේය.

කලාව තුල බලයක් ඇත. අරමුණු කරගත් සේ ම, අරමුණු කර නොගත්තා වූ ද අදහස් කන්දරාවක්, ඒ ඒ ඒකීය පුද්ගල සිතට දැනෙන ලෙසින් බෙදාහරින බලයක් අනගි කලා කෘතියක අඩංගුයි. බොහෝ දෙනෙක් අගයන කෘතියක ගැබ්වී ඇත්තේ ඔවුන් එකා මෙන් පිළිගත් අදහසක් හෝ අදහස් ගණනාවක් යැයි මතයක් සමාජගත වී තිබුණත්, සැබැවින්ම ඇත්තේ ඒ ඒ පුද්ගලයන් එහි යම් යම් කොටස් තමන්ගේම වූ අගැයුමකට භාජනය කරගෙන තිබෙන බවයි. තවත් විදියකින් කිව්වොත් සමස්ත සමාජයක් එකම කලාකෘතිය එකම ආකාරයෙන් අගයමින් රසවින්ඳනය නොකරති. අයෙක් එහි යම් කොටසකට දැඩි සේ ආශා කරද්දී තවත් අයෙකු එහි වෙනත් කොටසක් දැඩි සේ අගයයි. බොහෝ දෙනෙක් විවිධාකාරයෙන් අගැයුම් කරද්දී එය බලයක් සහිත වූ කලා නිර්මාණයක් බවට පත්වේ.

කලා නිර්මාණයක් ඉදිරිපත් කරන්නා මෙන්ම එය රසවිඳින්නා ද ඒ තුලින් තම තමන් සතු බලයක් නිදහසේ හුවමාරු කරගනිති. එය එකම ආකාරයේ බලයක් යැයි වරදවා වටහා ගන්නා අය බොහෝය. මෙසේ වරදවා වටහාගත්තවුන් අනුන් සඳහා ඉදිරිපත් කළ යුතු කලා නිර්මාණ මේ මේ ආකාරයෙන් වූ ඒවා යැයි නිර්දේශ කරන්නට තමන් දන්නවා යැයි උපකල්පනයක හිර වී සිටිති. ඒ සඳහා රජයේ මැදිහත්වීම (නොහොත් රාජ්‍ය බලය) යොදාගන්නට නිති පෙළඹෙති.

“ආර්ටෙමීසියාගේ ලාලසාව” නම් වූ කලාවේ බලය විමර්ශනය කරන ප්‍රබන්ධය, ඉතාලියේ ෆ්ලොරන්ස් හි චිත්‍ර ශිල්පීන්ගේ ඇකඩමියේ සාමාජිකත්වය ලබන්නට සමත් ප්‍රථම කාන්තාව වූ ද, එවක නිපුණ චිත්‍ර ශිල්පීන් අතරේ මූලික තැනක් හොබවන්නට සමත් වෙන, බැරොක් යුගයේ චිත්‍ර ශිල්පිණියක් ලෙස සැලකෙන ආර්ටෙමීසියා ජෙන්ටිලේෂ්කි (1593-1653) නමැති චරිතය ආශ්‍රයෙනි.

ඇය දාහත්වැනි සියවසේ දී චිත්‍ර ශිල්පිණියක් ලෙසින් ජීවිකාව ඉපැයූ කාන්තාවක් වීම සැබෑ හාස්කමකි. ඊටත් වැඩියෙන් ඇයගේ සැබෑ චරිතය ගැන අහන අයෙක්ව පුදුමයට පත්කරන කාරණාවක් ඇත. යෞවන ආර්ටෙමීසියා ලිංගිකව දූෂණය වීමත් ඒ හා ඇදී ගිය නඩු විභාගයත් නිසා ඇයගේ දස්කම් පිළිගැනීමට පාත්‍ර වන්නට දීර්ඝ කාලයක් ගතවුණි. ඒත් ඒ කාලය තුල ඇය කුසලතාවයේ යෙදීම අත්හරින්නේ නැතිව අභියෝග ජයගත් චරිතයක් බවට පත්වීම ඇයගේ මිනිස් සිතේ හාස්කමකි.

ආර්ටෙමීසියා ගැන ලියැවුණ ප්‍රබන්ධ සහ නිමවූ සිනමා කෘති බොහොමයකි.

ලිංගික දූෂණයට ලක්වූ අයෙක් සැබෑ ආර්ටෙමීසියාගේ චිත්‍ර දැක ඇයගෙ චරිතයෙන් සිය හැකියාවන් උරගා බලන්නට සහ සමාජයට මුහුණ දෙන්නට යම් ධෛර්යයක් උපදවා ගන්නට ඉඩක් ඇත. ලිංගික දූෂණයට පත් නොවූ අයෙකු, ඇයගේ උත්සාහවන්ත ශක්තිය සහ නොපසුබසින වෑයමේ ප්‍රතිඵල දැක තමන් ඉදිරියේ ඇති බාධක කොතරම් සුළු ඒවාදැයි සිතන්නට පුළුවනි. අනුන්ගේ අවාසනාවක්, අභාග්‍යයක් ගැන හැඟීම් අවදිවන්නට ඒවා තමන් එලෙසින්ම අත්විඳිය යුතු නැත. එලෙසින්ම අනෙකෙකු ලද ජයග්‍රහණයක්, ආදරයක් හෝ වික්‍රමාවින්ත අත්දැකීමක් ගැන සිත පිරී යන්නට එවැන්නක් තමන් එලෙසින්ම අත්විඳින්නට අවශ්‍ය නොවේ.

මිනිස් සිත යනු නිමිත්තක් නිසා අපූරු හා විවිධාකාරයෙන් වෙනස් වූ හැඟීම් නිතැතයෙන්ම හටගන්නා අවයවයකි. ඒවා බෙදාහදා ගන්නට අවශ්‍ය තරම් වචන, රූප හෝ වෙනත් මාධ්‍යයක් අප බොහෝ දෙනෙකුට නැත.

කලා නිර්මාණයක් හදන්නට මෙන්ම එයින් රසයක් විඳින්නටත් සිතුවිලි, ආවේග, ප්‍රතිභානය (intuition), සහ අභිලාෂය දැනෙන හදවතක් අවශ්‍යයයි. කලා නිර්මාණය (සාහිත්‍ය ද ඇතුළුව) යනු ඒවායේ පිළිබිඹුවකි. මිනිස් හැඟීම් අවබෝධ කරනොගත් අයෙකුට ඒවා කලා නිර්මාණ තුලින් එළිදක්වන්නට නොහැකියි. එසේම රසවින්ඳනයට ද නොහැකියි. සාහිත්‍ය, චිත්‍ර, රංගන, නර්තන, සංගීතය යනාදී වශයෙන් විවිධ ක්‍රමවේද වලින් තමන් තුල නළියන අදහස් අනුන් හා බෙදාගන්නට අඩු වැඩි වශයෙන් සිත් ඇදී යන්නක් බිහිකරන්නට ඊට ගැලපෙන සිතුවිලි නළියන හදවතක් උවමනායි.

කලා නිර්මාණයක් තුලින් අයෙක් ලෝකය අත්දකින ආකාරය බෙදා ගැනීමක් සිද්ධ වේ. ඒ නිසා අයෙක් ඉදිරිපත් කරන කලා නිර්මාණය යනු ඒ නිර්මාණකරුවාගේ පෞරුෂයේ දිගුවක් ලෙස සැලකීමට පුළුවනි. ප්‍රබන්ධය ගොතන්නාගේ සැබෑ ජීවිතය ගැන ඒ අය ඉදිරිපත් කරන කලා නිර්මාණයෙන් කියැවේ යැයි මෙහි දී වැරදියට වටහා නොගන්න. එහි දී සිද්ධ වෙන්නේ නිර්මාණය කරන්නාගේ අදහස්, දරන සංකල්ප, දැනෙන සිතුවිලි, විඳින හැඟීම් යනාදී මානසික වූ නිපැයුම් මහත් රාශියක් එයාගේ කලා නිර්මාණයට එකතු වීමයි.

කලා නිර්මාණයක ඇති සෞන්දර්යය යනු එහි ලස්සන පෙනුම ගැන පමණක් නොවූවකි. අපි ලස්සනයි කියන බොහෝ දේවල් ඇත. නමුත් කලා නිර්මාණයක් සිතට ඇල්ලීම නිසා දැනෙන හැඟීම් තුලින් අගැයෙන සෞන්දර්යය ඊට වෙනස්ය. මෙහි දී ‘මාර ලස්සනයි’ යැයි කියද්දී ඒ කලාවේ නිර්මාණකරුවා සහ එහි රසවිඳින්නා අතර සාර්ථක සංනිවේදනයක්, එනම් යම් ප්‍රමාණයකට මැනීමට හැකි වූ ආවේගයක හුවමාරු වීමක් සිද්ධ වී ඇත. ඒත් නිර්මාණකරුවා අරමුණු කරගත් ආවේගය හෝ සංකල්පය ඒ ආකාරයෙන්ම රසවිඳින්නාට ලබා දීමක් සිද්ධ වූවා යැයි කියන්නට නොහැකියි.

ඉතින්, කලා නිර්මාණයකින් විඳින රසය පුද්ගල නිහ්ශ්‍රිත වූවකි.

නමුත්, රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් බහුලව පවතින සමාජයක කලා නිර්මාණ ඒකාකාරී බවකින් යුක්ත වේ. වෙනස් යැයි හඟවන ඒත් වෙනස් නොවන නිර්මාණ කාලයෙන් කාලයට රැල්ලක් මෙන් ඇවිත් යති. ඒවායෙන් පාඨකයන්, ප්‍රෙක්ෂකයන් විසින් කලාව යැයි කියමින් රසවින්ඳනය ලබන දැය සීමිත රාමුවකට හිර කර තැබීමක් සිදුවේ.

පොලීස් පරීක්ෂකයෙක් ඇවිත්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on සැප්තැම්බර් 4, 2018

කලාව (සාහිත්‍ය ද ඇතුළුව) යනු සංස්කෘතියේ බැරෝමීටරය නොහොත් පීඩනමානයයි. කලාව යනු නිතිපතා හුවා දක්වන අදහස් සහ මහා හඬින් ඝෝෂා නඟන සටන් පාඨ නොවේ. එම සමාජයේ වාසය කරන මිනිසාගේ සත්‍ය දැක්ම සහ පැවැත්ම ගැන පතුලටම කිඳා බැස තිබෙන දාර්ශනික අගැයුම්වල එකතුව එම සමාජයේ කලාව තුලින් කැඩපතක් ලෙස දැක්වෙයි.

ඉහත අදහස, සාහිත්‍යයේ දර්ශනය ගැන රොමැන්තික මැනිෆෙස්ටෝව නමින් ලියූ අයින් රෑන්ඩ් වෙතින්.

විද්‍යාර්ථීන් සහ නිල වශයෙන් පත් කරගත් විවේචකයන් කලා කෘතියක් ලෙසින් පිළිගන්නේ නම් එය කලා කෘතියක් යැයි සැලකීම සෑම යුගයකම සහ සෑම සමාජයකම පවතින ලද්දකි. දැනමුත්තන්ගේ පිළිගැනීම නිසා පමණක් රජුගේ හෝ රජයේ ආධාර සහ සහනාධාර ලැබීම හෝ නොලැබීම තීන්දු වීම තවමත් එසේම සිද්ධ වේ.

කලා වෘත්තියක නියැළෙන්නට නොහැකි වූවත්, ආදායමයක් උපයා නොගත්තා වූවත්, හදවතේ තෙරපෙන කලාත්මක කුසලතාවය මහජනතාවට ඉදිරිපත් කරන්නට ගත් වෑයම් ඉතිහාසයේ පටන් අද දක්වා නොමඳව ලොව ඇති බව පෙනී යයි. එදා සීගිරියේ කුරුටු ගී සහ මෙදා ඉන්ටනෙට් කල්ලි ඊට කදිම උදාහරණයකි.

පාරම්පරික උරුමයක් හැටියට වගේම ශිල්ප සංගමයක (ගිල්ඩ්) අවසරය පමණින් ආදායමක් උපයාගත හැකි ආකාරයෙන් කලා නිර්මාණයක යෙදෙන්නට පුද්ගලයෙකුට අවසරය ලැබීම කොතරම් දරුණු ක්‍රියාකලාපයක් වූවාදැයි අවබෝධය අද ජීවත්වෙන්නකුට පුදුමයක් වේවි. අපිට ඒ පසුබිම ගැන රසවත් කතාවකින් හෙළිදරව් කරන්නෙ Dominic Smith ලියූ The Last Painting of Sara De Vos පොතෙන්.

17 වැනි සියවසේ ඕලන්ද කලා ශිල්ප ශාස්ත්‍ර සංගමය (ගිල්ඩ්) වෘත්තීය කලාකරුවගේ ජීවිතයේ සෑම අංගයක්ම පාලනය කරනව. සුප්‍රසිද්ධ රෙම්බ්‍රෑන්ඩ්, වර්මීයර් වැන්නන් සාමාජිකයන් වූ ඒ ගිල්ඩ් එක තමයි තීන්දු කරන්නෙ චිත්‍රයක් ඇන්ඳම එහි අත්සන ගහන්න කාට ද අවසර දෙන්නෙ කියන එක. ඕලන්ද කාන්තාවන්ට ගිල්ඩ් එක හරහා චිත්‍ර ශිල්පී වෘත්තියට ඇතුල් වෙන්න අවසර ලැබෙන්නෙ 17 වැනි සියවසේ දී. මුල්ම වරට කාන්තාවන් 25 දෙනෙක් එහි සාමාජිකත්වය ලබාගන්න තරමට දක්ෂතා අතින් සමත් වෙනව.

ශිල්ප ශ්‍රේණි බලමණ්ඩලයක අනුමැතිය නොමැතිව කලා නිර්මාණයක නියැළීමට සහ එය අලෙවියට හැකියාව බටහිර රටවල මුල්වරට ලැබෙන්නේ කාර්මික විප්ලවයෙන් පසුව රටවල් අතර ඕපපාතිකව නැඟ ආ නිර්බාධ වෙළඳාම නිසයි. ජේන් ඔස්ටින්, චාල්ස් ඩිකන්ස්, බ්‍රොන්ටෙ සහෝදරියන්, එයින් මනා ඵල නෙලා ගත්තවුන් වූහ. කලාවේ දියුණුව සලසන නාමයෙන් එය අතලොස්සකට සීමාකර තබාගන්නට යොදාගත් විවිධ ක්‍රමවේද එහි දී බිඳ වැටුණි. නිදහසේ හුවමාරුව ලොව නන් දෙසින් හට ගනිද්දී, අනෙක් සෑම මිනිස් වෑයමක් සේ ම, කලා කුසලතාවයෙන් යුතු වූවන් ද තම නිර්මාණ මහජනතාවට ඉදිරිපත්කර එයින් ආදායමක් උපයාගන්නට මාර්ගයක් සොයා ගත්හ.

යම් අයෙක් තමන්ගේ ඉදිරිපත් කිරීම කලා නිර්මාණයක් යැයි කියන්නේ ද, එය කලා නිර්මාණයක් වේ යැයි අදහස එහි දී බිහි විය. අද පවතින්නේ එයයි.

කලා කෘතියක් අගැයුමකට ලක්කරන ආකාරය අද දෙයාකාරයි. ඈත අතීතයේ පටන් එන හුරුවට තවමත් විද්‍යාර්ථීන් සහ නිල වශයෙන් පත් කරගත් විවේචකයන් වෙතින් හැදෙන බලමණ්ඩලයක් විසින් අගය කළ යුතු යැයි තීන්දු කරන නිර්මාණ එක ආකාරයක්. මහජනතාව විසින් කලාකරුවාගේ නිර්මාණ මිල දී ගැනීම තුලින් ඒ අයගේ වෑයම අගයන එක අනෙක් ආකාරයයි.

වැඩියෙන්ම ආචාර ධාර්මික වූ ද, බහුතරයට වැඩියෙන්ම අවස්ථා පාදාන්නා වූ ද, වැඩියෙන්ම සමාජයට හිතකර වූ ද තත්වයක් පෑදෙන්නේ නිර්බාධ වෙළඳපොල ක්‍රමය නිසා යැයි මේ බ්ලොග් සටහන් කියවන්න එන අය දැන් අවබෝධ කරගෙන සිටිය යුතු කාරණයක්! තාමත් අවබෝධ වෙලා නැත්නම් අද වෙනිසියුලාව ගැන ඩිංගක් හොයල බලන්න!!!

මුදල් හොයාගැනීම සඳහා යමෙක් කලා කටයුතුවල නියැළෙනවා යැයි හෑල්ලු කරන අය සත්‍යයෙන්ම අකමැති විවිධාකාර කලා වෑයම් වෙළඳපොලේ තියෙනවා දැකීමට ද? නැත්නම් තමන්ගෙ අදහස් උදහස් වලට එරෙහි කලා නිර්මාණ තියෙනවා දැකීමට ද? එහෙමත් නැත්නම් කලා නිර්මාණවල ප්‍රමිතියක් ආරක්ෂා කරගන්නට බලමණ්ඩලයකට හැකි යැයි තවමත් සිතීම නිසා ද?

“පොලිස් පරීක්ෂකයෙක් ඇවිත්” නාට්‍ය ලියන්නෙ ජේ. බී. ප්‍රීස්ට්ලි නමැති බ්‍රිතාන්‍ය නාට්‍යකරුවා විසින්. ඉංග්‍රීසි නාට්‍ය කලාවේ සම්භව්‍ය නාට්‍යයක් හැටියට පත්වෙනවා සේ ම, ප්‍රීස්ට්ලි ලියූ හොඳම කෘතිය හැටියට සැලකෙන ඒක මුල් වතාවට රඟ දැක්වෙන්නෙ 1945 සෝවියට් යුනියනයේ. එය සතියකින් ලියූ නාට්‍යයක්. ඒ නිසා එය රඟ දක්වන්නට ඒ නාට්‍ය සමයේ එංගලන්තයේ රඟහලක් කුලියට ගන්නට නොහැකි වෙලා තියෙනව.

නමුත් ඇයි ඉංග්‍රීසි නාට්‍යයක්, ඉංග්‍රීසි කතාකරන රටවල් තියෙද්දී සෝවියට් යුනියනට යන්නෙ?!

කතාවට පාදක වෙන්නෙ 1912 වසර. එය දිගහැරෙන්නෙ රෙදි වියන මෝලක් අයිති ධනවත් ආතර් බර්ලින්ගේ නිවහනේ. රාත්‍රී ආහාර සාදයක දී. ගූල් යැයි කියාගත් පොලිස් පරීක්ෂකවරයා ඇවිත් එහි සිටින සියල්ලන්ගේම හදවත් බිය ගන්වන, කකියන, කම්පා කරවන ලෙසින් කරන තතු හෙළිදරව්වෙන්.

කතා වස්තුව (ප්ලොට්) එක, දෙබස් සහ ජවනිකා ගලායන ආකාරය අති විශිෂ්ටයි. පාඨක, ප්‍රේක්ෂක හදවතට “දැනෙන විදියට” රචකයා එහි දී උදහසට ලක්විය යුතු චරිත වලින් අනුකම්පාවට ලක්විය යුතු චරිතයට “වික්ටෝරියන්” ආකල්ප වලින් සැලෙකන ආකාරය මනාවට දිග හරිනව.

එවැන්නක් රස වින්ඳනයෙන් පසුව අපි අහන්න ඕන ප්‍රශ්න ගොඩක් තියනව.

එංගලන්තයේ නොවූවා නම්, එවැනි ධනවතෙකුගේ නිවහනක රාත්‍රී ආහාර සාදයකට කිසිවෙකුත් නොදන්නා පොලිස් පරීක්ෂකයෙකුට ඇතුල්වෙන්නට ඉඩ ලැබේවිද (සෝවියට් යුනියනයේ වුවත්)?!!

එක වැරදි තෝරාගැනීමක් පසුපස තවත් වැරදි තෝරාගැනීම් ගණනාවක් හඹා එනවා ද?

සමාජ සුබසාධනය සඳහා “දුප්පත් නීති” ගෙනැවිත් ඒ සඳහා පත් කරගත් බලමණ්ඩල විසින් පවත්වාගෙන ගිය ක්‍රමවේදය අසරණයන්ට සහනයක් වෙනුවට දැඩි අසාධාරණයක් සිදු වූ බව 1945 වෙද්දී එංගලන්ත සමාජයට අමතක වී ගිහින් ද?

කලා නිර්මාණයක් විචාරය කරද්දී, අපි කළ යුත්තේ එහි කලාත්මක පැත්ත ගැන සැලකීම පමණක් ද?

කැඩපත තුලින් අපි බලන්නේ සම්පූර්ණ පිළිබිඹුව දිහා ද? නැත්නම් යම් අංගයක් දිහා පමණක් ද?

මේ ඒ කාලේ ඇමෙරිකාවේ කලාකරුවෙක් ගැන මම කළින් ලියූ සටහනක්.

මගෙන් අද වෙන මොනවද කෙරෙන්න ඕන?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 23, 2018

විකුණන භාණ්ඩ සහ සේවා අතර පවතින තරඟය නිසා පාරිභෝගිකයාට තෘප්තිය වැඩිකරගන්නට අවස්ථාව එන්න එන්නම ලොව වැඩි වෙමින් යයි. හැමදාම දියුණු වෙමින් පවතින රටවල බහුතර ජනතාව වෙළඳ දැන්වීම් තුලින් පමණක් බඩු විකුණත හැකි යැයි යල්පැන ගිය ආකල්පයක් අල්ලාගෙන සිටිය දී පාරිභෝගික අපේක්ෂා මොනවාදැයි සොයා බලන්නට විවිධාකාර වූ ක්‍රමවේද ගෙනෙන්නට දියුණු රටවල දක්ෂයන් සමර්ථ වී සිටිති.

බයිසිකලයක්, පරිගණකයක්, නැවුම් මල් පොකුරක්, තෝප්පියක් හෝ යට ඇඳුම් කට්ටලයක් පමණක් නොව එදිනෙදා භාවිතයට අවශ්‍ය ආහාර පාන පවා ඉන්ටනෙට් වලින් ඇණවුම් කර මිලට ගෙන ගෙදරටම ගෙනැවිත් දෙන සේවා අද වැඩිවෙමින් පවතී. කඩේ යෑම වෙනුවට ඒ වේලාව යොදවා ඊට වැඩියෙන් ඵලදායක වූවක් කරගන්නට රිසි නම් ඒ සඳහා පහසු මෙන්ම අනගි සේවය ද එන්න එන්නම දියුණු වෙමින් පවතී. එනමුත්, අතින් අල්ලා හොලවා නැහැයට ළංකර සුවඳ බලා බඩු ගන්නට හැකියාව අහිමි වී නැත.

ඉන්ටෙනට් බඩු ගනිද්දී, තමන්ට ගැලපෙන ලෙස හොයාගැනීම සඳහා උදව්වට එන චැට් නොමඳ වෙති. දක්ෂ ව්‍යවසායකයා යනු එවැනි මාර්ගයකින් වැඩි මිල බඩුවක් පාරිභෝගිකයාගේ ඇඟේ ගහන්නට මාන බලන්නෙක් නොවේ. වැඩි ලාබ සොයන්නට සමත්වෙන දක්ෂයා නියැළෙන්නේ මිල දී ගන්නට ඉදිරිපත් වූවාගේ අභිමතය අනුව තිතටම හරියන භාණ්ඩය හෝ සේවාව සපයන්නටයි.

වැඩි ලාබ සොයන්නට සමත් වූ දක්ෂ ව්‍යවසායකයා තමන් සමඟ ගණුදෙනු කරන අයගේ පාරිභෝගික තෘප්තිය දැන ගැනීම පිණිස වෙහෙසෙන්නෙකි. ඒ සඳහා එම ව්‍යවසායකයන්ට මෙවලම් හදා දෙන්නට සමත් වූවන් ද ලාබ සොයන්නට සමත් වෙති.

ෆින්ලන්තයේ කිරි ගොවිපලක හැදුණ වැඩුණ Heikki Väänänen වයස 14-15 දී පමණ පාරිභෝගික තෘප්තියේ වැදගත්කම හඳුනාගත් අයෙකි. ලොකු කඩයකට යන ඔහුට අවශ්‍ය දේ හොයාගන්නට උදව් කරන්නට කිසිවෙක් නොවීය. එහෙනම් එය ඉටුකරන වෙන කඩයක් වෙන කොහේ හරි ඇතැයි ඔහු කල්පනා කළේය.

ෆින්ලන්තයේ දෙවැනි විශාලතම නගරයේ වාසය කරන ඔහු, (දෙවැනි විශාලතම නගරයේ ගුවන් තොටුපල යනු ගුවන්යානයේ සිටිය දී රථගාලේ තමාගේ රථය හඳුනාගත හැකි තරම් වූවකි), පාරිභෝගික තෘප්තිය මනින මෙවලමක් අත්හදා බලන්නේ එහි කුඩා ග්‍රොසරි කඩයක දී ය. HappyOrNot නමින් එය 2009 දෙසැම්බර් මාසයේ දී එළිබැස්සේ ය.

ඔවුන් බලාපොරොත්තු වූයේ දහ දෙනෙක් හෝ විසි දෙනෙක් ප්‍රතිචාර දක්වනු ඇතැයි කියායි. ඒත් එදින 120 කට වැඩි පිරිසක් ඒ මෙවලම මාර්ගයෙන් ප්‍රතිචාර දක්වා තිබිණ. Heikki Väänänen ඉදිරිපත් කළේ සතුටුදනැද්ද බොත්තමක් ඔබල පෙන්වන්න අවස්ථාවකි. වැඩිකලක් නොගිහින් එය ඩිස්නි වැනි ආයතන මෙන්ම හීත්රෝ ගුවන්තොටුපොළ ද භාවිතයට ගත්හ.

ඔබ කළ ගණුදෙනුව පිළිබඳ ප්‍රතිචාරයක් දක්වන්නේ නම් ඒ සඳහා ඊ ළඟ ගමනේ දී භාවිතා කළ හැකි වට්ටමක් හෝ තිළිණයක් සපයන ආයතන ඇත. ඉන්ටනෙට් පිවිස, තම ඊමේල් ලිපිනය සපයා, තමා බඩු ගත් රිසිට් පතේ සඳහන් අංකයක් ඇතුල් කර (තමන් සැබැවින්ම බඩුව මිල දී ගත් අයෙක් බව පෙන්වීම සඳහා) ගණුදෙනුව ගැන ප්‍රශ්න කිහිපයකට උත්තර දෙන්නට කාලයක් හෝ උනන්දුවක් අද බොහෝ අයට නැති බව හඳුනාගත් Heikki Väänänen ඒ සඳහා සාර්ථක පිළියමක් ගෙනැවිත් ලාබ සොයන්නෙක් විය.

තම නිෂ්පාදනය ගැන වැඩියෙන් පාරිභෝගික ප්‍රතිචාර දැනගත හැකියාව ලැබෙන්නේ එය ලබාදීම පාරිභෝගිකයාට වැඩියෙන් පහසු කරවීමෙනි.

පෑනක් පැන්සලක් සාක්කුවේ නැති, ඉන්ටනෙට් යා හැකි උපකරණයක් බොහෝ අයෙකු අතේ තිබෙන යුගයක, පාරිභෝගික තෘප්තිය ගැන කොළයක ලියන්නට ඉදිරිපත් කර ඇති යල්පැන ගිය ක්‍රමවේද සමහර තැන්වල තවමත් දකින්නට ලැබේ.

ලොව මුල්ම පාරිභෝගික පැමිණිල්ල වසර හාරදහසක් පමණ පැරණි යැයි වාර්තා වේ. බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයක අංක 131236 නමින් පවතින පුරාණ වස්තුවේ කියැවෙන පරිදි එය, තමනට නියමිත තඹ සරණීය වෙනුවට බාල එකක් එවා ඇතැයි බැබිලෝනියන් යුගයේ Nanni නමින් වූවෙක් Ea-nasir නැමැත්තාට යවන ලද පැමිණිල්ලයි.

පාරිභෝගිකයා රවටා මහා ධනයක් රැස් කරන්නට සමත් වූවන් සිටියේ සහ තවමත් සිටිනුයේ රජය මැදිහත්වීමෙන් ඔවුන් හා අත්වැල් බැඳගත් නිසා විශේෂ වරප්‍රසාද ලබන එද්දලයන්ට පමණක් ව්‍යවසායක වෑයමට ඉඩදෙන සමාජවාදය පවතින තැන්වලයි.

භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් සඳහා මිල ගෙවන්නට පෙර එය විකුණන අය පාරිභෝගික තෘප්තිය සඳහා කුමන අවධානයක් යොමු කරනවා දැයි අද ඉතා පහසුවෙන් විමසා බැලිය හැකියි. පාරිභෝගික ප්‍රසාදය දක්වන්නට හැකි ක්‍රමවේදයක් ගණුදෙනුව අවසානයේ සපයන්නට බිය නැතිවා සේ ම, වෙබ්, බ්ලොග්, ෆේස්බුක් යනාදී හැකි සෑම වෑයමකින්ම පාරිභෝගිකයා සමඟ නිරතුරු වෑයමක් නොගන්නේ නම් එවැනි ව්‍යවසායක වෑයමක් හෙට වෙද්දී පැවතීම සැක සහිතයි.

ඉතින්, මගෙන් අද වෙන මොනවද කෙරෙන්න ඕන? යන ප්‍රශ්නයට පිළිතුර සෑම ව්‍යවසායකයෙකුම තමන් ඉලක්ක කරගන්නා පාරිභෝගිකයා වෙතින් සොයා බලා දැනගත යුත්තකි. ආචාර ධාර්මික ලෙස ඉහළ ලාබ සොයන්නට නම් වෙළඳපොල තරඟය හමුවේ පාරිභෝගික තෘප්තිය වැඩිකරත යුතුමයි. ඔව්, අනගි දැයක් සිය වෙහෙසේ ඵලදාවෙන් ලබාගැනීම සඳහා සොයන්නෙකුට එය සැපයීම අර රජයේ මැදිහත්වීමෙන් ජනතා බදු මුදලින් යැපෙනවාට වඩා අතිශයෙන්ම ඉහළ සදාචාරාත්මක මට්ටමක පවතී.

Heikki Väänänen ගැන තව විස්තර ඉංග්‍රීසියෙන් මෙතැනින් කියවන්නට පුළුවන්.

මුල්ම පාරිභෝගික පැමිණිල්ල ගැන මෙතැනින් තව විස්තර ඉංග්‍රීසියෙන් කියවන්නට පුළුවන්.

කා සික්, සී සික් සහ ෆිල්ම් සික්?!

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 20, 2018

පුංචි කාලේ මාත් එක්ක වාහනේක දුර ගමනක් යද්දි වැඩිහිටි අය මං වෙනුවෙන් එක එක පිළියම් අත්හදා බැලුව. ඒ කාලේ තඹ වලින් තිබිච්ච සතේ කාසියක් දිවේ තියාගෙන යෑම, හිස් බඩින් දෙහි බෑයක යුෂ පමණක් පානයෙන් පසු ගමන යෑම වැනි විවිධාකාර අත්හදා බැලීම්.

කෝච්චියක නැඟ්ගම කෝච්චිය ගමන් කරන්නෙ කොයි පැත්තට ද හොයාගෙන ඒ පැත්තට මුහුණලා ඇති සීට් එකක අසුන්‍ ගැනීම.

බෝට්ටුවක යද්දී ක්ෂිතිජය දිහා ඇස් යොමු කරගෙන යෑම.

ප්ලේන් එකට නැඟල ආසනේ වාඩිවුනාම මුලින්ම හොයල බලන්නෙ ගුවන්යානා හදිසි අවස්ථාවක අනුගමනය කළ යුතු පිළිවෙත් සඳහන් පත්‍රිකාව නෙමෙයි, “අර බෑග්” එක තියෙනවද කියල.

වාහනයක ඉදිරිපස ආසනයක යද්දී ටිකක් විතර හරි බව දැනගන්නෙ ටිකක් විතර ලොකුවෙද්දී.

වාහනේ පදවනවා නම් කරදරයෙන් සහමුලින් ගැලවෙන්න හැකි යැයි දැනගන්නෙ ඒකට අවසර ලැබුනම!

විවාහයෙන් පසු මධුසමය ගෙවන සම්පූර්ණ චාරිකාවේ රියැදුරු මමයි. කළින් දැනුම් දීමක් නැතිව හමුවෙන වටවංගු සහ කඳු පල්ලම් සෑහෙන්න තිබුණ වැන්කුවර් අයිලන්ඩ් හැම තැනම සතුටින් ගියා.

ඒත් ඉතින් අනුන්ගෙ වාහන, බස්, කෝච්චි, ප්ලේන් සහ බෝට්‍ටු වල යද්දී මේ ගැන කරන්න හරියන දෙයක් තිබුනේම නැහැ.

ගුවන්ගමනක් යද්දී සුදු අප්පුහාමි යෝජනා කරපු ඩ්‍රැමමින් පෙත්ත නිසා ගමන අවසන්වෙලත් සැත්කමක් කරන තරම් නිද්‍රාවකට පත්වුනා මිසෙක ගමන පහසු වුනේ නෑ.

ඒ මදිවට මේ මෑත කාලෙක හැදෙන කැමරා හොලවන ෆිල්ම්! මං වගේ අය ගැන කිසිම අනුකම්පාවක් නැතිව, රාමුවට අල්ලගත්ත සීන් එක ඩිංගකට නැවතිලා ආයෙත් ඩිංගක් හෙලවෙනව! හිසේ ඇම්ම පටන් ගනිද්දී දන්නව ඊට පස්සෙ එන්නෙ මොකක්ද කියල.

නිතර යන රුවල් නැව නිසා ද, වාහනේ රියැදුරු බවට පත්වෙලා නිසා ද, නැත්තම් දැන් වයසට ගිහින් නිසා ද මන්ද එන්න එන්න කරදරය පුංචි කාලේ තරම් දරුණු නෑ. ඒත් තාම අර කැමරාකරණයට හදන ෆිල්ම්ස් බලන්න නම් බෑ.

සුදු අප්පුහාමිට එන සඟරාවක ලිපියක් දැක්කෙ ඒ අස්සෙ. Eva Hill 2018 මාත් අත්හදා බැලුව.

කරච්චල් කැමරාකරණයෙන් හදපු නෙට්ෆ්ලික්ස් චිත්‍රපටියක් ආරම්භයේ දී ම දැනුන මේක මට හරියන්නෙ නෑ කියල. කන්වලට ගහන ear plugs අරන්, වම් කනට විතරක් දාගත්ත. පුදුමයෙන් පුදුමයයි, වැඩේ සාර්ථකයි!!

පිළියම මෙහෙමයි: තමන් ලියන කියන අතට විරුද්ධ පැත්තෙ කනට ඇබය දැමීම නිසා චලනය නිසා ඇතිවන හිස රුදාව සහ වමනය නැතිවීම.

හැමෝටම හරියන පිළියමක් නොවුනත්, මට වගේම හරියන අයෙක් ඉන්න පුළුවන් නිසා බෙදාගන්න හිතුව.

චලනය නිසා ඇතිවන වමනය ගැන මම කළින් ලියූ සටහනන් මෙතැනින්.

සෙවිය යුත්තේ කවුරුන්ගේ දියුණුව ගැන ද?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අගෝස්තු 15, 2018

ලංකාවේ දී තම නිවහනේ දී ආප්ප, ඉඳිආප්ප වැනි ආහාර උයාගෙන නිවහන අවට පාරවල් දිගේ ගෙනිහින් විකුණන අය මම කුඩා කාලයේ පටන් සිටියහ. එසේම පාසැල් ගේට්ටු අසල වට්ටියකින් රස අච්චාරු විකුණන අය කවුරුන්දැයි මෙන්ම උපන්දිනයකට කේක් ගෙඩියක් හදාගන්නේ හෝ පුංචි පහේ සාදයකට පැටිස් කට්ලට් ඇණවුමක් දෙන්නේ කාටදැයි අපි දැන සිටියෙමු. ඒ අය බොහොමයකට ලියාපදිංචි කරන ලද ව්‍යාපාරයක් නොතිබුණි. මෙවැනි ආහාර පිළියෙල කිරීම ඒ අය බොහොමයකගේ මූලික ආදායම් මාර්ගය ද නොවිණ.

මගේ බාල කාලය ගෙවුනේ ලංකාවේ දැඩි සේ ආහාර හිඟ වූ සමයක දී ය. ගුල්ලෝ පිරි පාන්, ගස්ලබු ඇට සහිත ගම්මිරිස්, ගඩොල් කුඩු සමඟ එක් වූ මිරිස් කුඩු එදිනෙදා ජීවිතයේ ප්‍රශ්න වූ කාලයයි ඒ. රටේ පාලකයන්ගේ ජාතිකවාදී සමාජවාදය නිසා දුප්පත්ව සහ දුකට පත්ව සිටි ජනතාව පසුව යාන්තමකට විවෘත වූ ආර්ථික පිළිවෙත් තුලින් ඉතාමත් වේගයෙන් මෙවැනි ප්‍රශ්න වලින් ගැලවූනහ.

අද ගෙදර පාන් බනිස් හදාගන්නට හැකි විදුලි බලයෙන් ක්‍රියාකරන උදුන් මිල දී ගන්නට හැකියාව ලංකාවේ ජනතාවට ලැබී ඇත. ගෙදර දී ම තුනපහ පහසුවෙන් කුඩුකරගත හැකි කුඩා යාන්ත්‍රික ආම්පන්න ඇති අය බොහෝ වෙති. මහජනතාවගේ වෙහෙසේ ඵලදාව පාලකයන් මැදිහත්වී තීරු බදු වලින් සොරකම් කළත්, සාමාන්‍ය රටවැසියාට ගෙදර වැඩ පහසු කරන යන්ත්‍රයක් දෙකක් මිල දී ගන්නට හැකියාව පෑදී ඇත.

රෙසිපිය තමන් ඉදිරියෙන් තියාගෙන පවා කෑමක් නිසි සේ හදන්නට බැරි අය සිටිති. එසේම හැදූ කෑම ගිලින්නට සමත් වූවාට කෑම හදන්නට කිසිම ආශාවක් නැති අය බොහොමයකි. අනෙක් පැත්තෙන් රෙසිපියක් දිහා බලා මේක හරියන්නේ නැතැයි කියන්නට වෘත්තියෙන් කෝකියන් නොවන දක්ෂයන් සිටිති. ඕනෑම රෙසිපියක් එහෙන් මෙහෙන් වෙනස් කරගෙන තමන්ගේම කරගන්නට සමත් අය ද බොහෝ වෙති.

මේ දෙකොට්ඨාශය එකිනෙකා සමඟ හුවමාරුවෙන් සිය අපේක්ෂාවන් සපුරාගැනීමට හැකි ඉඩකඩ මෑත කාලයේ දී ඉතාමත් පහසු වී ඇත. කෑම හැදීමේ වෑයම් සඳහා, නොයෙකුත් කුළුබඩු සහ උපකරණ සොයා ගැනීමට මෙන්ම ඒවා විකුණාගන්නට ද එකිනෙකාට සහයෝගය දෙන කණ්ඩායම් ඉන්ටනෙට් මාර්ගයෙන් ඔවුනොවුන් සොයාගන්නට සමත් වෙති.

දරීද්‍රතාවය නැතිවී යද්දී, ආර්ථික මට්ටම් ඉහළ යද්දී, තමන්ගේ නිවහනේ දී රස ආහාර හදාගැනීමටත් සේ ම අනුන්ගේ නිවහන් තුල හදන කෑම මිල දී ගන්නට ඉදිරිපත්වන අයත් ලංකාවේ වැඩිවෙමින් පවතින බව පෙනී යයි.

ලංකාවේ පාලකයන් එය අතිශය දුෂ්කර ක්‍රියාවක් බවට හරවා ඇති බැවින්, ලියාපදිංචි කරන ලද ව්‍යාපාරයක් නොමැතිව, අනුන් වෙනුවෙන් සිය නිවහනේ ආහාර පිළියෙල කිරීම අමතර ආදායම් මාර්ග කරගත් අය බොහෝ සිටිති.

තම නිවහනේ සිට පිළියෙල කරන ආහාර තම අසල්වැසියන්ට විකුණන අය ගැන අපූරු වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ ජෙනිෆර් මැක්ඩොනල්ඩ් විසිනි. ඒ වාර්තාව ඇමෙරිකාවේ විවිධ ප්‍රාන්තවල නිවහනේ සිට ආහාර නිෂ්පාදනයේ යෙදෙන අය ගැනයි. එය ඉංග්‍රීසියෙන් කියවන්නට කැමති අයට මෙතැනින් පුළුවනි.

එම වාර්තාව විශේෂ අවධානයක් යොමු කර ඇත්තේ මේ ආහාර පිළියෙල කරන අය කවුරුන්දැයි සෙවීමටයි. මේ අය වැඩියෙන්ම කාන්තාවන් බවත්, බොහෝ විට ඔවුන්ගේ වාසය දුර බැහැර පළාත්වල බවත්, ඔවුන්ගේ ආදායම ජාතික සාමාන්‍යයට වඩා අඩුවෙන් වූවක් බවත් සොයාගෙන ඇත. මෙසේ ආහාර පිළියෙල කර විකිණීම ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය හෝ විනෝදයට කරන ප්‍රධාන කටයුත්ත ද නොවීමත් එහි නියැළෙන බොහොමය වෙනත් රැකියාවල නියුතු බවත් සොයා ගැනිණ.

ඒ වෑයම්වල අයිතිකරුවන්ට එමඟින් උපයන ආදායම තමනට වැදගත් බවත්, කිසිවෙක් යටතේ වැඩ කරන්නට සිද්ධ නොවීම අගයන අය වීමත්, තමනට රිසි සේ සිය කුසලතාවයන් තුලින් නිර්මාණශීලීවීමේ හැකියාවෙන් ඔවුන් දැඩි සේ ආශ්වාදයක් ලබන බවත් දැනගන්නට හැකිවී තිබේ.

ඇමෙරිකාවේ දැඩි නීති ඇති සහ ලිහිල් නීති ඇති ප්‍රාන්ත සලකා බැලීමේ දී පාලකයන් මහජනතාවගේ ආරක්ෂාව පිණිස යැයි කියා මෙවැනි වෑයම් සඳහා පනවන බොහෝ නීති රෙගුලාසි වලින් හානියක් මිසෙක වාසියක් නැතැයි ඔප්පු කරයි.

තමන්ගේ ආහාර එන්නේ කොහෙන්දැයි සහ එය පිළියෙල වෙන්නේ කෙසේදැයි සොයා බලන්නට වැඩියෙන්ම උවමනාවක් ඇත්තේ එය මිල දී ගෙන අනුභව කරන පාරිභෝගිකයාටයි. ගෙදර පිළියෙල කරන ආහාර විකුණත හැකියාව පහසු කරන ලෙසින් පළාතේ නීති වෙනස් වෙද්දී මිල දී ගන්නා අයව සහ නිපදවන්නා යන දෙගොල්ලන්ම අනගිත්වය සොයන නිසා ඒ ක්ෂේත්‍රයේ දියුණුවක් ද ඇතිවේ. ප්‍රගතිය දැකීම නිසා බොහෝ ඇමෙරිකන් ප්‍රාන්ත තුල නීති රෙගුලාසි වෙනස් කරගැනීමේ ප්‍රවණතාවයක් දකින්නට ඇතැයි මේ වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.

මෙවැනි වෑයම් ගැන සොයා බලා ඒවායේ යෙදෙන අයගේ ජීවිත පහසු කරන්නට ඇප කැප වූ රජයේ නොවන Institute for Justice වැනි ආයතන ඇමෙරිකාවේ ඇත. ලංකාවේ කවුරු හරි මෙවැනි වාර්තාවක් හැදුවොත් මේ සමාජයට අගයක් එකතු කරන රටවැසියන්ගේ වෑයම් පහසු කරන එක කෙසේ වෙතත්, ඒවාට මැදිහත්වෙන නීති තවත් රාශියක් දකින්නට ලැබේවි යැයි එය කියවද්දී මට සිතුණි.

රටක් දියුණුවෙන්නේ එහි ජනතාවට ඔවුන්ගේ අපේක්ෂාවන් හඹා යන්නට පහසු ඉඩකඩක් පෑදෙන විටයි. රටක් පරිහානියට යන්නේ එහි ජනතාවට හොඳ කුමක්දැයි කියා රජය කියන විටයි.