අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්

ඇලේට හදන ඇල්ටෙයා බිල්ඩිම සහ නවීන සෝපාන

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 10, 2017

යම් වැඩපිළිවෙලකට අවශ්‍ය වූ සහාය ලබාගැනීම සඳහා සෝපානයේ ගමන නවතින්න කළින් තම සැලසුම ඉදිරිපත් කිරීමට තමයි “එලිවේටර් පිච්” කියල කියන්නෙ. ලෝකයේ මුල්ම එලිවේටර් පිච් එක ඉදිරිපත් කරලා තියෙනවා කියන්නේ සෝපානයක් වැඩි දියුණු කළ එලීෂා ඕටිස්.

මේ ඇමෙරිකන් නවෝත්පාදකයා 1853 දී නිව් යෝර්ක් ලෝක වෙළඳ ප්‍රදර්ශනයේ දී නරඹන්නන් ඉදිරියේ සෝපානයේ කඹය කපා දැම්මත් බිමට නොවැටෙන විදියට බ්‍රේක් තියනවා කියල ඔප්පු කරල පෙන්වන්නට සමත් වූණා.

ඉහළට පහළට මිනිස්සු ගෙනියන්න ආරක්ෂිත ක්‍රමයක් ලැබුණ නිසා උස ගොඩනැඟිලි ඉදිකිරීම ලෝකෙ හැම තැනම පැතිරිලා යනව.

ලෝකය පුරා ගොඩනැඟිලි අහස් කුස සිඹිමින් ඉහළ ගියත් තවමත් පාවිච්චි වෙන්නේ ඕටිස් සොයාගත් මේ ක්‍රමයට හැදෙන සෝපාන.

2003 දී එක සෝපානයක් වෙනුවට සෝපාන දෙකක් එකම මාර්ගයේ ඉහළට පහළට යැවීම පටන් ගෙන තියනව. ඒත් කේබල් යොදා ගැනීම තව දුරටත් සිද්ධ වෙනව.

මේ වසරේ දී ජර්මනියේ රොට්වේල් හි පිහිටි ටෙස්ට් ටවර් එකක මල්ටි කියල සෝපානයක් අත්හදා බලන්නට යනව. මේක ජර්මන් සෝපාන කොම්පැණියක් වූ තිසන්කෘප් කළ නවෝත්පාදනයක්. මෙතෙක් උඩට හා පහළට පමණක් ගමන් කළ සෝපාන හරහට ද යවන අත්හදා බැලීමක්. කේබල් නැතිව විතරක් නෙමෙයි, එකම මාර්ගයක සෝපාන ගණනාවක් එකවර ක්‍රියාකරන විදියට.

ඇලේට හදන ඇල්ටෙයා ගොඩනැඟිල්ලට දාන්නේ නම් ඕටිස් සෝපාන කියල ලංකාවේ පුවත්පත් වලින් කියෙව්ව. වෙළඳපොලට මල්ටි ආවම ගොඩනැඟිලි තවත් උසට හැදේවි ද, නැත්නම් හරහට යන සෝපාන නිසා අමුතු හැඩ වලින් ගොඩනැඟිලි වැඩියෙන් ඉදිවේවි ද?

සාධාරණ හුවමාරුවට ඉඩදෙන්නේ රජය නොවේ

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 8, 2017

“බල්ලෙක් සාධාරණව සහ උවමනාවෙන්ම තව බල්ලෙක් එක්ක තමන්ගෙ මස් කටුව වෙනුවට වෙන මස් කටුවක් හුවමාරු කරගන්නවා කිසිවෙක් කවදාවත් දැකලා නැහැ,” ඇඩම් ස්මිත්, ජාතීන්ගේ ධනය

තම වර්ගයා අතර, තමන් නොදන්න සාමාජිකයන් සමඟ පවා උවමනාවකින් හුවමාරු කරගත හැකියාව පිහිටා ඇත්තේ මිනිසාට පමණයි. මිනිසා ස්වභාවයෙන්ම මී මැස්සො විදියට වැඩ කරන්නෙ නැතිවා වගේම බල්ලො විදියට වැඩ කරන්නෙත් නැහැ! බලාත්කාරයෙන් ස්වභාවික තත්වයන් විකෘති කළාම මංකොල්ලය එළිබහිනව. එතකොට බලයේ සිටින පක්ෂයේ අය තමයි පාන් ගෙඩිය කාට ද බෙදන්නෙ කියල තීරණය කරන්නේ. හරියට අද වෙනිසියුලාව වගේ. වෙළඳපොල සහ වෙළඳපොලක් නොමැති තත්වයක දී මිනිස් හුවමාරු සබඳතා ගැන අවධානයක් යොමු කිරීමෙන් අපට බොහෝ දේවල් ඉගෙන ගත හැකියි.

දියුණු කාර්මික සමාජයක් පදනම් වෙලා තියන සන්නිවේදන ක්‍රමය කුමන ආකාරයකින් වැඩකරනවා දැයි වටහාගන්නට අපි දැන් තමයි පටන්ගෙන තියෙන්නේ -අපි වෙළඳපොල යැයි හඳුන්වන සන්නිවේදන ක්‍රමය, කිසිම මිනිසෙක් උවමනාවෙන්ම තොරුතරු බෙදා හරින්නට නිර්මාණය කරන ලද කිසිදු යාන්ත්‍රණයකට වඩා වැඩියෙන් කාර්යක්ෂමයි. ෆ්‍රෙඩරික් ඒ. හයෙක්, නොබෙල් ත්‍යාග දේශනය, 1974

නූතන වෙළඳපොල ආර්ථිකය කොතරම් සංකීර්ණත්වයකින් යුතු වූවත් අපිට එහි ඉතා බහුල හා එකිනෙකාට යහපත ලැබෙන හුවමාරු සිද්ධ වෙන ආකාරය දකින්නට පුළුවන්. හුවමාරුව තුලින් නව මිතුරන් ද ඇතිවෙන හැටි දකින්නට පුළුවන්. මේ ප්‍රපංචය හඳුන්වන්න පුළුවන් ග්‍රීක වචනයක් වූ katallattein වලින් එන catallaxy යන ඉංග්‍රීසි වචනයෙන්. වෙළඳපොල ක්‍රමයේ දකින කැටැලැක්සි අධ්‍යයනය කරන විද්‍යාවේ අංශය නම් වෙන්නේ කැටලැක්ටික්ස් නමින්.

වෙළඳපොල තුලින් මතුවෙන හුවමාරු සබඳතා ගැන, හුවමාරු ක්‍රියාවලිය තුල දකින්නට ලැබෙන කේවල් කිරීම් ආකාර, සහ හුවමාරුව සිද්ධ වෙන ආයතන ගැනත් අවධානය මේ අංශයේ දී යොමු කරනව. කඩදාසියක ඇඳලා තියෙන ඉල්ලුම් චක්‍රය සහ සැපයුම් චක්‍රය දක්වන රූප සටහනකින් දකින්නට ලැබෙන්නේ හුවමාරුවෙන් ලැබෙන ඵලය. ඒත් ඒ දිහා බලනවට වඩා මේ හුවමාරුව සිද්ධ වෙන ක්‍රියාවලිය දිහා බැලීමෙන්, මිල ගණන් ක්‍රමය සහ වෙළඳපොල ආර්ථිකය වැඩියෙන්ම හොඳින් අවබෝධ කරගන්නට ලැබෙනවා කියලයි මේ අංශය අධ්‍යයනය කරන අය පෙන්වා දෙන්නෙ.

සමාජ විද්‍යාවල දී මිනිස්සු විශ්වාස කරන දේ සහ ඔවුන් හිතන දේ “පරිසිද්ධි” හැටියට අධ්‍යයනයට ඇතුලත් වෙනව. භෞතික විද්‍යාඥයන් අලුත් දැනුම එකතු කරගන්නේ විශ්වය වැඩ කරන ආකාරය ගවේෂණයෙන්. හඳ හෝ හිරු වැනි අචේතනික වස්තූන් වල සැලසුම් හෝ අරමුණු අනුව දැනගන්නට උත්සාහ කිරීමෙන් නොවේ. ඒත් භෞතික විද්‍යාවන් ගෙන් වෙනස් විදියකටයි මිනිසා ගැන හදාරන විද්‍යාව පටන්ගන්නෙම. ඒකීයපුද්ගලයන්ගේ සැලසුම් සහ අරමුණු සලකා බැලීම තුලින් තමයි අධ්‍යයනය ආරම්භ වෙන්නෙ.

මිනිස්සු යම් භෞතික දේවල් ගැන, හැදියාවන් ගැන, ස්ථාන ගැන, සහ අනෙකුත් අය ගැන හිතන ආකාරයෙන් ඔවුන් තෝරාගැනීම් කරන්නේ කෙසේද යන්න පදනම් වෙනව. මේ දැනුම යම් ප්‍රමාණයකට ලබාගත හැකිවෙන්නෙත් අපි මිනිස්සු නිසාමයි. අපි ඉගෙන ගන්න දේවල් වලින් තමයි අපි හැදෙන්නෙ. අනෙක් මිනිසුන්ගේ සැලසුම් සහ අරමුණු ගැන අවබෝධයක් ලබාගන්න අපිට හැකි අපිත් එවැනි සැලසුම් හදන සහ අරමුණු තියන මිනිස්සු නිසයි.

සතියේ දිනයක උදේ 8-9 ත් අතර දී කොළඹ කොටුවේ දුම්රිය නැවතුම්පොළට පිටසක්වල වැසියෙක් ආවොත්, කුමක් දකීවි ද? උදේ වැඩට එන මිනිස්සු යැයි නොදන්නා අයෙකුට ඒ දකින තොරතුරු විද්‍යාත්මකව වටහා ගැනීමට හැකියාවක් නැහැ.

සෑම ආර්ථික ප්‍රපංචයක්ම මිනිස් මනස තුලින් පෙරහන් වී ලැබෙන්නක්.

භාණ්ඩයක අගය පුද්ගල නිශ්‍රිත යැයි 1870 ගණන් සිට අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන් එකඟ වී සිටියහ. ඇල්ෆ්‍රඩ් මාෂල් නම් බ්‍රිතාන්‍ය අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයා පෙන්වා දුන් පසු භාණ්ඩයක විෂය න්‍රිශිත පැත්තෙන් ද මිල තීරණය වේ යන්න සලකා බලන්නට පටන් ගැනිණ. කඩදාසියක් කපන්නට කතුරක දෙපැත්තම අවශ්‍ය ආකාරයෙන් මිල ගණන් තීරණයට පුද්ගල න්‍රිශිත අගය සහ විෂය න්‍රිශිත වැය යන දෙකම ගැන සලකා බැලිය යුතු යැයි සැලකිණ. එහෙත්, අගයන් සේ ම, වියදම් යනු ද පුද්ගල නිශ්‍රිත වූවන් බව දකින්නට මාෂල් අපොහොසත් වූයේය.

හිඟ සම්පත්වල විකල්ප භාවිතයන් සඳහා ඒකීයපුද්ගලයන් විසින් තීන්දු කරන ලද අගයන් වලින් තමයි මිල ගණන් තීරණය වෙන්නේ. කතුරක දෙපැත්තම කපන්න සහාය වෙන බව හැබෑව. ඒත්, ඉල්ලුමේ පැත්ත, සහ සැපයුමේ පැත්ත, යන දෙකම තීරණය කරන ලද්දේ ඒකීයපුද්ගලයන්ගේ පුද්ගල නිශ්‍රිත වූ අගැයුම් වලින්.

පුද්ගලයා යම් ක්‍රියාවක නියැළෙන්නට තීරණයක් ගනිද්දී විකල්ප මාර්ග ගණනාවක් අත්හැර දමනු ලබයි. මේ විකල්ප දිහා බැලීම අර්ථ ශාස්ත්‍රයේ දී, ආවස්ථික පිරිවැය නමින් හැඳින්වේ. ඕනෑම ක්‍රියාවක් සඳහා යන වියදම යනු ඒ ක්‍රියාවෙහි නියැළීම සඳහා අත්හැර දැමීමට සිද්ධවෙන අනෙක් ඉහළම අගයෙන් යුතු විකල්පයේ අගයයි. අත්හැර දැමූ ක්‍රියාව යනු නොකරන්නට තීරණය කරන ලද්දයි. අයෙක් තෝරාගැනීමක දී වාසි අවාසි මැන බලන්නේ ඒ කරන්නට තෝරාගත්ත එකේ වාසි අවාසි සහ අත්හරින විකල්ප වලින් ලැබෙන වාසි අවාසි අතරයි.

වෙළඳපොලක හුවමාරුවේ පද වහර මිල ගණන් වලින් සාරාංශයක් හැටියට ඉදිරිපත් කරන්නකි. වෙළඳපොලට සහභාගී වෙන්නාගේ සැලසුමට සහාය වෙන (අනිත් අයගේ ආවස්ථික පිරිවැය සහ පුද්ගල නිශ්‍රිත අගැයුම් ද ඇතුළුව) අදාල තොරතුරු අඟවන්නේ මිල ගණන් ක්‍රමයයි.

මිල ගණන් ක්‍රමයෙන් මිලියන ගණනක ස්වාධීන ජනතාවකට “තමන්ගේ සැලසුම් අනිත් අයගේ සැලසුම් හා සම්බන්ධ කරගන්නට” ඉඩ පාදා දෙයි. එයට කිසිත් ප්‍රධාන සම්බන්ධීකරණ අධිකාරියක් හෝ බලාත්කාරයක් අවශ්‍ය නොවේ. මෙය හයෙක් විසින් ඔහුගේ “සමාජයක දැනුම භාවිතය” නම් රචනාවෙන් පහදා දෙනු ලැබීය.

මිල ගණන් වලට මේ කාර්යය ඉටු කළ හැකි නිසා, ඒ යාන්ත්‍රණයෙන්, (කවුරුත් හැදුව එකක් නොව, සියල්ලන් විසින් කරන ගණුදෙනු වලින් එන ඵලය) හුවමාරුව තුලින් දෙපැත්තටම වාසි ලබාගන්නට සහාය දෙයි.

හයෙක් මෙය පැහැදිලි කළ උදාහරණය සුප්‍රසිද්ධ වූවකි. ටින් වල මිල ඉහළ ගිහින් යැයි මිනිස්සු දකිද්දී, ඔවුන්ට ඊට හේතුව ඉල්ලුම වැඩිවෙලාද නැත්නම් සැපයුම අඩුවෙලාදැයි කියා දැනගැනීමේ අවශ්‍යතාවයක් නැත. ටින් මිල ඉහළ යෑම නිසා පාරිභෝගිකයන්ට දැන් අරපිරිමැස්මෙන් කටයුතු කරන්නටත්, විකල්ප සොයා යන්නටත්, පාරිභෝගිකයන්ගේ කැමැත්ත තෘප්තිමත් කරන ඊට වඩා අඩු වැයෙන් යුතු ක්‍රම සොයා යන්නටත් සිද්ධ වේ.

මිල ගණන් හැදෙන කොන්දේසි වෙනස් වීම නිසා වෙළඳපොල මිල ගණන් ඉතා ඉක්මණින් වෙනස් වේ, එයින් මිනිසුන් ද ඊට ඉක්මණින් හැඩගැසෙන්නට ද යොමු වෙති.

මිල ගණන් ක්‍රමයට ඉඩ නොදුන් විට කුමක් සිද්ධ වේ ද? ඉක්මණින් හැඩගැසෙන්නට හැකියාවක් ලැබෙන තොරතුරු නොලැබීම නිසා බඩු හිඟයක් පැතිර යයි.

මිල ගණන් ක්‍රමය මැද්දට පැමිණ සහතික මිල පනවද්දී කුමක් සිද්ධ වේ ද? කෘතීම අඩු මිල ගණන් ‘නැවතෙනු’ වැනි සංඥාවක් නිෂ්පාදකයන්ට දන්වන නිසා එවිට ද බඩු හිඟයක් ඇතිවේ. කෘතීම අඩු මිල අඩුපාරිභෝගිකයන්ට යවන්නේ ‘යනු’ කියන සංඥාවයි. එයින් දිරිගැන්වීමක් ලැබෙන නිසා ඔවුන් වැඩියෙන් භාණ්ඩය පරිභෝජනය කරති. බඩු හිඟය වැඩිවේ. දිගින් දිගට එහෙම ගියාම හැම භාණ්ඩයකම හිඟයක් හට ගනී. හරියට අද වෙනිසියුලාව වගේ!!! ඡායාරූප ගූගල් නිව්ස් වලින්.

ආර්මන් ඇල්චියන් -දේපල අයිතිය යනු කුමක් ද?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 7, 2017

විවිධාකාර ඒකීයපුද්ගලයන් වෙතින් හැදෙන සමාජයක් කියන්නේ සංකීර්ණ පද්ධතියකට. කේවල් කරමින් මිල දී ගන්නා අය සහ විකුණන අය වගේම, සමාජ ව්‍යවසායකයන්ගේ සැලසුම් වලින් ද සිද්ධ වෙන ගණනය කළ නොහැකි සංඛ්‍යාවකින් යුතු ක්ෂුද්‍ර-සබඳතා පවතින තැනකට. එවැනි තැනක වෙළඳපොලක් අනිවාර්යෙන්ම පැවතුනාට, බොහෝසේ නිදහස්ව කටයුතු කරන හැදියාවන්ට ඉඩක් ඇත්තේ නැහැ.

වෙළඳපොලක මේ ඒකීයපුද්ගලයන්ගේ ක්ෂුද්‍ර-හැදියාවන්ට ඉඩදෙනවා නම් එවිට යහපත් සාර්ව-ප්‍රතිඵල දකින්නට ලැබෙනව. ඇඩම් ස්මිත්ගෙ ජාතීන්ගේ ධනයේ ප්‍රධාන තේමාවක් වුනේ මේක. බේකරිකාරයාගේ හිත හොඳකම නිසා නෙමෙයි අපිට පාන් ලැබෙන්නෙ කියලා හඳුනාගැනීම.

ඔයා රීති මොනව ද කියල මට කියන්න, මම කියන්නම් ඔයාට අපේක්ෂා කළ හැකි ඵලවිපාක මොනවා දැයි කියල –ආර්මන් ඇල්චියන්, වෙළඳපොල ක්‍රමයේ පෞද්ගලික දේපල අයිතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයෙක්.

පෞද්ගලික දේපල අයිතියක් කියන්නෙ මොකක් ද? ආණ්ඩුවේ අයිතිය යටතේ පවතිනවා ද නැත්නම් ඒකීයපුද්ගලයාට අයිති දැයි කියා නොව, සම්පතක් කෙසේ භාවිතා කරන්නේ දැයි තීරණය කරත හැකි සම්පූර්ණ අධිකාරියක් ඇත්නම් තමයි පෞද්ගලික දේපල අයිතිය කියන්න පුළුවන් කියල ඇල්චියන් පෙන්වල දෙනව. සම්පත් තියෙන භූමියකට නීතිමය අයිතියක් කියත හැකියාව නෙමෙයි වැදගත්. එම සම්පත් තමන් කැමති විදියකට භාවිතා කරන්න, ප්‍රයෝජනයට ගන්න නිදහස් ඉඩක් ලැබෙනවා ද යන්නයි වැදගත්.

පෞද්ගලික දේපල වලට අයිතිය කියන්න සරල පැහැදිලි නීති වලින් ලැබෙද්දී අපිට සාමකාමීව ජීවත්වෙන්න හැකියාව ලැබෙන බව ඇල්චියන් පෙන්වා දෙනව. තරඟය, ඒ කියන්නේ උවමනාවක් හැකි ඉක්මණින්ම සපුරාගන්නට ගන්නා උත්සාහය, සාමාකාමී තරඟයක් වෙන්නේ දේපල නීති සරල සහ පැහැදිලි වෙද්දී. එහෙම නොවෙද්දී තමයි තරඟයක් ප්‍රචණ්ඩ වෙන්නෙ. ජීවත්වෙන මිනිසාට තරඟයෙන් අයින් වෙන්න බැහැ. උවමනාවක් හැකි ඉක්මණින්ම සපුරාගන්නාට ගන්නා උත්සාහයක නියැළෙන්නෙ නැතිව මිනිසාට ජීවිතය පවත්වාගන්න බැරි නිසා.

ඉතින් අපි ඉල්ලා සිටිය යුත්තේ ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් තරඟයේ යෙදෙන්න ඉඩ දෙන්න කියල ද? නැත්නම් සාමකාමීව තරඟයේ යෙදෙන්න ඉඩ දෙන්න කියල ද?

සම්පත්වලට නීතිමය අයිතිය කියන්නට හැකියාව තිබූ පමණින්, ඒ සම්පත් වලින් ඵලදායීත්වයක් ගැනීමට හෝ ඒවා ආරක්ෂා කරගැනීමක් සිද්ධ වෙන්නේ නැහැ. ඒ සම්පත් තමන් කැමති විදියට භාවිතයට ගන්න අවසරයක් ඇත්නම් පමණයි ඵලදායීත්වයට සහ ආරක්ෂාවට මිනිසාට දිරිගැන්වීම් දීමනාවක් ඇතිවෙන්නේ. ඉතින් ඒ නිසා, සම්පත් තමන්ට රුචි සේ භාවිතයට ඇති අයිතිය තමයි පෞද්ගලික දේපල අයිතිය. ඒ හැරෙන්නට පෞද්ගලික දේපල අයිතියේ තවත් ලක්ෂණ දෙකක් තියෙන බව ඇල්චියන් පෙන්වනව: සම්පතෙන් ලැබෙන සේවා සඳහා අනන්‍ය අයිතිය, සහ අන්‍යෝන්‍ය කැමැත්තට අනුව එකඟත්වයකින් සම්පත් හුවමාරුවට ඇති අයිතිය.

පෞද්ගලික දේපල අයිතිකරුවන් තමන්ගේ දේපල සඳහා යන වැය දරන අය. ඒ වගේම ඒවායෙන් ලැබෙන යහපතත් භුක්ති විඳින අය. වැය සහ යහපත යන දෙකම ගැන තීරණ ගන්න අය නිසා ඔවුන්ට මිනිස් ස්වභාවයෙන්ම දායාද වූ දිරිගැන්වීමේ දීමනාව තමයි බුද්ධිමත්ව තම දේපල පරිහරණය කිරීම. තමන්ගෙ කියන ඉඩම් වැඩි දියුණු කරගන්න මිනිස්සු වෙහෙසෙන හැටි දැක්කම මේකෙ ඇත්ත නැත්ත පැහැදිලියි. පෞද්ගලික දේපල අයිතිය නිසියාකාරව පැහැදිලි වෙද්දී සම්පත් කාර්යක්ෂමව යොදාගෙන ඉහළ ජීවන මට්ටමක් සාධනය කරගන්නට මිනිසුන්ට ඉඩ ලැබෙනව.

නමුත් යම් සම්පතකට අනන්‍ය (exclusive) නැති අයිතියක් කියන්න ලැබෙද්දී, ඒක අල්ලාගන්න ලැබෙන හැමෝම ඒකෙන් ඕන ඕන විදියට ප්‍රයෝජන ගන්නව. ජාත්‍යන්තර මුහුදේ පමණ ඉක්මවා මාළු ඇල්ලීම විතරක් නෙමෙයි, පොදු මුල්‍ය සම්පතට අත පොවන්න හැකිවෙද්දී, ඕනෑම නගරයක, පළාතක, ආණ්ඩුවක ඇයවැය තුලින් පොදුබවේ ශෝකාන්තය හැම අවස්ථාවක දී ම අපිට දකින්නට ලැබෙන දෙයක්.

පෞද්ගලික දේපල අයිතීන්ට ආරක්ෂාව මඳ වෙද්දී, මිනිස්සු ආයෝජනය කරන්නෙත් අඩුවෙන්. තමන්ගෙ ආයෝජන වල ඵලදාව භුක්ති විඳින්නට කවදාවත් ඉඩ ලැබෙන්නෙ නැතැයි හිතෙනවා නම් මිනිස්සු ආයෝජනය කරන්නේ නැහැ. ඉතින් නිෂ්පාදනයට පණ පොවන ප්‍රාග්ධනය හිඟ වෙනව. ආර්ථිකයක් අඩපණව සිටිනව. ආණ්ඩුවකට දිගින් දිගටම සම්පත් භාවිතය ගැන තීරණ කිරීමේ බලය තියාගන, අපේ ආණ්ඩුව තමයි සම්පත් ආරක්ෂා කරන්නෙ යැයි කිය කියා ඉන්න පුළුවන්. ඒත් ඒකෙන් සම්පත් වලින් ඵලදායීත්වයක් ලැබෙන්නේ හෝ ඒවා ආරක්ෂා වෙන්නෙ නැහැ. අද වෙනිසියුලාවට සිද්ධ වී ඇත්තේ මෙයයි.

අනාරක්ෂිත සහ අසම්පූර්ණ පෞද්ගලික දේපල අයිතීන් නිසා අනාගතයට සැලසුම් හදන්න කිසිසේත්ම බැහැ. මේක තමයි ලුඩ්විග් වොන් මීසස් සිය “සමාජවාදී ආර්ථික ගණනය පිළිබඳ ගැටළුව” තුලින් පෙන්වා දුන්නෙ.

මෙතෙක් කාලයක් ගත් උත්සාහ වලින් සමාජවාදය හරි ගියෙ නැත්තේ මිනිස් චින්තනය වෙනස් කරන්න කළින් ඒවා මෙහෙය වූ නිසා යැයි සමහරු කියනව. තවත් අය පොදු චින්තනය පරාර්ථාකාමී කරවීම කිසිදාක මුදුන් පමුණුවා ගන්නට බැරි දෙයක් නිසා සමාජවාදය හරියන්නෙ නැත්තේ ඒ නිසා යැයි පෙන්නල දෙනව.

මීසස් පෙන්වා දුන්න තවත් සත්‍යයක්. මිනිස්සුන්ට තමන්ගේ ස්වාර්ථකාමය අඩු කරගන්නා හැකියාව යම් විදියකට පෑදුනත්, සම්පත් විකල්ප මාර්ග වලින් යොදා ගැනීමේ අගය යථාර්ථවාදීව ගණනය කරන්න කිසිසේත්ම හැකියාවක් ආර්ථික සැලසුම් හදන අයට නැතිකම නිසා සමාජවාදය අසාර්ථක වෙන බව. මේක තමයි සමාජවාදී ආර්ථික ගණනය පිළිබඳ ගැටළුව හැටියට හැඳින්වෙන්නේ.

නිෂ්පාදන උපකරණ සඳහා පෞද්ගලික අයිතියක් නැතිනම්, නිෂ්පාදන උපකරණ වලට වෙළඳපොලක් ලැබෙන්නෙ නැහැ.

උදැල්ලකට අයිති කියන්නට ඉඩක් නැති තැනක, ඕනම කෙනෙක්ට ඇවිත් ඒක ඕනම වෙලාවක අරන් යන්න පුළුවන් නම්, උදැල්ලක් හදන්න, විකුණන්න හෝ මිල දී ගන්නට කිසිවෙක් ඉදිරිපත් වෙයි ද?

වෙළඳපොලක් නැති තැනක, නිෂ්පාදන උපකරණවල මිල ගණන් දැනගන්නට හැකියාවක් ද නැහැ. මිල ගණන් නැත්නම්, එවිට නිෂ්පාදන උපකරණ සුලබ ද නැත්නම් හිඟ ද කියල දැනගන්න හැකියාවක් ලැබෙන්නෙත් නැහැ. නිෂ්පාදන උපකරණ වල සාපේක්ෂ හිඟ තත්වයන් දැනගන්නට ආර්ථික සැලසුම්කරුවන්ට අවස්ථාවක් නැතිවෙද්දී, නිෂ්පාදන උපකරණ වලින් ගත හැකි විකල්ප ප්‍රයෝජන ගැන යථාර්ථවාදී ගණනයක් කරන හැකියාවත් නැතිවෙනව.

ඒ කියන්නේ වෙළඳපොල මිල ගණන් වලින් දක්වන වැදගත් තොරතුරු නොලැබී යනව.

මීසස් තමයි මේක පැහැදිලි කරලා දීලා සෝවියට් දේශය පටන් ගනිද්දීම රටේ මුල්‍ය ක්‍රමය කඩා වැටෙන්න නොදී හැමෝම හාමතයෙන් මැරෙන්න යා නොදී, මිල ගණන් දැනගන්නෙ නැතිව සමාජයකට පවතින්න බැරි බව පෙන්වල දීලා රුසියන් ජනතාව බේරගත්තෙ.

ඒත්, සාමකාමීව තරඟයේ යෙදෙන්න ජනතාවට ඉඩදෙන්න ඔවුන් කැමති වුනේ නැහැ. ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් තරඟයේ යෙදෙන්නයි ඉඩ දුන්නේ. මුළු ලෝකයම කොමියුනිස්ට් කරන්න බලාපොරොත්තු වෙනවා ද කියල අහද්දී, ඔව් නවසීලන්තය හැරෙන්න අනිත් ඔක්කොම රටවල්, මොකද අපිට මිල ගණන් දැනගන්නත් තැනක් ඕනනේ කියල සෝවියට් විදේශ අමාත්‍යාංශයේ මාධ්‍ය ප්‍රකාශකයා කිව්වලු!

මේ සිංහල අවුරුදු නිවාඩුව තුල හැකි පමණින් සටහන් කියවන්න යැයි පාසැල් සහ විශ්ව විද්‍යාල ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන්ට විශේෂයෙන් ඇරයුම් කර සිටිමි. ළඟක දී ම මෙම සටහන් කියවන අයට සහභාගී වෙන්නට ලැබෙන අනගි අවස්ථාවක් ගැන දන්වන්නට මට හැකිවේවි.

ජෝන් සටර් සහ නීත්‍යානුකූල දේපල අයිතිය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 6, 2017

ආණ්ඩුවක් ක්‍රියාවක් කරන්නෙ නැහැ. සමාගමක් ද ක්‍රියාවක් කරන්නේ නැහැ. ඒකීයපුද්ගලයෙක්ට පමණයි ක්‍රියාවක නියැළෙන්නට හැකි. “ඇමෙරිකාව යුද්ධයට ගියා”, නැත්නම් “කොංග්‍රසය මානව හිමිකම් පනත සම්මත කළා,” වගේම “ස්ටාර්බක්ස් කොම්පැණිය රණවිරුවන්ට රැකියා දෙති,” යැයි කියද්දී ‘ක්‍රියාවක්’ කරන ලද්දේ ඒ ඒ ඒකීයපුද්ගලයන් විසින්.

ක්‍රියාවක නියැළෙන ඒකීයපුද්ගලයා ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ දිරිගැන්වීමේ දීමනා වලට. හැම අවස්ථාවක දී ම සෑම පුද්ගලයෙක්ම කොහොම හැසිරෙනවා ද කියන එක කළින් කියන්න හැකියාවක් අපට නැහැ. ඒත් තෝරාගැනීම තුලින් කරන මිනිස් ක්‍රියාවක් කියල, නිතර දකින්න ලැබෙන සමහර රටාවන් තියෙනව මිනිස් ස්වභාවය තුල. උදාහරණයක් හැටියට සාමාන්‍යයෙන් මිනිස් ස්වභාවයේ රටාව තමයි සතුට සොයා යෑම. වේදනාව මඟ හරින්න උත්සාහ කිරීම.

ක්‍රියාවක් කරන ඒකීයපුද්ගලයා, තෝරාගැනීම් ඉදිරියේ දී, ඒවායෙන් තමන්ට ලැබෙන වටිනාකම් මැනලා බලලා, සමහර දේ අතහැරලා, එකක් තෝරාගන්නව.

සමාජයකට ගොඩක් වාසි ලැබෙන ශ්‍රම විභජනය ආරම්භ වූයේ, එයින් ලැබෙන සශ්‍රීකත්වය කල් තියා දුටු මිනිස් නුවණක් තුලින් නෙමෙයි. ඒක ගණුදෙනුවට, හුවමාරුවට, එක දෙයක් දීලා තව දෙයක් ගන්න අවශ්‍ය වූ නැඹුරුව නම් මිනිස් ස්වභාවය නිසා පටන් ගෙන, ඉතා හෙමින් දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ සහ ක්‍රමයෙන් ඇතිවෙච්ච ඵලවිපාකයක්. -ඇඩම් ස්මිත්, ජාතීන්ගේ ධනය

දිරිගැන්වීමේ දීමනා සහ තෝරාගැනීම් ගැන සරල අදහස් වලින් අපිට මිනිස් හැදියාව ගැන ගොඩක් පැහැදිලි කරන්න අවස්ථාවක් ලැබෙනව. උදාහරණයක් තමයි නැව් කප්පිත්තන්ට ගෙවන විදිය වෙනස් කිරීම; 1793 දී බ්‍රිතාන්‍යයෙන් ඔස්ට්‍රේලියාවට සිරකරුවන් ප්‍රවාහනය කරද්දී, නැවට පටවන සිරකරුවන් ගණනට නැතිව, ඔස්ට්‍රේලියාවට ගිහින් බස්සන සිරකරුවන් ගණනට ගෙවන්න ක්‍රමය වෙනස් කිරීම. මරණ දණ්ඩනයක් නොව සිරබන්ධනයක් නිසා.

ස්වභාවික අයිතීන් සඳහා පෙනී සිටින, ස්මිත් අනුව යමින් සිතන අය, දේපල අයිතිය මූලික මිනිස් අයිතිවාසිකමක් හැටියට සලකනව. දේපල අයිතිය ගැන සරල, පැහැදිලි නීති පවතින පරිසරයක අපිට සාමකාමීව ජීවත්වෙන්නට, බුද්ධිමත් විදියට අපේ සම්පත් ප්‍රයෝජනයට ගන්න, ඒ වගේම සාර්ථකව අනාගතය සැලසුම් කරගන්නත් ලැබෙනව.

ඇඩම් ස්මිත් දේපල අයිතියේ අගය ලොවට කියන්නේ 1776 ගණන් වල දී. ඒ කියන්නේ දේපල වලට අයිතියක් කියන්න සාමාන්‍ය මිනිස්සුන්ට ලෝකයේ ප්‍රථම වතාවට අවස්ථාව පෑදෙන්න පටන් ගත්ත කාලයේ දී. දේපල අයිතිය මූලික මිනිස් අයිතිවාසිකමක් යැයි අවබෝධයෙන් දේපල පිළිබඳ රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති හැදෙන්න පටන් ගන්නේ ඉන් අනතුරුව. රජුට අයිති ඉඩම් පුද්ගලයෙකුට ප්‍රදානය කරන ක්‍රමයෙන් වෙනස්ව, තමන්ට අයිති ඉඩමක් තමන් කැමති කෙනෙකුට විකුණන අවසරය ලැබෙන ලෝකයකට මිනිස්සු පිවිසෙනව. ඒක ඇරඹෙන්නේ ස්මිත් අනුව යමින් අවබෝධයක් ලබන ඒකීයපුද්ගලයන්ගේ ක්‍රියා තුලින්.

ඩවුන්ටන් ඇබී ටෙලිනාට්‍ය නරඹා ඇත්නම්, රදළ ක්‍රෝලි පවුලට ඒ මන්දිරය සහ එයට ඇඳී ඇති ඉඩම්වල බාරකාරත්වය පමණක් තිබීම, ස්වාමි පුරස්කාරයෙන් අයිතිය පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට යෑම ගැන අර්ල්වරයා කියූ හැටි මතක ඇති. සාමාන්‍ය පුද්ගලයන්ටත් ඉඩම් අයිතියට නීතියෙන් ඉඩ පෑදෙන්න මුලින්ම පටන් ගත් කාලය ගැන කියැවෙන ටෙලිනාට්‍යයක්.

ඕනෑම ඒකීයපුද්ගලයෙකුට අයිතිය කියත හැකි දේපල ගැන රාජ්‍ය නීති හැදෙන්න පටන් ගනිද්දී නීති සම්පාදනයේ සිටි සමහර ඒකීයපුද්ගලයන් ඇඩම් ස්මිත් සහ ජෝන් ලොක් යනාදීන්ගේ අදහස් අනුව සරල පැහැදිලි නීති හැදුව. ඒත් ලෝකේ හැමෝම එහෙම කළේ නැහැ.

වාසිතය බ්ලොග් සටහනේ මේ ගැන පැහැදිලි කරන්න හොඳ උදාහරණයක් තියෙනව: මිහිපිට විශාලතම ධන ආකරයේ නීත්‍යානුකූල අයිතිය තිබියදී අතේ සතයක්වත් නැතිව මියගිය අසරණයා. දැන් ඒක කියවල, ඉතිහාසය සහ නීති ගැන වැඩිය හොයල නොබලන අයට පුළුවන් ඇමෙරිකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට, මානව හිමිකම් සහ දේපල අයිතීන් වලට හිනා වෙන්න.

ජෝන් සටර් ස්විට්ස්සර්ලන්තයෙන් හොරෙන් පැනලා එන්නෙ. භාර්යාවගේ දෑවැද්ද යට කරලා ව්‍යාපාර කරන්න ගිහින් වෙච්ච මහා ණය ප්‍රමාණය ගෙවා ගන්න බැරිකමට. දරුවන් සහ භාර්යාව ණයගැතියන් කරල පැනල ඇවිත් ඒත් තව දුරටත් මිනිස්සු රවට්ටල සල්ලි ඉල්ලගන්න හැදියාව සටර් නවත්වන්නේ නැහැ. බර්නි මෑඩෝෆ් ගණයේ හොරෙක්, වංචාකරුවෙක් සහ බොරුකාරයෙක්.

1841 දී සටර් පය ගහන කැලිෆෝර්නියාව අයිති මෙක්සිකෝවට. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට නෙමෙයි. වරක් ඔහු ප්‍රංශ විප්ලවයෙන් පළා යන්නට සිද්ධ වූ ස්විස් නිලධාරියෙක් හැටියට රඟපාද්දී ස්විස් සොල්දාදු නිල ඇඳුම දන්න කෙනෙක් බොරුව අල්ලගන්නව. ඒත් සටර් සමත්වෙනව එවක මෙක්සිකෝව පත් කළ කැලිෆෝර්නියා ආණ්ඩුකාරයා වූ හුවාන් බවුටිස්ටා ඇල්වරාඩෝ රවට්ටන්න. ඇමෙරිකන් අයට අල්ල ගන්න බැරිවෙන්න මෙක්සිකන් කැලිෆෝර්නියාව ආරක්ෂා කරන්නම් කියල මෙක්සිකෝ රජයෙන් ඇල්වරාඩෝ ලවා සටර් තමන්ට ලියවා ගන්නවා, ඒ කාලයේ පෞද්ගලික රාන්චෝ එකකට තියාගන්න හැකි වැඩිම ඉඩකඩම් ප්‍රමාණය. ඒ කියන්නේ අක්කර 48,400 ක්. ඉඩම් කුට්ටියයි මෙක්සිකන් පුරවැසිකමයි ලබාගන්නේ කුසලතාවයෙන් නෙමෙයි, දේශපාලන ගුණ්ඩුවකින්.

නව ස්විට්ස්සර්ලන්තය කියල සටර් මේ භූමිය නම් කරනව. එහි සියළු නීති හදන අධිකාරිය, එහි දේශපාලන නියෝජිතයා වීමට, ඇමෙරිකාවෙන් සහ ස්වදේශීන් භූමිය අල්ලාගන්නට ඒමෙන් වළක්වන ඕනෑම පියවරක් ගන්නට ඇල්වරාඩෝ ආණ්ඩුකාරයා නීතිමය බලයක් සටර්ට පවරනව.

ඒත් ආණ්ඩුකාරයාට වෙච්ච පොරොන්දුව සටර් කඩකරනව. ඇමෙරිකන් අයට නවාතැන් දෙනව සල්ලි වලට. ඉඩම් විකුණනව. ඒ අයගෙනුත් සල්ලි ණයට ගන්නව. හවුල් ව්‍යාපාර ආයෝජන කරන පොරොන්දු වලට ඉඩම් උගස් තියනව. ස්වදේශීන් හොරෙන් පැහැරගෙන ගිහින්, ආහාර නොදී, වහල්කමට යොදාගන්නව විතරක් නෙමෙයි වහල් වෙළඳාමේ ද යෙදෙනව. මෙක්සිකන් කැලිෆෝර්නියා-ඇමෙරිකන් යුද්ධයේ දී දිනන පැත්තට හිමිහිට මාරුවෙනව.

John Sutter, A Life on the North American Frontier (1946) ලියල තියෙන්නේ Albert Hurtado.

වැඩි දියුණුවක් කරන දැනුම තිබුනත් නැතත් පෞද්ගලික දේපල අයිතිකරුවා ඒ දේපලේ අගය වැඩි කරගන්නට උත්සාහ කිරීම මිනිස් ස්වභාවයයි. සරල සහ පැහැදිලි නීති පවතින පරිසරයක ඉඩකඩම් වැඩි දියුණු කරන දැනුම ඇති අයට ඒවා ගිහින් සම්පත් විනාශ කරන අයගෙන් ඒවා අයින් වෙනව.

අයෙක් අතමාරුවට සල්ලි අරන් ඉඩම් ලියල දීලා නම්, ඒවා ගැන ඔප්පු තිරප්පු ගින්නට විනාශ වුණා කියනව නම්, විශේෂයෙන්ම පුද්ගලයාගේ මුළු ඉතිහාසයම බොරුවෙන් හා වංචාවෙන් ජීවත් වෙච්ච අයෙක් හැටියට සාක්ෂි එමට තියෙද්දී, නඩු තීන්දුවක් හනිකට දෙන්න බැහැ. “මිහිපිට විශාලතම ධන ආකාරයේ නීත්‍යානුකූල අයිතිය” ඇතැයි පුද්ගලයෙකුට කියන්න පුළුවන්දැයි සාක්ෂි සහිතව සොයා බලන්න ඕන.

දේපල අයිතිය කාට ලැබෙනවා දැයි කියල රජු පත්කරපු ආණ්ඩුකාරයෙක් තීරණය කරද්දී මිනිසා හැසිරෙන ස්වභාවය කෙසේදැයි කියල දැනගන්න අපිට බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා ඉතිහාසය දිහාත් බලන්න පුළුවන්. ඒ හා සසඳා බලන්න ඕන තවත් ඇමෙරිකන් පුරෝගාමී දේශයක් වූ ටෙක්සාස් ප්‍රාන්තයේ පෞද්ගලික දේපල හැටියට ඉඩම් විකුණපු ආකාරය. නැතිව 1949 ජීනීවා ප්‍රඥප්තිය අරගෙන නෙමෙයි 1840 ගණන් වල ආක්‍රමණික යුද්ධ වලින් දේපල අයිතීන් ප්‍රදානය වූ හැටි ගැන කතා කරන්නෙ.

ස්විට්ස්සර්ලන්තය, ජර්මනිය, ඇමෙරිකාව, ප්‍රංශය, මෙක්සිකෝ කැලිෆෝර්නියාව යනාදී රටවල් සියල්ලේ දී ම හමුවන අයට, තම අසල්වැසියන්ට හා හිත මිතුරන්ට හොර බොරු වංචා කළ ජෝන් සටර්ට දේපල අහිමිවීම ගැන අනුකම්පාවක් දක්වන අය ප්‍රංශ විප්ලවයේ දී බුරුතු පිටින් ගිලටනයට ප්‍රභූ රදළයන් යවා ඔවුන්ගේ දේපල පැහැර ගැනීම ගැන ඇත්තේ මොන අනුකම්පාවක් ද? සෝවියට් රුසියාව 1922 දී සියළු ඉඩම් ජනසතු කිරීම වරදක් හැටියට දකීවි ද? ලංකාව 1973 දී අක්කර පනහක් සීමා කරමින් ඉතිරි සියල්ල රජයට පවරා ගැනීම වරදක් යැයි දකින පිරිසක් ද?

ඉතින් නැවතත්, හුවමාරුවට නැඹුරැවක් දැක්වීම මිනිස් ස්වභාවයක්.

ගණුදෙනුව සඳහා පහසු, පැහැදිලි නීති පවතින පරිසරයක් සැකසීමෙන් තමයි පෞද්ගලික දේපල අයිතියේ ආරක්ෂාව සඳහා ඉඩක් පෑදෙන්නේ. ඒ වගේම සම්පත් නිසි පරිභෝජනයෙන් පරිසරය ආරක්ෂා වෙන්නෙ. නැත්නම් වෙන්නෙ රජයේ ඉඩම් රිසි සේ පවරා දෙන්නට, ආයෝජනයට සහ භාවිතයට, බලයට එන ඕනෑම දේශපාලකයෙක්ට හැකියාව ලැබෙන එක. ඒ දේශපාලකයන් එක්ක එකතුවෙන හොර බොරු වංචාකාරයන් ගජ මිතුරු හවුල් හදා ගැනීම.

හුවමාරුවට පහසු පැහැදිලි නීති නැති පරිසරයක දී, ඒ කියන්නේ නීතිය විපර්යාස වෙද්දී දකින්න ලැබෙන්නෙ මැරවර ප්‍රචණ්ඩත්වයයි. මෑත කාලයේ දේපල අයිතියේ නීති විපර්යාස වෙලා දැන් යළිත් ඒවා වෙනස් වෙන හැටි ගැන කළින් දවසක ලියූ මෙතැනින් කියවන්න පුළුවන්.

ව්‍යවස්ථාවක් තිබුණට අයිතීන් ආරක්ෂා වෙන්නේ නැහැ. බලයේ ඉන්න දේශපාලකයන් ව්‍යවස්ථානුකූලව කටයුතු නොකරද්දී ඔවුන් බලයෙන් පහකර නීතිය විපර්යාස නොකරන අයව, සරල පැහැදිලි නීති සඳහා ඉදිරිපත් වෙන අයව, පත් කරගත යුතුයි. මානව හිමිකම් උල්ලංඝණය කරද්දී ඒ ක්‍රියා වලට වගකිව යුතු ඒකීයපුද්ගලයන් කවුදැයි පෙන්වන්නට කිසිසේත්ම පසුබට නොවිය යුතුයි.

සමහර රටවල් ධනවත් වෙද්දී සමහර රටවල් දුප්පත් ඇයි?

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 5, 2017

සමහර රටවල් ධනවත් වෙද්දී සමහර රටවල් දුප්පත් ඇයි? වසර 240 ගණනකට පෙර ඇඩම් ස්මිත් විසින් විමර්ශනය කළේ මේ ප්‍රශ්නයි.

සියවස් ගණනාවක් ධනවතුන් අතලොස්සක් ද දුප්පතුන් බහුතරයක් ද සහිතව සිටි බටහිර යුරෝපීය ජාතීන්, හිටිහැටියේම පටන් ගෙන පරම්පරා නමයක දී පහළොස් ගුණයකින් තමන්ගේ ආදායම් වැඩි කරගන්නට සමත් වූ බව ඉතිහාස දත්ත සහ තොරතුරු වාර්තා වලින් අපිට දකින්න ලැබෙනව.

සාමාන්‍ය මිනිස්සු තමයි මේ හපන්කම කරන්නෙ. ඒ රටවල රජවරු, ප්‍රභූ රදළයන් විසින් විශේෂ ආර්ථික කලාප හැදීම නිසා හෝ දැවැන්ත යටිතල පහසුකම් හදා දුන්න නිසා නෙමෙයි. සමෘද්ධිමත් විය හැකියාව ලැබෙන නිදහස ඇති ප්‍රදේශ වලට, රටවල් වලට, සාමාන්‍ය මිනිස්සු ඇදී යන්න පටන් ගත්ත නිසා.

අද වෙන්නෙත් මේකයි. මිනිස් ස්වභාවය වෙනස් වෙලා නැහැ. තමන්ට කියල දේපල අයිතියක් තියාගන්නටත්, ඒ දේපල අගය වැඩි කර ගන්නටත් හැකියාව ඇති පළාත් සහ රටවල් වලට මිනිස්සු ඇදිලා යනව. ඒ අය එහෙම යන නිසා, ඒ අයට නිදහසේ දේපල අයිතියට සහ දේපල වැඩි දියුණු කරගැනීමට ඉඩකඩ දෙන රටවල් තව තවත් සමෘද්ධිමත් වෙනව.

අපිට දියුණුව අවශ්‍ය කඩපොළේ තියන සුඛෝපභෝගී බඩු මිල දී ගන්න විතරක් නෙමෙයි. ආයුෂ වැඩි කරගන්නත්, පෝෂ්‍යදායී ආහාර සහ ළදරු මරණ අඩු කරගන්නත් හැකියාව දියුණුවෙන් ඉඩ ලැබෙනව. ඒ වගේම සමෘද්ධිමත් සමාජයක ජීවත්වෙද්දී ආදායම සඳහා වෙහෙසෙන එකෙන් විවේකයක් අරන් පවුල, නෑදෑ, හිත මිතුරන් එක්ක විනෝදයටත් කාලයක් ලැබෙනව. තනියම පැන්සලක් හදාගන්න බැරි මිනිසා කොහොම ද තනියම බත් පිඟානක් හදාගන්නෙ! අහල පහල වැවෙන වැටෙන දෙයක් කාලා සාගතයක දී හෝ වසංගතයක දී මැරිලා නොයන්න නම් රටක් දියුණුවෙන් දියුණුවට යන මාර්ගයකට පිවිසෙන්න ඕන. දියුණුව වැඩි වෙද්දි තමයි අපිට පරිසරය වැඩියෙන් හොඳින් රැකබලා ගන්නත් හැකියාව පෑදෙන්නෙ. ඒකත් එහෙම නෙමෙයි කියන අයෙක් ඉන්නවා නම්, ධනවත් රටවල පරිසරය එක්ක දුප්පත් රටක පරිසරය සසඳලා බලන්න ඕන. පරිසරයයි සත්ව කරුණාවයි ගැන කැක්කුමක් ඇති අය අද “නවීන සමාජවාදී වෙනිසියුලාව” ගැන දැඩි සේ නිහඬයි.

සාමාජිකයන් බහුතරය දුප්පත්කමෙන් සහ අසරණ භාවයෙන් පසුවෙද්දී කිසිම සමාජයක් සශ්‍රීකත්වය සහ සතුට කරා යෑම කිසිසේත්ම විය නොහැකියි. -ඇඩම් ස්මිත්, ජාතීන්ගේ ධනය

අයෙක් ධනවත් වූ නිසා බොහෝ පිරිසක් දුප්පත් වෙන්නෙ නැහැ. දුප්පත්කම පරදුවට තියල නෙමෙයි අයෙක් ධනවත් වෙන්නෙ. නමුත් ධනවත් අයෙකුට එයාගෙ ධනය වියදම් කරලා ගන්න පුළුවන් භාණ්ඩ හා සේවා ඉදිරිපත් කරන දුප්පතුන්ට එතෙක් නොලැබුණු ආදායම් මාර්ග පෑදෙනව.

ලංකාවේ ඉන්න, සාමාන්‍ය රටවැසියෙක්ව උදාහරණයට ගනිමු. එයාගෙ අතේ තියන මුදලක් දාලා විදේශයකින් බඩුවක් ගෙනැල්ල, ඒකට එයාගෙ ශ්‍රමය යොදවල එක්කො අලුත් භාණ්ඩයක් නිපදවල නැත්නම් ගෙන්වපු එක තවත් වැඩි දියුණු කරල තමන්ගෙ රට තුල හෝ විදේශයකට විකුණන්න පුළුවන් ද? හොයලා බලන්න ඊට හැකියාවක් අද ලංකාවේ අයෙකුට කොතරම් පහසුවෙන් ලැබෙනව ද කියල.

මොළය වෙහෙසීම තුලින් නිර්මාණාත්මක ශ්‍රමයක් සපයලා විදේශයකින් ආදායමක් ලබාගන්න ක්‍රමවේදයක් ලංකාවේ සාමාන්‍ය මිනිසෙකුට නැහැ.

ඉතින් ලංකාවේ වැසියන්ගේ ශ්‍රමය රට ඇතුලත අමුද්‍රව්‍ය සහ රට ඇතුලත වෙළඳපොලට සීමා වෙලා තියනව.

ලංකාවේ ඇති අමුද්‍රව්‍ය හෝ නිමි බඩු මිල ගණන් වැඩි නම් පිටරටකින් අඩුවට ගෙන්න ගන්නත් බැහැ. වෙන රටවල් අඩුවට බඩු හදන්නැති නිසා නෙමෙයි. අඩුවට හදන බඩු ලංකාවට එද්දි එක්කො දරාගන්න බැරි බද්දක් ගහල. නැත්නම් කෙළින්ම ඒ දේවල් රටට ගෙන්වීම තහනම් කරල. ගෙන්වන සහ යවන විශේෂ අවසර ලැබෙන්නේ රජයේ අවසරයෙන් වරප්‍රසාද ලත් තෝරා ගැනෙන සුළු පිරිසකට පමණයි. ඒ කියන්නෙ තරඟය සීමා කරල. සුළු පිරිසකට වෙළඳ ඒකාධිකාර හදා දීල.

නිෂ්පාදනයක් බිහි කරන්න අවශ්‍ය සාධක ඔක්කොටම සීමා බාධක දාලා ඊ ළඟට ලංකාවේ අය නිෂ්පාදනයට සමත් නැහැ, කම්මැලියි, ලංකාවේ ශ්‍රමයට ඉහළ මිලක් ගෙවිය යුතුයි කියන අය ඉන්නව. ශ්‍රමිකයාව අගයන්න මහා උත්සව පවත්වලා එයින් ශ්‍රමිකයාගේම ජීවන බර ඉහළ යවන විකාර හෙන ගොඩක්. ඒත් අගයක් නිපදවන්න ඉන්නෙ කී දෙනාද?

වෙළඳපොල කොතරම් විශාල ලෙසින් පැතිර පවතිනවා ද, පළාතක හෝ රටක පිහිටීම, රටේ නීති සම්පාදනය, බැංකු හා අධිකරණ වැනි ආයතන යනාදිය සමඟින් specialization නොහොත් විශේෂ ප්‍රාගුණ්‍ය නිසා සමෘද්ධිය ඇතිවෙනවා යන්න ස්මිත් ගෙනා තර්කයයි.

‘නිදහස් මිනිස්සු, බලාගෙන යද්දී, පුදුම දක්ෂයන් වෙති.” -ඩීඩ්‍රා මැක්ලොස්කි

සෑම වසරක දී ම, මෙක්සිකෝවෙන් එක්ලක්ෂ හාර දහසක් පමණ මිනිස්සු ඇමෙරිකාවට ඇදී එනව. ඔවුන්ගේ ආදායම හතර ගුණයකින් වැඩිවෙන්න මායිමෙන් මෙහා වැඩි ඈතකට එන්න අවශ්‍ය නැහැ.

කොහොම ද මේ කාන්තාරය හරහා සිතියමක සලකුණු කරපු මායිම් ඉරක්, වේතනය හතර ගුණයකින් වැඩි කරන්න සමත් වෙන්නෙ?

උත්තරය පැහැදිලි කරන්න පුළුවන් ඵලදායිත්වයෙන්. ඇමෙරිකන් ශ්‍රමිකයෙක් මෙක්සිකෝවේ ශ්‍රමිකයෙක්ට වඩා හය ගුණයකින් අගයක් නිර්මාණයට සමත් වෙනව. මේ බ්ලොග් එක කියවන අය දැනටමත් දන්න කාරණයක් තමයි වෙහෙස කොච්චර වැය කළත් ඵලක් නැහැ අගයක් නිර්මාණය වෙන්නෙ නැත්නම්. තාප්පයක් බැඳලා, කඩා දාලා, ආයෙත් තාප්පය බැඳලා, ආයෙත් තාප්පය කඩා දාන ක්‍රමයෙන් රස්සාවල් බොහොමයක් බිහි කරනවා. ඒකට ශ්‍රමය කොතරම් වැය කළත් ඒකෙන් සමාජයට අගයක් එකතු වෙන්නෙ නැහැ. රටට දියුණුවක් ලැබෙන්නෙ නැහැ. ඒක ධනවාදය නෙමෙයි. ඒත් මහජනතාව රවටන්නේ ධනවාදය අසාර්ථකයි කියල.

ආයතන හැම විටම ඉදිරිපත් වෙන්නේ වැඩි ඵලදායිත්වයක් ගෙනෙන ශ්‍රමිකයන්ට ගෙවන්න. ඉතින් ඇමෙරිකාවේ ඉන්න ශ්‍රමිකයන් වැඩි ඵලදායිත්වයක් ලබා දෙන්නත්, මෙක්සිකෝවේ ඉන්න ශ්‍රමිකයන් අඩු ඵලදායිත්වයක් ලබා දෙන්නත් හේතුව මොකක් ද?

කාන්තාරේ මැද්දෙන් ඇවිදගෙන ඇවිත් මෙක්සිකෝවෙන් ඇමෙරිකාවට පැන්නම, අඩු ඵලදායීත්වය ලබාදෙන ශ්‍රමිකයා හිටිහැටියේම වැඩි ඵලදායීත්වයක් ලබාදෙන ශ්‍රමිකයෙක් වෙන්නට සමත්කම ලබාගන්නේ කෙසේද?

වයස, අධ්‍යාපනය, මෙච්චර කල් කරපු රස්සා මොනවා ද, පුහුණු, කුසලතා, වැඩ කරන හැදියාව, විවාහක අවිවාහක ද යන්න මායිම පැන්න හැටියෙ වෙනස් වෙන්නෙ නැහැනෙ.

ඒත් මායිම පැන්න ගමන්, සංක්‍රමණිකයාට දැන් මෙක්සිකෝවේ දි තිබ්බට වඩා වැඩි ප්‍රාග්ධනයකට ප්‍රවේශය පෑදෙනව, වැඩියෙන් වේගවත් පරිගණක, වැඩියෙන් හොඳ යන්ත්‍ර. ඒක යම් තරමකට ඵලදායිත්වයට බලපානව.

මේ කියන්නෙ සාමාන්‍ය මිනිස්සු ගැන!! භෞතික ප්‍රාග්ධනයට පිවිසීමේ හැකියාව ඒත් ඵලදායිත්වය වැඩි කරන සුළු සාධකයක් විතරයි.

මෙක්සිකෝවෙන් පිටවුනාම එයාට ලැබෙනවා එහෙ තිබ්බට වඩා වෙනස් උසාවි පද්ධතියක්, වෙනස් බදු හා වෙනස් රෙගුලාසි ක්‍රමයක්. විකල්ප හැදියාවන් සහිත වෙනස් සංස්කෘතියක්. හුවමාරුව හොඳයි කියල හිතන චින්තනය. ඒවා තමයි ශ්‍රමිකයාගේ ඵලදායිත්වය වැඩි කරන විශාල සාධක.

ඉතින් ඒ කියන්නෙ කාන්තාරයේ ඇවිදගෙන ඇවිත් දකින්නට බැරි ඉරක් පාස් කරද්දී ප්‍රවේශයට ලැබෙන භෞතික ප්‍රාග්ධනය විතරක් නෙමෙයි, ඊට වඩා විශාල වැදගත්කමක් තියෙන අල්ලන්න, දකින්න, මනින්න බැරි මහා ධනයකට අයිතිය කියන්නට හැකියාව එයාට පෑදෙනව.

ඇඩම් ස්මිත් පටන් ඊට පස්සේ ඒ සම්ප්‍රදායේ එන අර්ථ ශාස්ත්‍රඥයන් සටහනේ සිරස්තලයේ ප්‍රශ්නයට දෙන උත්තර පැහැදිලි කරමින් පීටර් බොත්කෙ, ස්ටෙෆනි හේෆෙලේ-බල්ච් සහ වර්ජිල් හෙන්රි ස්ටෝර් විසින් ලියන ලද Applied Mainline Economics, Six Nobel Lectures in the Tradition of Adam Smith (2017) පොත ඇසුරිනි.

ඊමෝන් බට්ලර් ලියූ සංක්ෂිප්ත ජාතීන්ගේ ධනය, සිංහලෙන්

Posted in Uncategorized by arunishapiro on අප්‍රේල් 2, 2017

හේ දානපතියෙක් ද විය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මාර්තු 28, 2017

ජාතීන්ගේ ධනය පොතේ ඉතිහාසය ගැන සටහන් කරද්දී, ඇඩම් ස්මිත් තොරතුරු ලබාගන්නේ එතෙක් ප්‍රකාශනයට පත්ව තිබූ ඉතිහාස පොත් වලින් පමණක් නොවේ. සංචාරකයන් ලොව ස්වල්පයක් සිටි යුගයක, ඔහු ඔවුන්ගේ ගමන් බිමන් විස්තර වලින් ගත් බොහෝ තොරතුරු සිය පොතට එකතු කරයි.

මෑත කාලයක දී උතුරේ සිවිල් යුද්ධය අවසන් වීමත් සමඟ ලංකාවේ වැසියන් ද බුරුතු පිටින් ලංකාව වටා සංචාරයේ යන්නට පටන් ගත්හ. විවිධ විදේශීය භාෂා වලින් ලංකාවේ හැම තැන ඇවිදින්නට කැමති සුද්දන් වෙනුවෙන් ලියැවුන සංචාරක සටහන් එමට තිබුණි. එහෙත් සිංහලෙන් එවැනි පොත් නොවීය. සිංහල පුවත්පතකින් කියවන්න ලැබුනේ ද සංචාරකයන් සඳහා දැනුමැත්තන් ලියූ දේවල් මිසෙක, සංචාරකයන්ම අතින් ලියැවුන දේවල් නොවූහ. එහෙත් මෑතක දී බ්ලොග් අඩවි තුලින් සිංහලෙන් කියවන්නාට ලංකාවේ සංචාර යෑම ගැන ඒවායේ ගිය අයගෙන්ම තොරතුරු දැනගන්නට අවස්ථාවක් පෑදිණ.

18 වැනි සියවස ගැන ජාතීන්ගේ ධනය පොතේ එදා එසේ සංචාරක සටහන් තැබූ අය වෙතින් ලබාගත් ලෝක තොරතුරු ස්මිත් සටහන් තබයි. උදාහරණ කිහිපයක් මෙසේය:

—- උතුරු ඇමෙරිකාවේ, බඩු මිල අඩු වෙද්දී, එහි වේතන එංගලන්තයට වඩා ඉහළින් පවතී. නිව් යෝර්ක් ප්‍රාන්තයේ, සාමාන්‍ය ශ්‍රමිකයෙක් උපයන ආදායම දිනකට ස්ටර්ලින් 2 ක් හා සමානයි.

—- ප්‍රංශයේ මධ්‍ය පරිමානයක ගොවිපොලක් කරගෙන යන ගොවියෙකුට සමහර අවස්ථාවල දී කුකුල්ලු 400 ක් සිටිති.

—- සවුත් සී කොම්පැණියට බලකොටු හෝ හමුදාවන් නඩත්තු කරන්නට සිද්ධ වූයේ නැත. ඒ නිසා දැවැන්ත වැයකින් ඔවුන් නිදහස් වූහ. ඒත් අනෙක් ප්‍රාග්ධන එකතු වලින් පවත්වාගෙන ගිය කොම්පැණි වලට ඒ වැයෙන් නිදහස් වන්නට ඉඩ නොලැබුණි.

නමුත් පොත ප්‍රසිද්ධියට පත්වූයේ ඒ තොරතුරු කියවන්නට ඇදී ගිය පාඨකයන් නිසා නොවේ. එහි සඳහන් ආර්ථික චින්තනය දැනගන්නට දේශීය හා විදේශීය වෙළඳාම්වල නියුතු අයට මෙන්ම තම ජනතාව වෙනුවෙන් රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති හැදූ දේශපාලකයන්ට ද උවමනාවක් තිබිණ. එහි සඳහන් බදු ක්‍රම කියවා සිය බදු ප්‍රතිපත්ති සංශෝධනය කළ අගමැතිවරු ද, එහි සඳහන් නිර්බාධ වෙළඳාම ගැන කියවා ඊට ඉඩදීම තව දුරටත් ආරක්ෂා කල ජනාධිපතිවරු ද සිටියේ ස්මිත් ජීවත්ව සිටිය දී ම ය.

ස්පාඤ්ඤ අධිරාජය සතුව තිබූ උතුරු ඇමෙරිකාවේ පතල් කර්මාන්තය ගැන ඔහු නිදසුන් යොදා ගනිද්දී, ඒ පතල් කැනීම් කර්මාන්තය ගැන ඔහුගේ දැඩි විරෝධය දක්වන්නට ඔහු එවක ඒවා ගැන වෙනත් අය ලියූ සටහන් යොදා ගනියි. එහි දී ස්මිත්ගේ දැක්මට හරි හැටියට සහාය නොවෙන අයගේ සටහන් ඔහු යොදා තිබෙන බව ස්මිත්ට එල්ලවන නිවැරදි දෝෂාරෝපණයකි. සමහර අවස්ථාවල දී ඔහු ඇසූ සිද්ධියක් ගැන, එහි මූලාශ්‍රයක් ගැන සඳහන් නොකර ම, සිය මතකයෙන් සටහන් තබා ඇත. ව්‍යවස්ථා සහ ආඥා පනත් ගැන කරන විචාරයන් හි ද, ඒවායේ අරමුණු සහ ක්‍රියාකාරීත්වය අතර පරතරය හරියාකාරව පහදන්නට ඔහු වැඩි කාලයක් මිඩංගු නොකිරීම ද ලොකු අඩුවකි.

විශේෂයෙන්ම, ස්කොට්ලන්තයේ රේගු කොමසාරිස් හැටියට සේවය කළ කාලයේ ඔහුගේ දැක්ම නිසා සංශෝධනය වූ මුහුදෙන් හොරබඩු ප්‍රවාහනය වළක්වන නීතිවල අරමුණු ගැනත්, ඒවා ක්‍රියාත්මක වූ ආකාරය ගැනත් තව විස්තර තිබුණා නම් අද ලෝකයට එය වඩාත් ප්‍රයෝජනවත් වෙනු ඇත.

එසේම බ්‍රිතාන්‍යයේ පැවති දුප්පත් නීති ගැන ද, ඔහු තව වැඩියෙන් අවධානයක් යොමු කළේ නම්, අද ලෝකය පුරා පැතිර පවතින සුබසාධන හා සමෘද්ධි බෙදීම් වලින් සත්‍යයෙන්ම සිද්ධ වෙනුයේ ඒ නීතියේ අරමුණ ඉෂ්ට කිරීම වෙනුවට එයට හාත්පසෙන්ම විරුද්ධ වූව සිද්ධ වීමයි යන්න ලෝකයාට වඩා හොඳින් පැහැදිලි වෙනු ඇත.

දුප්පතුන්ගේම අවාසනාවට, අනුන්ගේ මුදලින් දන් දෙන්නට කැමති දේශපාලනඥයන් සහ ඔවුන්ගේ ගැත්තන්, ස්මිත් ලියූ ජාතීන්ගේ ධනය ප්‍රවර්ධනය කරන්නේ දුප්පතුන්ගේ සල්ලි හොරකන්න කියාදෙන පොතක් හැටියටයි. එනම්, ඕනෑම පාපිෂ්ඨ වෙළඳාමක් සඳහා නිදහස් වෙළඳපොලක් හදාගත්තාම ආයෝජකයන්ට ගිජු ලෙසින් මුදල් උපයන්නට කියාදෙන පොත හැටියටයි.

18 වැනි සියවසේ ස්කොට් වැසියෙක් දානපතියෙක් වූවා යැයි දැනගන්නට ලැබීම බොහොමයක් පුදුමයට පත්කරන කාරණාවකි. නමුත් ස්මිත් විසින්ම පෙන්වා දුන්නේ මේ අප අතර පවතින, අද අපට නිතර දකිනන්ට ලැබෙන මිනිස් ස්වභාවයයි. මහා ධනවතුන් නොවන අය ද, තම තම හැකි පමණින් සමාජ සත්කාරයන්ට සහාය වන්නට කොතරම් දැඩි උනන්දුවක් දක්වනවාද?

ජාතීන්ගේ ධනය ගැන ලියූ ස්මිත් තමන්ගේම කියා ධනස්කන්ධයක් ද උපයා ගත්තෙකි. එසේම, ඔහු ඉතා සරල දිවියක් ගෙවන ලද්දෙකි. පවුම් 900 ක් පමණ වසරකට ආදායම් උපයද්දී ඔහු එයින් වැඩි කොටස තමන් ජීවත්ව සිටිය දී ම, ඉතා නිහඬ ලෙසකින්, දුකට පත් වූ ඥාතීන් සහ හිතවතුන් අතර බෙදා දී ඇත. ඔහු මිය යද්දී ඔහුගේ වත්කම් වූයේ පවුම් 400 කුත් ඔහුගේ පෞද්ගලික පුස්තකාලයත් පමණි.

ස්මිත් ධනවාදය වෙනුවෙන් පෙනී සිටියෙකි. එහෙත් බොහෝ වාමාංශිකයන් හුවා දක්වන ලෙසට, ඔහු ඕනෑම ක්‍රමයකින් වස්තු ගොඩගහද්දී ජාතීන්ගේ ධනය වැඩිවෙනවා යැයි කියූවෙක් නොවේ. එසේම, ඔහු කිසිත් නීති නැති නිදහස් වෙළඳපොලකට පාක්ෂික වූවෙක් ද නොවේ. ගිජු බව සහ ආත්මාර්ථකාමය ඒකීයපුද්ගලයාගේ මෙන්ම සමාජයේ ද හානිය පමුණුවන්නට සමත් ස්වභාවික ලක්ෂණ බව තරයේ ම කියූ ස්මිත් පෙන්වා දුන්නේ ඒ හානිය අවම කරගන්නා ආකාරයයි. එනම් මිනිස් ස්වභාවය මෙන්ම ස්වභාවික වූ වෙළඳපොල යාන්ත්‍රණයට ඉඩ දීම තුලින් මිසෙක ගිජු බවෙන් සහ ආත්මාර්ථකාමයෙන් යුතු දේශපාලනඥයන්ට තම ජීවිත බාර දීමෙන් නොවේ කියායි.

ඇඩම් ස්මිත් ලියූ ‘ජාතීන්ගේ ධනය’ පොතේ ඊමොන් බට්ලර් ලියූ සංක්ෂිප්ත ඉදිරිපත් කිරීම තව දින කිහිපයකින් මෙහි දකුණත සබැඳියකින් ඔබට PDF හැටියට ලබාගන්නට පුළුවනි.

ඇඩම් ස්මිත්ගේ යුරෝපා චාරිකාව

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මාර්තු 27, 2017

1763 වසර අවසානයේ දී ස්මිත් දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ප්‍රාර්ථනා කරමින් සිටි ආරාධනාවක් චාල්ස් ටවුන්සෙන්ඩ් ගෙන් ලැබුණි. ටවුන්සෙන්ඩ්ගේ සුළු පුත්‍රයාව යුරෝපීය සංචාරයක රැගෙන යමින් පෞද්ගලිකව ඔහුට අධ්‍යාපනය සැපයීමටයි. එවැනි රස්සාක් සොයාගෙන පොත් ලියන්නට කාලය සොයාගැනීම ඔක්ස්ෆර්ඩ් හැරදමා එද්දී ස්මිත්ට තිබූ පැතුමකි. මේ තරුණයා බක්ලූ හි ඩ්‍යුක්වරයායි (Duke of Buccleuch). ඔහු සමඟ වසර 3 ක් පුරා සංචාරය කරමින් සාහිත්‍ය, කලා, දර්ශනය ඉගැන්වීම සඳහා වසරකට පවුම් 300 ක් සහ ගමන් වියදම් පිටරට සිටිය දී ද, සංචාරයෙන් පසුව ජීවිතය පවතින තාක් වසරකට පවුම් 300 ක් බැගින් විශ්‍රාම වැටුපක් ද ලැබෙන අනගි වේතනය සහ රස්සාව ස්මිත් බාරගත්තේ ඉතා කැමැත්තෙන්.

ඒත්, එය ලැබෙද්දී ස්මිත් ග්ලාස්ගෝ හි අධ්‍යයන වාරය මැද උගන්වමින් සිටියේය. 1763 නොවැම්බර් 8 වැනිදා පීඨ වාර්තාවක් පෙන්වනුයේ ස්මිත් ඔහුගේ සිසුන් සියල්ලන්ටම ඔවුන්ගේ ටියුෂන් මුදල් ආපහු බාරදෙන්නට ඉදිරිපත් වීම සහ ඔහු උගන්වමින් සිටි වාරයේ ඉතිරි කොටස වෙනුවෙන් විශ්ව විද්‍යාලය පත්කරන ගුරුවරයාගේ වේතනය ගෙවීමටත් ඔහු ඉදිරිපත් වීමයි. ඔහුගේ සිසුන් මුදල් ආපසු බාරගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළහ. ඒත් මෙය මට කරන්න ඉඩදෙන්න යැයි කියමින් කෝට් එකෙන් අල්ලාගෙන තරුණ සිසුවෙකුගේ පොකැට්ටුවට සල්ලි දැමීමට පටන් ගැනීම නිසා, එය ස්මිත් පිළිපැදි ප්‍රතිපත්තිය බව දැක, එපා යැයි කීමෙන් ඵලක් නැතැයි දුටු සිසුන් ඒ මුදල් බාරගත් බව සටහන් වෙයි.

සිය ජීවිතයේ දෙවනි වතාවට ඔහු ස්කොට්ලන්තයෙන් පිටවෙයි. 1764 වසරේ මාර්තු මාසයේ දී ඔහු බක්ලූ හි ඩ්‍යුක්වරයා සමඟ ලන්ඩන් සිට පැරිස් බලා යයි. එතැනින් දකුණු ප්‍රංශයටත්, ජීනීවා වෙතත් යන ඔවුන් නැවතත් 1765 නත්තල් කාලයේ දී පැරිස් නගරයට පැමිණෙති. පැරීසියේ දී ඔවුනට ඈන් රොබට් ටර්ගෝ, එම්. කෙස්නේ, අන්ද්‍රේ මොරෙලේ, ජාක් නෙකර්, ශෝන්-බැප්ටීස්ට්ට ල රොන්ඩ් ඩැ’ලෙම්බයර්, ක්ලෝඩ් ඒඩ්‍රියන් හෙල්වීටියස්, ශෝන්-ෆ්‍රැන්සුවා මාමොන්ටෙල් යනාදීන් ඇසුරු කරන්නට ලැබෙයි.

ජාතීන්ගේ ධනය ලියන්නට අදහස් ලැබුනේ ප්‍රංශ සවාරියේ දී හමු වූ ඒ ප්‍රංශ ගත්කරුවන් වෙතින් යැයි 19 වැනි සියවසේ සමහර විද්‍යාර්ථීන් ලියූහ. ඒත් ග්ලාස්ගෝ දේශන රැගත් සටහන් ප්‍රකාශනය වීමත් සමඟ, ප්‍රංශ චාරිකාව සහ ප්‍රංශ සාහිත්‍ය කියවන්නට පෙර, 1762 දී ස්මිත් තුල එම අදහස් පැවති බව පැහැදිලිව ඔප්පු වේ.

ස්මිත් සිය ප්‍රංශ චාරිකාවේ දී ලියාගත් සටහන් කිසිවක් නැත. එසේම ලියුම් ලියන්නටත් ඔහු අදිමදිකමක් දැක්වූ නිසා ඒ කාලයේ අනික් අයට යැවූ ලිපි හෝ සොයාගන්නට නැත. ඔහු ඉතා පෞද්ගලික වූ දිවියක් ගෙවූ අයෙක් බැවින් ද, මිය යන්නට දින කිහිපයකට පෙර ඔහු සතු වූ බොහෝ වෘත්තීය ලියැකියැවිලි තමන්ගේ චරිතපදානය ලියනවුන්ට සොයාගත නොහැකිවන සේ හිතවතුන්ගේ සහායෙන් ගිනි තබන ලදි.

1766 දී බක්ලූ හි ඩ්‍යුක්වරයා ආපහු ලන්ඩනයට පැමිණියේය. ඔහුගේ සටහනක ස්මිත් ගැන විස්තරයක් මෙසේ කියැවේ: ‘කිසිත් පුංචි ආරවුලක් හෝ සිත් රිදීමක් පවා නැතිව, වසර 3 කට ආසන්න කාලයක් එකට කල් ගෙවූ පසුව 1766 ඔක්තෝබර් හි දී අපි ආපහු ලන්ඩනයට පැමිණියෙමු;-මගේ පැත්තෙන්, එවැනි මිනිසෙකුගෙන් සමාජයට බලාපොරොත්තු විය හැකි සෑම වාසියක්ම මට ලැබුණි. අපි දිගින් දිගටම මිත්‍රත්වය පවත්වාගෙන ගියේ ඔහු මිය යන පැය දක්වාමයි; ඔහුගේ ශ්‍රේෂ්ඨ හැකියාවන් ගැන පමණක් නොව, ඔහු තුල වූ සියළු පෞද්ගලික සද්ගුණයන් ගැන ද ආදරයක් හා ගෞරවයක් මට තිබුණු හෙයින් මට සමීප හිතවතෙක් නැති වුණා හා සමාන හැඟීමකින් මම පසුවීමි.’

විශ්‍රාම ජීවිතයක් ගත කරන ස්මිත් ජාතීන්ගේ ධනය ලියන්නට පටන් ගන්නේ සංචාරයෙන් පසුවය. මේ කාලය තුල දී සිය අදහස් විවාද කරන්නට එඩින්බරා හා ලන්ඩන් නගරවලට ගිය අවස්ථා කිහිපයක් හැරෙන්නට ඔහු සිය මව සමඟ කර්කාල්ඩියේ කාලය ගෙවීය.

ඔහුගේ මිතුරා වූ ඩේවිඩ් හියුම් ගෙදරටම වී සිටින ස්මිත්ව එඩින්බරා නගරයට නිතර ගෙන්වා ගන්නට බොහෝ වෑයම් දරා ඇත. අසනීප යැයි කියමින් සමාජයෙන් ඈත් වී ඉන්න හදනවා යැයි කියමින් ලියුම් යවන හියුම් ‘ඔබ සමාජයෙන් ඈත් වුනොත් එය රටටත් ඔබටත් දෙකටම පාඩු වේ’ යැයි ලියා යවයි.

1776 මාර්තු 9 වැනිදා එසේ සමාජයෙන් ඈත් වී ඔහු ගෙවූ කාලයේ ඵලදාව භුක්ති විඳින්නට ලෝකයට අවස්ථාව පෑදිණ. ඒ Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations -‘ජාතීන්ගේ ධනය ඇතිවීමේ ස්වභාවය සහ ඊට පාදක වූ හේතු ගැන විමර්ශනය’ නමින් වූ පොත ප්‍රකාශනයයි.

ස්මිත් ලියූ ආචාර ධර්ම මනෝභාවයන්ගේ න්‍යාය පොතටත් වඩා සීඝ්‍රයෙන් මෙහි පිටපත් අලෙවි විය. මාස හයක් ඇතුලත එහි පළමු මුද්‍රණය විකිණී අවසන් විය. ස්මිත්ගේ ජීවිත කාලය තුල දී ම, මුද්‍රණ පහක් නිකුත් වී ඇත. ඔහු ජීවත්ව සිටිය දී ඒ ඒ මුද්‍රණ වල දී සංශෝධනයන් කිහිපයක් කර අවසානයේ වෙන කිසිත් සංශෝධනයක් අවශ්‍ය නැතැයි ස්මිත් කියා සිටි බැව් සඳහන් වේ.

පොත නිකුත් වී මාස හයක් යද්දී ස්මිත්ගේ මිතුරා වූ හියුම් මිය ගියේය. හියුම් ස්මිත්ගේ පොත ගැන දැඩි සතුටට පත් වූ ආකාරය හියුම් විසින් එවක දී යැවූ ලියුම් වලින් දකින්නට හැකියි.

1778 දී රේගු මණ්ඩලයේ කොමසාරිස් පත්වීම ලැබීමත් සමඟ ස්මිත් එඩින්බරා හි පදිංචියට ගියේය. ස්මිත්ගේ ජීවිතයේ අවසන් වසර 12 ගෙවී යන්නේ එම නගරයේය. ඔහුගේ මව 1784 දී මිය ගියාය. ඔහුගේ සෞඛ්‍ය ද ක්‍රමයෙන් පිරිහෙමින් පැවතිණ. 1790 ජූලි මාසයේ දී ස්මිත් මිය ගියේය.

ඩුගාල්ඩ් ස්ටුවර්ට් විසින් එඩින්බරා හි රාජකීය සංගමය හා කළ ගණුදෙනු වලින් 1793 දී ඉදිරිපත් කරන, ඇඩම් ස්මිත්ගේ ජීවිතය ගැන සටහන් යනුවෙන් ඇති කොටසෙන් අපට දැනගන්නට ලැබෙන්නේ ස්මිත් සිය තරුණ කාලයේ වසර කිහිපයක්ම දක්ෂ හා රූමත් තරුණ ආර්යාවකට ඔහු පෙම්බැඳි බවයි. එය ඔහුගේ හිතවතුන් බොහොමයක් දැන සිටි කරුණක් යැයි ද එහි සඳහන්. ඒත් ස්මිත්ගේ ආදරය ප්‍රතික්ෂේප වූවාද යන්න හෝ ඔවුන්ගේ සම්බන්ධයක් තිබුණා නම් එය කුමන හේතුවක් නිසා කඩාකප්පල්වූවා ද යන්න ගැන ඔහු නොදන්නා බවත් කියයි. ඒ සිද්ධියෙන් පසුව ස්මිත් විවාහය ගැන සිතීම අත්හැර දමන ලද බවත්, ඒ ආර්යාව ද විවාහ නොවී සිට ස්මිත්ගේ මරණයෙන් පසුව හා ග්ලාස්ගෝ දේශන පොත ප්‍රකාශනයෙන් පසුව ද, දීර්ඝ කාලයක් ජීවත් වී මිය ගිය බව ඔහු එහි සඳහන් කරයි.

මිනිසා අවනත වෙන්නේ සිය ආරක්ෂාවටයි

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මාර්තු 26, 2017

1751 දී ග්ලාස්ගෝ විශ්ව විද්‍යාලයේ තර්ක ශාස්ත්‍රය සහ ව්‍යක්ත කථන ශාස්ත්‍රය ඉගැන්වූ ආචාර්ය ජෝන් ලවුඩන් ගේ අභාවයෙන් ඇඩම් ස්මිත්ට එම ගුරු පත්වීම ලැබුණි. ග්ලාස්ගෝ හි එම විෂයයන් ඉගැන්වූ ප්‍රථම ආචාර්යවරයා ලවුඩන් විය. 1727 සිට 1750 දී මිය යන තෙක්ම එම තනතුර ලවුඩන් හොබවන ලදි. එතෙක් පැවති සාම්ප්‍රදායික නිගාමී තර්කනයෙන් අයින්ව වැඩිපුර ව්‍යක්ත කථන ශාස්ත්‍රයට බර වූ දේශන පවත්වන්නට ස්මිත් පටන් ගති.

වසරක් ගෙවෙද්දී ග්ලාස්ගෝ හි ආචාර ධර්ම දර්ශනය ඉගැන්වූ තෝමස් ක්‍රෙයිගි මිය ගියේය. එම ආචාර්ය ධූරය ස්මිත්ට ලැබිණ. එය ක්‍රෙයිගිට කළින් ස්මිත්ගේ ගුරුවරයා වූ ෆ්‍රැන්සිස් හචෙසන් දැරූ තනතුරයි. ස්මිත් එම තනතුරේ වසර 13 ක් සේවය කළේය.

ග්ලාස්ගෝ හි උගන්වන්නට පටන් ගත් ඇඩම් ස්මිත් එවක සමාජයේ පැවති අවශ්‍යතාවය අනුව තම දැනුම බෙදාහැරියෙකි. හචෙසන්ගේ ගෝලයෙකු වූ ඔහු වෙනස් ප්‍රවේශයකින් ඉගැන්වීම පුදුමයක් නොවේ.

බොහෝ රටවල් සමඟ එවක දී වෙළඳ ගණුදෙනු කළ ස්කොට්ලන්ත වැසියන්ට ඉංග්‍රීසි භාෂාව භාවිතය සූක්ෂම කරගැනීමේ උවමනාව පැවතිණ. අදහස් නිරවුල්ව ඉදිරිපත් කිරීමටත්, බොඳ අදහස් වලින් හැකි තරම් ඈත්වීමටත් නිති වෙහෙසිය යුතු ආකාරය ස්මිත් සිය ග්ලාස්ගෝ සිසුන්ට ඉගැන්වීය.

ආචාර ධර්ම මනෝභාවයේ න්‍යාය සහ ජාතීන්ගේ ධනය පොත්වල සඳහන් කරුණු හැරෙන්නට, මේ ග්ලාස්ගෝ දේශන සඳහා ස්මිත් ලියූ මුල් සටහන් කිසිවක් අද නැත. ඒ අදහස් අපට කියවන්නට ලැබෙන්නේ එවක ස්මිත්ගේ සිසුන් දෙදෙනෙක් ලියාගත් සටහන් පසුකාලයක දී සොයාගෙන ඒවාට ස්මිත්ගේ හිතවතුන් ළඟ තිබූ ලියුම් කියුම් ද එකතු කරමින් ජෝන් ලොතියන් ප්‍රකාශනය කළ පොතෙන් පමණි.

ආචාර ධර්ම දර්ශනය විශ්ව විද්‍යාල සිසුන් සඳහා ස්මිත් විසින් කොටස් හතරකින් ඉදිරිපත් කරනු ලැබීය. පළමු කොටස ස්වභාවික දේව ධර්ම ශාස්ත්‍රය විය. එහි දී පැවැත්ම පිළිබඳ සාක්ෂි, දෙවියන්ගේ ගුණ ලක්ෂණ පිළිබඳ මෙන්ම ආගම උත්පාදනය වන මිනිස් මනස පිළිබඳ සිද්ධාන්ත විමර්ශනය කෙරිණ. දෙවැනි කොටස විමසුවේ ආචාර ධර්මයන් ය. ඒ කොටස ආචාර ධර්ම මනෝභාවයේ න්‍යාය පොතෙන් කියවන්නට ලැබේ. තෙවැනි කොටස යුක්තිය සහ ආචාර ධර්ම අතර සම්බන්ධය කුමන ආකාරයෙන් සිද්ධ වේදැයි කළ විශ්ලේෂණයයි.

මොන්ටෙස්ක්‍යු නීතියන්හි භාවාර්ථය (The Spirit of Laws) නමින් පොතක් ලියුවේ 1748 දී ය. ආචාර ධර්ම දර්ශනය උගන්වන තනතුරේ දී ස්මිත් එම අදහස් විමසා බැලීය. නීති මීමංසාවේ ක්‍රමවත් ප්‍රගතිය ගැනත්, නීතිය හා ආණ්ඩුව අතර සබඳතා කෙබඳු විය යුතුදැයි ගැනත් විමර්ශනය ස්මිත් ඒ දේශනවල දී ආරම්භ කළා යැයි සිසුන් ලියාගත් සටහන් වලින් දැනගන්නට ලැබේ.

නීතීඥ සමාජ සහ සාහිත්‍ය සංගම්වල දී ස්මිත්ගේ අදහස් ගැන සංවාද පටන් ගැනිණ. බොහෝ දුර බැහැරෙන් අනේක විධ සිසුන් විශාල සංඛ්‍යාවක් මුදල් ගෙවා ඉගෙන ගන්නට ග්ලාස්ගෝ වෙත ඇදී ආවේ විද්‍යාවේ අලුත් පැතිකඩක් දක්වන ස්මිත්ගේ කීර්තිය හැම අත පැතිර යාම නිසයි.

ඉතිහාසය සටහන් වෙන්නේ පාඨකයාව ආනන්දයේ ගිල්වන්නට පමණක් නොව යම් උපදේශයක් දීමටත් යැයි ස්මිත් සිය සිසුන්ට කීවේය. ඔහුට ඒ අදහස ලැබෙන්නේ ග්‍රීක තුසිඩයිඩිස් ගෙන්. තුසිඩයිඩිස් දක්වා බටහිර ඉතිහාසය වාර්තාගත කළවුන් එය හුදු රසාස්වාදය පිණිස ලියා තැබූ බවත් තුසිඩයිඩිස් ප්‍රථම වතාවට වෙනස් මගක් ගත්තා යැයි ස්මිත් දැක්වීය. පෙලපනීසියන් යුද්ධය ගැන ලියද්දී, එහි විවිධ අවස්ථා, යුද්ධයට පාදක වූ හේතු දක්වමින් තුසිඩයිසිස් ලියූ ආකාරය අගයන ස්මිත්, ඉතිහාසය එසේ සටහන් කරද්දී පමණක් එවැනි අවස්ථා වලට යළි මුහුණ දෙනවිට කුමන දේවල් යළි කළ යුතුදැයි සහ කුමන දේවල් ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතුදැයි ඉගෙන ගත හැකියාව ලැබේ යැයි පැහැදිලි කළේය.

මේ ආචාර ධර්ම දර්ශන දේශන මාලාවේ දී ස්මිත් ඉතිහාසයේ සිදුවීම් ගැන, සමාජ විද්‍යාව, දේශපාලනය, අර්ථ ශාස්ත්‍රය සහ සෞන්දර්යය ගැන ද සිය නිරීක්ෂණ තුලින් අලුත් අදහස් රාශියක් ඉදිරිපත් කර ඇත. ඒවා රැගත්, මීට කළින් ඔබ සංක්ෂිප්තයක් හැටියට කියැවූ, ආචාර ධර්ම මනෝභාවයේ න්‍යාය පොත ප්‍රකාශනයෙන් පසු තවත් වසර 4 ක් පුරා එන්න එන්නම වැඩිවූ ජනප්‍රියත්වයෙන් ස්මිත් ග්ලාස්ගෝ විශ්ව විද්‍යාලයේ දේශන පැවැත්වීය. එතැනින් ඔහුගේ අවධානය ආචාර ධර්ම වලින් හැරී නීති මීමංසාව සහ දේශපාලන ආර්ථිකයට යොමු විය.

ස්මිත් සිය නීති මීමංසා නිර්දේශය, යුක්තිය, දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති*, රජයේ ආදායම හා යුද අවි යනුවෙන් කොටස් 4 කින් ඉදිරිපත් කළේය. යුක්තියේ පරමාර්ථය විය යුත්තේ මිනිසාව අනතුරු වලින් ගලවා ගැනීම යැයි ස්මිත් තර්ක කළේය. මිනිසා සිවිල් සමාජයට එකතු වෙන්නේ අධිකාරිය සහ ප්‍රයෝජනවත්කම යන මූලධර්ම දෙක නිසායි. මිනිසා අධිකාරියට නතුවීමෙන් සිය ආරක්ෂාව පතයි. ජෝන් ලොක් සහ තෝමස් හොබ්ස්ගේ සමාජ ගිවිසුම් දැක්ම බැහැරලන ස්මිත්, සාමාන්‍ය මිනිසෙක් එවැන්නක් ගැන කිසිදා අසා නැත්නම් එය මතියක් හැටියට හෝ බාරගත යුතු මන්දැයි අසමින්, මූලක සමාජ ගිවිසුමක් තිබිය නොහැකි යැයි කියයි.

නට්ටාමියෙකුගෙන් හෝ දවසේ බර අඳින ශ්‍රමිකයෙකුගෙන් අහලා බලන්න ඔහු සිවිල් මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකුට අවනත වෙන්නේ ඇයි කියල. ඔහු ඔබට කියාවි ඔහු එසේ කරන්නේ අනිත් අය එසේ කරනවා දකින නිසයි කියල. එසේ නොකළොත් ඔහුට දඬුවම් ලැබෙන නිසා කියල. සමහර විට එහෙම නොකළොත් එය දෙවියන්ට පිටුපානව වෙන්නැති කියල හිතන නිසා කියල. ඒත් ඔහුගේ අවනතභාවයේ පදනම හැටියට ඔහු මූලක සමාජ ගිවිසුමක් ගැන කියනව ඔබට කවදාවත් ඇහෙන්නෙ නැහැ.”

ම්ලේච්ඡයන්, එඬේරුන්, ග්‍රෝතික කල්ලි සිට රදළයන් දක්වා ආණ්ඩුක්‍රම ආරම්භය ද, පරිනාමය වූ ආකාර ද විමසන ස්මිත්, මිනිසුන් ඉතිහාසයේ පටන් අපෞද්ගලික වෙළඳපොලක (impersonal market) ශ්‍රමය වෙහෙසන ලද බව සොයාගත්තේය.

*පොලිස් යැයි ලියමින් ස්මිත් හඳුන්වා දෙන ලද්දේ පාලන තන්ත්‍රය හෙවත් රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති වූහ.

සද්ගුණය සහ යහපත් සමාජය

Posted in Uncategorized by arunishapiro on මාර්තු 25, 2017

අව්‍යාජ සද්ගුණවත් පුද්ගලයා තුල විචක්ෂණය, යුක්තිය හා පරෝපකාරීත්වය පිළිබඳ බුද්ධිය ඇත. පමණට වඩා වැඩියෙන් කරන ක්‍රියා කටයුතු මැඬගන්නට ඒකීයපුද්ගලයාට විචක්ෂණ බුද්ධිය උපකාරී වීමෙන් සමාජයට යහපත් වේ.91 යුක්තියේ රීති අනුන්ට හානි පැමිණවීමෙන් අපිව වළක්වනු ලබයි. පරෝපකාරීත්වය අනුන්ගේ සතුට ප්‍රවර්ධනය කරන නිසා එය ද සමාජයට හිතදායකයි.

අපේ උග්‍ර ලාලසය හමුවේ ස්ව-පාලනයක් තිබීම ද සද්ගුණවත් ය. ඒත් එය හිතක් පපුවක් නැති අවියක් ගත් අන්තවාදියෙකු බවට හැරවිය හැකි දෙපැත්තකින් යුතු වූවක් ද විය හැකියි. සාමාන්‍යයෙන් අපි වැඩියෙන් අවධානයක් දෙන්නේ අපිටයි. ඊ ළඟ අපේ පවුල ගැන. අනතුරුව පමණක් අපි අනිත් අය ගැන අවධානය යොමු කරමු.92 ඒත් මිනිසත්බව යනු ඒකීයපුද්ගලයාට වඩා වැඩියෙන් වැදගත් නිසා, සමහර අවස්ථාවල දී ආත්ම පරිත්‍යාග අවශ්‍ය වේ.93 ස්වභාව ධර්මයෙන් සමහර පුද්ගලයන්ට එවැනි පරිත්‍යාග කරන්නට ස්ව-පාලනයක් ලබා දී ඇත. එය විනාශකාරී නොව යහපත් අරමුණු සඳහා යොදා ගනිද්දී පමණක් එය අපි අගයමු.

අපි අපේ රටට ආදරෙයි කියද්දී අපි අදහස් කරන්නේ එහි ආයතන වලට ඇති අපේ ගෞරවයයි. එය ජනතාවට දක්වන අනුකම්පාව හා සමාන නොවූවකි. අර්බූද කාලවල දී, රටක ආයතන එහි පුරවැසියන්ගේ සතුට හා ගැටෙන්නට හැකියි.94 එවිට පවතින ආයතන පන්නා දමා ඒ වෙනුවට ‘යථාර්ථවාදී’ විකල්ප ආයතන ගෙනෙන්නට දේශපාලනඥයන් යෝජනා කරති. ඒත් අපි මතක තබාගත යුත්තේ, මේ ප්‍රතිසංස්කරණවාදීන්ට පැහැදිලිව නොපෙනෙන සැබෑ යහපතක් ඒ පැරණි ආයතන වලින් ලබාදෙනවා විය හැකි බවයි. එසේම අපි මතක තබාගත යුත්තේ, දේශපාලනඥයන්ගේ විසල් සැලසුම් වලට ඉතා ලේසියෙන් නතුවෙන සියළු ඒකීයපුද්ගලයන්ට ඔවුන්ගේම වූ ඒකීය අභිමතාර්ථ ද ඇති බවයි. අනාගතය සැලසුම් කරන්නන්ට සහ අන්තගාමීන්ට වැඩියෙන්, සුසංවාදී සහ ක්‍රියාකරන සමාජයක් සඳහා වැඩියෙන් සහතික වූ මාර්ගෝපදේශයක් සපයන්නේ නිදහස සහ මිනිස් ස්වභාවය යන දෙකයි.

සැලසුම් ක්‍රමයේ මිනිසා … චෙස් ලෑල්ලක විවිධ ඉත්තන්ව අතින් එහා මෙහා යවනවා සේ පහසුවෙන්, ශ්‍රේෂ්ඨ සමාජයක විවිධ සාමාජිකයන්ව පිළිවෙලකට හැඩගසන්නට හැකි යැයි පරිකල්පනය කරන බවක් පෙනේ. මිනිස් සමාජය යන ශ්‍රේෂ්ඨ චෙස් ලෑල්ලේ සෑම ඒකීය ඉත්තෙක්ටම ඔහුගේම කියා එහා මෙහා යන සිද්ධාන්තයක් ඇතැයි කියාත්, එය නීතිකාරකය තුලින් ඔහු වෙත බලපෑම් කරන්නට සමත් වූවට වඩා බෙහෙවින්ම වෙනස් වූවක් යැයි ද සැලසුම් ක්‍රමයේ මිනිසා සලකා බලන්නේ නැත.95

මෙහි දී ආචාර ධර්ම ගැන ස්මිත් කරන විශ්ලේෂණය ඔහුගේ ආර්ථික විශ්ලේෂණයට බෙහෙවින් සමාන වූවකි. ආචාර ධර්ම හා වෙළඳපොල යන දෙකම ක්‍රියාකාරී පද්ධති දෙකකි. ඒවා සහජ ආශයෙන් යුතු සිද්ධාන්ත වලින් ක්‍රියා කරති. ඒවාට එසේ ක්‍රියාකරන්නට ඉඩ හරිද්දී, මිනිස් සුබසිද්ධිය ප්‍රවර්ධනයට ඒවා හොඳින් වැඩ කරයි. අපිට වෙනත්, විනාශකාරී සහජ ආශයන් තිබුණා නම්, අපි ඒ ගැන කතා කරන්නට අද මෙතැන සිටින්නේ නැත. ඒ නිසා අපි මේ පද්ධති අපිට හරි යැයි හිතෙන විදියකට නැවත හැඩ ගැසීම ගැන විපරම්කාරී විය යුතුයි. නැත්නම් සම්පූර්ණ ක්‍රියාවලියම අපි අස්ථාවර කර දමනු ඇත.

91 ආචාර ධර්ම මනෝභාවයේ න්‍යාය, VI කොටස, I ඛන්ඩය, I පරිච්ඡේදය.
92 ආචාර ධර්ම මනෝභාවයේ න්‍යාය, VI කොටස, I ඛන්ඩය, I පරිච්ඡේදය.
93 ආචාර ධර්ම මනෝභාවයේ න්‍යාය, VI කොටස, III ඛන්ඩය, 235 පිටුව, 3 වගන්තිය.
94 ආචාර ධර්ම මනෝභාවයේ න්‍යාය, VI කොටස, II පරිච්ඡේදය, 229 පිටුව, 4 වගන්තිය.
95 ආචාර ධර්ම මනෝභාවයේ න්‍යාය, VI කොටස, II ඛන්ඩය, 233-4 පිටුව, 17 වගන්තිය.

—-මෙය කළින් සඳහන් කළ ‘ඉතාමත් අපූරු ලෙස සංක්ෂිප්ත කළ ආචාර ධර්ම මනෝභාවයේ න්‍යාය’ පරිවර්තනයේ අවසාන කොටසයි.—

අපක්ෂපාතී ප්‍රේක්ෂකයා නම් සංකල්පය පොදු මහජන මතය හා එකඟවීමක් නොවේ. අනික් අයගේ ප්‍රසාදය සොයන බව සැබෑ වුවත්, මිනිසා සොයන්නේ අනෙක් අයගෙන් ලැබෙන ප්‍රශංසාව පමණක් නොවන බව ස්මිත් පහදයි. මිනිසා ‘ප්‍රශංසාවට පාත්‍ර විය යුත්තෙක්’ වීමට ද සොයන්නෙකි. එනම්, කවුරුත් හෝ ප්‍රශංසා නොකළ ද එයට පාත්‍ර විය යුතු යමක් තමන් කරන ලදැයි දැනුමක් හා ඒ ගැන සතුටක් ස්වභාවයෙන්ම හටගන්නා මිනිස් ස්වභාවයෙන් යුත්තෙකි. එසේම ඔහු අනුන්ගේ අවලාදයට ලක්වන පුද්ගලයා වෙන්නටත් අකමැති වෙනවා පමණක් නොවේ. කවුරු කිසිවෙක් නොදත්ත ද, අවලාදයට පාත්‍ර විය යුතු තත්වයට පත්වීමට ද ඔහු අකමැති වූවෙකි.

කවුරු හරි අවංකවම අපිට ප්‍රශංසා කරද්දී, ඒ ප්‍රශංසාවට සුදුස්සෙක් නොවේ යැයි තම හිත කියනවා නම්, ඒ ගැන අපිට දැනෙන්නේ ඉතා සුළු සතුටක් බව ස්මිත් පෙන්වයි. තමන් කළ කටයුත්තක් යැයි සිතා ඊට අත්පොළසන් දෙන පුද්ගලයා අත්පොළසන් දුන්නේ තමන්ට නොව වෙනත් පුද්ගලයෙකුට බව ඔහුගේ හිත දන්නා බැව් ස්මිත් මතක් කර දෙයි.

මේ අනගිත්වය අගයන මිනිස් ස්වභාවයේ ප්‍රභවය, අනෙකුත් අය අනගිත්වය කරා යද්දී අපි එය අගයන නිසා හටගත්තක් බව ස්මිත් විස්තර කරයි. ඉතින් අපිව වෙන කෙනෙක් අගයද්දී, ඔවුන්ගේ අගැයීමට පාත්‍ර වූ අය වීමට තමා සුදුස්සෙක් යැයි තමාට විශ්වාස කළ හැකි විය යුතුයි. ඒ ලැබෙන ප්‍රශංසාවෙන් තෘප්තියක් ලබාගන්නට නම් අපේම වූ චරිතය සහ හැදියාව ගැන අපි ‘අපක්ෂපාතී ප්‍රේක්ෂකයෙක්’ විය යුතුමයි. තමන්ට තමන් ගැනම ගෞරවයක් ඇතිවෙන්නේ එවිට පමණක් යැයි ස්මිත් පෙන්වා දුන්නේය.